5 Verrijkt beleidskader Bijl 4.1 Evaluatie sociale basis en lokale jeugdhulp
Tekst van het document
De vereveningsmethodiek (verrekening van productie en intensiteit per cliënt) wordt verschillend ervaren door aanbieders. Sommige sturen strak op de afgesproken bandbreedte, anderen minder. Overproductie leidt tot overleg en compensatie; 50/50 verdeeld zoals contractueel afgesproken. Dit vraagt intensieve afstemming en kan leiden tot herverdeling van cliënten.
51
•
Contractmanagement en consulenten geven aan dat de constructie goed is ingericht, maar dat de capaciteit bij de gemeente onvoldoende is om dit soepel te laten verlopen.
2.7.5
Conclusie
Incluzio ervaart dat de constructie goed werkt. De lumpsumfinanciering biedt de sociale basis daadwerkelijk ruimte en flexibiliteit. Activiteiten kunnen snel worden georganiseerd en beroepskrachten ervaren meer handelingsruimte doordat bureaucratische vertraging beperkt blijft. In 2024 waren de aangekondigde bezuinigingen voelbaar in de uitvoering, maar deze zijn later deels bijgesteld. In de gesprekken is aandacht voor de inhoud van de opbrengsten. Daarbij gaven zij aan dat het bij de verantwoording belangrijk is om ook stil te staan bij wat goed gaat, successen te delen en trots te laten zien. In de jeugdhulp zorgt de lumpsum voor voorspelbaarheid en grip op de uitgaven. Het aantal gezinnen in zwaardere hulp daalde. Jeugdhulpaanbieders en consulenten waarderen de korte lijnen en het overzicht, maar signaleren ook dat de constructie veel capaciteit vergt. De uitvoering vraagt meer intensief overleg, onder meer door de vereveningssystematiek en de casusbesprekingen. Het contact met de gemeente hierin wordt als erg positief gewaardeerd. Inwoners, consulenten en (netwerk)partners ervaren het soms als lastig dat de keuzevrijheid is afgenomen sinds contracten met kleinere aanbieders zijn weggevallen. Daarnaast hebben consulenten meer papierwerk wanneer er afspraken met aanbieders buiten de lumpsum nodig zijn.
Gemeente en aanbieders geven aan dat er meer zicht nodig is op de inhoudelijke opbrengsten van ondersteuning, zodat periodieke gesprekken beter benut kunnen worden om de maatschappelijke effecten te bespreken en de uitvoering waar nodig bij te stellen.
52
3. Eindconclusies Versterken sociale basis De sociale basis in Rheden is de afgelopen jaren zichtbaarder en toegankelijker geworden. Inwoners weten voorzieningen en ontmoetingsplekken beter te vinden en waarderen de gastvrijheid en nabijheid. Vrijwilligers, dorpscoaches en vaste contactpersonen spelen een sleutelrol in signalering en vertrouwen. Extra aandacht blijft nodig voor inwoners met een klein sociaal netwerk en beperkte taal- of digitale vaardigheden. Binnen de opdracht is afgesproken dat lichte ondersteuning in de Wmo en jeugdhulp zoveel mogelijk in de sociale basis wordt opgepakt. In 2024 Het gebruik van collectieve voorzieningen is de afgelopen jaren sterk toegenomen, terwijl de groei van zwaardere Wmo-voorzieningen lijkt te stabiliseren. Terwijl de ondersteuningsvraag van ouderen toeneemt door vergrijzing en een grotere behoefte aan hulp bij zelfstandig wonen. Buurtvoorzieningen en ontmoetingsactiviteiten blijven daardoor van groot belang om eenzaamheid te voorkomen en lichte hulp dichtbij te organiseren, en stimuleren onderlinge betrokkenheid en omzien naar elkaar Het jongerenwerk is zichtbaarder geworden en door jongeren positief beoordeeld. Netwerkpartners signaleren dat het aanbod niet altijd aansluit bij de leefwereld en dat activiteiten soms uitvallen.
Een van de redenen hiervoor was de onvolledige bezetting van het jongerenwerkteam waardoor het organiseren van activiteiten ook tijdelijk beperkter was. De aanwezigheid van schoolmaatschappelijk werk verlaagt drempels voor jongeren en brengt signalen sneller in beeld, al is deze verbinding met scholen nog niet overal tot stand gekomen. Samenwerking met partners verloopt vaak goed en levert korte lijnen op, maar wisselingen in personeel en dat veel activiteiten door Incluzio zelf worden opgezet, maken dat eigenaarschap bij inwoners nog versterkt kan worden. In de vroegsignalering zijn duidelijke stappen gezet. Vaste inloopmomenten, outreachend jongerenwerk en nauwer contact met partners zorgen dat signalen eerder in beeld komen. Vrijwilligers en bewonersinitiatieven vervullen hierin een belangrijke rol als de ‘ogen en oren’ van de wijk. De opvolging en terugkoppeling zijn echter nog niet overal structureel geregeld, waardoor signalen niet altijd worden opgevolgd. Preventieve inzet via ontmoeting, sport en cultuur lijkt veel bij te dragen aan welzijn en samenhang, maar echte effectmeting is nog wenselijk. Inwoners waarderen de ondersteuning van Incluzio gemiddeld met een 7,4 en noemen het persoonlijke contact en de bereikbaarheid vaak als sterk punt. De lumpsumfinanciering geeft ruimte en flexibiliteit om activiteiten snel te organiseren in reactie op de behoefte.
Beroepskrachten ervaren hierdoor meer handelingsruimte. Het contact met de gemeente wordt door Incluzio positief gewaardeerd; bij de verantwoording vinden zij het belangrijk dat er ook aandacht is voor wat goed gaat en successen kunnen worden gedeeld. De bezuinigingen in 2024 waren voelbaar bij bewonersinitiatieven, maar later deels bijgesteld. Incluzio ervaart de constructie als werkbaar, waarbij indexeringen door de duur van de lumpsum wel wenselijk zijn.
53
Lokale maatwerkdiensten jeugdhulp De jeugdhulp is voor ouders en verwijzers duidelijker en toegankelijker geworden. Ouders waarderen de persoonlijke aandacht en zien vaak vooruitgang in hun gezinssituatie; in het Cliëntervaringsonderzoek 2024 geven ouders en jongeren de jeugdhulp gemiddeld een 7,2. Het principe matched care wordt nagestreefd, maar is in de praktijk niet altijd eenvoudig. Verschillen in inschatting tussen de sociale basis en jeugdhulp en de druk op capaciteit spelen hierin een rol. Incluzio geeft aan dat hun opdracht nadrukkelijk ligt bij normaliseren en het versterken van eigen kracht en netwerk, een uitgangspunt dat ook geldt binnen de sociale basis en de Wmo. Daardoor wordt soms eerst collectieve of lichtere inzet geprobeerd, terwijl verwijzers dit als terughoudend kunnen ervaren. Een pilot met gezamenlijke beoordeling van casussen kan helpen om deze verschillen te verkleinen en lichtere inzet vaker mogelijk te maken. Gezinnen komen bovendien vaak pas in beeld bij complexere problemen en een lichte vorm van nazorg ontbreekt, waardoor terugval kan ontstaan. Het benutten van netwerken rondom gezinnen is belangrijk, maar niet altijd vanzelfsprekend. Ouders ervaren steun uit hun kring als waardevol, maar zijn soms terughoudend om hun netwerk langdurig te belasten of uit trots om hulp te vragen. Jongeren zoeken vaker steun buiten hun directe omgeving.
Initiatieven zoals Steunouder en maatjesprojecten bieden gezinnen verlichting, maar zijn beperkt inzetbaar. De keuze voor een beperkt aantal aanbieders heeft geleid tot overzicht en korte lijnen. De samenwerking met consulenten en contractmanagement wordt als positief ervaren. Tegelijk is de invulling van de regierol voor betrokkenen niet altijd helder. Ook de samenwerking met scholen en jeugdbescherming wordt wisselend ervaren: er zijn voorbeelden van goede afstemming, maar er zijn ook signalen van rolonduidelijkheid, lastig contact maken en langere wachttijden. Het wegvallen van contracten met kleinere aanbieders heeft volgens (netwerk)partners geleid tot minder directe lijnen die eerder wel beschikbaar waren. De lumpsumfinanciering zorgt voor voorspelbaarheid en grip op de uitgaven. Het aantal gezinnen in zwaardere hulp is afgenomen. Aanbieders en consulenten waarderen de korte lijnen met elkaar en met de gemeente, en ervaren dat de samenwerking hierdoor overzichtelijker is geworden. Tegelijk vraagt de uitvoering intensief overleg, onder meer door de vereveningssystematiek en gezamenlijke casusbesprekingen. Extra administratie bij inzet van aanbieders buiten de lumpsum en minder keuzevrijheid voor inwoners worden genoemd als aandachtspunten.
Gemeente en aanbieders zien daarnaast behoefte aan meer zicht op de inhoudelijke opbrengsten, zodat periodieke gesprekken beter benut kunnen worden om de maatschappelijke effecten te bespreken en de uitvoering gezamenlijk bij te stellen.
54
4. Bijlagen 4.1
Geraadpleegde documenten
Auteur
Documenttitel
Type
Datum
Gemeente Rheden
Aanbestedingsdocument Versterken Sociale Basis
Opdrachtomschrijving
2021
Gemeente Rheden
Selectieleidraad Lokale Maatwerkdiensten Jeugd Opdrachtomschrijving
2021
Gemeente Rheden
Gunningsleidraad Lokale Maatwerkdiensten Jeugd
Uitvoering
2021
Gemeente Rheden
Memo Verlenging Opdrachten Sociale Basis & Jeugdhulp
Beleidsmemo
2022
Meerjarenbeleidskader Meedoen
Meerjarenbeleidskader
20172021
Koersdocument Samenleven in Rheden
Strategisch koersdocument
2024
Transformatieplan 2.0
Strategisch beleidskader
2021
Incluzio Jaarrapportages
Uitvoeringsrapportages
20212024
CEO Jeugd – Rheden & Rozendaal
Cliënt ervaringsonderzoeken
20222024
Moventum2
Rheden Spreekt Wmo 5-meting
Onderzoeksrapportage
2025
Moventum3
Rheden Spreekt Hulp en Ondersteuning
Onderzoeksrapportage
2025
Opiniepijlers rapport Netwerkpartners
Onderzoeksrapportage
2023
Opiniepijlers rapport Inwoners
Onderzoeksrapportage
2023
Rheden Spreekt Koersdocument sociaal domein Onderzoeksrapportage
2023
Gemeente Rheden Gemeente Rheden Gemeente Rheden Incluzio Moventum1
55
4.2
Toelichting gebruikte verzameltermen
Beroepskrachten sociale basis Hiermee worden de beroepskrachten bedoeld die via Incluzio actief zijn in de dorpen en wijken: dorpscoaches, klantcoaches, schoolmaatschappelijk werkers en jongerenwerkers. Zij bieden inwoners ondersteuning bij vragen over welzijn, participatie, opvoeding of zorg en werken samen met vrijwilligers en lokale partners. Jeugdhulpaanbieders Organisaties die door de gemeente Rheden zijn gecontracteerd zijn binnen de opdracht Lokale maatwerkdiensten jeugdhulp voor het bieden van jeugdhulp op basis van een indicatie. Zij leveren begeleiding, behandeling en ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen wanneer lichtere hulp niet toereikend is. Netwerkpartners Lokale partijen die in de praktijk rond inwoners en gezinnen betrokken zijn, zoals huisartsen, GGD, politie, buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s), woningcorporatie Vivare, onderwijs, kinderopvang, Veilig Thuis en Jeugdbescherming. Vrijwilligersorganisaties, buurtnetwerken en inwonersinitiatieven Groepen of initiatieven die door inwoners worden gedragen en gericht zijn op steun, ontmoeting en samenredzaamheid. Voorbeelden zijn buurtverenigingen, maatjesprojecten of activiteiten die bijdragen aan contact en meedoen in de samenleving. Consulenten (Wmo en Jeugd) Medewerkers van de gemeente die verantwoordelijk zijn voor de toegang tot voorzieningen en ondersteuning.
Zij beoordelen hulpvragen, verkennen oplossingen in de sociale basis en verwijzen door naar Wmo- of jeugdhulpaanbieders wanneer geïndiceerde ondersteuning nodig is.
56