3b. Bijlage 1. Jaarstukken 2023
Tekst van het document
3 2
40.000
6
25%
10.000
Jeugdzorg
Meer aanvragen
3 3
100.000
6
100%
100.000
Kinderopvang
Meer aanvragen SMI
Geen, wel optie om beleid aan te passen Geen, wel optie om beleid (gedeeltelijk) aan te passen Geen
3 2
5.000
6
25%
1.250
Leerlingenvervoer
Meer aanvragen
Geen
3 3
15.000
9
25%
3.750
Beschermd wonen
Meer aanvragen
Geen
3 3
70.000
9
25%
17.500
Open einde regelingen
Overige risico's met structureel effect Algemene uitkering
Samen trap af
Geen
3 3
100.000
9
25%
25.000
Renterisico (uitgaven)
Schommelingen op de geld- en kapitaalmarkt
Op dit moment geen lening en anders wordt dit risico afgedekt via de renterisiconorm
1 1
0
1
0%
0
Renterisico (inkomsten)
Daling van rentevergoeding over uitgezette eigen middelen
Door de gestegen rente lheeft rozendaal weer rente-inkomsten, zekerheid creeren door langere wegezetting van middelen. Onvoorzien en onverwacht onderhoud Actuele beheerplannen en periodiek aan gebouwen of wegen inspectie
2 3
150.000
6
25%
37.500
3 3
50.000
9
25%
12.500
3 3
50.000
9
25%
12.500
Door veranderend klimaat ontstaan er Anticiperen op wetgeving en 3 3 problemen met vegetatie, riool en ontwikkelingen en meenemen in de water begroting Het vroegtijdig overlijden van een (ex) Verzekeren danwel opvangen binnen 1 3 bestuurder kan financiele weerstandsvermogen consequenties hebben (verzekerbaar)
100.000
9
25%
25.000
50.000
3
0%
0
Wachtgeldverplichtingen bestuurders
Bij mutaties in het college kunnen wachtgeldverplichtingen ontstaan
100.000
6
25%
25.000
Juridische procedures
Bewaren en rechtszaken bij projecten Binnen projectplannen en en/of belsissingen besluitovrming aandacht voor hebben Het algemeen bestuur kan besluiten Feitelijk niet aanwezig nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de constructie gehouden is 50 Lastig vervulbare vacatures waardoor Aantrekkelijke werkgever blijven externe inhuur noodzakelijk is
3 2
15.000
6
25%
3.750
5 3
50.000
15
100%
50.000
3 3
50.000
9
25%
12.500
Kapitaalgoederen
Verduurzaming vastgoed/tractie Verplichtingen tot verduurzaming kunnen aanzienlijke kosten veroorzaken Klimaat/droogte
Kortleven pensioen wethouders
Gemeenschappelijke regelingen
Personeel
Anticiperen op regelgeving en ontwikkelingen meenemen in de begroting
Verzekeren danwel opvangen binnen 2 3 weerstandsvermogen
Kortleven pensioen wethouders
Het vroegtijdig overlijden van een (ex) Verzekeren danwel opvangen binnen 1 3 bestuurder kan financiele weerstandsvermogen consequenties hebben (verzekerbaar)
50.000
3
0%
0
Wachtgeldverplichtingen bestuurders
Bij mutaties in het college kunnen wachtgeldverplichtingen ontstaan
Verzekeren danwel opvangen binnen 2 3 weerstandsvermogen
100.000
6
25%
25.000
Juridische procedures
Bewaren en rechtszaken bij projecten en/of belsissingen Risico/oorzaak
Binnen projectplannen en besluitovrming aandacht voor Beheersmaatregel hebben Feitelijk niet aanwezig
15.000
6 Risico
25%
3.750
Onderwerp
Gemeenschappelijke Open einde regelingen regelingen WWB WMO Personeel Jeugdzorg
Veranderende wetgeving Kinderopvang Leerlingenvervoer Beschermd wonen
Het algemeen bestuur kan besluiten nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de Meer aanvragen Geen, conjunctuurgevoelig constructie gehouden is Meer aanvragen Geen, wel optie om beleid aan te Lastig vervulbare vacatures waardoor Aantrekkelijke werkgever blijven passen externe inhuur noodzakelijk is Meer aanvragen Geen, wel optie om beleid (gedeeltelijk) aan te passen Aanpassing in wetgeving leveren Anticiperen op ontwikkelingen Meer aanvragen SMI Geen kosten op die niet altijd voldoende Meer aanvragen Geen worden gecompenseerd Meer aanvragen Geen
3 2 K I
Kortleven pensioen wethouders
Planschade Wachtgeldverplichtingen bestuurders Juridische procedures Project OOR Gemeenschappelijke regelingen
Personeel
%
Bedrag
15
100%
50.000
3 2
15.000
6
25%
3.750
3 2 3 3
40.000 50.000
6 9
25% 25%
10.000 12.500
3 3
100.000
6
100%
100.000
3 3 3 2
50.000 5.000
9 6
25% 25%
12.500 1.250
3 3
15.000
9
25%
3.750
3 3
70.000 9 25% subtotaal structureel
17.500 352.500
Geen
3 3
100.000
9
25%
25.000
Op dit moment geen lening en Feitelijk niet aanwezig anders wordt dit risico afgedekt via de renterisiconorm
1 3 1 3
0 50.000
1 9
0% 50%
0 25.000
Door de gestegen rente lheeft rozendaal weer Voorziening voorrente-inkomsten, treffen dan wel zekerheid binnen creeren door langere consequenties aan de orde zijn waarbij er kosten opvangen wegezetting van middelen. optreden voor besluiten met weerstandsvermogen Kapitaalgoederen Onvoorzien en onverwacht onderhoud rechtspostionele consequenties. De Actuele beheerplannen en periodiek aan gebouwen of wegen inspectie gemeente is hiervoor eigen-risicodrager. Verduurzaming vastgoed/tractie Verplichtingen tot door verduurzaming Anticiperen op regelgeving Personeel Langdurige uitval ziekte Goede begeleiding zieke en kunnen aanzienlijke kosten ontwikkelingen meenemen in de werknemers veroorzaken begroting ICT Hacks, privacyissues, uitval systemen Beveiliging op orde, bewustwording Klimaat/droogte Schades
score
50.000
Overige risico's met structureel effect Algemene uitkering Samen trap af Risico's met incidenteel effect Renterisico (uitgaven) Schommelingen debijvoorbeeld geld- en Ramp c.q. groot incident Gemeente wordt op door kapitaalmarkt het ministerie niet volledig gecompenseerd voor de kosten die Renterisico (inkomsten) Daling van rentevergoeding over gemaakt zijn uitgezette Rechtspositionele Binnen elkeigen bedrijfmiddelen kunnen situaties
Bedrag
5 3
2 3
150.000
6
25%
37.500
3 3
75.000
9
50%
37.500
3 3
50.000
9
25%
12.500
3 3 3 3
50.000 80.000
9 9
25% 25%
12.500 20.000
3 3
100.000
9
25%
25.000
Door veranderend klimaat ontstaan er Anticiperen op wetgeving en 3 3 Schade door eigendommen van In principe geldten hiervoor de in de 2 3 problemen met vegetatie, riool ende ontwikkelingen meenemen gemeente (bijvoorbeeld door bomen) aansprakelijkheidsverzekering van water begroting gemeente, echteropvangen er is altijdbinnen een Het vroegtijdig overlijden van een (ex) de Verzekeren danwel 1 3 risico dat het niet past binnen de bestuurder kan financiele weerstandsvermogen voorwaarden, bijvoorbeeld het niet consequenties hebben (verzekerbaar) uitvoeren van inspecties
100.000 30.000
9 6
25% 50%
25.000 15.000
50.000
3
0%
0
Niet binnen de Bij mutaties in het college kunnen exploitatieovereenkomst af te dekken wachtgeldverplichtingen ontstaan planschaden Bewaren en rechtszaken bij projecten Geen volledige compensatie voor en/of belsissingen kosten (o.a. zorg)
Feitelijk niet danwel aanwezig Verzekeren opvangen binnen 2 2 3 3 weerstandsvermogen
25.000 100.000
6 6
50% 25%
12.500 25.000
Binnen projectplannen en Sturen op zorgvragers besluitovrming aandacht voor hebben Feitelijk niet aanwezig
3 2 2 3
15.000 150.000
6 6
25% 50%
3.750 75.000
5 3
50.000 15 100% subtotaal incidenteel
50.000 210.000
Totaal
562.500
25%
12.500
subtotaal structureel
352.500
Het algemeen bestuur kan besluiten nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de constructie gehouden is Lastig vervulbare vacatures waardoor Aantrekkelijke werkgever blijven externe inhuur noodzakelijk is
3 3
50.000
9
Weerstandsratio Deze confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. Het vervolgens Veranderende wetgeving Aanpassing in wetgeving leveren Anticiperen op ontwikkelingen 3 3 50.000 9 25% 12.500 gepresenteerde overzicht geeft aan hoe de ratio gewaardeerd kan worden. kosten op die niet altijd voldoende worden gecompenseerd
Weerstandsvermogen Structureel Incidenteel Totaal Structureel (A/B) Incidenteel (C/D) Totaal (E/F) Ratio > 2,0 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6
Beschikbaar A C E
10.000 3.783.218 3.793.218
Benodigd B D F
326.250 210.000 536.250
0,03 18,02 7,07 Waardering uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende
51
Conclusie De weerstandsratio van 7,07 is meer dan uitstekend, waarbij de stille reserves niet in de berekening zijn meegenomen. De gemeente Rozendaal is hiermee uitstekend in staat om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau in gevaar uitkomt. Bij materiële tegenvallers van structurele aard is er zodoende ook voldoende tijd om de maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om een structureel evenwicht tot stand te brengen. Daarnaast is voor financiële tegenvallers binnen het sociaal domein nog steeds een afzonderlijke bestemmingsreserve van ruim € 368.000 aanwezig waarmee in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening is gehouden.
Staat van Reserves en Voorzieningen (inclusief toelichting op mutaties) Overzichtstabel Saldo 1-1-2023
Onttrekkingen
Toevoegingen
Saldo 31-12-2023
Claims
A. Algemene reserve Vrije algemene reserve
4.321.436
538.217
0
3.783.218
389.930
subtotaal A
4.321.436
538.217
0
3.783.218
389.930
B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Reserve gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie
20.959 283.962 95.939 61.024 63.264 95.408 18.913 4.875.332 137.151
0 0 0 5.314 0 0 0 205.971 32.642
0 84.248 6.686 0 0 9.203 0 259.132 232.750
20.959 368.210 102.625 55.710 63.264 104.611 18.913 4.928.493 337.260
0 0 0 20.000 0 0 0 4.928.493 0
subtotaal B
5.651.953
243.927
592.019
6.000.045
4.948.493
976.000 332.129
0 7.733
91.000 2.220
1.067.000 326.616
0 0
subtotaal C
1.308.129
7.733
93.220
1.393.616
0
Totaal
11.281.517
789.877
685.239
11.176.879
5.338.422
C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening pensioenen wethouders
A. Algemene reserve Vrije algemene reserve Doel Weerstandsvermogen en dekking van incidentele kosten c.q. projecten. Claim Niet alle besluiten die ten laste komen van de algemene reserve zijn op 31 december 2023 volledig uitgevoerd. Voor het restant daarvan rust er nog een claim op een aantal reserves. Het gaat om een totaalbedrag van € 389.930 dat beschikbaar is gesteld voor verschillende kredieten. De voornaamste kredieten zijn: Digitale agenda, masterplan Veluwezoom, omgevingswet, planschades en additionele wensen De Del Mutatie In 2023 is de uitvoering van diverse raadsbesluiten ten laste van de algemene reserve gebracht. Het gaat hierbij zowel om besluiten uit 2023 als eerdere jaren. 52
In 2023 sprake van de volgende onttrekkingen: Digitale agenda Masterplan Veluwezoom Masterplan (grote krediet) Pinkenberg (theater) Het Rond Naar reserve energietransitie Planschades Omgevingswet
51.380 (Pr. 0) 25.000 (Pr. 2) 4.723 (Pr. 4) 75.000 (Pr. 5) 26.431 (Pr. 5) 127.750 (Pr. 7) 227.225 (Pr. 8) 43 (Pr. 8)
Totaal
538.217
B. Bestemmingsreserves 1. Reserve monumenten Doel Bekostiging van verleende subsidies aan inwoners ten behoeve van monumentenzorg. Claim N.v.t. Mutatie Geen 2. Reserve sociaal domein Doel Opvang van eventuele tegenvallers in het sociaal domein en/of egalisatie van de kosten voor de WWB. Claim N.v.t. Mutatie Een deel (€ 84.248) van het jaarrekening resultaat 2022 is toegevoegd aan deze reserve. 3. Reserve gemeentelijke gebouwen Doel Opvang van kosten van vervanging van inventaris, (ICT)apparatuur. Daarnaast worden voortaan de kosten van het schilderwerk en overig groot onderhoud voor het gemeentehuis aan deze reserve onttrokken. Claim N.v.t. Mutatie De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk. 4. Reserve digitalisering Doel Opvang van kosten/investeringen op het gebied van digitalisering (basisregistraties, digitale ontsluiting van gegevens, koppelingen met landelijke registraties e.d., geen hardware) Claim De eerdere claim met betrekking tot een investering voor de uitvoering van de digitale agenda (DA) Mutatie De kosten voor de DA zijn onttrokken (€ 5.314) 5. Reserve fietspaden Doel Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud fietspaden. Claim Geen Mutatie Geen 6. Reserve wegen Doel Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen. Claim N.v.t.
Mutatie De toevoeging betreft de jaarlijkse dotatie ten behoeve van het wegenonderhoud van geasfalteerde wegen.
53
7. Reserve begraafplaats Doel Opvang van kosten voor het op peil houden van de begraafplaats en het onderhoud van de paden. Claim N.v.t. Mutatie N.v.t. 8. Reserve dekking kapitaallasten Doel Bij de invoering van het BBV is de systematiek van dekking van afschrijvingen gewijzigd. Voorheen werden sommige investeringen direct uit een reserve/voorziening gedekt. Volgens de voorschriften moet eerst worden geactiveerd. Vervolgens worden de afschrijvingslasten van een investering (die t.l.v. een reserve is gebracht) uit de reserve geboekt. Deze reserve is in feite de som van de toekomstige afschrijvingen. Claim In feite zijn alle middelen in deze reserve een claim voor de toekomstige afschrijvingslasten. Mutatie In 2023 uit het jaarrekeningsaldo 2022 ruim € 259.000 toegevoegd aan deze reserve ten behoeve van de toekomstige afschrijvingslasten van de school. De onttrekkingen betreffen de afschrijvingen van investeringen die eerder zijn gedaan. De grootste daarvan betreft de nieuwe Dorpsschool. De totale onttrekking voor de egalisatie van die kapitaallasten bedraagt € 190.000. 9. Reserve energietransitie Doel De reserve kan worden ingezet voor een breed aantal maatregelen met als doel Rozendaal op lange termijn klimaatneutraal. Wanneer de plannen (en hoogte van de investeringen) meer concreet zijn vindt een dotatie vanuit de algemene reserve plaats.
Die storting kan worden aangevuld met aanvullende middelen die het rijk beschikbaar stelt om bij te dragen vanuit het Interbestuurlijk Programma. Claim Geen. Mutatie In 2023 is vanuit het jaarrekeningsaldo 2022 een bedrag van € 105.000 toegevoegd. Daarnaast is er € 127.750 vanuit de algemene reserve overgeheveld. Voor inhuur is een bedrag van € 25.735 onttrokken en voor de werklijnen 2023 een bedrag van € 4.907. De afronding van de klimaatsubsidies vergde nog een bedrag van € 2.000. Deze bedragen vallen lager uit doordat er gebruik gemaakt kon worden van de CDOKE-middelen. C. Voorzieningen Voorziening riolering Deze voorziening dient ter dekking van kosten groot onderhoud en vervanging. Op basis van het verbrede gemeentelijk rioleringsplan. Jaarlijks wordt er gestort volgens het vGRP. Betreft de jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor de toekomstige rioolinvesteringen op basis van het rioleringsplan (hiermee is in het tarief rekening gehouden). Voorziening pensioen wethouders De toekomstige pensioenverplichtingen en wachtgeldverplichtingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Naast storting van ingehouden pensioenpremies, heeft de jaarlijkse berekening uitgewezen dat er een bedrag van € 7.700 moest worden vrijvallen om de voorziening op het juiste peil te brengen. De aanpassing van de rekenrente verklaart de onttrekking.
Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente.
54
Financiële kengetallen
Rekening Begroting 2023 2023 Netto schuldquote -55% -100% Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen -55% -100% Solvabiliteitsratio 67% 77% Kengetal grondexploitatie 0% 0% Structurele exploitatieruimte 39% 0% Belastingcapaciteit 120% 127% * ter vergelijking gemiddelde van Gelderland toegevoegd, betreffen begrotingscijfers 2022
Rekening Gelderland* 2022 -107% 67% -107% 59% 79% 29% 0% 6% 10% 1% 120% 103%
De percentages nemen flink af. Dit betreft een tijdelijk effect doordat de begroting door OOR fors hoger is dan gebruikelijk. Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen. Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende categorieen aangeduid:
Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Categorie A Voldoende < 90% < 90% >50% <20% Begr en Mrj >0% <95%
Categorie B Matig 90%-130% 90%-130% 20%-50% 20%-35% Begr of Mrj >0% 95%-105%
Categorie C Onvoldoende >130% >130% <20% >35% Begr en Mrj <0% >105%
Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Beide zijn voor Rozendaal gelijk omdat er geen door-verstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone, het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen. In Rozendaal is de schuldquote onverminderd uitstekend. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen, ook deze is onverminderd hoog. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor Rozendaal. Door de afsluiting van de grondexploitatie De Del is deze niet meer van toepassing. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden.
Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal. De gemiddelde WOZ waarde in Nederland bedroeg in 2022 € 369.000 en in Rozendaal € 753.000. Dat is dan ook de voornaamste reden voor het hoge percentage. Dit zegt dus niets over de uiteindelijke belastingcapaciteit. Zoals elders in deze paragraaf aangegeven is dat een politieke keuze (gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ bedraagt die capaciteit ongeveer € 435.000). 55
Berekening van de kengetallen Kengetal
Rekening 2023
Begroting 2023
Rekening 2022
A B C D E F G H
1A Netto Schuldquote (incl. verstrekte leningen) Vaste schulden (cf art 46 BBV) Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV) Overlopende passiva (cf art.49 BBV) Financiële activa (cf. art 36 lid d, e en f) Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen (cf.art 40 BBV) Overlopende activa (cf art. 40a BBV) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves) Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%
0 567.451 2.793.494 1.854.817 6.346.816 2.166 319.434 9.338.875 -55%
0 1.000.000 75.000 1.606.008 4.168.174 25.000 50.000 4.774.580 -100%
0 1.005.976 389.078 1.943.101 5.086.286 41.813 205.269 5.480.135 -107%
A B
2. Solvabiliteitsratio Eigen vermogen (cf art 42 BBV) Balanstotaal Solvabiliteit (A/B) x 100%
9.657.920 14.412.481 67%
8.715.679 11.266.472 77%
10.421.769 13.124.952 79%
A B C
A B C D E
A B C D E F
Kengetal grondexploitatie Niet in exploitatie genomen bouwgronden (cf art 38 lid a punt 1 BBV) Bouwgronden in exploitatie Totale baten cf art 17 lid c BBV (excl mut.reserves) Grondexploitatie (A+B)/C x 100%
0
0
0
0 9.338.875 0%
0 4.774.580 0%
0 5.480.135 0%
Structurele exploitatieruimte Structurele lasten Structurele baten Totale structurele toevoegingen aan reserves Totale structurele onttrekkingen aan reserves Totaal baten Structurele exploitatieruimte (((B-A)+(D-C))/E x 100%
6.296.707 9.759.075 143.639 333.764 9.338.875 39,1%
4.849.959 4.731.550 15.889 141.831 4.774.580 0,2%
5.322.687 5.699.044 9.907 190.326 5.480.135 10,2%
648 220 309 0
549 220 309 0
581 220 283 0
1177 904
1078 904
1084 904
130%
119%
120% De
Belastingcapaciteit, woonlast meerpersoonshuishouden OZB lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde Rioolheffing voor een gezin Afvalstoffenheffing voor een gezin Eventuele heffingskorting Totaal woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin in 2022* Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor (E/F) x 100%
berekende woonlast (F) wordt gepresenteerd vanuit het perspectief van de belastingbetaler, het betreft immers ook de feitelijke aanslag. Binnen de algemene uitkering wordt er echter (via een korting gebaseerd op de WOZwaarde) vanuit gegaan dat een gemeente met een gemiddelde hoge WOZ-waarde in staat is meer eigen inkomsten te genereren via de OZB (hier bestaat een relatie met de onbenutte belastingcapaciteit). Om die reden komt het percentage hoog uit, wanneer het OZB-% vergeleken zou worden met het OZB-% van andere gemeenten ligt dat onder het landelijk gemiddelde.
56
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Rozendaal beslaat een oppervlakte van 2.795 hectare. Hier wonen, werken en recreëren mensen waarvoor een aantal zogenaamde kapitaalgoederen nodig zijn. In deze paragraaf geven we inzicht in de onderhoudstoestand en de kosten van onze belangrijkste groepen kapitaalgoederen (wegen, riolering/water, openbare verlichting, groen en gebouwen). Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting. Een goed overzicht is daarom van belang voor een juist inzicht in de financiële consequenties ervan. De lasten hiervan komen in verschillende programma’s tot uitdrukking. Beleid voor beheer kapitaalgoederen Voor het onderhoud hanteerden we in 2023 de volgende plannen: Nota Onderhoudsplan wegen (2022 -2029) Onderhoudsplan riolering (2023 - 2027) Groenvisie
Jaar van vaststelling/beoordeling 2022 2022 2022
Wegbeheer Als uitvloeisel van het coalitieakkoord is in 2018 besloten om op het moment van onderhoud voor de binnenwegen het asfalt te vervangen door klinkers. Dat betekent dat die kosten voortaan geactiveerd worden en als kapitaallast in de meerjarenbegroting worden opgenomen. Voordat tot daadwerkelijke uitvoering van het wegbeheer wordt overgegaan wordt ook het riool geïnspecteerd om te beoordelen of er ‘werk met werk’ gemaakt kan worden en voorkomen we dat niet veel later diezelfde weg weer open moet voor periodiek onderhoud aan het riool. In 2023 is er groot onderhoud aan de Petronella van Hoornstraat uitgevoerd. Financieel Exploitatie (zie ook programma 2) Primitieve begroting 2023 Programma 2 2.1 Verkeer en vervoer
Begroting na wijziging 2023
173.327
Werkelijk
Saldo
2023
2023
173.327
225.026
-51.699
Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij u naar programma 2. Investeringen (zie ook overzicht investeringen en kredieten) Jaar
Krediet*
Uitgegeven Uitgegeven
Totaal
t/m 2022
uitgegeven beschikbaar uitgaven
in 2023
(3 + 4) Masterplan Veluwezoom
2021
30.000
5.000
25.000
30.000
Werkelijk
Verwachte
Nog
Dekking
beschikbaar
(2 - 5)
(6 - 7) 0
0
0 reserves
Riolering In 2022 is het laatste verbreed rioleringsplan (vGRP) 2023 - 2027 vastgesteld. Dit plan is de uitvoering van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsplan moet hebben. In dit plan zijn de normen bepaald voor de kwaliteit van het onderhoud en milieu en wordt aangegeven welke investeringen jaarlijks nodig zijn om aan de gestelde voorwaarden uit het plan te voldoen. De hieruit voortvloeiende lasten zijn in de begroting verwerkt. Als blijkt dat investeringen niet direct noodzakelijk zijn, dan zullen deze investeringen worden uitgesteld. Verder hebben metingen uitgewezen dat wij voldoen aan de basisinspanning (afkoppelen) zoals deze is opgelegd door de Provincie. Dit is vastgelegd in het BRP (Basis rioleringsplan) en getoetst door het waterschap Rijn&IJssel. Door de invoering van de Wet gemeentelijke watertaken zijn gemeenten vanaf 2008 verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing van maatregelen die de waterbeheerder betreft. Daarnaast kent de wet drie zorgplichten toe aan gemeenten: afvalwater, hemelwater en grondwater. In het vGRP is met deze zorgplichten rekening
57
gehouden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de verplichting voor het opstellen van een GRP vervallen. De zorgplichten worden wel overgenomen in de Omgevingswet. Naast het opstellen en periodiek herzien van het vGRP (vooral ook bedoeld om tijdig de kosten voor riolering in beeld te hebben) wordt er jaarlijks zo’n 1500 meter riolering geïnspecteerd. Daaruit volgen aanbevelingen voor onderhoud dan wel herstel/vervanging zodat die activiteiten op het juiste moment worden uitgevoerd en er ook geen onnodige kosten worden gemaakt. In 2023 is een drukrioolpomp aangelegd op de Rosendaalselaan. En een IBA vervangen op Terlet. Financieel Primitieve begroting 2023 Programma 7 7.2 Riolering
135.137
Begroting na wijziging 2023 135.137
Werkelijk
Saldo
2023
2023
153.448
-18.311
Een toelichting hierop is te vinden bij programma 7. Gemeentegebouwen Om het benodigde onderhoud uit te kunnen voeren is jaarlijks per gebouw een budget in de begroting opgenomen. Om deze budgetten te kunnen bepalen is een onderhoudsplanning gemaakt waarbij gebruik is gemaakt van ervaringscijfers. De budgetten in de begroting waren toereikend voor de huisvestingskosten. Onderdeel
Budget 2023
Huisvesting (energie, water, aankoop niet duurzame goederen en diensten, specifieke verbruiksgoederen, huren, verzekeringen, afschrijving), per saldo
Werkelijk 2023
46.345
40.908
Saldo 2023
5.437
Groenvisie In juli 2023 heeft de raad de aanscherping van de Groenvisie 2022-20226 aangenomen. De aanscherping geeft een duidelijker beeld op welke locaties de biodiversiteit versterkt wordt en biedt zicht op hoe wij de positie van fauna willen verstevigen in Rozendaal. Primitieve begroting 2023 Programma 5 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
121.073
Begroting na wijziging 2023 149.803
Werkelijk
Saldo
2023
2023
146.821
2.982
Zie ook programma 5 voor een nadere toelichting. Fietspaden In 2023 zijn er naast het reguliere onderhoud geen bijzonderheden te melden. Water We hebben slechts 1 beek binnen de gemeente waarmee geen bijzonder onderhoud voor de gemeente Rozendaal is gemoeid.
58
Paragraaf 4 Financiering De paragraaf Financiering geeft jaarlijks inzicht in de ontwikkelingen rond de meer-jaren-financiering, het te voeren beleid op dit gebied en in de risico’s die de gemeente daarbij loopt. Zoals wettelijk voorgeschreven hanteren we hiervoor een Treasurystatuut dat door de raad is vastgesteld. In het Treasurystatuut staat aan welke partijen en onder welke condities de gemeente geld mag uitlenen en bij welke partijen en onder welke condities beleggingen en financieringen kunnen plaatsvinden. De uitgangspunten zijn gebaseerd op een risicomijdend treasurybeleid. De gemeente verricht geen ‘near banking’- of ‘banking’-activiteiten omdat dit niet tot de kernactiviteiten van de gemeente behoort. Risicobeheer In deze paragraaf wordt, via onderstaande tabel, inzicht gegeven in de risico’s met betrekking tot de vlottende schuld (kasgeldlimiet) en de risico’s op de vaste schuld (renterisiconorm). Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op opgenomen kortlopende geldleningen tot een acceptabel maximum te beperken. Kortlopende leningen zijn immers ‘goedkoper’ dan langlopende leningen. Een risico hierbij is echter dat het lagere rentepercentage ook voor een korte periode van toepassing is.
Om te voorkomen dat gemeenten met omvangrijke kortlopende leningen bij forse rentestijgingen in de problemen komen is er een landelijke kasgeldlimiet vastgesteld. Kasgeldlimiet Grondslag: omvang begroting per 01-01-2023 Omvang begroting per 1 januari 2023 (afgerond) 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5% begroting) 2. Omvang vlottende korte schuld (rekening-courant Gemeente) 3. Vlottende middelen (kortlopende vorderingen) 4. Totaal kasgeld (2) – (3) 5. Toegestane kasgeldlimiet (1) 6. Overschrijding (+) / ruimte (-) onder kasgeldlimiet (4-5)
Rekening 2023 4.948.463 420.619 3.311.175 6.633.214 -3.322.039 420.619 -3.742.658
Het negatieve bedrag bij de overschrijding van de kasgeldlimiet betekent dat we ruim voldoen aan de norm. Renterisiconorm Eventuele renterisico’s op de langere termijn worden beheerst door de toepassing van de zogenaamde renterisiconorm. In de kern komt deze erop neer dat niet op eenzelfde moment een omvangrijke herfinanciering van langlopende leningen plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. Met het toepassen van een renterisiconorm worden de renterisico’s gespreid. De gemeente Rozendaal kent momenteel (en dat is ook niet voorzien) geen langlopende leningen, daarom is berekening van de norm niet aan de orde. Uitgezette middelen De gemeente Rozendaal heeft een goede liquiditeitspositie. In 2023 is gemiddeld een bedrag van € 5 miljoen aangehouden bij de schatkist. Door de gestegen rente is hier een behoorlijk rendement op behaald. Garanties op leningen aan derden In november 2022 is een garantstelling afgegeven ten behoeve van de nieuwbouw van het dierenasiel .Het gaat daarbij om een bedrag van € 35.200. Dit is een aflopend bedrag naar € 971,- in 2053 waarna de lening volledig is afgelost door het dierentehuis. Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) De decentrale overheden hebben door deze wet nog eens nadrukkelijk dezelfde verantwoordelijkheid als de centrale overheid opgelegd gekregen voor een gedegen begrotingsbeleid.
Doel is om samen het Nederlandse begrotingstekort binnen de perken te houden. Er wordt gewerkt met het zogenaamde EMU-saldo en Europese normeringen hiervoor. Ook is bepaald dat overtollige kasmiddelen belegd dienen te worden bij het Rijk. 59
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Onze bedrijfsvoering richt zich op de ondersteunende diensten die nodig zijn om de beoogde resultaten en effecten uit het beleidsplan en de programma’s te bereiken. Bedrijfsvoering omvat de vakgebieden Personeel en Organisatie, Informatisering, Juridische zaken, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting. Deze paragraaf behandelt die aspecten van de bedrijfsvoering die niet, of niet uitvoerig onder programma 0 Bestuur en ondersteuning zijn behandeld. Daarbij gaan we in op de onderdelen Planning en Control (paragraaf 5.1), Organisatieontwikkeling en P&O (paragraaf 5.2), Informatievoorziening en digitalisering (paragraaf 5.3), en kosten van de diverse bedrijfsvoeringsonderdelen (personeel, huisvesting e.d.) (paragraaf 5.4). Planning en control P&C-cyclus Het door ontwikkelen van P&C-documenten is een blijvend aandachtspunt. Het streven is om producten op te leveren aan de raad die slank, gericht en overzichtelijk zijn vormgegeven. De aanpassing van de Meerjarenbegroting 2024-2027 zorgt voor een grote stap in die richting. De in de begroting opgenomen voornemens zijn vertaald naar werkprogramma’s. Deze geven inzicht in de uit te voeren werkzaamheden versus de beschikbare capaciteit. Met deze aanpak kunnen knelpunten beter benoemd worden. Voor de jaarrekening 2023 volgen wij echter de vormgeving van de Meerjarenbegroting 2023-2026.
Sturen op risico’s Twee keer per jaar wordt er een nieuwe weging gemaakt op de bestaande risico’s die wij zien. In de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing schetsen we op procesniveau de risico’s en geven we waar gewenst aan welke beheersmaatregel aan de orde zijn om de risico’s in te dammen. Door een stevige reservepositie, kunnen we de geschetste risico’s goed opvangen. Dat is terug te zien in een uitstekende weerstandsratio Daarnaast blijven we maatregelen nemen om risicobeheersing te vergroten. Tot slot herzien we ook jaarlijks de frauderisico-analyse. Sturen op rechtmatigheid Het jaar 2023 is het eerste jaar waarbij het college een uitspraak doet over de rechtmatigheid. Om dit te kunnen bewerkstelligen zijn in raadsvergadering van 16 mei 2023 de aanpassingen op het controleprotocol, de controleverordening en de financiële verordening. Ook is bij de raadvergadering van 6 februari het definitieve normenkader voor 2023 vastgesteld. Het oordeel op de rechtmatigheid is gebaseerd op de begrotings- en kredietrechtmatigheid, de spendanalyse (aanbestedingsgrens) en de Verbijzonderde Interne Controle(VIC) op het Sociaal Domein. De VIC is uitgevoerd de gemeente Rheden en door de gemeente Rozendaal beoordeeld. De verdere ontwikkeling van het controleplan wordt afgerond in 2024.
Op bladzijde 82 staat de toelichting op de rechtmatigheid en op bladzijde 95 van dit Jaarverslag is een overzicht opgenomen van onrechtmatigheden. Hieronder treft u een nadere toelichting op deze onrechtmatigheden. Er zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd met betrekking tot de Europese aanbestedingen. Financiële functie Vanaf de jaarrekening 2016 is Stolwijk Kelderman door de raad als accountant benoemd. De opdracht voor Stolwijk Kelderman is verlengd tot de behandeling van de jaarrekening van 2024. Halverwege 2024 vindt de aanbesteding voor het benoemen van een nieuwe accountant, voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2025 en verder plaats. Administratieve organisatie Op tal van terreinen dient de gemeente (verplichte) controles, audits en zelfevaluaties uit te voeren. Deze zijn allemaal succesvol uitgevoerd. Op het gebied van projectmatig werken hebben we in 2023 verder stappen gezet met de uitvoering van de Digitale Agenda. Daarnaast heeft de opvanglocatie ‘De Bosrank’ de nodige projectmatige inzet geëist.
60
De eerste stappen voor het opstellen van de beleidskaders op het gebied van inkoop zijn gezet. De vaststelling door het college heeft in 2024 plaatsgevonden. Het contractmanagement is in 2023 blijven liggen door andere werkzaamheden met een hogere prioriteit. Uiteraard blijft dit onze aandacht houden. Organisatieontwikkeling en P&O De doelstellingen van de organisatieontwikkeling en het P&O-beleid zijn: 1. mens en organisatie verder ontwikkelen met als kernwaarden klantgerichtheid, resultaatgerichtheid en samenwerkingsgerichtheid; 2. bouwen aan een toekomstbestendige gemeentelijke organisatie; 3. goed werkgeverschap waarbij wij medewerkers weten te boeien en te binden. Om toe te groeien naar een organisatiemodel dat op (middel)lange termijn houdbaar is, is een aanpak uitgewerkt waarin is beschreven hoe het college de komende jaren wil omgaan met ontwikkelingen in personeelsverloop en andere organisatievraagstukken. We werken niet toe naar een vastomlijnd organisatieplaatje of model (‘op Rozendaal staat geen maat’), maar werken stap-voor-stap verder aan een wendbare en weerbare organisatie, zoals omschreven in de raadsinformatiebrief van oktober 2023. Er zijn (nieuwe) bestuurlijke (principe)afspraken over samenwerking Rheden en Rozendaal gemaakt voor het sociaal domein.
Daarmee zijn de beleidstaken zowel financieel als in kwantitatieve en kwalitatieve zin meer toekomstbestendig georganiseerd. Hierdoor ontstaat ook in de interne organisatie meer tijd en ruimte voor invulling van versterkte regie (strategievorming, contractmanagement en een gerichte rol in het netwerk). We hebben voor Rozendaalse begrippen vele personeelswisselingen in goede banen weten te leiden. Mede als gevolg van uitstroom en doorstroom, maar ook door uitval/ziekteverzuim zijn er diverse wervingstrajecten geweest. Kengetallen P&O Omschrijving Formatieplaatsen (fte) Medewerkers (aantal) Mannen (%) Vrouwen (%) Ziekteverzuim (%) Instroom (%) Uitstroom (%) Deeltijders (%) Leeftijd (gemiddeld) Maximum Salarisschaal (%) Budget opleidingen (% loonsom)
Werkelijk 2023 12,1 13 54% 46% 8,13% 14% 7% 39% 53,7 69% 1,22%
Werkelijk 2022 12,3 14 64% 36% 6,82% 7% 7% 50% 52,4 86% 0,64%
Werkelijk 2021 11,9 13 58% 42% 6,81% 8% 0% 46% 51,1 85% 0,84%
Het aantal formatieplaatsen is met 0,2 fte afgenomen. Door voorgenomen overgang van beleidswerk naar Rheden en de uitdiensttreding van de medewerker sociaal domein neemt de bezetting af met 0,4 fte. Daar staat een kleine uitbreiding tegenover van de functie voor bestuursondersteuning (budgetneutraal). Ziekteverzuim 2023 Verzuimpercentage Kort (0-8 dagen) Middellang (8-43 dagen) Lang ( >43 dagen)
2022 8,1% 0,7% 0,5% 6,9%
2021 6,8% 0,7% 0,6% 5,5%
61
6,8% 0,2% 0,7% 5,9%
Het reguliere verzuimpercentage is in Rozendaal traditioneel laag, afgezet tegen het landelijk gemiddelde van om en nabij de 5,5%. De hogere percentages van de laatste jaren zijn deels veroorzaakt door effecten die twee medewerkers ondervinden als gevolg van corona besmettingen en twee langdurig ziektegeval. Twee van de langdurig zieken zijn inmiddels weer volledig hersteld. Integriteit In de wet is bepaald dat het college over het gevoerde integriteitbeleid voor de ambtenaren jaarlijks verantwoording dient af te leggen aan de gemeenteraad. Hiervoor is aandacht geweest bij de invoering van de Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur (inwerkingtreding 1 januari 2023). Daarbij is geconstateerd dat de staande aanpak voor de integriteitsaanpak past binnen de kaders van die wet. Wel vergt dit blijvend aandacht bij de werving van nieuwe medewerkers. Zo vragen we een Verklaring omtrent gedrag van zowel tijdelijk externe krachten, als nieuwe interne medewerkers en hebben de nieuwe interne medewerkers de ambtseed (of gelofte) afgelegd. Als onderdeel van het inwerkprogramma voor de nieuwe raad heeft in 2022 een avond met de raad over integriteit plaatsgevonden. Informatisering en digitalisering Wij hebben afscheid genomen van onze servers en zijn gaan werken met diverse Cloud-oplossingen.
Door het vereenvoudigen van onze infrastructuur zijn wij erin geslaagd om niet meer afhankelijk te zijn van de Kerklaan om onze werkzaamheden te kunnen uitvoeren met uitzondering van enkele burgerzakenapplicaties die nog wel locatie gebonden zijn. Hiermee hebben wij een grote noodzakelijke inhaalslag gemaakt met de digitalisering en modernisering van onze gemeente. Daarnaast zijn er diverse voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de wettelijke vereisten op digitaal vlak. 2023 was het eerste jaar waarin wij volledig met het nieuwe DMS-systeem hebben gewerkt. Door het gebruik van het DMS konden wij het systeem verder finetunen naar de Rozendaalse maatstaven. Een uitgebreidere toelichting op de behaalde resultaten zijn terug te lezen in de raadsinformatiebrief Digitale Agenda 2022-2023 die begin 2024 verstuurd is. Onderdeel Kosten informatisering en automatisering (licenties software, kapitaallasten diverse applicaties)
Budget 2023 236.097
Werkelijk 2023 242.921
Saldo 2023 -6.824
Door de uitbreiding van onze organisatie door de inhuur van diverse specialisten zijn de kosten voor (het beheer) van de beschikbaar gestelde apparatuur en de benodigde accounts hoger uitgevallen.
62
Paragraaf 6 Verbonden partijen Inleiding Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In artikel 1 lid b BBV wordt het als volgt gedefinieerd: “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.” Op 1 juli 2022 is de Gewijzigde Wet Gemeenschappelijke regelingen in werking getreden. De doelstelling hiervan is het versterken van de democratische legitimatie. Door de wijziging zijn er nieuwe instrumenten geïntroduceerd om de gemeenteraden meer in positie te brengen. Alle gemeenschappelijke regelingen moeten voor 1 juli 2024 zijn aangepast aan deze gewijzigde wet. De afgelopen periode zijn er al diverse besluiten op dit onderwerp genomen. Wat is ons beleid? Rozendaal is als kleine gemeente sterk afhankelijk van de samenwerking met de partners in de omgeving om aan haar doelstellingen te voldoen. Het zwaartepunt ligt daarbij op het degelijk en deugdelijk organiseren van de uitvoering van de wettelijke taken. Dit speelt in het bijzonder bij de partners Rheden en De Connectie. Maar ook andere samenwerkingsrelaties zijn essentieel voor het voldoen aan wettelijke taken. Denk aan de BVO DRAN, waar de uitvoering van het doelgroepenvervoer is belegd en de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein.
Deelname aan een verbonden partij wordt dan ook bepaald door doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitvoering van de taak. Op voorkomende beleidsterreinen stimuleren de hogere overheden samenwerking in een verbonden partij. Als voorbeeld geldt de jeugdzorg die na de transitie feitelijk bestaat uit drie onderdelen: de landelijke, de bovenlokale en de lokale zorg. Het rijksbeleid is erop gericht om de bovenlokale zorg onder te brengen bij gemeenten of samenwerkingsverbanden met 100.000+ inwoners. Een ander voorbeeld is de wettelijk verplichte Omgevingsdienst, waar Rozendaal taken heeft belegd van met name milieurechtelijke aard. Ook de deelname in een Veiligheidsregio en een GGD is geregionaliseerd, in ons geval de Veiligheids- en Gezondheidsdienst Gelderland Midden (VGGM). Wat is het belang voor de gemeenteraad? Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Allereerst voeren de verbonden partijen vaak beleid uit dat gemeenten in principe zelf ook kunnen uitvoeren. We dragen taken op, of over aan de verbonden partijen. Daarbij houden we veelal de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Voor de raad blijft er dus nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over bij die programma’s.
Daarnaast zijn er de financiële risico’s die we met verbonden partijen kunnen lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Bij het aangaan en onderhouden van contacten met verbonden partijen is van belang om: af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren; te bekijken welke manier de beste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals we voor ogen hebben; te zorgen dat we voldoende inhoudelijk en financieel inzicht hebben en houden in het uitvoeren van een taak. Bestuur en toezicht De meeste verbonden partijen van de gemeente zijn gemeenschappelijke regelingen, deze zijn gebaseerd op de wet gemeenschappelijke regelingen. Als publiekrechtelijke lichamen zijn bepalingen van Gemeentewet, Provinciewet of Waterschapswet ook voor de gemeenschappelijke regelingen van toepassing. Via vertegenwoordiging in dagelijks en/of algemeen bestuur is het toezicht (governance) geregeld. Voor de privaatrechtelijke rechtspersonen (de vennootschappen) hebben we minder instrumenten in handen. Hier maken we gebruik van de beschikbare wettelijke mogelijkheden als het stemrecht van de aandeelhouder en toezicht door raden van commissarissen.
63
Invloed Over het algemeen is de invloed van de gemeente Rozendaal, vanwege de omvang en het belang, zeer klein te noemen. Van belang is voortdurend af te wegen welke bestuurlijke en ambtelijke capaciteit dan geïnvesteerd wordt in de betreffende verbonden partij gegeven dat belang. Het is ook niet altijd noodzakelijk omdat de deelname van meerdere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen ook voor een soort natuurlijk aantal ’checks en balances’ zorgt waar het gaat over bestuur en toezicht. Door de steeds verder toenemende kosten die de verbonden partijen doorrekenen aan de gemeente hebben de wethouders Financiën in december 2023 in gezamenlijkheid een brief gestuurd naar de verbonden partijen in de regio. De boodschap van deze brief is dat de verbonden partijen kritisch moeten kijken naar de kosten. Vanaf het ravijnjaar 2026 zal het ook noodzakelijk zijn dat de verbonden partijen de broekriem aantrekken. Overzicht verbonden partijen Verbonden partijen worden onderscheiden in drie groepen: 1. Gemeenschappelijke regelingen 2. Stichtingen en verenigingen; 3. Coöperaties en vennootschappen 4.
Overige verbonden partijen Gemeenschappelijke regelingen Deelname in een gemeenschappelijke regeling gebeurt in de gevallen waarin de gemeente, taken waar zij verantwoordelijk voor is, niet anders dan in samenwerking met anderen kan uitvoeren, of als die samenwerking bijdraagt aan een doelmatige aanpak. De Wet gemeenschappelijke regelingen regelt deze samenwerkingsvorm. Het bestuur van de gemeenschappelijke regelingen wordt meestal gevormd door een afvaardiging van de deelnemers en de besluitvorming vindt plaats op basis van meerderheidsbesluiten. In hoeverre er sprake is van overdracht van taken en daarmee van autonomie hangt sterk af van het type regeling. Voor Rozendaal geldt dat voornamelijk wordt deelgenomen in relatief lichte samenwerkingsvormen waarbij het type bevoegdheid dat wordt overgedragen (voor zover überhaupt sprake is van taakoverdracht) een uitvoerend karakter heeft. De door de gemeente aangewezen vertegenwoordigers in de besturen informeren college en raad over relevante ontwikkelingen. De betreffende organen leggen hun begroting, rekening en andere beleidsplannen voor aan de gemeente. Onderstaande informatie wordt gepresenteerd in lijn met de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). We hanteren de meest actuele (officiële) beschikbare cijfers.
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang
Ontwikkelingen en risico’s
Financieel belang Bestuurlijk belang
Arnhem Programma 1 Veiligheid en Programma 7 Volksgezondheid en Milieu De Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden behartigt de belangen van de gemeenten in het samenwerkingsgebied op de terreinen van: a. Brandweerzorg; b. Publieke gezondheid c. GHOR d. Rampenbestrijding en crisisbeheersing e. Gemeenschappelijke meldkamer Diverse ontwikkelingen, waaronder de wenselijke versteviging van de bedrijfsvoering VGGM-breed, de discussie over de regionale verdeling van de huisvestingskosten van de brandweer, en zaken als de krappe arbeidsmarkt en de toenemende inflatie, leiden tot voorstellen voor uitzetting van de begroting. 2023 bijdrage van € 132.339 (brandweer) en € 78.297 (GGD + JGZ 0-4) De burgemeester en de wethouder sociaal domein zijn lid van het algemeen bestuur
64
Financiële gegevens
31-12-2022 Eigen vermogen € 7.806.000 Vreemd vermogen € 51.358.000 Resultaat 2022 € 707.000
Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat 2023
31-12-2023 € 7.579.000 € 50.562.000 € 1.730.000
Gelders Archief (GR) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens
Arnhem Programma 0 Bestuur en ondersteuning Hoofdtaak van het Gelders Archief is het beheren van de archiefstukken en collecties van de gemeenten Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal en de provincie Gelderland. Er zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen en/of risico’s te benoemen. De gemeentelijke bijdrage voor 2023 bedroeg € 12.473. Namens Rheden/Renkum en Rozendaal is de burgemeester van Renkum lid van het algemeen bestuur. 31-12-2022 31-12-2023 Eigen vermogen € 461.845 Eigen vermogen € 852.027 Vreemd vermogen € 20.372.876 Vreemd vermogen € 20.093.663
Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang
Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens
Arnhem Programma 7 Volksgezondheid en Milieu en programma 8 (VHROSV) Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Ook het belang van goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland Op dit moment zijn er geen noemenswaardige ontwikkelingen en risico’s. Basistaken worden uitgevoerd tegen uurtarief op basis van jaarlijks te sluiten overeenkomsten, bijdrage 2023: € 35.560. Eén lid algemeen bestuur uit Rozendaal. Eén lid dagelijks bestuur (wethouder Renkum) namens Doesburg, Renkum, Rheden en Rozendaal 31-12-2022 31-12-2023 Eigen vermogen € 863.000 Eigen vermogen € 857.000 Vreemd vermogen € 5.825.000 Vreemd vermogen € 7.099.000
Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang
Arnhem Programma 4 Onderwijs en programma 6 Sociaal domein Adequaat en efficiënt vervoer van diverse doelgroepen Op dit moment zijn er geen noemenswaardige ontwikkelingen en risico’s.
Financiële gegevens
31-12-2022 Eigen vermogen € 0 Vreemd vermogen € 10.313.756
De Rozendaalse bijdrage in 2023 bedroeg € 42.161. Eén lid per gemeente in het bestuur, de wethouder sociaal domein
65
Eigen vermogen Vreemd vermogen
31-12-2023 € 0 € 10.678.180
Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGRSD) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang
Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang
Financiële gegevens
Arnhem Programma 6 Sociaal domein Regio Centraal Gelderland is een samenwerkingsverband van 11 gemeenten in het sociaal domein. Gezamenlijk wordt de transformatie in het sociaal domein zo goed mogelijk vorm gegeven met als doel optimale dienstverlening voor de inwoners. Rozendaal draagt bij aan de onderdelen Beheer, Inkoop, Regionaal Bureau Leerlingzaken, Werkgevers ServicePunt en Werkgeverschap SW. Er zijn geen ontwikkelingen en risico’s te melden. De aan Rozendaal doorbelaste en gecumuleerde kosten voor 2023 zijn € 90.273 Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, de wethouder financiën. Deze heeft één stem. De wethouder Sociaal Domein heeft zitting in de bestuurscommissies die onderdeel uitmaken van de MGR. 31-12-2022 31-12-2023 Eigen vermogen € 685.000 Eigen vermogen € 714.000 Vreemd vermogen € 4.388.000 Vreemd vermogen € 7.149.000
Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GRMAN) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang
Ontwikkelingen en risico’s
Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens
Elst Divers De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMRAN) is een samenwerkingsverband van 18 gemeenten. De uitdaging van deze GR is hoe om te gaan met groei van wonen, werken en mobiliteit, zodat wij een balans kunnen vinden tussen levendige stedelijkheid en ontspannen leefkwaliteit: groene groei. De bijdrage voor 2024 stijgt en wordt € 16.736. Dit is als volgt opgebouwd: Regiobureau € 4.742; TEB 2024 € 1.752; Verbonden regio € 2.770; Productieve regio € 1.844; Circulaire regio € 2.726; Ontspannen regio € 1.162; Groene groeiregio € 1.740. In 2023 was de Rozendaalse bijdrage € 14.910. Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, de burgemeester. Deze heeft één stem. 31-12-2022 31-12-2023 Eigen vermogen € 347.799 Eigen vermogen € 380.937 Vreemd vermogen € 4.928.520 Vreemd vermogen € 5.323.902
Stichtingen en verenigingen Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) (Vereniging) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens
Den Haag Programma 0 Bestuur en ondersteuning Belangenbehartiging t.b.v. gemeenten in het proces van besluitvorming bij rijksoverheid en provincies De VNG zet zich in stabiele financiën vanuit het Rijk voor gemeenten. Daarnaast is de VNG bezig met het ontwikkelen van de nieuwe VNG-strategie 2030. De bijdrage in 2023 bedroeg € 3.788 NL + € 213 VNG Gelderland Stemrecht o.b.v. lidmaatschap De VNG heeft haar jaarverslag 2023 nog niet gepubliceerd.
66
K80 Vestigingsplaats Programma Openbaar belang
Ontwikkelingen en risico’s
Financieel belang Bestuurlijk belang
Beesel Programma 0 Bestuur en ondersteuning Belangenbehartiging t.b.v. kleine gemeenten (< ca. 25.000 inwoners) in het hele proces van besluitvorming bij VNG, de rijksoverheid en provincies; samenwerking en kennisdeling tussen kleine gemeenten Door gezamenlijk te werken aan de genoemde aspecten van wendbaarheid, nabijheid en samenhang vergroten wij onze resultaten als kleine gemeenten. Deze onderwerpen zijn zeker niet limitatief. Denkend vanuit wendbaarheid en ons aanpassingsvermogen werken gemeenten binnen de K80 samen op onderwerpen en ontwikkelen samen nieuwe aanpakken daar waar de vraagt rijst. De financiële bijdrage in 2023 bedroeg € 2.200 Stemrecht o.b.v. lidmaatschap, AB-DB
Stichting Veilig Thuis (zelfstandige stichting onder verantwoordelijkheid van de GR VGGM) Vestigingsplaats Arnhem Programma Programma 6 Sociaal Domein Openbaar belang Een autonome, slagvaardige organisatie met als opdracht het uitvoeren van de wettelijke en overige taken van het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) voor de zestien gemeenten van Gelderland-Midden Financieel belang 2023 bijdrage van € 11.532 Bestuurlijk belang
Er is een Raad van Toezicht bestaande uit ten minste vijf leden, waaronder leden van het college van deelnemende gemeenten, die benoemd worden door het AB van de VGGM
Bestuurlijke Partner Overleg VeluweAlliantie Vestigingsplaats Apeldoorn Programma Programma 5 Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Openbaar belang Een netwerkorganisatie die is gericht op promotie van de Veluwe ten behoeve van toerisme, recreatie en werkgelegenheid Ontwikkelingen en Er zijn geen ontwikkelingen of risico’s. risico’s Financieel belang Op basis van inwoneraantal. Bestuurlijk belang Eén vertegenwoordiger van iedere partij neemt deel in de VeluweAlliantie. Stichting Economic Board regio Arnhem Nijmegen Vestigingsplaats Arnhem Programma Programma 0 Bestuur en ondersteuning en programma 3 Economie Openbaar belang De Economic Board is een regionale samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven. De belangrijkste opgave voor deze Triple Helix samenwerking is het stimuleren van duurzame economische groei en innovatie in de regio. Ontwikkelingen en Er zijn geen ontwikkelingen of risico’s risico’s Financiële bijdrage De gemeente heeft een bijdrage ad € 1 per inwoner per jaar gedurende 5 jaar gegarandeerd. Bestuurlijk belang De samenwerkende gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen wijzen één lid aan in de geleding overheden. Financiële 31-12-2022 31-12-2023 gegevens Eigen vermogen € 44.593 Eigen vermogen € 40.615 Vreemd vermogen € 103.639 Vreemd vermogen € 175.139
67
Paragraaf 7 Grondbeleid Inleiding Grondbeleid is een belangrijk instrument in het kader van het ruimtelijke beleid. Na afsluiting van de grondexploitatie de Del in december 2022 zijn er geen lopende grondexploitaties meer binnen de gemeente Rozendaal. Risicomanagement in relatie tot weerstandsvermogen Het risico op de grondexploitatie is een integraal onderdeel van het totale risicoprofiel van de gemeente, daardoor is een afzonderlijke reserve voor grondexploitaties niet nodig. Met het afsluiten van de grondexploitatie is er geen sprake meer van een risico.
Paragraaf 8 Wet open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan. Gerealiseerd beleid in relatie tot de beleidsvoornemens Bij de begroting 2023 is nog geen beleid opgenomen ten aanzien van de Woo, omdat deze pas in werking is getreden per 1 juli 2023. Bij deze jaarrekening hebben wij dan ook geen realisatie te melden. Er ligt inmiddels een plan van aanpak. Wij verwachten eind 2025 de Woo volledig geïmplementeerd te hebben.
68
Paragraaf 9 Informatieveiligheid en privacy Doelstelling informatieveiligheidsbeleid en privacy We zijn in onze organisatie steeds meer afhankelijk van de beschikbaarheid van betrouwbare informatie, maar worden daarbij ook blootgesteld aan risico’s. Burgers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat. Het gaat daarbij om het waarborgen van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Dat zorgt niet alleen voor betrouwbaarheid, maar ook voor een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en dienstverleningsprocessen. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geeft de wettelijke kaders aan en eist dat organisaties aantonen dat zij de juiste organisatorische en technische maatregelen hebben genomen voor de verwerking van persoonsgegevens. Doel daarvan is de privacy van personen die in onze informatiesystemen zijn opgenomen te beschermen. We hebben de maatregelen vastgelegd in ons informatiebeveiligings- en privacy beleid en voeren deze uit. Informatiebeveiliging moet de primaire bedrijfsprocessen ondersteunen en de veilige en verantwoorde uitvoering daarvan mogelijk maken. Daarnaast moet informatiebeveiliging via passende technische en organisatorische maatregelen de privacy van personen die in onze informatiesystemen beschreven zijn beschermen.
Wetgeving en normenkaders AVG Op het terrein van privacy is de AVG sinds 2018 het wettelijk kader. Deze wet heeft gezorgd voor een versterking en uitbreiding van privacy rechten van burgers in de hele EU. En meer en strakker vastgelegde verantwoordelijkheden voor organisaties en dezelfde, uitgebreidere, bevoegdheden voor alle toezichthouders in de EU. BIO Vanaf 2020 geldt voor de gehele Nederlandse overheid één uniform normenkader voor informatiebeveiliging, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Informatiebeveiliging vormt een belangrijk kwaliteitsaspect van de informatievoorziening van de overheid. Het beveiligen van informatie is echter geen eenmalige zaak, maar een proces waarbij steeds de Plan-Do-Check-Act cyclus wordt doorlopen. Om te voorkomen dat informatie en informatiesystemen te licht of te zwaar worden beveiligd, vormt risicomanagement een belangrijk onderdeel in dit proces. De BIO is opgezet om gemeentes vanuit een meer risico-gebaseerde denkwijze de voor hen relevante beheersmaatregelen te laten treffen. De beheersmaatregelen die in de BIO zijn opgenomen, zijn verplicht voor alle overheden. De BIO is gebaseerd op de meest actuele ISO 27002 norm. Uiteraard heeft ook de gemeente Rozendaal de ambitie om te voldoen aan de BIO.
De BIO is echter geen doel op zich, het gaat om zorgvuldig omgaan met gevoelige informatie; betrouwbare en continue dienstverlening; voldoen aan wet- en regelgeving (o.a. privacy) en het beheersen van risico’s. ENSIA ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) vloeit voort uit en is gebaseerd op de BIO. Uit het proces ENSIA volgt een beeld van de mate waarin aan de BIO wordt voldaan. Bij deze audit gaat het vooral om de beveiliging van overheidsinformatie in brede zin (waaronder persoonsgegevens). ENSIA is het instrument waarmee intern aan het college van B&W en extern aan de toezichthouders van de verschillende stelsels verantwoording wordt afgelegd. Dit gebeurt door middel van een zelfevaluatie op basis van vragenlijsten die door de stelselhouders zijn opgesteld. Daarnaast verantwoordt de gemeente zich ook horizontaal aan de gemeenteraad via de jaarrekening. ENSIA sluit aan op de gemeentelijke P&C-cyclus. Beleid We hebben de doelen uitgewerkt en maatregelen vastgelegd in beleid. Het Strategisch Informatiebeveiligingsplan is voor het laatste geactualiseerd in 2020 en een nieuwe versie is momenteel onderhanden bij de CISO. Eind 2023 is het Actieplan informatiebeveiliging 2024 geactualiseerd; het Privacy beleid wordt in 2024 geactualiseerd. Het college van B&W is het besluitvormend orgaan voor beide (samenhangende) onderwerpen.
69
In het vervolg van deze paragraaf werken we de lijnen privacy en informatieveiligheid separaat uit. In de praktijk zijn er vele dwarsverbanden tussen beide onderwerpen. Privacy Actieplan Privacy Om er voor te zorgen dat de privacy gewaarborgd blijft, wordt jaarlijks een Actieplan Privacy opgesteld. We werken vanuit een vaste PDCA-cyclus, herijken en veranderen waar nodig beleid en reglementen, in lijn met de huidige werkelijkheid. Daarnaast wordt jaarlijks o.a. gekeken naar de actualisering en borging van processen, het actualiseren van het verwerkingsregister, bewustwording en afspraken met derden. Jaarlijks wordt door de FG verslag uitgebracht van de stand van zaken rondom privacy op basis van het Privacy beleid. Voor de functie van FG (Functionaris gegevensbescherming) hebben we ook in 2023 gebruik maken van een extern bureau. De functie van PO (Privacy Officer) wordt vanaf 2022 intern ingevuld. Digitale Agenda en privacy De gemeente Rozendaal heeft een duidelijke ambitie voor verdergaande digitalisering, in samenwerking met derde partijen. In het kader van nieuwe wetgeving en de uitvoering van de Digitale Agenda 2022-2023 hebben er in 2022 en 2023 flinke veranderingen plaatsgevonden in processen en het digitaal werken. Op het gemeentehuis staan geen servers meer met bedrijfsgevoelige informatie.
Wij werken zo veel als mogelijk is digitaal, waardoor het vinden van privacygevoelige informatie op papier is verminderd. Het werken in de Cloud zorgt ervoor dat onze gegevens veilig worden opgeslagen bij goed beveiligde en gecertificeerde servercentra. Daarnaast zijn diverse verwerkersovereenkomsten beoordeeld dan wel opgesteld, waarbij in de regel de standaard verwerkingsovereenkomst van de VNG gebruikt wordt. Opvang Oekraïense vluchtelingen Ook bij de verwerking van de persoonsgegevens van de vluchtelingen (op De Bosrank) is het van belang dat kritisch wordt gekeken naar gegevensuitwisselingen. Als gegevens worden gedeeld met andere partijen (school, huisartsenpraktijk) dan moet daar een grondslag voor zijn. Er wordt rekening gehouden met dataminimalisering (alleen gegevens vragen die strikt noodzakelijk zijn) en gegevens worden goed en beveiligd opgeslagen (er wordt regelmatig gecheckt of er geen gevoelige informatie op de opvanglocatie blijft liggen). Informatieveiligheid Risico-gestuurde aanpak In 2022 en 2023 zijn de diverse onderdelen van de Digitale Agenda 2022-2023 doorgevoerd in onze organisatie, de door ons gebruikte software en bij onze leveranciers. Ons netwerk en onze apparatuur is deels aangepast en/of vervangen, de manier van onderling samenwerken is deels veranderd en er is meer extern personeel aangetrokken.