11l. bijlage 12 Strategisch Plan 2026-2030 The Economic Board

Brede welvaart en innovatie in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen Strategisch Plan 2026-2030

Inhoudsopgave Voorwoord

3

4.4

Cluster High Tech

21

Samenvatting

4

4.5

Strategisch belangrijke thema’s

22

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen

6

Hoofdstuk 1

De grote (inter)nationale transities, uitdagingen en kansen

7

1.1

Grote maatschappelijke transities

7

1.2

Internationale concurrentiestrijd Europa

8

1.3

De economische ontwikkeling van onze regio blijft achter

8

1.4

Verbetering brede welvaart noodzakelijk

8

1.5

Groeiende bevolking en Arbeidsmarkt

9

Hoofdstuk 2

Opgave 2 Stimuleren en ondersteunen van bedrijvigheid en ondernemerschap

24

4.6

Betrekken van en samenwerken met mkb

24

4.7

Ondersteuning mkb

24

Opgave 3 Arbeidsmarkt in balans

25

4.8

25

Structurele arbeidskrapte in de clusters

Opgave 4 Hulpmotor voor de brede welvaart

28

4.9

Leidend principe

28

4.10 Sociale agenda

28

Opgave 5 Versterken publiek-private ecosystemen

30

4.11 Reflectie en actie

30

Hoofdstuk 5

Onze rol

11

2.1

The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen

11

2.2

Een diversiteit aan activiteiten

12

Hoofdstuk 6

2.3

Versterking samenwerking binnen en buiten de regio

12

Financiering

33

2.4

Strategische slagkracht en impact

12

2.5

Behoefte aan meer regie en inzet

13

6.1 Bijdrage per inwoner

33

2.6

Regionale profilering; Lifeport Regio Arnhem Nijmegen

13

6.2 Hybride financieringsmodel

34

6.3 Transparante verantwoording

34

Hoofdstuk 3

Strategisch Plan 2026-2030 en kritieke succesfactoren

14

3.1

14

Kritieke Succesfactoren

Hoofdstuk 4

Onze opgaven voor 2026-2030

16

Opgave 1 Technologie-marktcombinaties voor maatschappelijke vraagstukken

17

4.1

Investeren in clusters

17

4.2

Cluster Energy

17

4.3

Cluster Health

19

Strategische samenwerkingen

31

Bijlage 1

Uitgangspunten financiële begroting 2026-2030

35

Bijlage 2

De rol van The Economic Board in de regio Arnhem-Nijmegen

38

Bijlage 3

Managementsamenvatting

42

Bijlage 4

Gebruikte bronnen

45

Voorwoord Met genoegen presenteren we u dit Strategisch Plan van The Economic Board

Wij zijn ervan overtuigd dat onze strategie onder het meerjarenplan bijdraagt

2026-2030. U vindt de inbreng verwerkt van vele stakeholders, overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen uit Lifeport Regio Arnhem Nijmegen.

aan een krachtige en aantrekkelijke regio. Met een goede toekomst voor alle ondernemers, en met mooie perspectieven voor de inwoners van Lifeport

In dit strategisch plan geven wij uitdrukkelijk prioriteit aan brede welvaart. Want we doen het pas goed als iedereen in onze regio profijt heeft van de

Regio Arnhem Nijmegen, die hier wonen, werken, leren en leven.

economische ontwikkeling. Innovaties die het leven thuis verbeteren, voor bedrijven oplossingen bieden in de energietransitie en het arbeidstekort

Veel inspiratie toegewenst!

Economisch blijf onze regio acher bij andere regio’s, terwijl we als regio absoluut de potentie hebben om dit voor elkaar te krijgen. Met dit plan gaan we alle aanwezige potentie beter benutten voor iedereen. Welvaart en welzijn gaan goed samen. Sterker nog, zij zijn afhankelijk van elkaar. Voor de economie zijn mensen nodig en mensen hebben een omgeving nodig die vormt, opleidt en een woning biedt in een groene en leefbare omgeving. In onze regio kan dat, en gelukkig zien we een grote bereidheid en hoge ambitie in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen om schouder aan schouder de toekomst vorm te geven voor huidige en toekomstige generaties. Bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen en overheden vinden en versterken elkaar. Ook mbo, mkb en wijkorganisaties zijn hierin opgenomen. Wij zijn trots op wat we als triple helix gepresteerd hebben Intussen hebben wij met onze blik gericht op de drie clusters Energy, High Tech en Health een krachtige economische motor gecreëerd. Die focus blijft de kracht van onze strategie steeds geholpen door Food, Artificial Intelligence, duurzaamheid en Human Capital, die als verbindende rode draad door onze drie clusters lopen.

3 — Voorwoord

Ahmed Marcouch

Jan van Dellen

Voorzitter

Algemeen Directeur

Samenvatting Ambities en prioriteiten op hoofdlijnen

De rol van The Economic Board

In het strategisch plan beschrijven we op hoofdlijnen onze ambities en prioriteiten voor de periode van 2026 tot en met 2030. Hier volgt dan jaarlijks de

Op verschillende manieren hebben we ons functioneren geëvalueerd. Daaruit blijkt dat we goede stappen hebben gezet, maar er valt ook nog te verbeteren.

uitvoeringsagenda uit, die we vastleggen in jaarplannen. Zo zorgen we voor een meer houdbare richting voor de lange termijn, terwijl we op korte termijn

Vooral als het gaat om de verdere verduidelijking van onze rol, het nemen van nog meer regie, versterken van de samenwerking binnen de triple helix

steeds flexibel kunnen inspelen op actuele ontwikkelingen. Een belangrijk uitgangspunt in de huidige zeer dynamische tijd.

en verder professionaliseren van de lobby. Ook het beter betrekken van mkb en maatschappelijke organisaties heeft meer aandacht nodig. Deze punten pakken we op in de planperiode binnen de hierna genoemde vijf opgaven.

Nationale en internationale context We kunnen de ontwikkeling van onze regio niet los zien van de (inter)nationale context waarin we ons bevinden. Grote transities en maatschappelijke

Vijf opgaven

vraagstukken bieden ons kansen en uitdagingen. Enerzijds hebben we te maken met problemen – zoals netcongestie, tekorten op de arbeidsmarkt,

werken om onze regio en de triple helix te versterken:

gezondheidsproblemen –, anderzijds kunnen we in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen hiervoor innovatieve oplossingen ontwikkelen en (inter)nationaal in

1. Technologie-marktcombinaties voor maatschappelijke vraagstukken

de markt zetten.

semicon), in samenwerking met Food. Het zijn clusters waar we (historisch) al sterk in zijn en die groeikansen bieden. Ook omdat ze bijdragen aan

De verhevigende concurrentie tussen Europa, de Verenigde Staten en China maakt dat we ook vanuit onze regio opnieuw naar de wereld moeten kijken. Het rapport ‘The Future of European Competitiveness’ (september 2024) van

maatschappelijke transities, en zo in onze regio de brede welvaart kunnen versterken. We zien ook drie voor de clusters belangrijke thema’s, waar we een actieve rol op pakken: slimme duurzaamheid, AI en arbeidsmarkt.

Draghi is hier een goede leidraad voor. Hij vestigt de aandacht op het belang van verhogen van arbeidsproductiviteit, (valorisatie van) innovaties en van

2. Stimuleren en ondersteunen van bedrijvigheid en ondernemerschap

onze Europese waarden (die te relateren zijn aan brede welvaart). Onze regio presteert economisch minder dan vergelijkbare kennisintensieve, stedelijke regio’s in Nederland. Ook de brede welvaart blijft hierdoor achter. Voor de planperiode is het onze missie om onze potentie volledig tot zijn recht te laten komen en iedereen daarvan te laten profiteren. Dat kan door te investeren in (valorisatie van) innovaties, te blijven focussen op drie clusters en brede welvaart centraal te stellen.

4 — Samenvatting

In onze strategie voor 2026 tot en met 2030 zien we vijf opgaven waar we aan

We blijven focussen op drie clusters: Energy, Health en High Tech (met name

Het mkb – inclusief startups en scale-ups – is belangrijk voor de innovatiekracht van onze regio. Toch weten we het mkb onvoldoende te verbinden met de triple helix, en helpen we het mkb nog onvoldoende bij hun specifieke vragen rond bijvoorbeeld financiering en arbeidsmarkt. In de planperiode gaan we verschillende initiatieven doorvoeren om het mkb beter te betrekken en ondersteunen.

3. Arbeidsmarkt in balans

Financiering

De vraag naar personeel – zowel mbo als hbo/wo – blijft de komende jaren groot, en dat geldt nog meer voor de drie clusters waar we in onze strategie

De uitgangspunten voor de meerjarenbegroting zijn toegevoegd als bijlage bij dit plan. The Economic Board ontvangt financiering via inwonersbijdragen

op focussen. Voor de planperiode zetten we in onze strategie in op één samenhangend, meerjarig publiek-privaat arbeidsmarktprogramma. Wij

van gemeenten, in kind en cash bijdragen van partners én subsidies voor specifieke opgaven, programma’s en projecten. Voor de inwonerbijdragen

hebben daarbij de regie op de uitvoering van het Human Capital Akkoord gekregen. Centraal hierbij staan drie speerpunten: een leven lang ontwikkelen

stellen we – naast de in 2025 doorgevoerde indexering – geen verhoging voor, gezien de financiële situatie van gemeenten. We verwachten wel extra

voor iedereen, aantrekken en behoud talent en onbenut arbeidspotentieel.

bijdragen te ontvangen van partners (zoals bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen). We verwachten geen wijziging in de verhouding

4. Hulpmotor voor brede welvaart

organisatiekosten (16%) en kosten voor projecten en programma’s (84%). We voorzien een uitbreiding met 4 fte voor ons bureau. Dit om te voldoen

Bij al onze inzet in de drie clusters moet brede welvaart het leidende principe zijn. Dat betekent dat we innoveren voor maatschappelijke vraagstukken, en de innovaties in onze regio inzetten en voor onze regio laten renderen. Naast de economische agenda wil The Economic Board werken aan een sociale agenda. De investeringsagenda van de provincie, GMR en The Economic Board willen we meer strategisch laden als middel om te investeren in brede welvaart.

5. Instrumenten voor publiek-private ecosystemen De triple helix samenwerking heeft haar waarde bewezen. Toch kan Lifeport Regio Arnhem Nijmegen hier nog meer uit halen. We willen onze lobby verder professionaliseren om de regio nog steviger op de kaart te zetten. Daarvoor stellen we ook een internationale strategie op. Verder willen we mkb en maatschappelijke organisaties steviger verbinden met de triple helix. Ook zien we dat de triple helix meer is gaan verwachten van onze inzet. We willen daarom onze regiekracht versterken.

Samenwerkingen Zowel binnen als buiten de triple helix zien we de behoefte om samenwerkingen te intensiveren. Daarbij is het wel belangrijk dat de rolverdeling in de samenwerking met gemeenten, provincie en GMR duidelijk(er) is. Daar willen we de komende planperiode aan werken. Interregionaal en internationaal liggen er goede kansen om verbanden aan te gaan gericht op innovatie.

5 — Samenvatting

aan het toenemende beroep dat wordt gedaan op The Economic Board.

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen Alleen samen lopen we voorop

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen, gelegen tussen de Randstad en het Ruhrgebied, combineert natuurlijke schoonheid met een hoge levenskwaliteit. Arnhem en Nijmegen, dicht bij elkaar en omgeven door bossen, rivieren en heuvels, bieden een unieke mix van groen en stad. Met ruim 800.000 inwoners genieten we van iconische natuurgebieden zoals Nationaal Park Veluwezoom, de Ooijpolder en de Hatertse Vennen. Historie speelt hier ook een grote rol. Van oudsher centraal gelegen aan de belangrijkste handelsroutes, of het nu gaat om de zijdehandel of als onderdeel en noordgrens van het Romeinse Rijk. Met levendige binnensteden, culturele hotspots, topattracties en evenementen trekt onze regio jaarlijks een breed publiek. De regio blinkt uit in duurzaamheid en innovatie, met de sectoren Energy, Health en High Tech als economische speerpunten. Deze clusters zijn historisch gegroeid. Onze regio ademt van oudsher energie met grote partijen als TenneT, Alliander, KEMA en DNV. Het High Tech cluster is breed vertegenwoordigd en is organisch gegroeid uit onder meer de baanbrekende Philips semicon activiteiten en uit innovaties die in Nijmegen 70 jaar geleden de basis hebben gelegd voor wereldspelers als NXP, Ampleon, Besi en Nexperia. In Health hebben wij een concentratie van gerenommeerde zorg- en onderzoeksinstellingen, versterkt door onder meer de aanwezigheid van het sportcentrum Papendal.

Vraagstukken als de klimaatverandering, energietransitie en verbeteren van de brede welvaart zijn te groot om individueel en los van elkaar op te lossen. Samen kunnen we meer. Ondernemers én onderwijsinstellingen én onderzoeksinstituten én overheden mét elkaar. En met de meer dan 800.000 inwoners in onze regio. De vooruitgang die we gezamenlijk creëren is toegankelijk, innovatief en duurzaam voor iedereen. Lifeport Regio Arnhem Nijmegen is dé innovatie hub met als inzet het verbeteren van de brede welvaart en een duurzame & vitale samenleving.

6 — Lifeport Regio Arnhem Nijmegen

Hoofdstuk 1

De grote (inter)nationale transities, uitdagingen en kansen 1.1 Grote maatschappelijke transities We leven in een tijdperk van grote maatschappelijke transities – internationaal, nationaal én regionaal. Denk aan transities op het gebied van energie, grondstoffen, eiwit, water, zorg, digitalisering en arbeidsmarkt. De periode 2026–2030 lijkt hierin een sleutelperiode te worden. Voor Lifeport Regio Arnhem Nijmegen heeft dit twee implicaties. Aan de ene kant moet de regio deze transities zelf succesvol zien te doorlopen en hebben we last van de achterliggende problemen (denk aan netcongestie). Aan de andere kant bieden de achterliggende vraagstukken ook veel kansen om met innovaties bij te dragen aan de oplossingen én onze regio zo economisch te versterken. Onze clusters Energy en Health sluiten hier direct op aan, terwijl High Tech in brede zin veel oplossingen kan aandragen voor de maatschappelijke vraagstukken. Zo kan innovatie in het cluster Energy helpen de netcongestieproblemen voor onze regio op te lossen en tegelijk producten en diensten opleveren die goed commercieel in de markt te zetten zijn. De maatschappelijke transities leiden ook tot Europees beleid en regelgeving, waar we in de komende periode meer en meer mee te maken krijgen.

Voorbeelden daarvan zijn wetgeving gericht op meer strategische autonomie, zoals de EU Chips Act en de Green Deal voor investeringen in een Hydrogen Valley. Voorbeelden die beide onze ondernemers kunnen stimuleren. Op het vlak van duurzaamheid gebeurt er meer, denk aan de EU-taxonomie, een belangrijk instrument voor markttransparantie in duurzaamheid. Of ETS2, een nieuw systeem voor emissiehandel, gericht op CO2-emissies van de gebouwde omgeving, transport en andere sectoren. CSRD-reporting is voor grote ondernemingen inmiddels een realiteit.

7 — Hoofdstuk 1 De grote (inter)nationale transities, uitdagingen en kansen

1.2 Internationale concurrentiestrijd Europa

1.3 De economische ontwikkeling van onze regio blijft achter

De economische concurrentie tussen Europa, de Verenigde Staten en China verhevigt de komende planperiode. Draghi stelt in zijn rapport ‘The Future of

Kijkend naar de economische ontwikkeling van onze regio zien we dat deze een sterke correlatie heeft met de nationale economie. Maar hij blijft achter bij

European Competitiveness’ (september 2024) dat Europa daarbij een grote uitdaging heeft: voor het eerst moeten we economische groei realiseren met

die van vergelijkbare kennisintensieve, stedelijke regio’s, die op landelijk niveau vaak een trekkende rol hebben gekregen. Gemiddeld groeien bedrijven in onze

een krimpende bevolking. Hij benadrukt dat Europa daarom moet werken aan een hogere productiviteit. Er is ook een radicale verandering nodig om

regio ook minder hard dan vergelijkbare bedrijven. Terwijl veel ingrediënten voor succes aanwezig zijn, lijkt het dat de regio zich te weinig heeft kunnen

de innovatiekloof met de VS en China te dichten, vooral in geavanceerde technologieën. Met name de valorisatiefase van innovaties is een probleem.

vernieuwen en te weinig nieuwe economische activiteit heeft ontwikkeld. Een belemmerende factor voor de economische ontwikkeling is de beperkte

Daarnaast ziet hij een groeikans in schone technologieën.

beschikbaarheid van talent. Halverwege 2022 was er in de regio volgens de GMR Monitor gemiddeld maar één werkzoekende per vijf beschikbare banen.

Draghi noemt het een existentiële uitdaging om de fundamentele Europese waarden te behouden. Juist deze waarden – welvaart, gelijkheid, vrijheid,

De krapte op de arbeidsmarkt nam weliswaar recent iets af, maar toch blijft de krapte de komende vijftien tot twintig jaar structureel. De krapte neemt vooral

vrede en democratie in een duurzame omgeving –, die je als fundament onder brede welvaart kunt zien, beschouwt Draghi als belangrijke wapens in de

toe in health, techniek en digitale sectoren. Daarnaast verdwijnen bepaalde type banen, terwijl er ook nieuwe ontstaan.

concurrentie, inclusief kansen voor onderwijs en goede banen voor iedereen gedurende het hele leven. Voor onze regio bevestigen de conclusies van Draghi het belang van inzet op en investeren in (valorisatie van) innovatie, de focus op de drie clusters en een kanteling in aandacht naar brede welvaart.

De keuze om met onze programma’s en projecten te focussen op de clusters Energy, Health en High Tech sluit goed aan bij zowel de nationale als Europese economische agenda en de vraag economische activiteiten te richten op maatschappelijke opgaven en transities. Voor de drie clusters is de integratie met thema’s als Food, AI, digitalisering, arbeidsmarkt en slimme duurzaamheid essentieel.

8 — Hoofdstuk 1 De grote (inter)nationale transities, uitdagingen en kansen

1.4 Verbetering brede welvaart noodzakelijk Zoals ook het rapport van Draghi laat zien, is brede welvaart niet alleen een mooi sociaal perspectief. Het is ook een harde noodzaak geworden om economische ontwikkeling mogelijk te maken. Het één kan niet zonder het ander. Maar in de Lifeport Regio Arnhem Nijmegen vertaalt economische groei zich niet evenredig in brede welvaart. Onze brede welvaart blijft ook iets achter ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Werken aan brede welvaart vereist investeringen, bijvoorbeeld in woningbouw, groen, voorzieningen en arbeidsmarkt. Brede welvaart is een existentieel thema geworden, waar The Economic Board ook vol aan wil bijdragen. Het is het leidende principe dat richting geeft aan onze strategische economische agenda. Tegelijkertijd kunnen we vanuit de clusters ontwikkelde oplossingen in onze regio inzetten en in de praktijk toetsen.

1.5 Groeiende bevolking en arbeidsmarkt Een belangrijk maatschappelijk thema is de groei en samenstelling van de bevolking: de komende 25 jaar wordt een groei van 7% verwacht voor onze regio. Iets meer dan landelijk. Tegelijk zijn we ook een vergrijzende regio, waardoor de beroepsbevolking krimpt. Terwijl in de clusters Energy en High Tech er wel 25.000 banen bijkomen (deels vervangingsvraag). Dat maakt dat wij net als aanpalende regio’s nationaal én internationaal talent hard nodig hebben. Oplossen van dit vraagstuk is een cruciale factor voor de toekomst van onze regio en daarvoor zijn samenwerking en een inclusieve regio nodig. Met inzet in twee richtingen: uitvoering van het Human Capital Akkoord én de ontwikkeling van arbeidsproductiviteit verhogende innovaties in de clusters. Nog een belangrijke ontwikkeling is de groei van het aandeel éénpersoonshuishoudens van 38,6% naar 41,7% over de periode 2011-2023. Deze groei van de bevolking en meer eenpersoonshuishoudens legt een extra druk op de woningmarkt. In het NOVEX-gebied, regio Arnhem, Nijmegen, Ede en Wageningen, moeten tot 2030 dan ook 100.000 woningen worden bijgebouwd.

Onbenut potentieel Lifeport Regio Arnhem Nijmegen is een regio met veel onbenut potentieel. Onze regio blijft daardoor achter bij vergelijkbare stedelijke, innovatieve regio’s. Door een goede triple helix samenwerking kunnen we de potentie wél ontsluiten. Niet alleen ten gunste van de economie en ondernemers. Juist voor alle inwoners van de regio, waar op dit moment de brede welvaart afneemt. Voor The Economic Board zien wij voor de komende periode het als onze missie om de potentie van onze regio – zoals het complete onderwijsaanbod op alle niveaus, de keur aan koplopers in topsectoren én een fijn leefklimaat – volledig tot zijn recht te laten komen en iedereen daarvan te laten profiteren.

9 — Hoofdstuk 1 De grote (inter)nationale transities, uitdagingen en kansen

SWOT-analyse / The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen Samengevat zien wij in onze regio sterke en zwakke punten, met kansen en bedreigingen.

Sterktes (strengths)

Zwaktes (weaknesses)

Kansen (opportunities)

Bedreigingen (threats)

Geografische ligging: Strategisch knooppunt

Arbeidsmarktkrapte: Structureel tekort aan gekwalificeerd personeel, vooral in techniek en zorg.

Europese programma’s en fondsen:

Internationale concurrentie: Groeiende

Innovatieclusters: Sterke focus op Energy,

Beperkte economische groei: De regio loopt

Nieuwe technologieën: Groeikansen in

Netcongestie: Beperkingen in energie-infra-

Triple helix-samenwerking: Effectieve

Gefragmenteerd speelveld: Gebrek aan

Groeiende regionale bevolking: Potentieel voor het aantrekken en behouden van jong talent.

Demografische uitdagingen: Vergrijzing en

Internationale focus: Initiatieven zoals de

MKB-betrokkenheid: ondanks dat er een

start is gemaakt met kennisdeling, is er te geringe ondersteuning van MKB-bedrijven binnen het ecosysteem.

Living labs en pilots: Mogelijkheden om

Regelgeving: Complexiteit en stringente

Financieringsbeperkingen: Huidige middelen

Internationale partnerships: Samenwer-

Onvoldoende middelen: Onzekerheid rond

tussen de Noordzee, Randstad en het Ruhrgebied, met mooie natuur en goede infrastructuur.

Health en High Tech. Met bewezen successen en historisch gegroeide sterktes.

samenwerking tussen bedrijven, onderwijsen kennisinstellingen en overheden.

EU Chips Act en waterstofinfrastructuur bieden een concurrentievoordeel.

Regio-specifieke expertise: Leidende rol in

deelgebieden als AI, waterstoftechnologie en packaging (chips).

achter op vergelijkbare kennisintensieve stedelijke regio’s.

duidelijkheid in taakverdeling binnen de triple helix leidt tot inefficiëntie.

zijn ontoereikend voor ambitieuze doelen.

10 — Hoofdstuk 1 De grote (inter)nationale transities, uitdagingen en kansen

Mogelijkheden om te profiteren van Horizon Europe en Interreg.

energieopslag, AI en duurzame technologieën zoals waterstof.

innovaties te testen en te implementeren in regionale projecten.

kingen met aangrenzende regio’s en landen, zoals Duitsland en Europese netwerken.

kloof met de Verenigde Staten en China in geavanceerde technologieën.

structuur die transities kunnen vertragen.

een krimpende beroepsbevolking beperken groei op lange termijn.

EU-vereisten, zoals de EU-taxonomie en CSRD, kunnen obstakels vormen.

financiering kan ambitie en uitvoering van projecten belemmeren.

Hoofdstuk 2

Onze rol “De regio Arnhem-Nijmegen staat economisch voor grote opgaven. De energietransitie en circulaire economie, het zal niet vanzelf gaan. Daarom is de samenwerking in The Economic Board tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden zo belangrijk. Want er liggen grote kansen, en er is veel kennis en innovatiekracht voor AI, chipproductie, energiesystemen en gezondheidszorg. Ik zet me graag samen met The Economic Board in om gericht te investeren in maatschappelijke en economische impact. Samen zetten we de schouders onder onze economie.” Helga Witjes Gedeputeerde provincie Gelderland, Lid The Economic Board

2.1 The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen is acht jaar geleden opgericht en heeft binnen het triple helix ecosysteem van Lifeport Regio Arnhem Nijmegen een adviserende, verbindende, aanjagende en regisserende rol. De organisatie van The Economic Board bestaat uit een Board van 18 topbestuurders van bedrijven, kennisinstellingen en overheden én een projectbureau. Gezamenlijk werken we met onze partners aan het versterken van verbindingen in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen – met nadruk op samenwerking binnen de triple helix – en verbeteren van de brede welvaart. The Economic Board werkt vanuit een strategische economische agenda, voor de regio en met de regio. Wij hebben een leidende rol bij het bepalen van deze strategische agenda. De agenda is breed opgezet en gedurfd, met een focus 11 — Hoofdstuk 2 Onze rol

op de clusters Energy, Health en High Tech. Clusters die niet alleen essentieel

zoals de Regio Deal en onze bijdrage aan het Nationaal Versterkingsplan

zijn voor economische groei, maar ook voor onze toekomst en het creëren van een duurzame en inclusieve maatschappij. Verder initiëren en drijven wij vanuit

Microchip-Talent (‘Beethoven’). De mkb-sector is dichter bij The Economic Board gebracht door deze projecten, frequente bijeenkomsten en betere

deze clusters strategische programma’s en projecten rondom food en pharma, in nauwe samenwerking met clusters in andere regio’s.

communicatie met lokale bedrijven. Ook provincie en gemeenten ervaren volgens het eindrapport ‘Kwalitatief evaluatieonderzoek The Economic Board’

2.2 Een diversiteit aan activiteiten

een meer proactieve aanpak en zijn meer betrokken bij de strategische doelstellingen. De evaluatie benoemt ook enkele kansen en aanbevelingen

Onze rol gaat verder dan het signaleren van kansen en uitdagingen en het

die wij mee zullen nemen in onze plannen, zoals betere aansluiting mkb, versterking (inter)nationale lobby, meer aandacht voor brede welvaart vanuit

bepalen van de strategische economische agenda. Wij ontwikkelen proactief plannen, stimuleren en verbinden initiatieven en maken met onze partners de

economie en innovaties, optimalere integrale afstemming tussen regionale economische doelstellingen van The Economic Board en de lokale prioriteiten

vertaalslag naar concrete programma’s en projecten. Waar geen duidelijke eigenaar is, nemen wij de regie om projecten op gang te helpen, totdat ze

van gemeenten én verbeteren samenwerking overheid met bedrijfsleven en onderwijs.

kunnen worden overgedragen aan andere organisaties. Ook wanneer zich binnen onze strategische agenda acute kansen en uitdagingen voordoen,

De strategische ligging dichtbij de grensregio met Duitsland biedt unieke

pakken wij – wanneer opportuun – de regie om ons hier samen met de triple helix partners voor te organiseren. Als bepaalde programma’s of projecten niet

kansen voor samenwerking op het gebied van arbeidsmarkt, zorginnovatie en duurzame technologieën in de energietransitie. In dit kader is een sterke

naar verwachting verlopen, stappen wij in om barrières weg te nemen en de voortgang te versnellen. Samen met onze partners organiseren en monitoren

samenwerking met Euregio Rijn-Waal van grote meerwaarde. Door kennis en middelen te bundelen, kunnen we grensoverschrijdende uitdagingen

wij onze initiatieven, programma’s en projecten zorgvuldig om een succesvolle en impactvolle uitvoering door onze partners te borgen. Ook identificeren en organiseren we de voor onze strategie relevante thema’s en randvoorwaarden.

aanpakken en innovatieve oplossingen ontwikkelen.

En spelen we een actieve rol in de regionale lobbyagenda en de positionering van het regionale merk Lifeport Regio Arnhem Nijmegen.

De versterkte positie van The Economic Board in de triple helix samenwerking zien we ook terug in het toenemend aantal strategische onderwerpen waar we op worden ingezet en waar we gevraagd worden de regie te nemen. Zo leiden of ondersteunen we initiatieven als de Regio Deal, het Human Capital Akkoord, onze regionale bijdrage aan het Nationaal Versterkingsplan van Microchiptalent (Beethoven) en de oprichting van het European Center for Flexible Energy Solutions. Hierbij werken we nauw samen met provincie Gelderland, Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, kennisinstellingen en uitvoeringspartners als Connectr, Briskr, Lifeport@ en Oost NL. Wij voorzien dus in een behoefte aan meer regie en lange termijn strategie. Dit past bij een triple helix organisatie. The Economic Board kan snel schakelen en besluiten nemen door korte lijnen.

2.3 Versterking samenwerking binnen en buiten de regio In de afgelopen jaren heeft The Economic Board met haar partners de samenwerking in de triple helix van de Lifeport Regio Arnhem Nijmegen weten te versterken. Daardoor is de afstemming over doelen en belangen verbeterd en is er meer focus. Dit is ook bevestigd in interviews met partijen in de triple helix (evaluatieonderzoek The Economic Board najaar 2024). Daarnaast heeft The Economic Board gewerkt aan een grotere zichtbaarheid in én samenwerking met Den Haag. Dit heeft geholpen om vanuit samenwerkingsverbanden belangrijke financiering en projecten binnen te halen, 12 — Hoofdstuk 2 Onze rol

2.4 Strategische slagkracht en impact

2.5 Behoefte aan meer regie en inzet We hebben grote stappen vooruitgezet. Toch zijn we nog niet in de positie die we willen. Volgens het recentste Rabobank Lifeport rapport is er nog te veel fragmentatie en te weinig gerichte samenwerking binnen de triple helix. Ook behoeft de rolverdeling tussen The Economic Board en andere partijen meer duidelijkheid. Mede daardoor blijven projecten soms te lang in de planningsfase en komen ze niet (snel genoeg) tot implementatie. Er is mede daarom een sterke behoefte aan meer samenhang, met een duidelijk onderschreven gezamenlijke agenda, heldere rolverdeling en integrale aanpak. Hoewel we die weg al zijn ingeslagen, is er dus duidelijk ruimte voor en behoefte aan nog meer regie en inzet om de triple helix in haar kracht te zetten. Dit is dan ook één van onze speerpunten voor de komende jaren.

2.6 Regionale profilering: Lifeport Regio Arnhem Nijmegen In 2021 kwam het Rabobankrapport ‘Samen bouwen aan een economisch sterk Lifeport’ uit. Het schetste een beeld van achterblijvende brede welvaart in de regio. Om hier iets aan te doen, luidde de aanbeveling in het rapport, moeten we stevig inzetten op regionaal samenwerken in één ecosysteem: Lifeport. Dit advies werd overgenomen in het Bestuursakkoord dat provincie Gelderland, de Groene Metropoolregio en The Economic Board sloten in 2022. Medio 2023 heeft The Economic Board besloten om de naam aan te scherpen naar: Lifeport Regio Arnhem Nijmegen. The Economic Board zet zich in om de merkidentiteit te versterken, in samenhang met andere initiatieven en profileringen, zodat onze regio nationaal en internationaal beter op de kaart komt. Lifeport Regio Arnhem Nijmegen is dus niet alleen een regionale aanduiding, het is bovenal een netwerk van ondernemers, onderwijsinstellingen, onderzoeksinstituten, 17 gemeenten en provincie in de regio ArnhemNijmegen. Een netwerk dat proactief de samenwerking zoekt, zowel binnen als buiten onze regio, om verbindingen te realiseren die onze impact vergroten.

13 — Hoofdstuk 2 Onze rol

Hoofdstuk 3

Strategisch Plan 2026-2030 en kritieke succesfactoren In de voorgaande hoofdstukken beschreven we de context waarin dit strategisch plan is opgesteld, en onze eigen rol als The Economic Board. De navolgende hoofdstukken vormen de kern van het Strategisch Plan 2026-2030. Ze geven onze visie weer op hoe we Lifeport Regio Arnhem Nijmegen verder economisch kunnen laten groeien, met brede welvaart als leidraad. In dit hoofdstuk gaan we nog verder in op enkele factoren die volgens ons cruciaal zijn voor het realiseren van onze ambities in de planperiode. Belangrijk is het besef dat dit strategisch plan de ambities op hoofdlijnen weergeeft. De gedetailleerde uitwerking van deze ambities in concrete acties vindt onder meer plaats in onze jaarplannen.

3.1 Kritieke Succesfactoren 3.1.1 Heldere rol- en taakverdeling in de triple helix

De afgelopen jaren hebben we gemerkt dat samenwerken essentieel is, maar de rolverdeling tussen The Economic Board, de Groene Metropoolregio en andere partijen niet altijd duidelijk is. Dit leidt tot overlap, inefficiënties en mogelijk een gebrek aan focus. Daarom hebben we afgelopen jaar een gedetailleerde rolverdeling en governance-model gecreëerd om taken en verantwoordelijkheden te verduidelijken. Dit komt de besluitvorming, snelheid en resultaat ten goede. In deze governance opzet hebben we een integrale programmatische aanpak opgezet, met duidelijke doelen, tijdslijnen en verantwoordelijken om projecten sneller te operationaliseren. Deze aspecten zijn in een dashboard gezet en altijd op te vragen, en ze worden gebruikt om onze inspanningen te monitoren. In dit dashboard definiëren we SMART-doelen (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden) voor elke strategische pijler en rapporteren we regelmatig over voortgang.

14 — Hoofdstuk 3 Strategisch Plan 2026-2030 en kritieke succesfactoren

3.1.2 Aanpak arbeidsmarktkrapte als structureel knelpunt

Het plan erkent de structurele krapte op de arbeidsmarkt, maar we bieden ook concrete strategieën om dit op korte termijn aan te pakken. We sturen op inzet die schaalbaar is en waarmee we bestaande arbeidsmarktprogramma’s kunnen versnellen. We stellen concrete doelstellingen voor talentbehoud, internationalisering en zij-instroom. 3.1.3 Betrokkenheid van mkb en maatschappelijke partners

We hebben geconstateerd dat het mkb onvoldoende is geïntegreerd in het triple helix-ecosysteem. De wens is dat er meer kennis wordt gedeeld met mkb, waardoor het mkb meer kan profiteren en bijdragen aan economische en (sociale) transities. We werken verder aan een dedicated mkb-partnergroep en organiseren werktafels waar ondernemers kennis kunnen delen en invloed kunnen uitoefenen. We stemmen dit uiteraard af met de bestaande netwerken en ondernemersverenigingen, zoals VNO-NCW, OKA (Ondernemers Kontakt Arnhem) en IKN (Industriële Kring voor Nijmegen en omgeving), maar ook met netwerken vanuit de Rabobank en uitvoeringspartners als Briskr, Connectr en Lifeport@. 3.1.4 Benutten potentie van internationale samenwerking

Onze regio kan meer halen uit internationale samenwerking, bijvoorbeeld via EU-programma’s en het aangaan van partnerschappen met vergelijkbare regio’s. We willen meer inzet op kennisdeling, fondsenwerving en positionering voor onze opgaven in de regio. Daarom stellen we een internationale strategie op met concrete doelen en prioriteiten en benoemen een verantwoordelijke voor (inter)nationale lobby en partnerschappen.

15 — Hoofdstuk 3 Strategisch Plan 2026-2030 en kritieke succesfactoren

Hoofdstuk 4

Onze opgaven voor 2026–2030 De kansen die we waarnemen voor onze regio liggen in het vergroten van het rendement van onze clusters, de positie van het mkb versterken, aantrekken en behouden van talent, de brede welvaart omarmen en triple helix samenwerking versterken. Deze kansen krijgen een prominente plek in de strategische agenda en vertalen we naar vijf opgaven. Deze opgaven werken we verder uit in de paragrafen 4.1 tot en met 4.11.

# Innovatie, technologie en ondernemen Opgave 1 Technologie-marktcombinaties voor maatschappelijke vraagstukken Opgave 2 Stimuleren en ondersteunen van bedrijvigheid en ondernemerschap

# Talent Opgave 3 Opgave 4

Arbeidsmarkt in balans Hulpmotor voor de brede welvaart

# Regionale welvaart en welzijn Opgave 5

16 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

Instrumenten voor publiek-private ecosystemen

Opgave 1

Technologie-marktcombinaties voor maatschappelijke vraagstukken

4.2 Cluster Energy

4.1 Investeren in clusters

4.2.1 Snelst groeiende sector

De focus binnen onze strategische economische agenda op de clusters Energy, Health en High Tech en in samenwerking met Food, biedt een

De energiesector is de snelst groeiende sector in de regio, met een toegevoegde waarde van € 2,5 miljard per jaar. Tot 2034 investeert de energie-

strategisch sterke positie voor de regio. Deze keuze is enerzijds gebaseerd op de al aanwezige potentie binnen de triple helix en anderzijds op de

sector in onze regio meerdere miljarden. Die investeringen zijn ook nodig. Bijvoorbeeld om te voldoen aan de groeiende vraag naar klantaansluitingen,

economische groeikansen. Deze clusters worden ook benoemd in de Nationale Technologie strategie van het Rijk. Bovendien hebben deze clusters

de behoefte aan meer transportcapaciteit, de snelle bouw en uitbreiding van het hoogspanningsnet, de benodigde capaciteit voor de woonopgave én de

een duidelijke bijdrage aan grote maatschappelijke transities. Tegelijkertijd constateerden we in hoofdstuk 1 dat de regio die goede uitgangspositie nog

ontwikkelingen op bedrijventerreinen. Er zal een toenemende trend zijn van regionale en Europese samenwerking, waarbij regio’s zoals Arnhem-Nijmegen

onvoldoende weet te benutten. In de komende planperiode gaan we daarom investeren in het (inter)nationaal op de kaart zetten van de clusters. Daarbij

hun krachten bundelen om kennis, investeringen en innovatie te delen. Vergeleken met het Nederlands gemiddelde heeft de regio circa 1,7 keer

moeten we ervoor zorgen dat de focus ook echt gaat renderen. Dat betekent veel aandacht voor valorisatie: welke proposities zijn er te maken en hoe

zoveel werkzame personen in deze sector, en de werkgelegenheid blijft sterk toenemen. De verwachting is dat er de komende tien jaar 15.000 banen bij

kunnen we onze kennis en innovaties vermarkten.

komen in onze regio, inclusief vervangingsvraag. 4.2.2 Historische roots

“De explosieve groei in elektriciteitsvraag door verduurzaming, digitalisering en woningbouw overbelast het net, ook in Gelderland. Netcongestie blijft nog vele jaren een uitdaging. Met netuitbreidingen, energy hubs en flexibel energiegebruik willen we de energietransitie blijven versnellen, woningbouw mogelijk maken en economische groei ondersteunen. De hechte samenwerking in de regio tussen netbeheerders, overheden, onderzoeksinstellingen en bedrijven maakt innovatie en versnelling mogelijk. Onze ambitie is om deze samenwerking de komende jaren verder te versterken en gezamenlijk te werken aan een toekomstbestendige regio.” Bram Sieben Directeur Corporate en Social Affairs bij Alliander, Lid The Economic Board

17 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

Het cluster Energy heeft historische roots in de regio, zoals ook beschreven in het advies ‘Regio Arnhem Nijmegen Europese Hotspot Energy’. Onze regio ademt van oudsher energie, met grote spelers als TenneT, Alliander, KEMA en DNV. Er zijn veel innovatieve praktijkcases te vinden, zoals Smart Energy Hubs, samenwerkingsverbanden op bedrijventerreinen voor de Green Deals – verduurzamen, vergroenen en oplossingen voor netcongestie – en campus ontwikkelingen. Er zijn strategische initiatieven, zoals het European Center for Flexible Energy Solutions én initiatieven rond waterstof en kenniscampussen.

4.2.3 Programmalijnen en actielijnen

4.2.4 Kansen

Vanuit de historische roots, is enkele jaren geleden gekozen voor meer focus op het Energy cluster, om vanuit innovaties en sleuteltechnologieën economie

Lokale opwek en verbruik van energie

te kunnen maken. Economie die transities versnelt, een verdienmodel voor de regio is en talent aantrekt en behoudt. Er is toen gekozen om Connectr op te

De noodzaak om de CO2-uitstoot drastisch te verminderen, versnelt de vraag naar duurzame energiebronnen. De uitbreiding van zonneparken, windener-

richten, met focus op de drie programmalijnen Elektriciteitsnet als verbinder, Opslagtechnologie en Slim en groen aandrijven. Vanuit deze programmalijnen

gieprojecten en warmtenetten biedt kansen voor regionale zelfvoorziening en vermindering van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Wij zien

ligt de focus op decentralisatie, AI en digitalisering, energieopslag, elektrificatie van vervoer en emissiereductie. Daarnaast zijn er in januari 2024 vanuit

hierdoor ook kansen voor nieuwe technieken voor opslag en energie en voor decentralisatie door lokale opwek en lokaal verbruik van energie. Denk aan

The Economic Board vijf actielijnen vastgesteld:

technologie voor kortdurende (mobiele) energieopslag, technologie voor langdurige stationaire energieopslag en modellering en systeemintegratie.

1. Ruimte en infrastructuur voor bedrijvigheid en inwoners

Deze ontwikkeling vraagt ook om een flexibeler netwerk.

2. Energie innovaties stimuleren en toepassen 3. Voldoende en goed gekwalificeerd personeel 4. Betere (inter)nationale positionering cluster Energy ;  Lifeport is dé regio met kennis, expertise en baankansen op gebied van energie en innovatie én ook talentontwikkeling op mbo, hbo, wo.

5. Versterken onderlinge relaties en samenwerking Het zijn van dé innovatieve energieregio met sterk vestigingsklimaat met praktisch toepasbaar energieonderzoek en scholing voor regionale bedrijven en organisaties Voor actielijn 5 zijn we in het najaar van 2024 gestart met een helixgroep Energy, bestaande uit stakeholders vanuit de triple helix. Aanleiding is dat we met een aantal partijen in de regio constateren dat sommige belangrijke energievraagstukken op dit moment niet (optimaal) worden opgepakt, waardoor er economische en maatschappelijke kansen worden gemist. Zo wordt ook aandacht gegeven aan het verkrijgen van meer inzicht in lobby en het meer actiegericht inzetten hiervan.

18 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

Elektrificatie en groene waterstof Elektrificatie is een belangrijk onderdeel van de energietransitie, die zich richt op het bereiken van een duurzame, fossielvrije energievoorziening. Elektrificatie biedt kansen, denk aan ontwikkelen van laadsystemen voor auto’s en vrachtwagens. Maar elektrificatie kan niet overal (snel) worden toegepast. Alternatieve energiebronnen zullen de komende jaren een tussenoplossing moeten bieden om te voorzien in de energievraag: bijvoorbeeld wind en zonenergie, biogas, waterstof, waterkracht of geothermie. Als energiebron wordt waterstof zo steeds belangrijker voor industrie en mobiliteit. De regio ontwikkelt veel kennis over waterstof, vanuit kennisinstellingen van HAN Universtity of Applied Science of Van Hall Larenstein en ondernemers zoals HyGear en Elestor. Via de sterke positie in de opkomende waterstofeconomie, kan de regio een (inter)nationale waterstof hub worden, samen met de provincies Gelderland en Overijssel en samen met de Duitse grensregio.

Oplossingen voor netcongestie Onze regio loopt voorop in de transitie in de energiesector, waardoor we zelf ook geconfronteerd worden met netcongestie. Netcongestie die mede veroorzaakt wordt door de toenemende vraag naar opwekking van duurzame energie. Tegelijkertijd heeft onze regio op verschillende locaties voorbeelden hoe dit netcongestieprobleem opgelost kan worden: van Smart Energy Hubs (TPN-West in Nijmegen/Beuningen, Innofase in Duiven en Bijsterhuizen in Wijchen) tot en met AI en digitalisering. Zo werken de Radboud Universiteit, HAN Universtity of Applied Sciences en Alliander nauw samen in het ‘AI for Energy Grids Lab’ dat de belangrijke status van ICAI-lab heeft. Daarnaast zien we op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) en Arnhems Buiten twee bijzondere energiecampussen ontstaan waar de innovaties in de praktijk worden gebracht. Deze voorbeelden willen we bundelen in het European Center for Flexible Energy Solutions. Dit initiatief biedt kansen om kennis bij elkaar te brengen en transities te versnellen.

Focusprogramma 2026-2030 European center for flexible energy solutions Overheden hebben behoefte aan informatie uit de praktijk over oplossingen voor de energietransitie. Dat geldt ook voor collectieven van ondernemers die samen oplossingen willen realiseren. Dus is het belangrijk alle kennis bij kennisinstellingen, netwerkbedrijven en innovatieve bedrijven te bundelen. Bij Connectr komen de lijnen al samen. Gezamenlijk zetten wij ons in voor een fysieke kennis campus in Lifeport Regio Arnhem Nijmegen, waar alle oplossingen en transities worden gebundeld in een European center for flexible energy solutions.

19 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

4.3 Cluster Health

“De zorguitdagingen vragen om focus op gezondheid en ziektepreventie. Dit vereist een leefomgeving die wonen, werken, vrije tijd, bewegen en voeding gezond maakt. Met kennis van gedrag, sociale behoeften, vrije tijd, bewegen en voeding én medische zorg en technologie kunnen we samen bouwen aan een innovatieve zorgregio voor een vitaal en duurzaam leven. Innovaties hierin zijn cruciaal.” Bertine Lahuis Voorzitter Raad van Bestuur Radboudumc, Lid The Economic Board

4.3.1 Meeste toegevoegde waarde

Het cluster Health is met ruim € 3 miljard het cluster met de meeste toegevoegde waarde in de regio Arnhem-Nijmegen. Grote instellingen zoals het Radboudumc, CWZ, Rijnstate, Sint Maartenskliniek, thuiszorgorganisaties en diverse onderzoeksinstituten dragen fors bij aan deze cijfers en fungeren als katalysatoren voor groei en innovatie in de gezondheidszorg. In onze regio biedt de gezondheidssector 21% van de arbeidsplaatsen, veel hoger dan het landelijke gemiddelde van 15%. 4.3.2 Complexiteit zorginnovaties

De gezondheidszorg is een uitdagend domein voor innovatieve bedrijven. Bedrijfsmodellen zijn veelal complex, en aan kunnen tonen van veiligheid is essentieel. Kennis en ervaring met innovatie in de zorg is, met name voor startups, nodig. Ook bestaat de zorg uit veel verschillende spelers, kent het veel verschillende thema’s en een verkokerde financiering. Om impact te realiseren is een triple helix aanpak met een sterk integrale benadering extra belangrijk. Vanuit de samenwerkingspartner Briskr kunnen we startups en innovatief mkb ondersteunen met gerichte workshops, toegang tot risico-

kapitaal en validatiediensten, en ondersteunen bij het ontwikkelen van het

4.3.5 Vraaggestuurde innovaties

businessmodel. Dit doen we samen met een netwerk van partners die ervaring hebben met innovatie in de zorg, met een indrukwekkende staat van dienst

Verder zetten we in op meer vraaggestuurde innovaties. Ontwikkelde innovaties worden te vaak niet toegepast in de zorg. Zorgprofessionals

en met volledige steun van veel van de zorgorganisaties in de regio. Radboud Universiteit en Radboudumc werken nauw samen met Wageningen University

missen bijvoorbeeld de kennis en tijd om nieuwe technologie op te pakken. Het innovatieproces moet daarom meer vraaggestuurd worden, en gericht

& Research en combineren voeding en gezondheid via het OnePlanet-initiatief. Ook de aanpalende regio’s Boxmeer, Oss met het Pivot park zijn belangrijke

op betekenisvolle inzet in zorgprocessen. Daarnaast moet er meer aandacht komen voor digivaardigheid in de zorg.

samenwerkingspartners. 4.3.3 Drie speerpunten

Voor het cluster Health onderscheiden we drie speerpunten: Drug Discovery & Development, Digital Health (inclusief AI) en Neuro Science & Technology. Vanuit deze drie speerpunten komen de grootste innovaties in het Health cluster en willen we ook bijdragen aan de grote maatschappelijke opgaven op het gebied van zorg en welzijn in de regio. Met het perspectief dat wat in de regio wordt ontwikkeld en ingezet ook buiten de regio toepasbaar en te vercommercialiseren is. In de periode 2026-2030 is de potentie daarvoor groot bij Digital Health, want: • Verhoogt de arbeidsproductiviteit in de zorgketen • Vergroot de toegankelijkheid van de zorg en de eigen invloed van de burger • Heeft invloed door de hele zorgketen heen (preventie, diagnose, interventie, permanente monitoring) • Versnelt diagnoses, waardoor tijdiger kan worden ingegrepen 4.3.4 Zorg bij de inwoner

Er is ook een transitie gaande van passende zorg vanuit de ziekenhuizen naar de omgeving van de patiënt en de burger. We stimuleren daarvoor wijkgerichte initiatieven, pilots, experimenten en living labs. Binnen het triple helix ecosysteem rond deze transitie kunnen ondernemers zo nieuwe producten en diensten valideren en testen.

20 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

4.4 Cluster High Tech

4.4.2 Semicon in de regio: chips ontwikkelen en produceren

4.4.1 Brede High Tech regio

De wereld verandert en digitaliseert in hoog tempo en microchips zijn niet alleen de motor, maar ook de belangrijkste bouwstenen voor deze transitie.

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen is een brede High Tech regio. De drie meest prominente deelclusters binnen High Tech zijn: Chip integration (semicon),

Verwacht wordt dat de wereldwijde markt voor chips de komende decennia substantieel blijft groeien (van $ 590 miljard in 2021 tot $ 1.300 miljard in

Radio Frequency Technology en Artificial Intelligence (AI wordt verder besproken bij 4.5). De focus in dit strategisch plan ligt vanwege haar potentie

2030). Semicon is van nationaal strategisch belang en onderdeel van de Nationale Technologie Strategie (NTS). Nederland is het enige land naast de

en uitstraling op de semicon sector. In het cluster High Tech werken op dit moment meer dan 10.000 medewerkers en het cluster heeft de komende jaren

VS en Japan met een complete eigen halfgeleiderindustrie. En Lifeport Regio Arnhem Nijmegen heeft – naast Brainport Eindhoven – een belangrijke positie

door stijgende vraag en vergrijzing nog een keer 10.000 nieuwe medewerkers nodig.

in deze Nederlandse halfgeleiderindustrie (semicon). Brainport Eindhoven richt zich op de ontwikkeling van machines die chips produceren en Lifeport Regio Arnhem Nijmegen op het ontwikkelen en produceren van chips.

“De Nederlandse microchipsector is innovatief en sterk, maar met een groeiende vraag naar 38.000 technische professionals in vijf jaar staat het voor een grote uitdaging. Samen met bedrijven, kennisinstellingen en overheden werken we aan een concrete aanpak om talent te ontwikkelen en Lifeport Regio Arnhem Nijmegen binnen het semicon-ecosysteem te versterken, in samenwerking met de as Eindhoven, Arnhem-Nijmegen, Twente, Leiden.” Doeco Terpstra Directeur NXP Semiconductors Nederland, Lid The Economic Board

4.4.3 Koplopers en grote internationale spelers

Voor ontwikkeling en productie van chips zijn wij de grootste regio van Nederland. NXP in Nijmegen is de grootste chipfabriek van Nederland, die al decennialang miljarden chips over de hele wereld levert. Van de vijf koplopers in de semicon sector hebben drie bedrijven hun grootste vestiging in onze regio: NXP, Nexperia en Besi. Daarnaast zijn er in onze regio grote internationale spelers, zoals imec, Ampleon, Infineon, Neways en Trymax. In totaal telt het Gelderse semicon cluster ongeveer 50 bedrijven met een totale jaaromzet van circa € 3,5 miljard. Het cluster heeft een totale werkgelegenheid van ruim 7.000 banen. Daarmee is onze regio qua omzet en arbeidsplaatsen goed voor ruim 10% van de totale semicon sector in Nederland en is daarmee na Brainport Eindhoven de tweede regio in Nederland. Aangezien de semicon sector de grootste bijdrage levert, aan de high tech sector, is de high tech sector met meer dan 10.000 banen een essentiele economische sector. Het cluster schept veel nieuwe werkgelegenheid, waarvan een belangrijk deel op mbo-niveau. Er is een aansluitende kennisinfrastructuur rond onderwijsen kennisinstellingen ontstaan. De samenwerking tussen deze instellingen en bedrijven is belangrijk en wordt verder aangevuld met gerenommeerde chiptech opleidingen in samenwerking met het Chip Integration Technology Center (CITC), OnePlanet, imec en het bedrijfsleven.

21 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

4.4.4 Talent aantrekken en opleiden

De enorme groei van de semicon sector in combinatie met vergrijzing vertaalt zich naar een enorme talentvraag in Nederland en onze regio. Hiertoe hebben

Als regio hebben we door de jaren heen diverse circulaire awards ontvangen. De ambitie om uit te groeien tot circulaire topregio pakken we nu breder op.

wij een consortium van bedrijven, kennisinstellingen en overheden gevormd en een Microchip-Talentplan opgesteld om de komende jaren een structurele

De regio werkt aan een goed functionerend ecosysteem waarbij innovatieve initiatieven gemakkelijk tot opschaling kunnen komen en tegelijkertijd mensen

bijdrage te kunnen leveren bij het aantrekken, ontwikkelen en behouden van talent. Wij werken hierbij in multidisciplinaire werkgroepen om deze plannen

worden opgeleid om hier ook in de toekomst aan te kunnen blijven bijdragen. We hebben behoefte aan gekwalificeerde arbeidskrachten en professionals,

verder uit te werken en uit te voeren. Hierbij sluiten wij ook proactief aan bij het Nationaal Versterkingsplan Microchip-Talent en zoeken wij nadrukkelijk

grondstoffenbeschikbaarheid, duurzame financieringsmogelijkheden en clustering van kennis en ondernemerschap. Onze regio kent een unieke

samenwerking met aangrenzende regio’s Brainport Eindhoven en Twente.

aanwezigheid van onderwijsvormen en -inhoud om daar wat aan te doen. Dat moeten we verzilveren.

4.5 Strategisch belangrijke thema’s Vanuit de grote economische ontwikkelingen en transities, zijn keuzes gemaakt

Voor de periode 2026–2030 heeft de triple helix-groep Slimme Duurzaamheid

op de huidige clusters. Echter logistiek en de maakindustrie zijn belangrijke sectoren binnen de clusters, die goed vertegenwoordigd zijn in en rond De

de drie hierna benoemde ambities. Daarnaast hebben we oog voor de relatie tussen duurzaamheid en andere maatschappelijke transities, zoals AI,

Liemers tot en met rondom Nijmegen. De logistieke- en maakindustrie worden niet apart behandeld, maar hebben een belangrijke plek, denk aan bijvoorbeeld

eiwittransitie, digitalisering en de arbeidsmarkt.

de transities van vervoer naar elektrificeren, laad infrastructuur, maar ook toeleveranciers voor onderdelen van energieopslag en cleanrooms. Naast de clusters kennen we een aantal thema’s die van belang zijn voor de strategie en ontwikkeling van de clusters en waarop we visie vormen, organiseren en agenderen, en waarvoor we de uitvoering zoveel mogelijk bij onze partners beleggen. Van deze drie thema’s bespreken we er hier kort twee (slimme duurzaamheid en AI), het derde thema (arbeidsmarkt) werken we dieper uit bij opgave 3 Arbeidsmarkt in Balans (4.8). 4.5.1 Slimme duurzaamheid

Voor de economische groei van onze clusters is het belangrijk om de transitie naar schone economie te maken. Innovatieve of slimme duurzaamheid moet daarom een integraal onderdeel worden van de drie clusters. Ook voor een toekomstbestendige regio is een circulaire en klimaatadaptieve basis nodig, als bodem voor brede welvaart. Duurzaamheid moet daarom integraal onderdeel worden van al ons handelen. De huidige triple helix samenwerking blijven we inzetten om bij te dragen aan maatschappelijke opgaven, met in het bijzonder aandacht voor klimaatadaptatie en circulaire economie (inclusief circulair bouwen). 22 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

1. Brug geslagen tussen overheid, kennis- en onderwijsinstellingen en bedrijfsleven De Regio Deal-projecten zijn een belangrijk vehikel om ons ecosysteem te versterken en kennisuitwisseling en samenwerking te verbeteren tussen partijen. Dit betekent op strategisch niveau afspraken maken in de triple helix, die leiden tot gezamenlijke besluitvorming en actie. Met als uitgangspunt een gezamenlijke ambitie en strategische onderzoeksagenda, waarin de triple helix vraag en aanbod van kennis bij elkaar brengt rond het thema Slimme Duurzaamheid. Dit doen we samen met de Groene Metropoolregio. Onderwijs- en onderzoeksinstellingen, overheden en innovatiehubs als Soil Valley, Via-T en Lifeport Innovation Hub Circulair kunnen elkaar via samenwerking en afstemming in de initiatieven versterken.

2. Duurzaamheid beter geïntegreerd in Energy, Health en High Tech Dit vraagt om meer kennisdeling en samenwerking tussen de clusters, waarbij duurzaamheid niet slechts een bijkomend aspect is, maar centraal staat in innovaties en groei. Dit vergt een sterkere focus op duurzaamheid als economische motor. Dus ook circulair/ CO2-neutraal/klimaatadaptief in Health en High Tech en Energy. Een groene omgeving is daarnaast nodig voor talentwerving voor de clusters en biedt kansen voor biobased grondstoffen (Energy).

4.5.2 Artificial Intelligence

Artificial Intelligence (AI) kan op veel manieren bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Dat geldt zeker ook voor de clusters Energy en Health waar Lifeport regio Arnhem Nijmegen al een sterke uitgangspositie op het vlak van AI heeft, met bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen die al volop bezig zijn met AI. Zo behoren kennisinstellingen als Radboud Universiteit, Donders instituut en het Radboudumc tot de top van de wereld in AI en gedragswetenschap. The Economic Board neemt AI als belangrijk thema mee in haar activiteiten en agendering voor de clusters. Ondanks dat Lifeport Regio Arnhem Nijmegen ook goed vertegenwoordigd

3. Water Water en bodem zijn cruciaal voor onze leefomgeving. De urgentie voor structureel waterbeheer groeit wereldwijd, met water als mondiaal goed en strategisch thema. De EU en SER onderstrepen dit belang, terwijl provincie Gelderland dit vertaalt naar beleid met vijf gidsprincipes. Wij verwachten dat water de volgende grote maatschappelijke uitdaging wordt. Schoon water is onmisbaar voor productieprocessen en daarmee essentieel voor de economie en brede welvaart van onze regio. Dankzij de expertise van onze kennisinstellingen kan onderzoek worden gedaan naar duurzame oplossingen voor (drink)watervoorziening en effectief waterbeheer in droge en natte periodes (klimaatadaptatie). Onze regio, met onder andere het Land van Maas en Waal, biedt een unieke kans om waterbeheer, innovatie en ruimtelijke ontwikkeling te verbinden binnen de triple helix van overheid, kennisinstellingen en bedrijven. Door water als strategische thema te omarmen, kan de regio uitgroeien tot een voorbeeld voor duurzame watertechnologie en klimaataanpassing met impact op economie, ecologie en leefbaarheid.

23 — Hoofdstuk 4 Onze opgaven voor 2026–2030

is bij landelijke platformen als NLAIC (Nederlandse AI Coalitie) of regionaal met AI-hub Oost-Nederland, is onze zichtbaarheid en impact beperkt. Om de kansen op het vlak van AI te benutten, innovaties de ruimte te geven, talent aan te trekken en te behouden en ook investeringen te kunnen aantrekken, is het daarom belangrijk om de regio te positioneren als een toonaangevende AI-innovatie hub in Nederland. Met een innovatie hub bedoelen we een samenwerkingsverband van aangesloten partijen met een gezamenlijke strategie op economie en innovatie, met impact op de bede welvaart. Onze regio kan een substantiële bijdrage leveren aan de AI-innovatiestrategie van Nederland. Het versterken van het ecosysteem zorgt voor een sterke nationale en internationale positie, biedt kansen om in Europa fondsen te werven en ontsluit beter kennis voor het bedrijfsleven, zodat onze regio de concurrentiepositie van (Oost-)Nederland vergroot. Daarnaast zijn er drie prioriteiten voor de planperiode:

1. Vergroten toegang mkb tot AI-kennis, -talent en -projecten. 2. Uitbouwen netwerken voor AI-toepassingen binnen Energy en Health.

3. Betere afstemming tussen trekkers diverse kennisinstellingen en bedrijven

Opgave 2

Stimuleren en ondersteunen van bedrijvigheid en ondernemerschap

4.7.2 Organiseren via bedrijventerreinen

4.6 Betrekken en samenwerken met mkb

kennisdeling over digitalisering, arbeidsmarkt, scholing en financiering.

Via de Regio Deal werken we, samen met partners zoals VNO-NCW, aan een platform op tien bedrijventerreinen, goed voor 400 bedrijven. Dit platform biedt

Het mkb, inclusief startups en scale-ups, speelt een cruciale rol in de innovatiekracht van onze regio. Toch wordt het potentieel nog niet volledig benut. Het mkb is onvoldoende verbonden met het ecosysteem van The Economic

4.7.3 Meer ondernemers en starters bereiken

Board en loopt tegen uitdagingen aan, zoals het vinden van financiering en personeel. Onze ambitie is om het mkb beter te integreren in dit ecosysteem

ondersteunen, werken we samen met partners als VNO-NCW, ondernemersverenigingen zoals OKA, IKN, TPN-West bedrijvenvereniging, Liemerse

en te ondersteunen bij groei en innovatie.

Ambassade en start up clubs. Voor concrete vraagstukken wordt bijvoorbeeld het energieloket (REE) ingezet voor gesprekken over de energietransitie. Ook

We willen een vertegenwoordiging van het mkb koppelen aan The Economic Board als klankbord voor adviezen en plannen. Organisaties zoals Connectr,

benutten we de ervaringen met digitaliseringsvouchers om ondernemers te informeren. Koplopers binnen The Economic Board spelen hierbij een

Briskr, Health Valley en Lifeport@ kunnen verder helpen het mkb dichterbij te brengen. Daarnaast willen we grote transities, zoals AI en netcongestie,

sleutelrol. Met het MKB Dienstverlening actieplan willen we hier meer op inzetten.

vertalen naar kansen voor het mkb. Initiatieven zoals het MKB Datalab, Smart Energy Hubs en het project Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (Regio

4.7.4 Financiering

Deal) worden hierbij ontsloten.

4.7 Ondersteuning mkb 4.7.1 Actieagenda mkb-dienstverlening

Het rapport Dienstbare Dienstverlening (2022) wijst op de complexe overheidsdienstverlening voor het mkb. The Economic Board ziet de Actieagenda mkb-dienstverlening 2024-2026 als basis voor regionale ondersteuning. De regio Arnhem-Nijmegen zet in 2025 in op meedoen als pilotregio. Inzet is om kennis te delen met het mkb op het vlak van digitalisering, AI, subsidiemogelijkheden voor energietransitie en verduurzamen van bedrijventerreinen. We doen dit met onze partners VNO-NCW, Groene Metropoolregio, de start up clubs, Kamer van Koophandel, Oost NL, HAN University of Applied Sciences, gemeente Arnhem en gemeente Nijmegen.