CConstaterende datRotterdam
Koppel je AI →

Commissie Leefomgeving & Economie 7 oktober 2026

Voorbereidende vergadering · gemeente Rotterdam · 15:00 uurBron: portaal van de gemeente

Wat er is gezegd

Automatische ondertiteling · sprekers niet herkend

Of klik op een tijdcode hieronder om op dat moment te beginnen. De speler wordt dan geladen van Company Webcast.

Spraakherkenning maakt fouten in woorden en namen. Controleer citaten tegen de video of het officiële verslag.

▶ 0:00:02De vergadering begint over enkele ogenblikken.

▶ 0:24:11Van de Commissie Leefomgeving en Economie van woensdag 7 oktober. Welkom aan de leden van de commissie, de ambtelijke ondersteuning, belangstellenden en vertegenwoordigers van de media. Omdat de vaste voorzitters vandaag verhinderd zijn of zelf woordvoerder zijn, is mij gevraagd om deze vergadering voort te zetten. Dat betekent dat ik niet mijn bijdrage kan doen als woordvoerder in in de commissie, maar dat zal ik dan doorschuiven naar eventueel de raad. Bericht van verhindering is ontvangen van de heer Van Lanschot, die wordt vervangen door de heer Meurink. Uhm. De heer Hovens Greven en de heer Simons van vijftig plus. En dan aan de vraag aan u zijn er mededelingen vooraf? Nee. Dan uh, beginnen we met de commissie Planning en van de griffie ontvingen wij een voorstel voor de Commissie Planning tot eind dit jaar. Zijn daar

▶ 0:25:14opmerkingen over?. Nee, Dan zouden we op deze manier ook kunnen vaststellen. Uhm, dan gaan we door naar de regeling van werkzaamheden. We hebben een aanvraag voor de regeling van werkzaamheden ontvangen van het lid Jos Ken over PFAS in Rotterdams drinkwater. Ik geef graag het woord aan mevrouw Josken en Jos Koen voor een korte toelichting. En daarna is er gelegenheid. Voor vragen en reacties vanuit u als commissie. Mevrouw Joosen. Dank je wel, voorzitter. Ja, wij hadden dit onderwerp tijdens de accu heel kort kunnen bespreken. Uh, toen heeft uh de wethouder ook aangegeven dat die langer daarover uh van gedachten wilde wisselen en voorafgaande een uh technische sessie daarover gaande. Dus dat willen we op die manier uh ja aanvragen dus uh agenderen als uh in de commissie met voorafgaand een uh technische sessie over PFAS.

▶ 0:26:17Mevrouw Och uh, kan de mevrouw Moerkerke voorzien worden van een pas En haar naambordje alstublieft?. Ja hoor, dank je wel. Uh, ik mag even onder de vlag van de VVD spreken. Dat zou ik maar één keer doen in mijn leven, denk ik. Dus ik neem er de tijd van. Ik wil dat de haven vergunt. Nee. Uhm. Even na. Ik heb het hier over PFAS. Super goed idee Alleen. Volgens mij is er al een technische test sessie toegezegd. Niet? Dus ik zoek even in hoeverre dit niet overbodig is, want de wethouder heeft al gezegd dat we een technische sessie gaan hebben. Het staat ook op de lange termijn agenda. Dus ik vraag me vooral even af. Ik vind het een goed idee om het erover hebben, maar volgens mij is de regel van werkzaamheden gewoon overbodig. Nou mevrouw. Ja, dat vinden wij niet. Dus technisch is het hartstikke goed om uh van gedachten te wisselen wat de mogelijkheden zijn, Uh uh, van uh. Verschillende organisaties die zich bezighouden met uh, PFAS en ook uh uh experts aan de uh woord te laten. Maar politieke uh vragen hebben we ook behoefte aan. En volgens mij Leefbaar Rotterdam wil dat dan ook

▶ 0:27:19aan de orde stellen. De heer Bonte. Ja, dank, voorzitter. Omdat ik ook even genoemd werd in de, nou ja, uh, in de nazit zogezegd van de Actua, kwam dit ter sprake en ik heb uh, mijn steun uh uitgesproken. Uh. Aan mevrouw Jos Koen voor een regeling van werkzaamheden. Inderdaad, politieke behandeling, ook van dit onderwerp. Mevrouw Marcouch. Voorzitter, Uhm, laat duidelijk zijn ik vind een politieke behandeling over PFAS ontzettend belangrijk. Het was mij vooral de vorm. Volgens mij staat het al op de agenda. Prima als we het op deze manier doen, zodat mensen de aandacht ook kunnen geven op die manier voor PFAS. Maar de technische sessie voor PFAS staat op de lange termijn agenda, en daarna staat de commissie altijd vrij om het op de agenda van de commissie te zetten ter behandeling. Zo werkt dat meestal. Maar dit is ook prima. Ehm, ik was even aan het checken of die technische sessie al geagendeerd staat. Alsnog tevreden. als alsnog te plannen. Dus hij staat als alsnog te plannen. En dan is uw voorstel,

▶ 0:28:21uh, mevrouw Morricot, aan mevrouw Josken om eerst die technische sessie af te wachten om vervolgens ervoor te kiezen om het te agenderen. Ja, af en toe moet. Mevrouw Tjosken. Uh, voorzitter VO. Volgens mij wat ik vraag. Er is niet anders dan wat wij vandaag doen. Wij gaan nu ook een technische sessie en daarna politieke behandeling. Da's precies wat ik wou. Ook graag. Oké dan.. De heer Bonte. Ja, ik wil daar mijn uh steun voor uitspreken, dus dat uh even benadrukken. Mevrouw Marcouch. Voorzitter. Nogmaals, ik spreek mijn steun daarvoor uit. Ik zeg alleen de manier waarop het gebeurt, is overbodig. Waarvan akte. Dan stel ik voor een college reactie te vragen en het onderwerp daarna te agenderen in een overleg vergadering. Met uw akkoord?. Check. Dan gaan we door. Er zijn geen initiatief, notities of voorstellen ingediend. Uhm, er zijn ook geen verkenningen ingediend. En dan komen we bij de besluitenlijst

▶ 0:29:24Procedurevergadering. De besluitenlijst van 16 september 2006 twintig staat ter vaststelling op de agenda. Zijn er inhoudelijk of tekstueel opmerkingen?. Zo niet, dan is de besluitenlijst vastgesteld. Gaan we naar de ingekomen stukken. We nemen de lijst door per beleidsveld en als ik niets hoor, stemt u in met de adviezen. En sommige stukken zal ik specifiek benoemen. Bij Haven. Afdoeningsvoorstel. Motie Rahimz Zaden en anderen over stageplatform voor jongeren de raad adviseren en de motie als afgedaan te beschouwen. Die is akkoord. Dan gaan we naar economie. Uhm. Raadsvoorstel bedrijven Investeringszone Uh 2027. Het advies is doorgeleiden als hamerstuk naar de raad. Komen bij Mobiliteit. Dat zijn brieven. BW Afdoeningsvoorstel motie-Van Wiferen over Van data naar daad.

▶ 0:30:26De raad adviseren de motie als afgedaan te beschouwen. De heer Meurink. Ik zou hem nog heel even willen aanhouden. Ik heb zelfs gezegd ik ben natuurlijk ter vervanging. Ik heb hier jammer genoeg geen antwoord op gehad. Of deze afgedaan kan worden, Dus daar kom ik op korte termijn op terug. Genoteerd. Mevrouw Josken. Volgens mij was ik een beetje te laat. Voorzitter. U bent uh ook uh bij die buitenruimte als eerste genoemd? Uh, volgens mij. Daar had ik een opmerking. Of nog niet?. Uh. Nee, ik noem ze niet allemaal, alleen de noemenswaardige. En de rest is dan uh wordt dan als uh als standaard meegenomen. Maar u hebt nog een opmerking bij buitenruimte. Ja. Ja, bij uh uh. Wij hebben schriftelijke vragen ontvangen over kwaliteit groenvoorziening. A. B. Die wilden we ook graag uh agenderen. In de commissie. Staat genoteerd. Wordt geagendeerd. De heer Van Dam. Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, uhm. Ook ik wil nog

▶ 0:31:28iets. Uh, agenderen bij buitenruimte. Uh. Afschrift brief van wijkraad Hoogvliet en de dorpsraad. De Hoek van Holland en Pernis over structurele vervuiling van de openbare ruimte staat nu voor kennisgeving aannemen. Ik zou daar graag een uhm reactie van de wethouder op willen en ook agenderen. Uh voor uh, de komende keer dat we afval bespreken. Uh. De heer Van Dam. Het is uh uh, vanzelfsprekend dat er altijd een reactie komt op de wijkraad adviezen. Uh. U kunt de reactie van het college nog even afwachten alvorens u voorstelt om te agenderen. Uhm ja ja. Uh, voorzitter, ik had staat bij de stukken dat het voor kennisgeving aannemen is. En normaal staat er dan. De reactie van het college.. Misschien. Heb ik mijn. Eh. Die reactie komt altijd onze kant op.

▶ 0:32:34Dan ga ik door naar de burger Brieven. We hebben diverse burgerbrieven en wijkraad adviezen ontvangen over gratis OV voor ouderen. En zoals eerder afgesproken is het voorstel om die te betrekken bij de begrotingsbehandeling. Dat waren de ingekomen stukken. Dan ga ik door naar de lijst van openstaande toezeggingen en schriftelijke vragen en moties. Ik stel u voor om de lijst toezeggingen met een afdoeningsvoorstel als afgedaan te beschouwen. Zijn er verder nog vragen of opmerkingen over de lijsten met openstaande toezeggingen. Schriftelijke vragen en of moties?. Nee. Dan ga ik naar de rondvraag en sluiting. Als er geen onderwerpen zijn voor de rondvraag,. Dan sluit ik hierbij de procedurevergadering. Dan zijn we nu aangekomen bij de technische sessie over duurzaamheid. En op uw verzoek krijgen we straks een ambtelijke toelichting over drie onderwerpen, te weten de warme warmtetransitie en de

▶ 0:33:38verkenning voor de publieke route. De zes. De zesde update van het klimaat Actieplan Rotterdam en Net Congestie en de procedure eerder aanvragen. De laatste twee onderwerpen zullen we zo dadelijk ook in de overlegvergadering met elkaar bespreken. En ik stel voor dat we eerst luisteren naar de sprekers en dat er daarna bij elk onderwerp gelegenheid is voor vragen. Zijn er opmerkingen vooraf?. Nee. Dan uh uhm. Beginnen we met t eerste blok over de warmtetransitie en de publieke route. En daarvoor heet ik welkom. De heer Renes. Uh. De heer Kwakman, De heer Blaas en de heer Benders. Uh. En ik geef als eerste het woord aan de heer Renes. Dank u wel. Voorzitter, en dank. Uh voor deze gelegenheid om u uh mee te nemen in de. De warmtetransitie. Uh, ik stel u graag eerst even voor aan het team. Uh. Naast mij zit Jacco Kwakman, die is uh programmamanager voor de gebiedsaanpak Aardgasvrij Uh. Daarnaast zit Martin. Helaas is onze

▶ 0:34:41adviseur voor het warmtesysteem, houdt zich bezig met de ontwikkeling van het warmte en koude systeem en daarnaast zit Gillian Benders, die is verantwoordelijk voor het opstellen van het warmteprogramma als procesmanager. Uhm, we nemen u graag uh vandaag mee in uh vier blokjes. Uh in de over de warmtetransitie. Allereerst uh, dadelijk de uh uh aardgasvrij opgave en de gebieds aanpakken. Dan een stuk over de warmtesysteem en dan nog een stuk over de nieuwe wet en regelgeving. En afsluitend het stuk over de verkenning van de publieke route. Maar we beginnen eerst even met een terugblik op de ontwikkeling van warmte in Rotterdam. Nou, Rotterdam heeft een lange historie met het warmtenet dat er ligt. Uh. In 2010 zijn er uh afspraken gemaakt met uh, private warmtepartijen die actief zijn in Rotterdam. Uh, dat heeft zich vertaald in de concessie afspraken. Uhm uh. In 2019 is het klimaatakkoord uh getekend. Daarin hebben de gemeenten uh de Is beoogd dat de gemeenten de regiefunctie krijgen in uh in de warmtetransitie. En tegelijkertijd zijn we gestart met de pilots uh uh in de

▶ 0:35:43gebiedsaanpakken in Rotterdam. En in 2021 hebben we als Rotterdam de Transitievisie Warmte Uh gepubliceerd. En in 2022 heeft de Uh toenmalige minister van Klimaat, Rob Jetten, uh, aangekondigd dat ie de uh private uh warmtebedrijven naar publiek zou willen, uh uh gaan bewegen. Dat betekent dat ze voor 50% plus één. In uh. Publieke handen. Uh moeten gaan komen. Dat heeft zich vertaald in uh, de nieuwe wet collectieve warmte. En parallel is de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie ontwikkeld. En die twee wetten samen die voorzien in uh, zowel uh de verantwoordelijkheden als uh de de regie taak als de instrumenten voor ons als gemeente om de warmtetransitie uh vorm te gaan geven. De warmtetransitie staat natuurlijk niet op zichzelf, is onderdeel van de energietransitie en heeft ook een groot ruimtebeslag. Dus het is belangrijk dat we het ook in in die brede context beschouwen. En heeft ook een heel groot vlak uh uh raakvlak met netcongestie, wat uh later nog

▶ 0:36:45onderwerp zal zijn. Uhm. Ik geef graag het woord aan de airco om uh, de aardgasvrij opgave toe te lichten. Ja. Uhm, zal ik u even. Iets meer vertellen over waar wij uh, de aardgasvrij opgaven? Dus waar we vooral bezig zijn met bestaande bouw? Uh, die uh ja, voor het overgrote deel op dit moment nog verwarmt wordt met aardgas. Hoe we eigenlijk dat hoe we daar mee bezig zijn om te zorgen dat we richting 2050 die hele gebouwde omgeving aardgasvrij maken. Want dat is ook even dat we het net genoemd. Dat is eigenlijk de opgave die wij in 2019. In het Klimaatakkoord is afgesproken tussen de VNG en het Rijk, dat de gemeentes de regie taak krijgen om deze opgave uit te voeren. Dus daar geven wij ook in Rotterdam uitvoering aan. Nou en om even een beeld te geven ja, aardgas, het verwarmen van woningen en gebouwen met aardgas in de stad, dat vormt ongeveer één derde van de stedelijke CO2 uitstoot. Dus dat is best ook een behoorlijk groot deel. Uhm uhm ja, van de CO2 eh, klimaatdoelstellingen die je wil bereiken als je dat op deze manier door aardgasvrij aan te

▶ 0:37:48pakken. Nou in Rotterdam, wat je in het bovenste plaatje ziet is eigenlijk de energiebalans. Uhm van de regio Rotterdam. Uhm. En wat je daar ziet is de vraag en aanbod van zowel elektriciteit als warmte. Wat je dus ziet is dat wij richting 2050 gewoon een tekort hebben aan CO2vrije elektriciteit, terwijl wij juist in deze regio een overschot hebben aan aan warmte. Dat is zowel restwarmte die uit de haven vrijkomt. Het heet het het industrieel complex daar als ook de geothermie. Want Rotterdam heeft ook best wel veel geothermie potentie in de diepe ondergrond. Dus het is eigenlijk best logisch om wel op warmte en warmtenetten in te zetten. Dat is ook de reden waarom we natuurlijk de concessies ooit, in 2010 ook hebben uitgegeven en eigenlijk toen al zijn begonnen om nieuwbouw van op dat moment op warmtenet aan te sluiten en niet meer met aardgas te gaan verwarmen. Nou, om even een beeld te geven. In Rotterdam hebben we op dit moment nog 236 nul aardgas aansluitingen te gaan die

▶ 0:38:50nog moeten worden uitgefaseerd. We hebben sinds 2019. Toen we gestart zijn hebben we ongeveer dat zitten in het onderste plaatje zo'n tienduizend Aardgas aansluitingen zijn al uitgefaseerd,. Maar met die 286 nul die we nog te gaan hebben. Ja, als je dat even uitzet met het einddoel 2050 als op nul moeten zijn. Dat zou betekenen dat we ieder jaar ongeveer tienduizend aardgasaansluitingen zouden moeten uitfaseren. Dus er moet wel een tandje bij. En daar. Daar zijn we dus ook mee bezig. Om dat te plannen. Dat is natuurlijk een regietak die we gekregen. En daar wordt onder andere warmteprogramma voor opgesteld, maar daar krijg ik zo nog wat meer over te horen. Uhm, maar dat is even de opgave waar we dus voor staan. Uhm. En ja, in de Transitievisie Warmte is als doelstelling ook opgenomen dat we voor 2000 tot en met 2030 zo'n 36, 66 500 aardgasaansluitingen in aanpak willen hebben. Met als doel dat we dus in 2030 nog honderd 80.000 te gaan hebben. En ja, we hebben ook in die Transitievisie Warmte dus een pad eigenlijk

▶ 0:39:53geschetst dat we denken dat dat haalbaar moet zijn. Kijk, transities hebben in het begin even een aanlooptijd nodig,. Maar op een gegeven moment moet de acceleratie erin komen En in die fase zijn we nu ongeveer wel aanbeland. Nou, wat hebben we dan al gedaan de afgelopen jaren? We hebben eigenlijk als gemeentes en we hebben vijf gebiedsaanpakken zijn we gestart. In de De Aanpak in Bospolder. Daar hebben we afgelopen zomer afgerond. Daar is de hele wijk Het uh. Het hele projectgebied is daar een warmtenet aangelegd en degene die wilde, die heeft een aansluiting op het warmtenet daar kunnen krijgen in Groot IJsselmonde en Pendrecht zijn momenteel bezig. Daar wordt momenteel. De aanleg van het warmtenet wordt uitgevoerd. En in Prins Van t Laagland en Rozenburg. Uhm ja, daar heeft de aanpak stilgelegen. Door alle uhm ja, door alle onduidelijkheid en onzekerheid rondom de nieuwe wetgeving waar nog even op wordt ingegaan. Maar daar zijn we ook mee bezig om die aanpakken daar op te starten. En met deze vijf aanpak hebben wij vanuit de gemeente dus 20.000 aansluitingen in aanpak. Nou, de oplettende kijker die kon

▶ 0:40:55net zien dat in het plaatje net stond dat we 30.000 in aanpak hebben. Maar buiten de gemeentelijke aanpakken om zijn er ook de private warmtebedrijven. Die hebben ook gewoon zelf voor zij ook projecten uit om om woningen aardgasvrij te maken. Dus buiten onze gemeentelijke aanpakken om. Ook woningcorporaties. Die sluiten ook gewoon panden buiten de gebiedsaanpakken aan op het warmtenet en maken ze daarmee aardgasvrij. Je hebt ook nog sloop nieuwbouw, dus als een woning met die die die nu nog een aardgasaansluiting heeft, gesloopt wordt en daar komt nieuwbouw voor in de plaats, dan moet dat aardgasvrij gerealiseerd worden. En dan is nog autonome afname van mensen die gewoon zelfstandig een warmtepomp nemen. Nou, deze. Vijf. Wijken waar we dus mee gestart zijn, dat is een diversiteit aan wijk. Het zijn wat oude stadswijken, ook de tuin en ook de tuinsteden, maar ook de jaren tachtig, wijken en buitengebied zoals Rozenburg. Dat hebben we expres gedaan om dus een beetje een diversiteit aan wijken te hebben. Omdat we het gebied als gemeente moeten we het ook leren hoe we dit doen. Dus dat hebben we ook met opzet gedaan. Ook kijken we nadrukkelijk naar meekoppelkansen. Dus kunnen we bijvoorbeeld een warmtenet aanleggen

▶ 0:41:57daar waar we bijvoorbeeld ook al het riool moet vervangen, Want dan kun je dat. Kun je dat in één werk gaan doen? Of waar bijvoorbeeld woningcorporaties grootschalige renovatie plannen hebben, dan kun je daar ook met mee koppelen. Uhm ja, en op die manier combineer je ook op een slimme manier uh, zoet met zuur, zodat je het uh ja, eigenlijk voor z'n hele wijk, voor een heel gebied ook betaalbaar kan uh houden. En dan geef ik nu het woord aan Martin. Ja, dank je wel. Uh. Nou inderdaad wat warmtenetten, Daar ga ik even mee mee verder. Het warmtenet in Rotterdam, Dat wordt gevoed door twee grote transportleidingen. Eentje voor Rotterdam-Noord en eentje voor Rotterdam-Zuid. Deze beide leidingen komen vanuit het havengebied, waarin restwarmte vanuit de afvalverbrandingscentrale in Rozenburg komt en een deel van de restwarmte vanuit Shell nabij Pernis, die beide een bron vormen voor het warmtenet. En daarnaast zijn er verspreid over de stad ook verschillende piek en back upvoorzieningen, zoals bijvoorbeeld ook de rookcentrale in Rotterdam. Alexander. De

▶ 0:42:58collectieve warmtenet gaat breder dan alleen Rotterdam. Er wordt ook geleverd aan onze buurgemeenten Schiedam en Capelle aan den IJssel. En waarschijnlijk zal er in de toekomst ook nog meer geleverd worden aan andere regio gemeenten. Daar wordt ook aan gewerkt. Dan nog iets over de de toekomst van het warmtenet. Wij als gemeente moduleren op dit moment ook dat dat warmtenet. Dat doen we middels het zogenoemde wadmodel. En met dat wat model. Wordt er gekeken naar de ruimtelijke inpassing van het warmtenet, maar wordt ook gekeken naar kosten die verschillende scenario's met zich meebrengen. Dan zien we ook nog toekomstige uitdagingen. En dat zien we vooral in de uitbreiding uiteraard van het warmtenet zelf. Met daarbij een grote diversificatie aan aan bronnen, waarbij we niet alleen kijken naar restwarmte vanuit die haven, maar ook kijken naar bijvoorbeeld bronnen als geothermie, wat net al werd genoemd,. Ook wel aardwarmte genoemd, en aquathermie waar bijvoorbeeld ruim warmte van

▶ 0:43:58uit de Maas wordt gehaald. Nog niet door. Die sturing op warmtenetten werd net ook al even genoemd. Gebeurt op dit moment via concessies, via het privaatrecht en de borging voor nieuwbouw gebeurt daar met concessieovereenkomsten. Hierbij hebben we een overeenkomst met warmtebedrijf Eneco in Rotterdam-Noord en een deel van de Kop van Zuid en met warmtebedrijf Vattenfall voor de rest van een groot deel van Rotterdam-Zuid en ook voor Hoogvliet. Met beide warmtebedrijven hebben we in medio 2025 een herijking gemaakt van de. Van de afspraken die stamde uit 2010, dus die zijn aangepast naar de huidige tijd. En dat wordt iedereen ook heel goed ontvangen. De concessie. Overeenkomsten houden in dat er een aansluitplicht is op nieuwbouw op het stads warmtenet. En daarnaast geldt ook het recht en de plicht voor warmtebedrijven

▶ 0:44:59om warmtenetten verder aan te sluiten en te realiseren. Alleen die relatie tussen gemeenten en warmte, die gaat binnenkort veranderen,. Namelijk door de inwerkingtreding van de WSW. De Wet collectieve warmte die per 1 januari 2027 in werking zal treden. En wat hiermee verandert is de sturing op warmte. Die verschuift eigenlijk van het privaatrecht naar het, zoals in de genoemde concessies naar het publiekrecht. Dus we gaan van een. Privaatrechtelijke overeenkomst met wederzijdse rechten en plichten tussen de gemeente en het warmtebedrijf Eigenlijk in een vrij horizontale samenwerking gaan we naar een meer verticale relatie, dus we gaan hierin naar een publiekrechtelijke aanwijzing vanuit de gemeente naar het warmtebedrijf. En wij als gemeente krijgen hiermee de rol van bevoegd gezag. En Gillian neemt nu jullie verder mee in hoe dat eruitziet. Dank je wel, Martin. Dat Martin heeft uitgelegd, is het speelveld aan het verschuiven en ik

▶ 0:46:01heb. Het genoegen om jullie mee te nemen met wat dat eigenlijk aan spelregels voor ons verandert. De twee wetten die ons eigenlijk de regel bieden om echt te gaan sturen op de warmtetransitie hier lokaal in Rotterdam. Nou, ten eerste de WCW, de Wet collectieve warmte. Je maakt ons eigenlijk het bevoegd gezag om. Te sturen op die collectieve warmtevoorziening. Daarvoor staat centraal eigenlijk de term warmtekavel, waarbinnen en waarvoor we warmtebedrijven ook gaan aanwijzen. Binnen zo'n warmtekavel gebied moeten we ook ruimte gaan bieden voor andere initiatieven, zoals warmtegemeenschappen of ontheffingen verlenen voor bijzondere gevallen. Daarnaast hebben wij ook als bevoegd gezag natuurlijk de taak om goed toe te zien dat er juiste zaken als de bezwaren goed behandeld worden. Nou, daarvoor hebben we eigenlijk dus regie op zo'n kavel. Maar dat gaat de transitie nog niet plaatsvinden. Want daar is eigenlijk de samenhangende wet, de Wet gemeentelijke industrie en warmte voor bedacht. Die eigendom is het instrument geven om te bepalen waar, wanneer en hoe we op de transitie kunnen sturen. Het centrale instrument is heet het warmteprogramma, een verplicht omgevingsprogramma onder de Omgevingswet om iedere

▶ 0:47:03vijf jaar te herijken. En die kiest eigenlijk het ware warmtetransitie gebieden. Ik weet niet waar de transitie gebieden gaat. Zo'n gebiedsaanpak die we al eerder horen eigenlijk starten. De. Warmteprogramma geeft daaraan eigenlijk mee. Een goede Wat? Dus wat wordt het voorkeursalternatief? Worden dit warmtenetten of toch warmtepompen voor bepaalde gebieden? Wanneer gaat dit starten? Dus welke wijken? En ook de richtlijnen? Hoe gaan we dat doen in zo een transitiegebied? Hoe komen we met bewoners en partijen tot het zogeheten uitvoeringsplan, het daadwerkelijk met de buurt komen, tot een einddatum? Aardgasvrij dus. We hebben de term warmtekavels en warmtetransitie gebieden. Mooie nieuwe termen, maar hoe ziet dat er eigenlijk uit in de tijd? En wat is jullie rol dan als raad? Maar het is ook voor het college. Het donkergroen is eigenlijk waar het college over gaat en vaststelt. Lichtgroen. De raad. Deze jaren zijn we eigenlijk nog druk bezig om stedelijk niveau het warmtsprogramma vast te stellen,. Warmtekavels te selecteren en die warmtebedrijven, publieke warmtebedrijven aan te gaan wijzen. Uiteindelijk gaat zo'n warmtebedrijf richting het gebied komen met een

▶ 0:48:06uitgewerkt kavelplan. Wij gaan natuurlijk aan de slag in het gebied om te komen tot zo'n uitvoeringsplan, waarop we zo'n kavelplan verder in de buurt met bewoners gaan doorvertalen naar een definitieve voorkeur op collectieve warmte. Ook met die bewoners, zoals eerder noemde, toe te werken naar een passende einddatum. En daar begint het uitvoeringsplan, wordt vastgesteld door het college. Maar jullie gaan natuurlijk over jullie eigen omgevingsplan waar de einddatum in wordt vastgesteld. Dus jullie toetsen ook aan de hand van het uitvoeringsplan. Het college heeft die ons huiswerk gedaan. Nou, als het omgevingsplan is vastgesteld, dat moet ook allemaal binnen vijf jaar gebeuren sinds vaststelling warmteprogramma,. Dan kan het realisatie op projectniveau beginnen. Met een eerste inventarisatie van opt out. Dat betekent eigenlijk wie doet niet mee met een collectieve voorziening? Dus welke bewoner gaat bijvoorbeeld voor een warmtepomp en sluit zichzelf eigenlijk uit van dit collectieve?. En het warmtebedrijf zal natuurlijk een omgevingsvergunning aan gaan vragen om daadwerkelijk dat systeem verder uit te gaan rollen in het gebied. Nou, de teller staat op acht jaar. Je moet bewoners minimaal acht jaar de tijd geven sinds de vaststelling omgevingsplan om

▶ 0:49:08daadwerkelijk aardgasvrij te verplichten te worden met een einddatum. Maar jullie als raad hebben in principe beoogd ook natuurlijk de recht om over jullie omgevingsplan te bepalen. Gezien bijzondere omstandigheden verlenen wij uitstel. Of we gaan toch gezien de doelstelling handhaven. Of laat het college handhaven dat in een uh notendop en hopelijk genoeg hebben meegegeven met alle instrumenten en de rol van ons in een warmtebedrijf. Daar neemt Jacco jullie verder mee mee. Ja, dan zal ik nog even een stukje toelichten over de publieke route. Want uhm ja t uh. Bendes. Kan je microfoon. Even uitzetten? Ja,. Ja, want in uh t werd netter gezegd een wet collectieve warmtevoorziening. Die heeft ook geregeld dat warmtebedrijven uh in de toekomst uh in publiek uh eigendom moeten zijn of in uh uh publiek meerderheidseigendom om precies te zijn. Dus als wij vanaf 1 januari 2021 nieuwe kavels willen gaan aanwijzen, dan moet dat uh, in eerste aanleg aan een publiek uh warmtebedrijf. Uhm ja, dat is voor in de wet vastgelegd. Uh, die

▶ 0:50:11is uh in de zomer 2021 aangenomen. Dus wij hebben ons als. Als gemeente hebben wij daar ons op voor te bereiden. Dus vorig jaar hebben wij een onderzoek laten uitvoeren welke opties scenario's we hebben dus voor die publieke route. Nou, daar zijn drie scenario's zijn daar verkend en u ziet ze hier staan. Het is het scenario met de Nationale deelneming Warmte. Dat is een dochter van uh energiebeheer Nederland. Staatsdeelneming van energie. Net verder. Dat is de warmtetak van Stedin, het netbeheerder Stedin en de regio gemeentes. Daar hebben we naar gekeken. We hebben ook gekeken naar HVC. Dat is een gemeentelijk afvalinzamelingsbedrijf en verwerkingsbedrijf en die doen ook aan warmtelevering, omdat zij eigenaar zijn van afvalverbrandingsinstallaties en daarmee ook warmte produceren en die warmte dus ook leveren. Nou, zij kunnen, dat is ook een politieke partij. Zij kunnen ook. Zij zouden ook actief kunnen worden in Rotterdam. En we hebben ook gekeken naar het scenario. Niets doen en afwachten. Omdat er natuurlijk ook wel wordt gesproken op rijksniveau van ja, we moeten ook de

▶ 0:51:13private warmtebedrijven dan maar gaan overnemen en die publiek gaan maken. En dat zou natuurlijk ook een scenario kunnen zijn om daarnaar te kijken en om dat dus af te wachten. Nou, uiteindelijk heeft het vorige college heeft gekozen voor scenario één om dat verder te gaan onderzoeken. En daar bent u als raad in het voorjaar van 2020 ook over geïnformeerd. Nou, dat die keuze. Die leidt ertoe dat wij de bestuurlijke opdracht hebben meegekregen om ons dus te gaan oriënteren op dat scenario. Dus het scenario met de nationale deelname aan Warmtenet verder en de regiogemeentes. En het uitgangspunt daarbij is dat wij als gemeente niet direct zelf gaan deelnemen, Dus niet direct zelf aandeelhouder gaan worden in dat nieuwe warmtebedrijf, maar dat dus gaan doen via de op de indirecte wijze, dus via net verder. Het is een dochter van Stedin en de gemeente is boven proportioneel aandeelhouder in steden. En de andere regio gemeentes. Die volgen ook ons in die lijn. Nou,

▶ 0:52:13wat wij voor het uhm. Verder. Voor deze oriëntatiefase volgen wij eigenlijk het beleidskader Verbonden partijen. Dat is een beleidskader van deelnemingen en dat gebruiken zij om eigenlijk. Dat is het proces wat je dan doorloopt als de gemeente een nieuwe deelneming aan zou willen gaan. Nou, we hebben het al gezegd het uitgangspunt is niet dat wij direct gaan deelnemen, Vooralsnog. Maar dit beleidskader biedt wel gewoon een heel goed handvat en een leidraad om wel dit proces gewoon goed te doorlopen. En dat je het dus goed onderzoekt. Wij bevinden ons nu op dit moment dus in de oriëntatiefase. En die oriëntatiefase? Die wordt dus afgesloten met een met een besluit of eigenlijk met een besluit van het college. En als dat leidt ook wel tot wel tot een deelneming, dan zal dat ook een principebesluit tot deelneming zijn. En daar wordt dan ook. Daar heeft de raad vervolgens ook de mogelijkheid om daar haar wensen en bedenkingen op te geven. En dat moet vervolgens ook. Dat principebesluit moeten ook door de raad. Nou, hier nog

▶ 0:53:14even de planning van die publieke route van de publieke route en de doelstellingen. Dus de doelstelling van deze route is om in januari 2018 2801 uhm ja, een publiek, uh, een publiek warmtebedrijf te hebben. Wat uhm met financiering? Uhm wat in Rotterdam aan de slag wil en dus warmtenetten of warmtenetten wil gaan realiseren. Om die doelstelling te kunnen bereiken moeten we. Begin 27 moeten dan wel. De governance afspraken moeten dan wel enigszins helder zijn, want dan zouden we dan wel moeten beginnen met de onderzoeksfase om echt, zeg maar die deelneming of het publieke warmtebedrijf in de steigers te gaan zetten. En daarvoor is het nodig dat dit najaar uhm ja, de gemeente Rotterdam wel haar positionering moet gaan bepalen. Uhm. Dus dan moet uh Rotterdam wel gaan bepalen hoe zij de oriëntatiefase wil gaan afsluiten. En nou, zoals ik net al uitlegde, dat kan dus leiden tot 1 tot 1 principebesluit, tot het aangaan van een deelneming. Uhm.

▶ 0:54:15Maar zoals gezegd, tot op heden is er het uitgangspunt dat we dus niet uh gelijk gaan deelnemen. Maar hier vinden de gesprekken nog over plaats tussen het verder en NDW en de regiogemeentes. En dat was, uh, dat was dan de technische sessie. Uh, dank jullie wel. Uh, dan is er nu gelegenheid uh voor vragen en uh. Wat mij betreft halen we eerst alle vragen op en daarna kunnen deze in één keer beantwoord worden. En het principe kent u volgens mij wel. Uhm, ik begin bij mevrouw Abrahams. Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een aantal vragen. Uhm, misschien eerst een wat algemenere. Er zijn natuurlijk in het. Rond het voorjaar is er al een soort richting gekozen. Als ik ook kijk naar de. De raad sbrieven. Maar ik begrijp wel dat de laatste maanden met name er best wel wat ontwikkelingen zijn als het gaat om die overnemen overname landelijk van verschillende warmte bedrijven en dus ook de warmtebedrijven bij ons in de

▶ 0:55:17regio door ABN. En ik vraag me af hoe dat dan in de context geplaatst kan worden met de scenario's die eerder voorlagen. Want hoe ik het lees en ik probeer me even technisch te stellen, want later volgt natuurlijk nog het politieke debat, maar is dat eerder? Er niet per sé zicht was op dat deze bedrijven dan ook zouden blijven draaien en op deze manier zouden worden overgenomen. En dat ook echt de staat daarbij zo'n proactieve rol zou nemen, dat we het al te lang zouden moeten afwachten. Maar er is nu best wel een kans dat al voor 1 januari die overname lukt. Dus hoe moet ik dat dan in de context plaatsen met het scenario waar nu voor is gekozen bij de gemeente Rotterdam? Ehm, omdat ook eigenlijk de grote warmtenetten die we al hebben daar dan in mee zouden gaan. Ehm,. En dan ook als het gaat om de kavels. Ehm,. Nou ja, ik begrijp dat. Daar moeten we dan ook snel mee starten. Ehm.

▶ 0:56:17Tegelijkertijd begrijp ik dat als het gaat om de kosten van de warmtenetten, dat die met name worden bepaald door de gestandaardiseerde activawaarde. Ik heb even exact moeten op woorden opzoeken hoe dit zat. Ehm. Maar dat betekent dus dat eigenlijk de nieuwe kavels extra duur zijn. En dat is dus ook aantrekkelijker is om de bestaande netten uit te breiden. Dus hoe zien we dat? Als Rotterdam. Willen we, Gaan we echt heel veel nieuwe kavels aanleggen? Is er ook een soort wettelijke verplichting toe? Of kunnen we ook de bestaande netten uitbreiden, waardoor eigenlijk die aanlegkosten, en dus met name ook de kosten voor de Rotterdammers lager worden?. En ik probeer ook nog een beetje te begrijpen. Het punt over de deelnemingen en wat de rol van de raad is. Want inderdaad, als we echt actief zouden deelnemen dan en een budgetbeslissing, dan komt dat bij ons terecht. Tegelijkertijd, we zijn natuurlijk ook al aandeelhouder bij Stedin,. En we zien ook daar dat zij de netcongestie moeten oplossen en dat we daar dus ook extra geld voor vrij hebben gemaakt. Dat we al vrij lang discussies hebben, dat er meer gemeenten en

▶ 0:57:20meer provincies die nu niet deelnemen in Stedin, maar er wel gebruik van maken, ook zouden moeten deelnemen en en bijstorten als nu Stedin geld dat ze hebben gaat besteden aan warmtenetten in plaats van de elektriciteitsnet. En waar we dus ook een probleem zien,. Hoe? Hoe zit dat dan? Moet er dan dus niet ook gewoon alsnog een bijstorting bij Stedin komen? Of alle investeringen die we daar al hebben gedaan zijn? Zit daar een soort hekje omheen? Dat dat echt alleen aan elektriciteitnetten wordt besteed? En komt er een losse?. Ehm ja. Hekje of of wat dan ook voor de. De deelname dan weer in de warmte netten. Want ja, anders ben je. Dat is mooi dat we dan het probleem voor de warmtenet hebben opgelost, maar dan is het. Financieel heeft nog best wel wat impact op wat we eerder hebben besloten. Natuurlijk over onze elektriciteits. Netten. Ehm, dus dat zijn voor nu even mijn belangrijkste vragen hierover. Dank. Dan ga ik naar de heer De Vries.

▶ 0:58:22Ja, dank u wel, voorzitter. En ik ben de naam even vergeten, maar ik bedoel de tweede spreker, heb ik een vraag over Kwakman. Ah, dank. Uhm, daar heb ik een vraag aan. Uh. Hij noemde twee bronnen voor de uh warmtelevering, uh, de vuilverbranding en Rozenburg en aan de andere kant Shell Pernis. Uh. Maar hoe zeker is met name die laatste partij? Uhm. Verschillende uhm investeringsprojecten van Shell zijn al afgebouwd. Uhm.. Shell heeft in de rond Uh 2020 het besluit genomen om in ieder geval ja, t is een complex van ongeveer zestig fabrieken hè, op dat terrein, maar heeft in ieder geval t besluit genomen om, uhm, de raffinaderijen, uh, om die in ieder geval tot 2035 open te houden. Maar t vervolg daarvan, dat is nog niet bekend. Uh, we zien aan de

▶ 0:59:23andere kant zien we ook desinvesteringen uh van Shell in Nederland. Uh. Bijvoorbeeld de aceton fabriek. Die is uh nagenoeg gesloten en is uh volledig overgeheveld naar uh Texas. Uhm, hoe is de continuïteit zal ik maar zeggen van dat warmteaanbod? Dat is even mijn vraag. Dank u. Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Moll Korts. Dank u wel. Ook namens mij veel dank voor uhm. De heldere, heldere toelichting. Er moet inderdaad een een tandje bij. Ik denk dat een hele goede conclusie is. Uhm. Ik heb een aantal vragen. U zei dat één derde van de stedelijke CO2 uitstoot door aardgas komt. Ik zou het heel fijn vinden om dat uh wat meer uh visueel in een tabel te zien. Per gebied of per,. Nou ja, per termijn. Hoeveel CO2 uitstoot kan je verminderen door welke aardgasvrije projecten? Dat zorgt misschien ook voor wat motivatie, want we halen onze klimaatdoelen van 36 Bij lange na

▶ 1:00:25niet zo. Dus ik zou het fijn vinden omdat ook uhm, nou eenderde van de stedelijke CO2 uitstoot. Dat klinkt veel, maar als je het nog per gebied zou kunnen berekenen of kunnen aantonen, dan zouden we ook misschien de prioriteiten op die manier kunnen aanpassen. Mijn eerste vraag. Mijn tweede vraag. Uhm, was ik ook wel nieuwsgierig naar het restwarmte perspectief in de gemeente? Nou, nu dus Shell en AVR. Zoals net ook al werd gezegd. Maar wat gebeurt er dan in de toekomst? Wellicht met andere steden? Zij vertelden u wellicht vanuit andere uhm, steden om ons heen, maar ik zoek ook vooral naar toekomstgerichte, duurzame opties voor in de toekomst. Naast uhm, wat er nu potentieel wordt gebruikt?. Mijn vierde vraag ben ik nieuwsgierig? Die 20.000 aansluitingen die we nu hebben met die vijf lopende gebieds aanpakken? Wat is daar een beetje de tijdspad van geweest? Hoelang is daarover gegaan? En kan ik ook een beetje inschatten hoe het gaat met eh, met die volgende? Of jullie gaan er natuurlijk vanuit dat we nu opeens met een trein vaart gaan. Maar ik ben altijd nieuwsgierig naar de de lessons learned daarin. Qua tijd

▶ 1:01:28en de oriëntatie op. Geen directe deelname. Ik ben nieuwsgierig waar die beslissing is gemaakt om die oriëntatie daar op te houden en wat de overwegingen daar waren. Dank u wel. Dank je wel. Gaan we naar mevrouw Elsken?. Dank je wel, voorzitter. Ik heb een hele korte en hele simpele vraag over aardgas vrijmaken. Ik heb gezien dat de vier, vijf gebieden daar voornamelijk aan de orde kwamen, maar in Afghanistan straat bijvoorbeeld is er ook geprobeerd en daar is die uh uh uh voorwaarde al uh 60% of 70% geloof ik niet gehaald. Dus ik ben benieuwd wat voor maatregelen gaan wij in de toekomst nemen om die. Bepaalde gebieden die niet zo makkelijk uh ja, los willen komen van uh aardgas, uh verslaving uh te uh ontzien. Uh d. En ook hoe kunnen we met de bewoners betere trajecten uitzetten, zodat het alle kosten niet aan hen. Toebedeelt zijn.

▶ 1:02:29Dank je wel, mevrouw Josken. Dan gaan we naar de heer Bonte. Ja, dank, voorzitter. Ook een beetje in het verlengde van de vorige spreker. Het gaat mij om de betaalbaarheid, ook van warmte. En misschien is het een technische vraag of een politieke vraag. Ik weet niet helemaal zeker, maar ik stel hem toch. Hoe staat het met de koppeling met de gasprijs? Is dat uh, zijn daar ontwikkelingen? Blijft dat zo? En hoe is dat een element in de in de afwegingen? Misschien komt dat later, maar uh. Over de betaalbaarheid van warmte voor de Rotterdammers. Dank je wel. Dan gaan we naar mevrouw Kohlers. Ja, ik had ook een vraag. Over die gebieds aanpakken, want we hebben nu uh staan er vijf lopende gebiedsaanpakken. Maar we moeten natuurlijk als heel Rotterdam, zeg maar van de van het aardgas af. Is er een soort van roadmap over hoe je de hele stad daar daar krijgt?. Kijk even de zaal in. Anderen? Nee, daar gaan we. Nee, sorry mevrouw Abrahams. Nee. Ja, ik uh. Ik vind het namelijk best complexe materie, met name om die uh, die

▶ 1:03:32publieke route. Uhm. Dus ik heb nog even heel goed doorgenomen en er is toch één vraag die een beetje. Bleef liggen bij mij. Wat de noodzaak is van het eigen warmtebedrijf. Als er dus ook al via ABN die het was. Het lijkt een beetje op de eerste vraag die ik stelde, maar ik wil hem heel specifiek stellen. Wat is de noodzaak van dat eigen bedrijf Als ABN al gaat deelnemen in een Eneco en een Vattenfall? En. Hoe gaat dat dan in elkaar vlechten? Of worden dat twee aparte zaken? En hoe handig is het dan dat wij daarnaast nog onze eigen warmtebedrijf hebben?. Dank mevrouw Chooske. Zal ik gewoon een nieuwe ronde doen,. Mevrouw?. Nee, maar ik durfde die dit vraag eigenlijk niet te stellen wat de VVD gesteld En we hebben natuurlijk hele liberalisering slag gehad. En nu willen we terug naar het publieke. Dus daar wilde ik ook even eigenlijk vragen hoe komt dat, dat wij dat willen? Maar ik durfde niet te vragen vanuit een

▶ 1:04:32hele andere route is de vraag. Wel ben ik heel benieuwd op. OK, dan stel ik voor om even uh 2 minuten adempauze te nemen en dan kunnen de uhm ja, dan kunnen jullie even overleggen.

▶ 1:08:54De vergadering is geschorst. De vergadering gaat beginnen. Dan geef ik graag het woord aan de heer Kwakman. Ja. Ja. Ja. Ehm. Dan begin ik even met het beantwoorden van de vragen van de VVD. Uhm, inderdaad over de ontwikkelingen, over de overname van de private warmtebedrijven. Uhm, dat klopt inderdaad. Daar is uhm, daar is het Rijk uh voortvarend mee bezig. En ook de signalen die wij krijgen is dat dat best vlot verloopt. Uhm. Dus ja, dat nemen wij, dat wordt ook meegenomen. Uh, natuurlijk in de in de

▶ 1:09:54afweging die uh, het college dit najaar moet maken. Uhm. Het is natuurlijk wel zo dat de keuzes die het vorige college heeft gemaakt uh, toen was het allemaal nog niet. Toen was het allemaal nog heel onzeker. Dus toen ze de keuze gemaakt laten we ons in ieder geval ook gewoon oriënteren op een regionaal publiek warmtebedrijf. Uhm. Uhm. Dus ja, die opdracht wordt gewoon uitgevoerd. Uhm. Dat is die oriëntatiefase, die sluit je af. Maar daar. Uiteraard nemen we daar wel ook de laatste ontwikkelingen uh in mee. Uhm ja, en het klopt inderdaad dat eigenlijk scenario drie eigenlijk wel wat realistischer en ook wel wat aantrekkelijker wordt nu. Dus dat ja, dat dat zal meegenomen worden in die afweging. Uhm. Dan over de kavels en de kosten van de geactualiseerde gestandaardiseerde activawaarden. En bij bestaande kavels heb je zelfs nog de start geactualiseerde activawaarde. Uhm ja, die wordt bepaald en die bepaalt ook wel deels wat dan De die, die, die vormen eigenlijk straks ook de basis voor de tariefregulering en om ook de Uh warmtetarieven te kunnen bepalen.

▶ 1:10:55Uh. En dat klopt inderdaad, dat bestaande warmtenetten waar al, ja, waar al veel cashflow in zit en waar ook al veel afschrijvingen plaatsgevonden, dat dat inderdaad, dat dat gunstig is voor die activawaarde. Uhm. Dus er zit inderdaad een logica in dat het voortborduren op bestaande netten dat dat inderdaad wel goedkoper is, want je hoeft dan sommige bepaalde uh. Uh ja, systeem investeringen hoef je dan niet te doen, want die zijn al gedaan. Daar kun je gebruik van maken, terwijl je bij compleet nieuwe netten zul je die investeringen wel moeten doen. Echter, er zijn natuurlijk ook gebieden in Rotterdam waar nog helemaal geen warmtenet ligt. En daar zul je dus dat soort systeem investeringen ook wel moeten doen. Uhm uh. Dus dat uhm. Dus ja, daar wordt naar gekeken. Maar dit is ook iets wat in de. Ja, de afweging die wij nu maken om dus te bepalen wat nou het voorkeursalternatief is per wijk. Uhm. En dat gebeurt in het warmteprogramma, Daar nemen we dit soort zaken ook in mee. Maar daar zul je dus zien dat sommige wijken die al dicht bij het warmtenet liggen en waar we dus ook koppelkansen zien, dat die er heel gunstig ook bijvoorbeeld voor een warmtenet eruit komen. Want ja, daar kun je gebruik maken van de bestaande Uh infra. Dan de vraag

▶ 1:11:57over de t. Uhm uh ja, wat nou als we dus via de route die we nu verkennen Uhm ja, dan moet t net verder. En dat is de dochter van Stedin. Die moet er ook mee gaan investeren. Uh ja, dat klopt. Uh uhm als als. Als ze net verder een investering gaan doen, dan zullen zij ook een eigen vermogen storting moeten doen. En dat zal dan uiteindelijk ja dat dat is een dochter van Stedin, dus dat zal dan van de aandeelhouders van Stedin moeten komen. Uhm, dus dat uh, dat is correct. Uhm ja, dat vraagt inderdaad wel een een extra kapitaal behoefte aan de kant van Stedin. Als d'r uh. Als er heel veel warmtenetten gerealiseerd gaan worden door net verder. Het is wel zo dat ook het Rijk wel kijkt naar een waarborgfonds voor warmtenetten. En daarmee kan de eigen vermogen vreemd vermogen verhouding zou omlaag kunnen. En dat houdt dus eigenlijk in dat dan eigenlijk aandeelhouders minder eigen vermogen hoeft bij te dragen. Dat je meer met geleend geld eigenlijk de investering kan doen. Uhm. En dan nog even, dan heb ik t blokje GGD af. Dan nog even de laatste vraag.

▶ 1:12:57Die noodzaak van het eigen bedrijf. Ja, hoe zit dat als ze naast elkaar bestaan? Nou, het denk misschien even goed om te noemen is dat op het moment dat de Warmtewet in werking treedt op 1 januari, dan moeten wij alle bestaande situaties moeten wij. Via het overgangsrecht Moeten wij dan een aanwijzing geven aan Eneco en aan Vattenfall voor alles wat zij nu hebben en alle klanten die zij hebben leveren. Als zij worden overgenomen en publiek worden, dan ja, dan is daarmee gewoon 111 publiek warmtebedrijf eigenlijk ontstaan met een kavel aanwijzing. Als wij dan vervolgens ook kavels gaan aanwijzen aan een nieuwe regionale publieke warmte partij, dan heb je inderdaad misschien straks wel drie. Warmtebedrijven publieke warmtebedrijf actief in de stad. Want de aanname is wel dat op het moment dat die private warmtebedrijf worden overgenomen, dat in de eerste periode dat het gewoon als going concern doorgaat, dus dat gewoon die bedrijven, die krijgen een andere aandeelhouder, maar dat blijven wel eigen juridische entiteiten op de langere termijn. Wat wij van ABN van de NDW meekrijgen, is dat zij wel voornemens zijn om

▶ 1:14:00dat te gaan ontvlechten en wel te kijken hoe je dat op den duur logisch samen kan voegen. Maar ja, dat zijn trajecten die wel even tijd duren. Want voordat je dat soort bedrijven hebt ontvlochten. Want bijvoorbeeld Vattenfall is actief in Amsterdam, Nijmegen, Arnhem en Rotterdam. Eneco is actief in Den Haag, Rotterdam, Utrecht en en noem maar op. Dus dat daar gaat even tijd overheen. Dus dan. Ja, je hebt dan wel een periode. Zou je dan hebben dat dat naast elkaar bestaat?. Dan geef ik even het woord aan Martin over de bronnen. Yes, dank je wel. Op de vraag van de heer De Vries over de bronnen van de A4 en Shell, hoe zeker zijn die bronnen? Natuurlijk, uiteindelijk zit overal een eindigheid op en zeker inderdaad risico van van Shell wat benoemd wordt. Het is wel zo dat wij verwachten dat er in het havencomplex altijd een grote, zware industrie blijft zitten die restwarmte zal hebben. Uhm. De nieuwe wetgeving, de Wet collectieve warmte, neemt ook met zich mee dat er een bepaald

▶ 1:15:00ophaalrecht zit. Dus op het moment dat een industrieel bedrijf restwarmte heeft, dat een warmtebedrijf het recht heeft om daar restwarmte op te halen.. En uiteraard is het ook van belang, zoals ik in de presentatie ook aangaf, om te kijken naar diversificatie van bronnen. Dat haakt ook op de vraag van mevrouw Morkots. Dus wij kijken naast inderdaad de bronnen vanuit de de haven ook zeker naar bronnen meer in stedelijk gebied en dat zijn bijvoorbeeld geothermie bronnen. Daar lopen ook een aantal verkenningen en onderzoeken op dit moment naar op een drietal plekken in de stad, wat ook samengewerkt wordt met de regio en uiteraard ook andere, meer nog kleinschalige lokale bronnen zoals aquathermie of WKO bronnen. En uiteraard zijn die altijd ter ten behoeve van het grotere geheel. Dan beantwoord ik de vraag van mevrouw Kohlers, gezien de roadmap aardgasvrij 2050? Nou, in principe in is het startprogramma daarvoor in het teken om eigenlijk als

▶ 1:16:01programma, als omgevingsprogramma te blijven tot aan 2050 aardgasvrij, dus iedere vijf jaar te herijken en daarin een roadmap te schetsen. Eigenlijk de stepping stones die we al deze komende vijf jaar gaan oppakken. Daarvoor komt een wat kaart en een wanneer kaart, zoals we dat ook kennen in Transitievisie Warmte. Warmte is daarvoor ook de opvolger van Transitievisie Warmte en wat kaart schetsen eigenlijk. Waar vinden we het nu al logisch om te werken met bepaalde voorkeursalternatieven? Dus waar denken we dat het warmtenet uitgebreid kan gaan worden? Waar denken we dat. Warmtepompen meer logisch zijn en daarin waar mogelijk zoveel mogelijk handschriftgebieden? Het blijft natuurlijk een transitie die elke keer herijkt moet worden. De Wanneer kaart die kijkt. Waar vinden we het inderdaad nu robuust om al die warme transitie gebieden te starten? Het zal geen masterplan zijn helemaal naar 2050. Wederom een energietransitie, maar wel waarin het nu al logisch om zo een transitiegebied selecteren voor al dan niet studie gebieden te doen. Voor weer een volgend warmteprogramma. Hoop ik daarmee uw vraag heb kunnen beantwoorden. De vraag van mevrouw Moorkop over CO2 hoe komt dat nou terug over die impact? Nou, in principe

▶ 1:17:03wordt natuurlijk alle gebieds aanpakken nu ook wel doorgerekend in het Car, en zou ook een volgend Warnsprogramma weer worden doorgerekend. Daarin zie je ook weer terug dat het Rijk ook bezig is, althans met plannen voor verdere bijmenging van groen gas, maar dat ook steeds meer af. Dus het is ook even kijken hoe dat weer herijkt. Ik zou het heel graag willen om ook per gebied het te kunnen inzien, maar helaas zijn dit soort data alleen weer op een hoger totaal niveau wordt dit bijgehouden. Dus op dit moment heeft DCMR ook alleen maar cijfers over de totale gebouwde omgeving. Wil niet zeggen dat we de plannen niet kunnen doorrekenen op effect. Dank u. Uh. Ik zag de. Heer Uh Kwakman nog even opstaan. Dat kan een vraag zijn. Die uh die d'r nog ligt en uh.. Maar. Uh. We gaan heel even naar mevrouw Morricot. En dan?. Nou, ik ga heel even door op het laatste punt, want anders raken we het weer helemaal kwijt. Maar u zei dat u het fijn zou vinden als het berekend zou kunnen worden. Per gebied kan het berekend worden per gebied. Is

▶ 1:18:07mijn vraag vervolgens technisch gezien. De heer Benders. Is op dit moment niet, want we kunnen niet in verbruiksdata kijken, dus we kunnen niet op dit moment zien per wijk wat het verbruik is. We kunnen wel op postcode zes monitoren, maar verbruiksgegevens blijven een gevoelig aandachtspunt. Ja, en dan zal ik nog even de laatste vragen. Uhm. Allereerst de vraag van Pro over die uh 20.000 aansluitingen en wat het tijdspad is. Uhm, nou we hebben. We zijn dus met de lopende gebiedsaanpakken begonnen. Ehm. Met name de even de. Bijvoorbeeld de aanpak in het spel tussen dijken zijn we in 2019 begonnen. Uh, we zijn daar denk ik. In 2022 zijn we daar begonnen met de aanleg van het net. En dan zijn we dus afgelopen zomer hebben dat afgerond. Gemiddeld moet je ongeveer rekenen met zo'n twee jaar voorbereidingstijd. Zo'n net moet engineered worden. De. De. De businesscase moet doorgerekend worden.

▶ 1:19:08Daar moet je overeenstemming over bereiken. En als dat gebeurd is, dan heb je ook nog tijd nodig om vergunningen aan te vragen, de inkoop te doen en dergelijke. Dus je hebt makkelijk twee jaar voorbereidingstijd en dan begint eigenlijk de aanlegfase. En ja, dat is even afhankelijk van hoe groot het gebied is. Euh ja, een klein gebied. Dan ben je in een jaar twee jaar klaar. Maar bijvoorbeeld zo'n wijk als Bos spel tussentijd. Dat doe je gefaseerd. Je zit ook in bestaande bouw. Dat is soms best ingewikkeld, ook inpandig. Dus ja, dat kan zo. Uhm, dat kan zo een paar jaar duren. Of afhankelijk van van hoe groot die wijk is. Maar dan zou je natuurlijk wel iets in kunnen versnellen. In die voorbereidingstijd heb je wel nodig, maar je zou bijvoorbeeld wel kunnen gaan versnellen. Uh, door bijvoorbeeld te zeggen nou, we gaan, d'r moet met meer ploegen gewerkt worden. Uh, Zodat je eigenlijk uh ja, twee fases tegelijkertijd uitvoert. Maar soms lopen we ook bijvoorbeeld mee met rioolvervanging en dan ben je bijvoorbeeld daar ook van afhankelijk, want dan moet je ook wel mee in dat ritme. Uhm. Dus ja, dan is het uh d d d. Dan is t het project wat t langzaamste gaat. Die bepaalt dan wel een beetje het uhm de snelheid. Uh, dus dat even over de tijdspad. Dan de afweging. Dan had u

▶ 1:20:11ook nog een vraag over de de de afweging uh, waarom wel of geen directe deelname?. Nou, daarbij wordt heel erg wel gekeken naar Wat is de. Nou, we kijken vooral naar de publieke belangen. Dat zit ook. Dat is ook onderdeel van de oriëntatiefase van. Ja, hoe kunnen we nou de publieke belangen van de gemeente nou ook het beste waarborgen? En wat zijn daarvoor dan de beste instrumenten? Uhm. En dan wordt er dus ook gekeken van ja, wat biedt dan uh, directe deelname aandeelhouderschap? Uh, als meerwaarde ten opzichte van de andere instrumenten die de gemeente heeft. En juist met het nieuwe wettelijke instrumentarium, dus de PCW, maar ook de VNG. Uhm, hebben we eigenlijk best wel veel instrumenten ook wettelijk al gekregen waarmee we de regie uit kunnen voeren. Ja, dan moet je je wel afvragen. Bied dan wat, bied dan aandeelhouderschap je nog extra aanvullend daarop? Uhm, dus dat heeft hier meegespeeld. En wat natuurlijk ook meespeelt is dat wij ook al ja, wij zijn ook al boven proportioneel aandeelhouder in Stedin en via hen dus ook automatisch inzet verder. Dus via die route zijn we eigenlijk ook al uhm, uhm ja, aandeelhouder dan in dit uh, in dit unieke

▶ 1:21:13warmtebedrijf. Uhm. Dus ja, dat zijn een beetje de overwegingen die hebben meegespeeld. Maar dit, dit, Ja, de. De. De. Dit staat o, dit kunt u anders ook nog teruglezen in de in de brief die hier destijds ook over is. Uh gestuurd. Daar stond het ook uitgelegd. Nou, dan de laatste vraag van Leefbaar Rotterdam over de tarieven, de betaalbaarheid en de koppeling met de gasprijs. Uhm ja, in de wet is ook opgenomen in de WSW dat die koppeling eruit gaat. Alleen dat heeft daar, daar dat ook. Dat is weer een proces wat wel even duurt. Uhm. De ACM moet de nieuwe tariefregulering nog uitwerken, dus de. In de wet staat wel beschreven, maar dat moet nog uitgewerkt worden in lagere uh Regelgeving. Dat vindt momenteel plaats. Daar is ACM druk mee bezig. Er is onder de. Onlangs is er een methodebesluit voor de. Voor die geactiveerde geactualiseerd niet gestandaardiseerde activawaarde bijvoorbeeld gepubliceerd. Uhm. De RAR dus De Regulatorische Accountants regels zijn gepubliceerd. Nou, dat zijn allemaal elementen die je nodig hebt om naar die nieuwe tariefregulering uh toe te gaan. En die uhm uh ja, die DA daar. Dat werkt eigenlijk toe naar kosten gebaseerde tarieven, dus dan kan zeg maar op die

▶ 1:22:15manier, met al die informatie, kan de ACM straks goed vaststellen wat de werkelijke kosten zijn en die ook uh gemaakt mogen worden voor een warmtebedrijf en in de. En daarna eigenlijk ook per warmtekavel. En dan kun je gewoon per uh, per warmtebedrijf of per kavel kun je dan bepalen wat, uh, ja, wat de kosten zijn en daar kun je dan de tarieven op gaan baseren. Uhm, maar dat zal gefaseerd worden ingevoerd en tot die tijd blijft dan toch de gas referentie nog. Uh uh, dat is dan nog de beste methodiek om de tarieven te bepalen. Dus uh ja, dat, dat is op dit moment nog de de methodiek en die blijft nog even bestaan. De verwachting is dat de ja, zo rond 2030 dat dan alle seinen wel op groen kunnen staan, Dat de. Dat er overgestapt kan worden naar uhm, uh kosten gebaseerde tarieven. Uhm. Dank u wel. Uhm. Komen we daarmee aan het einde van deze technische sessie?. Uhm. Dank allen. Dan is er nu ruimte om uh.

▶ 1:23:16Om te wisselen met de volgende technische sessie. Effe 20 seconden.

▶ 1:24:30Alright. We krijgen nu een korte toelichting over de zesde update van het klimaat actieplan. En daarvoor heet ik welkom. Mevrouw Hosni. Mevrouw Andriessen. Die etnisch. En de heer Benders die bleef zitten. En de heer Olsthoorn. Welkom.. Uh. En t woord is aan u. Uh, mevrouw Hosni? Ja. Hallo. Goeiemiddag allemaal. Ik ben inderdaad meneer Hosni. Ik ben de procesmanager van het Klimaat Actieplan Rotterdam. En ik zit hier vandaag met Julia Andriessen. Zij doet de CO2 doorrekening, dus daar zullen we ook wat over vertellen. En Stefan Olsthoorn, hij is emt lid van de afdeling Duurzaamheid en Jillian, die ook betrokken is bij de CO2 doorrekening. We nemen jullie even heel snel mee op het proces rondom het klimaat Actieplan Rotterdam, omdat jullie natuurlijk weer een nieuwe commissie zijn. Dus we zullen vooral op het proces ingaan dat dat even duidelijk is.

▶ 1:25:34Ehm, nou in het kort. Waarom is er een klimaat actieplan Rotterdam? Eh net Rotterdam moet natuurlijk voldoen aan de Europese en Nationale klimaatdoelstellingen. Dat is 55% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van duizendnegenhonderdnegentig en klimaatneutraal in 2050. En zoals jullie weten hebben we als Rotterdam een enorme opgave. We hebben een haven, we liggen in een delta. Genoeg reden om een klimaat actieplan te hebben. Daarom heeft wethouder Zeegers in 2023 destijds gezegd van joh. Er zijn enorme ambities, maar welke acties ondernemen we nou? Kunnen jullie inzichtelijk maken wat voor projecten er lopen? Welk beleid er is? Zodat de gemeenteraad ook inzichtelijk heeft en Rotterdammers wat we nog moeten doen richting 2030 en 2050. Nou, wat is dan dat plan? Waarmee zijn we gekomen? Ehm. In het kort is het een overzicht van het gemeentelijk beleid en

▶ 1:26:36projecten op de energie en grondstoffen transitie, dus vooral op mitigatie. Niet zozeer op klimaatadaptatie bijvoorbeeld. Ik doe even wat meer hoor. Ja. Zoals ik aangaf is het echt ook een monitoring richting de gemeenteraad. Maar we hebben ook gezorgd dat het heel erg toegankelijk is. Dus in B1. Niveau geschreven op rotterdam.nl, zodat Rotterdammers en ondernemers het ook goed kunnen raadplegen. Ehm ja, procesmatig wordt het twee keer per jaar geüpdatet. Eén keer een grote update in het voorjaar, waarbij we echt alle teksten en projecten bijwerken. En een wat kleinere update in het jaar najaar, waarin we alleen focussen op de projectinformatie. En ja, om het even wat concreter te maken, heb ik op deze site een infographic toegevoegd die in het Car staat. Want we willen natuurlijk heel erg die ambitie laten zien en laten zien wat we al gedaan hebben en wat er nog te doen staat. Zo zie je in deze infographic de isolatie opgave in de stad, dus deze laat heel erg zien. De

▶ 1:27:38donkergroene balk is het nummer. Zijn de aantallen huizen of woningen die al verduurzaamd zijn. De lichtgroene balk is wat in de planning is richting 2030. En de rode balken. Dat is eigenlijk alles waar nog nog geen plannen of financiering voor is. Zo proberen we het op een hele simpele manier inzichtelijk te maken. En hier ga ik nu niet al te lang op in, maar dit. Op deze site staan alle thema's van het Car. Dat is in het heel kort. Mobiliteit, schone energie, de gebouwde omgeving, haven en industrie en de grondstoffen Transitie. Maar ja, volgens mij weten jullie dat al. Dat dat de thema's zijn op klimaat. En ik geef nu het woord aan Julia. Die zal jullie wat meer vertellen over de CO2 doorrekening. Yes! Ehm. Voor mij geldt eigenlijk hetzelfde als voor model voor panel. Ik ben coördinator van de CO2 monitor, niet inhoudelijk expert dus. Voor de vragen zullen we daar ook gebruik maken van de collega's die hier extra expertise op hebben.

▶ 1:28:41Het maakt dus zichtbaar hoe we aan de klimaatambities werken. Maar hoe het ervoor staat met die klimaatambities van 55% in 2030 en klimaatneutraal in 2050, houden we bij door middel van de CO2 monitoring. Dat gebeurt door de DCMR, die al sinds 2010 jaarlijks voor het afgelopen jaar berekent wat de uitstoot in Rotterdam is geweest en sinds 2019 ook de plannen van de gemeente Rotterdam doorrekent op hun effect tot en met 2030. Even kijken. De CO2 monitor verschijnt in het najaar en de het rapport Het effect Klimaatactieplan Rotterdam verschijnt ieder voorjaar. Tegelijkertijd met de update van het Car. In de twee rapporten die ik daarnet benoemde, wordt onderscheid gemaakt tussen het stedelijke gebied en het gehele grondgebied van Rotterdam, dus dat is inclusief de haven. Belangrijkste reden waarom dat wordt gedaan is omdat de gemeente Rotterdam de meeste invloed heeft op de uitstoot in het stedelijk

▶ 1:29:44gebied. In het plaatje zien jullie grofweg waar die waar de uitstoot in een stedelijke gebied uit bestaat. En ook heel globaal, wat er wordt gedaan om daar de CO2 uitstoot te verminderen. In het stedelijke gebied wordt gemonitord op de directe en de indirecte uitstoot. Dus dat wil zeggen de directe uitstoot is voor de verbranding van fossiele brandstoffen binnen gemeentegrenzen, de indirecte uitstoot, de uitstoot door gebruik van geleverde elektriciteit of warmte in de stad. Voor het gehele grondgebied wordt alleen op directe uitstoot gemonitord. En dan even heel kort hoe het er nu voor staat. U ziet hier twee grafieken uit De laatste CO2 monitor, dat is de CO2 Monitor 2024, die is verschenen in het najaar van 2025 en die hebben we aangevuld met het Groene Staafje. Wilt u Daarnaast ziet. Dit komt uit het

▶ 1:30:44rapport Effect Klimaatactieplan Rotterdam 2026. Dus dat is de verwachting van de DCMR over wat de uitstoot in 2030 zal zijn. En met daardoor daar ook in berekent wat het effect van het klimaat actieplan is. De. U ziet dat de trend van de afgelopen jaren dalende is. Dat komt vooral door energiebesparing, minder aardgas gebruik, schonere mobiliteit en een groenere elektriciteitmix. Maar ook door de afname van emissies uit de energiesector en autonome effecten van economische ontwikkelingen. Energieprijzen. U ziet ook heel duidelijk in beide grafieken. Wat ik nog niet heb gezegd, is dat de ene grafiek de linker grafiek over de uitstoot in de stad gaat, het stedelijk gebied en de ander over het gehele grondgebied van Rotterdam, inclusief de haven en de lijn die u daar ziet is de doelstelling voor 2030 55%. En dat volgens de laatste rapporten die doelstelling nog niet wordt gehaald, zowel in het

▶ 1:31:44stedelijke gebied als in het gehele gebied van grondgebied van Rotterdam. Begin dit jaar is een rapport verschenen in samenwerking met DCMR, waarin extra maatregelen en aanvullende intensiveren. De maatregelen zijn geïdentificeerd waarmee een deel van deze restopgave in het stedelijke gebied gedicht kan worden. Maar voor het gehele grondgebied dat geldt dat dit nog niet voldoende is. En in het rapport staat dan ook dat daar ook de nadruk moet liggen op het wegnemen van belemmeringen voor al bestaande verduurzamingingsmaatregelen in de haven. Dat is het een heel kort. Mag je al even je microfoon uitzetten?. En dan ga ik. Dan ga ik naar de commissie toe. zijn er vragen. Te beginnen bij mevrouw Koulus. Ja, ik heb eigenlijk één korte vraag. We gaan zometeen dus ook naar het debat voeren

▶ 1:32:45over de brief die 6 juni is gestuurd. Is dat dan de voorjaarsupdate geweest deze keer?. Zal het wel zo?. We verzamelen eerst alle vragen en dan uh, mevrouw Marcouch?. Mevrouw Mol Coach. Nee, ik wist toevallig dat er een aansluitende vraag zou komen, dus ik dacht ik ik help u even, voorzitter, Maar mijn fout, Uh. Dank weer voor de toelichting. Ik had even een vraagje over slide zeven. Daar is een grafiek voor stad en stad en haven. Ik vroeg me af of er ook een grafiek is voor haven. Uhm, dat is één en. Twee is uhm. We hadden. In de afgelopen periode hadden we een grote en twee kleine karren, een grote kar ofzo of drie kleine karren, een grote kar. Ik vroeg me even af hoe dat in de in de toekomst eruit zou zien. Is dat vergelijkbaar?. De heer Carlos. Ja, dank. Ik zag. Ik ging aan op een slide die ging over verduurzamen van

▶ 1:33:45woningen waar je eigenlijk zag dat je bij. Particuliere verhuurders eigenlijk bijna die hele. Grafiek nog rood. Was, en dat we daar een hele grote opgave hebben in de verduurzaming. En ik vroeg me af of daar een specifieke aanpak voor is, maar ik weet niet of die op het randje van politieke vraag balanceert. De heer De Vries. Ja, dank u wel, voorzitter. Er werd net gesproken. Eén van de laatste slides was dat over de metingen van de DCMR of de monitoring van de DCMR over CO2 uh uitstoot. En. Het woord wat gebruikt werd, was directe uitstoot. Dus als Shell, de ammoniakfabriek. Bij Shell Pernis sluit,. Die fabriek, vervolgens verplaatst naar Texas. En vervolgens die ammoniak per zeeschip weer naar Nederland uh gehaald wordt. Is dat

▶ 1:34:48gunstig voor onze ehm doelstellingen? Klimaatdoelstellingen of juist niet?. De heer Bonte. Ja, dank, voorzitter. Ja, carbon leakage wordt dat ook wel genoemd. Ja. Nee. Dat uh. Enfin, uh. Mijn vraag De is sprake van uh, CO2 reductie in uh in Rotterdam en werd genoemd uh. Dat komt onder andere door energiebesparing, minder uitstoot, uh door energieprijzen en ook wellicht het vertrek van industrie is. Is daar eh inzicht in te geven? Dus in welke mate eh, welke CO2 reductie? Ehm, wordt veroorzaakt door deze vier elementen? Dat was mijn eerste vraag. En de tweede vraag is. Uhm. Aanvullende maatregelen zijn nodig voor CO2 reductie in Rotterdam, maar daarvoor moeten belemmeringen worden weggenomen. Welke belemmeringen zijn dat?. Mevrouw Josken Ja, ik weet niet of u toch echt een technische uh uh vraag is of uh, politiek, maar ik ga toch vragen uh naar aanleiding van uh, die uh kennisneming,

▶ 1:35:49dat wij de klimaatdoelen niet gaan halen, Dat is hard. Dat komt bij mij in dit geval heel hard. Dat is. Een politieke vraag. Maar ik wil vragen hoe komt het waar dat bij een. Organisatie die dag in dag uit daarmee bezig is? Ja, ik kan het ook zo formuleren dat wat is daarvoor nodig? Zoals dat uh ja leefbaar geformuleerd heeft om dat toch te halen. U. Uh, u wist dat dit een politieke vraag is. Zo heeft u mij ook ingeleid. Dus ik stel voor ook de vraag van de heer Bonte zodanig te parkeren. Maar dat is uh, even voor jullie. Die hoeven jullie niet te antwoorden, want het is een politieke vraag. Voorzitter heer Bonte. Ja, voorzitter. Ja. Nee. Ik uh. Ik denk dat t een technische vraag is, want het zijn gewoon puur uh belemmeringen die ge kunt benoemen. Dus over welke belemmeringen hebben we het? Dat lijkt me geen politieke vraag, maar een technische vraag.

▶ 1:36:49Uhm uh, ik. Ik kijk ook even naar uh, naar de collega's. Als zij hem kunnen beantwoorden, dan geef ik ook die ruimte om beantwoording. Maar als het te ingewikkeld is, dan schrijf ik me gewoon door richting. De wethouder als politieke vraag Vond ik trouwens ook dat moet ik dan ook eerlijk zeggen. De vraag van de heer De Vries. Die was denk ik ook net op het randje. Uhm, kijk ik toch nog even de zaal in voor anderen. Zo niet, dan kijk ik naar de collega's of zij in staat zijn om antwoord te geven op de gestelde vragen. Of heb je behoefte nog aan 2 minuten. Overleg? 2 minuten overleg. De vergadering is geschorst.

▶ 1:41:34Het woord aan mevrouw Hosni. De vergadering gaat beginnen. Dank je wel. Gaat dat ook staan? Dat is ook goed. Yes! Ik zal eerst even de vragen rondom het klimaat actieplan beantwoorden. De eerste vraag is of dit om de voorjaars update gaat. Ja, dit gaat over de voorjaars update van 2026. Die is in het college behandeld of vastgesteld op 2 juni. En daarna ook de vraag of dit of wat de cyclus is van update van het Car en of het in de toekomst ook zo doorgaat. Daar staat natuurlijk in het coalitieakkoord dat er een klimaatactie overzicht komt. Dus daar wordt vervolg aan gegeven. Wat de cyclus wordt, dat weten we nog niet. Dan ga ik even reageren op de vraag van mevrouw Marcouch over de grafiek voor de haven. Die staat inderdaad niet in deze slide, maar

▶ 1:42:37die u kunt u wel terugvinden in het Car en ook in de havenvisie. Ja, en dan in reactie op de vraag van de heer Bonte over of er op de verschillende aanpakken op de verschillende thema's ook CO2 reductie effecten te vinden zijn. Die staat. Die staan ook in de bijlage van. Het rapport Effect Klimaatactieplan Rotterdam, Waar er op projectniveau informatie beschikbaar is over de CO2 reductie van een project staat. Kunt u dat ook daarin vinden?. Geef ik daarmee antwoord op uw vraag?. De heer Bonte. Ja. Ja, Dank u, voorzitter. Nou, deels wel natuurlijk, hè? Uhm. Maar waar het mij ook om gaat is die uh, CO2 reductie wordt ook bereikt door bijvoorbeeld het vertrek van bedrijven. Het is niet zozeer een project, want we hebben aangewezen wat dan succesvol is, in meer of mindere mate, maar ook door het vertrek door vermindering van activiteiten. Dus daar ben ik ook naar op zoek. Uh, wat dat heeft gedaan

▶ 1:43:39voor onze CO2 reductie is het stoppen van activiteiten. De DCMR heeft ook een jaarlijkse CO2 monitor en zal het ook beschrijven in de ontwikkelingen die spelen binnen ons grondgebied, waaronder ook vertrekkende bedrijven. Er wordt niet specifiek nu naar onderzocht, maar dat rapporteert wel de DCMR principe, ook voor andere trends die plaatsvinden op ons grondgebied. Dus de vertrek van een bedrijf moet terugkomen in de totale uitstoot in het havengebied. Oké dan.. Ehm. Kunt u door met de band?. U hebt een aanvullende vraag of wacht u op het antwoord van u gestelde verduidelijkte vraag. Mevrouw Coders. Ja, even dat die grafieken op zeg maar het klimaat actieplan. Euh, ik heb op dat linkje geklikt met Rotterdam Klimaatactieplan Rotterdam en er staat inderdaad een grafiekje over totale CO2 uitstoot haven. Maar volgens mij, die jullie in de presentatie

▶ 1:44:39hebben gezet, heeft een soort van prognose. En hier staat eigenlijk een lijntje naar een soort van -55%. Maar dat is dus niet volgens mij de prognose. Dus daar ben ik even ook naar op zoek, net als mevrouw en. Mevrouw Morco. Ja, voorzitter. Aanvullend wij zijn ook meteen even gaan zoeken. Uhm, die in het Car gaat ook naar 2050 en wij zoeken ook wel naar 36. De heer Berends. Als ik daarop antwoord kan geven. Dat is. Op dit moment berekent deze CMR alleen de totale Rotterdamse CO2 uitstoot en de plannen daarvoor, en specifiek het gebied waar de gemeente invloed op heeft. De plannen specifiek voor de haven komen niet terug, wel in het. Rapportages van het HBR en Havenvisie wordt over de potentie doorgerekend, maar niet de daadwerkelijke projecten.

▶ 1:45:43Ik kijk even naar de collega's. Zijn er nog vragen die beantwoord moeten worden? Ja, dan mag u staan. Ja. Goede middag allemaal. Uh, even kijken. Ik uh, kom eerst even bij de vraag uh, van de heer Carlos over de particuliere verhuur. Nou ja, we gaan in deze technische sessie eigenlijk niet in op specifieke details van het van het klimaat actieplan, maar toevallig is het iets wat wat binnen mijn opgave valt. Hier is een specifieke aanpak voor. Daar is ook het een en ander over terug te lezen in het Klimaatakkoord van Rotterdam. Dus dat uh. Uh. Daarmee antwoordt deze vraag Uhm. Ja. Dan nog de vraag van de heer De Vries over uh uh uh uh, het sluiten van een uh ammoniakfabriek, het voorbeeld van sluiten van een ammoniakfabriek? Uh en het uh het het starten van die productie in de Verenigde Staten? Ja, in de mooie methodologie die wij dus nu hier toepassen. Dan zie je dus dat. Die CO2 uitstoot op Rotterdams grondgebied dus zal dalen op landelijk of

▶ 1:46:44mondiaal niveau. Blijft die CO2 uitstoot dan natuurlijk het uh hetzelfde dus. Lokaal effect is uh is positief, uh, mondiaal. Uh uh, nou uh u uh uh, Hangt er van af hoe dat uh gebeurt in de in de VS natuurlijk. Uhm dan uh uh nog uh. De vraag van de heer Bonte welke uh belemmeringen uh moeten weggenomen worden. Uh, nou ja, dat dat zijn uh uh uh ja, denk k inmiddels. De bekende uh elementen zoals uh, netcongestie, uh, stikstofproblematiek. Uhm. En hiervoor verwijs ik u ook graag naar de notitie Perspectief op 2030, die ook eerder naar uw raad verstuurd is. Uh ja, en dat was t. Uh, wat mij betreft. Hebben we uh alle vragen kunnen beantwoorden. Ik kijk even naar de collega's. Ja, dan kijk ik nu de zaal in. Top! Dan uh, ga ik jullie uh vriendelijk

▶ 1:47:47bedanken. Dank je wel. En daarmee zijn wij aangekomen bij het laatste onderdeel van deze technische sessie, namelijk Net Congestie en de eerder aanvrage procedure.. Wacht even, wacht heel even voor de collega's om plaats te nemen. Daarvoor zijn aanwezig. Collega's. Mevrouw Van zeventig, de heer Ten Velden. En de Staat. De heer Gelderloos. Maar het. Dan is de heer Ten velde. De. Niet. Klopt. Dat is. Uh mevrouw uh uh amigo, pa tv. En daar is uh mevrouw GrootTV voor aanwezig. Welkom.. Uhm.

▶ 1:48:50En we luisteren eerst naar de presentatie en daarna uh is er uh gelegenheid voor vragen En ik uh, geef u het woord aan mevrouw. Zeventig of. De heer Gelderman. Van de heer Gelderloos. Aan u het woord. Als je zover bent. Ja, ik zat net in mijn agenda te kijken en 27 mei uh, hadden we ook een technische sessie over netcongestie? Uh aantal uh onderdelen zullen we daarin herhalen. Maar eh, je ziet wel wat de ontwikkeling daarin is. Uh. Afgelopen vrijdag stond in uh Binnenlands Bestuur dat in nagenoeg alle gemeenten uh deze zomer is doorgewerkt op het dossier Netcongestie Uh en op t eerder aanvragen. Uh, ik kan zeggen dat is hier ook gebeurd. En uh. Met resultaat. Korte herinnering. Uh, waar hadden we t in mei uh 2026 uh over? Heel duidelijk. D'r is

▶ 1:49:51congestie in heel Rotterdam. Een congestie voor de afname. Een congestie voor de opwek is er nog niet overal. Uh één kleine uitzondering. Helemaal links heb je uh, de Europoort echt De tweede Maasvlakte, Daar is nog geen uh congestie of daar is nog wat groei mogelijk. Uhm en uh, de grote witte vlek, Uh, dat is eigenlijk het Westland. T Westland heeft een eigen energiecoöperatie. Uh uh met uh warmte, uh warmte opwek vanuit de kassen en je ziet dat daar ook nog geen netcongestie is. Eigenlijk is het rooie beeld is wel het rooie beeld. Voor heel Nederland is overal hetzelfde en daarom moeten er maatregelen worden genomen. Een vraag die heel vaak wordt gesteld Kan het echt niet sneller? Nee, het kan echt niet sneller om die netcongestie aan te pakken. Uh, we hebben een uh uh, heel pakket voor de Rotterdamse aanpak Netcongres die uh Emy van groot Bad tv is uh programmamanager daarover. U heeft daar een paar, uh waarschijnlijk vaker gezien. Uhm.

▶ 1:50:53Daarin uh proberen we zo snel mogelijk en zo goed mogelijk uh te anticiperen op een nieuwe uh energie, uh elektriciteitsarme omgeving. Uhm, ga ik straks nog eventjes iets verderop in neer. Maar eventjes de de eerste zoals die nu staat. Dit is de fysieke opgave als het gaat om de grootste uh, verdeel stations die we hebben. De grootste. Uh. Hoogspanningsstations. Uh, dat zijn er ruim dertig en dat moet allemaal gerealiseerd worden. Uh, in de periode tot 2035 uh, naast pakweg dertien honderd uh kleinere trafo stations. Uh en één op de drie straten die over gaat kan gaan. Kan t sneller? Nee. Hier ben je wel tien jaar mee bezig. Eventjes die Rotterdamse aanpak. Net congestie. Uh, Velen van jullie weten het. We hebben uh. We rapporteren daar ook regelmatig over drie sporen. Eerste spoor. Ik noem dat altijd uh.

▶ 1:51:55Uh, heel plat. Uh. Het spoor. Kabels en leidingen. Dat is het vorige plaatje. Dat is elektriciteitsnetwerk. Nummer en sneller uitbreiden dus dat zijn die tientallen uh verdeelstations, uh, die transformatoren et cetera. Daar werken we heel intensief samen met de netbeheerder. Uh, d'r is een buurtaanpak opgezet. Uh. En we zijn gewoon aan het zoeken naar de juiste locaties en het verkorten van de doorlooptijden. Het tweede spoornet bewuste stad. Wij zijn als uh gemeente Rotterdam zijn een enorm belangrijke uh vastgoedeigenaar. Maar we hebben ook heel nauw contact met uh ja, clubs als de Rood heb uh schone stad, sorry uh, de red uh samenwerking met t uh uh, het Erasmus MC uh uh MC Dat is waar we slimmer uh kunnen opereren. Daar zijn we als gemeente Rotterdam het voorbeeld van wat er gebeurt in de stad. En dat komt uh, terug in het derde spoor. Dat zijn net bewuste bedrijven en

▶ 1:52:58instellingen. Dat is eventjes heel kort. Waar die Rotterdamse aanpak Net congestie overgaat. Waar we nu vooral de afgelopen maanden en de afgelopen zomer mee bezig zijn geweest. Dat is een maatschappelijke prioritering kader. Dit is een landelijke aanpak. Het is ook eigenlijk landelijk gedicteerd wat er moet gebeuren. Uh, de Autoriteit consumentenmarkt. Die heeft vorig jaar 14 december 2000. Uh 25 was t geloof ik. Uh, hebben ze het maatschappelijk prioritering kader gepresenteerd? En dat was hoe we zouden gaan werken met het verdelen van uh elektriciteitsaanvragen vanaf 1 januari, uh, 2026. Delen daarvan zijn pas later ingevoerd. Maar dit is hoe we werken. Eventjes ter herinnering hoe werkt het ook alweer? De eerste uh categorie die altijd voorgaat met met de aanvragen. Dat zijn congestieverzachters. Dat zijn eigenlijk hele grote batterijen. Simpeler kan ik t niet uitleggen. Zo ongeveer. Uh,. Batterijen? Uh. Met het formaat van

▶ 1:53:59een zeecontainer. Uh, die 4.00u achter mekaar één megawatt kunnen opnemen of kunnen terugleveren, ongeacht het moment van de dag, ongeacht het seizoen, ongeacht het weer. De tweede categorie die gaat daarna altijd uh wordt de name uh bediend. Dat is veiligheid. Veiligheid in de breedste zin van het woord. Uh gaat wel om nationale veiligheid. Uh. Dus allerlei ontwrichtende uh elementen worden daar tegengegaan. Dus t gaat er om zo uh, om te zorgen dat de politie kan blijven werken, dat justitie kan blijven werken, dat defensie kan blijven werken, maar ook dat uh uh, uh, de hospitalen open kunnen blijven en dat het verkeer kan blijven doorstromen. De derde categorie, dat zijn basisbehoeften en dat zijn uh, woningen, scholen en alles wat nodig is om die woningen en scholen te kunnen uh laten draaien. Alle aanvragen die binnenkomen bij de netbeheerders in Nederland, die worden

▶ 1:55:00bediend in de volgorde van de wachtlijst. Dus wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Met deze drie categorieën die altijd prioriteit krijgen. Dus als je hier met een aanvraag komt, dan kom je voor.. Dat is eigenlijk het maatschappelijk prioritering kader en dat is waar we mee te dealen hebben. Ziet wat uh hier en wat uh plaatjes die 0.59u collega van gemaakt zijn van ja, toch even wat zichtbaarder gemaakt van uh hoe werkt het eigenlijk? En je ziet daar uh, een grote veerpont. Uhm met Google staat erop. Uh. Dus dat is eigenlijk het verdelen van de elektriciteit. En je ziet dat uh, het hele bedrijfsleven, dat staat al in de Uh staat al een hele tijd in de file. Die staan te wachten tot ze uh capaciteit krijgen. Met dat prioritering kader. Uh, heeft de ACM gezegd van je moet uh.

▶ 1:56:03Los van die uh uh uh. Uh. Je moet in elk geval binnen die uh beschikbare capaciteit moet je uh voorrang gaan creëren voor die drie prioriteitscategorieën. Dus het verzachters, uh, veiligheid en uh, noodzakelijke basisbehoeften. Basisbehoeften. We hadden altijd een kwiklijn daar uh rechts lopen waarmee uh woningbouw, kleine voorzieningen dat dat allemaal voor kon. Maar nee, dat onderscheid klein verbruik grootverbruiker bestaat ook niet meer. Dus iedereen, alle aanvragen die worden uh volgens dit systeem uh van gemaakt. Nou, tot nu toe. Logisch. En dat lijkt te werken. Met één uitzondering. Uh, voor woningbouw en scholen uh gold dat dit de bepaling. Je kan pas een aanvraag doen. Als je een omgevingsvergunning en een huisnummer besluit hebt. Ja, ik voelde me al aankomen, dat is helemaal aan het eind van het bouwproces en helemaal aan het eind van het Uh vergunningenproces. Terwijl wij

▶ 1:57:05eigenlijk ja, in onze planning zijn we zeker een collegeperiode, maar eigenlijk zelfs tien jaar lang zijn we vooruit aan het plannen met uh, de scholen en de woningen die moeten komen. Daar is een Uh methode voor gecreëerd. Dat heet eerder aanvragen. En eigenlijk uh, is dat het proces? Uh uh, waar we nu de. Afgelopen maanden in door uh doorheen zijn gegaan? Uhm, dat is een proces. Wij volgen daar de landelijke discussie. Uhm ja, ik denk Daniëlle daar straks wat uitgebreider op ingaat. Uh, maar we nemen uh. Wij maken als gemeente Rotterdam geen expliciete beleidskeuzes zelf, maar we staan gewoon gesteld om productie te draaien op het moment dat dat van ons gevraagd wordt. Uh,. We hebben uh gezorgd dat we op 1 juli 2026 alle projecten uh indien waarvan we wisten van joh, hier loopt al iets, hier is al gestart met de bouw of d'r gaat uh. Het is heel

▶ 1:58:07aannemelijk dat er uh voor april 2029 wordt gestart met de bouw. Nou, die hebben we op een lijst gezet en daar verwachten we vandaag uitsluitsel over. Dat is wel een hele spannende, al. Gaat Daniëlle straks ook nog verder. Verder nog wat over vertellen? 1 oktober. Dat was eigenlijk het moment waarop uh. Uh, dat voor ons echt heel bepalend was. En daar hebben we eindeloos gesprekken over gevoerd met t Rijk, VNG, de G4, maar ook uh, verschillende ministeries en de netbeheerders. Afspraak is gemaakt landelijk dat we telkens per uh de periode uh projecten indienen. Uh 1 oktober konden we alles indienen tot en met 2029. Uh, Gisteren hebben we alles tot en met 2000. Nee, gisteren hebben we 2029 gedaan, morgen 2030. En op die manier gaan we de komende weken door. Uhm, op die manier uh zorgen we dat al onze projecten bekend zijn bij

▶ 1:59:10Stedin. Uh, we laten moeten bewijslast aanleveren, bewijslast in zoverre van d'r moet uh, uhm een overeenkomst liggen et cetera. Uh. En daar mag. Daniëlle niet over vallen. Ja, dank je wel Wout. We hadden een duidelijke verdeling, maar hij stopte niet op tijd. Dus ik volg wel met een stukje herhaling, want 1 oktober was inderdaad een datum waar we in de uitvoering vooral naar hebben gekeken in de zin van en dan moet het gebeuren. Maar wat moet er precies gebeuren? Omdat dit proces eigenlijk nog. Ja, het was mooi op de tekentafel. Het waren leuke ideeën, maar het moest ook tot uitvoering gebracht worden. En het was ook. Iets wat we nog niet eerder hadden gedaan. Wel vergelijkbare processen uiteraard. Het is niet iets nieuws wat we doen in de vorm van aanvragen indienen, maar het was wel heel onduidelijk wat het precies was en wat we hebben gedaan is We hebben. Voor de zomer hebben we een vooraankondiging gepubliceerd, waarin we eigenlijk ook aan schoolbesturen en aan de ontwikkelaars en iedereen die het heeft gelezen, hebben opgeroepen. Als je een

▶ 2:00:12project hebt wat voldoet aan de eisen en we hebben natuurlijk naar de landelijke stukken daarmee verwezen, dien het dan bij ons in via een aanvraagformulier dat aanvraagformulier hebben ontwikkeld. Uh, dat was allemaal goed gegaan en tegelijkertijd kwam er van alle kanten uh op ons af met bewijsstukken en aanvragen en vragen Hoe doen we dat dan? Maar op die manier hebben we ook zeker in de stad kenbaar gemaakt Kom naar ons, wij gaan het namens u indienen. Waarbij er wel een duidelijke rolverdeling is, waarbij wij zeg maar het doorgeefluik zijn naar de netbeheerders. Wij bepalen hierin niks anders dan dat wij het in het systeem zetten. Wat daarbij belangrijk is, is de datum 1 oktober. Dat is eerder genoemd en eigenlijk tot 1 oktober na een paar dagen daarvoor. Ik moet het wel goed vertellen. De donderdag ervoor kregen wij een demo te zien hoe het eruit zou zien in mijn aansluiting punt nl. En zagen wij alles wat bedacht was, dat dat ook wel gelukkig klopte met wat wij aan de voorkant hadden uitgevraagd. Want dat was nog wel een punt. Hoe gaat het eruit zien? Normaal gesproken bij

▶ 2:01:14dit soort processen wil je dat in de uitvoering testen en nog een keer bespreken aanpassen, testen. Maar in deze moesten we gewoon volgen en ervan uitgaan dat we daar goed over na hadden gedacht. En alle informatie die op allerlei tafels voorbij was gekomen dat we dat goed hadden geïnterpreteerd. Ik ben daar ook wel trots op. Niet wat ik heb neergezet, want dat is niet belangrijk. Maar wat de medewerkers op die dag hebben gedaan, want we hadden vijftig vrijwilligers, noem ik het even. Want dat zijn mensen die het natuurlijk in hun normale functie niet doen. Die met ons mee hebben gedaan in het aanvragen indienen. En hoe ziet dat er dan uit? Nou, hier ziet u rechts een capaciteitsbezoek. Eh, iedereen had een account op mijn aansluiting .nl. Makkelijker kunnen we het niet maken. Maar daar was wel een groep. En aan de hand van een uh ja, een soort uh instructie uh die ze vooraf hebben gekregen, moesten ze ineens uh dingen gaan aanvragen waar ze eerder nog nooit bij hadden stilgestaan. En uhm, ik moet zeggen, dat is wel goed gelukt. Maar om 9.00u. Wij hadden van tevoren al bedacht hoe gaat dat dan? Want duizenden ambtenaren in Nederland zaten klaar. Allemaal vanuit

▶ 2:02:15verschillende gemeenten om te wachten om 9.00u. Oorspronkelijk hadden ze gezegd 12.00u s nachts. Maar het werd gelukkig 9.00u. Uhm. En gingen we uh live. En ja, wat gebeurde er? We liepen vast. Dus ik zei Oh, dat is mooi, dan kunnen we aan de koffie. Maar ik heb nog nooit een S zo snel een systeem zien herstarten, want we bleven live. Er zijn er maar een paar uitgegooid op dat moment en echt, binnen een paar minuten konden we verder in het systeem. En het is ook wel, moet ik eerlijk zeggen ja, een beetje de credits naar degene die het hebben gemaakt. Het is een gebruiksvriendelijk systeem. Dat zegt niks over wat we er in moeten zetten, want dat is echt technisch van aard. En uhm, ook wel uhm, heel boeiend. Nog even voor we daar naar toe gaan. Uhm. Het s. De aanvraag bestaat eigenlijk uit twee onderdelen. Het eerste, zo noem ik het altijd, is de transportcapaciteit die we aanvragen en in het tweede deel vragen we de prioriteit aan. De transportcapaciteit gaat over aansluitwaardes. Hier ziet u,. Nou ja, aan de rechterkant de aansluitwaardes. Mij zegt het nog niet zoveel,

▶ 2:03:18behalve dat ik inmiddels weet dat een woning valt onder drie keer 25A. Nou dus 400 woningen aanvragen, Dat wordt 400 keer drie keer 25A. Als het allemaal zo makkelijk was als ik het nu zei, want dat was de demo, dan waren we heel snel klaar geweest. Maar uhm, u zult begrijpen dat het ook gaat om laadpalen voor de aansluiting na de aansluiting. Zonnepanelen. Kova's, Alle woorden vliegen je om de oren. Maar we hadden dat netjes uitgewerkt en ook wel voor een groot deel nagerekend. Uh. Het tweede wat belangrijk is, is dat uh, het woordje polygoon. Ik zal het nooit meer vergeten. Ik heb er nog nachtmerries over, want de polygoon moest of getekend worden of geüpload worden. Nou, tekenen is een vak op zich, daar zijn mensen echt voor opgeleid, dus we hebben gewoon gezorgd. Uh. Met dank aan veel collega's dat we ze konden uploaden. En ja, ook daar liep wel eens iets vast en dan hadden we mensen die dat netjes konden tekenen. Want als je m niet goed tekent, dan teken je m in een verkeerd gebied. Vraag je capaciteit aan voor een

▶ 2:04:18andere plek en uiteindelijk kan je dat niet meer wijzigen, want er zijn een aantal spelregels en een van de spelregels is dat je het gebied niet meer kan wijzigen. Het kan wel ietsje kleiner of ietsje groter. Daar gaan we nog wel over in discussie, maar niet als je t aanvraagt voor de andere kant van de stad. Dat je zegt ja foutje, het moet terug, dat gaat niet. En tegelijkertijd uh, kan je ook niet zeggen Ja, ik heb de helft niet aangevraagd. Mag het d'r nog bij? Minder mag altijd, dus dat is dan wel een voordeel. Maar we hebben de collega's hebben we op deze manier geconfronteerd met van alles en nog wat. En eigenlijk is dat gewoon heel erg goed gegaan en daar ben ik ook wel blij mee. Omdat ehm ja, het was toch even afwachten van hoe doen we dat dan met elkaar? Nou, hier komt uh. Uhm, nou ja, de tussenstand op dit moment is dat wij twee dagen gehad hebben. Dus 1 oktober was de dag waarin we koploper werden. Was leuk. Iemand van de VNG was dus altijd leuk als je als Rotterdammer hoort dat je ergens de beste in bent. Dus dat waren we op dat moment, dus dat vonden we wel heel erg leuk. En gister, uh, waren we uh weer opnieuw bezig met nieuwe projecten in te voeren. En zo doen we

▶ 2:05:21nog zes dagen. Uiteindelijk, op 22 oktober, is deze indienronde voorbij. Maar wat heel belangrijk is en ook wel leuk om hier te vermelden is er is ook nog zoiets als een onderhanden werk lijst. Uhm. Voor 1 juli is een lijst gepubliceerd met werk wat onder handen was en wat bekend was bij Stedin en was de oproep om vooral aan te melden als er nog dingen niet opstonden. Nou, dat hebben we massaal gedaan met z'n allen en ook ontwikkelaars hebben dat gedaan. En als het goed is krijgen we vandaag, morgen of in ieder geval deze week, krijgen we daar de uitslag van. En dat zou kunnen betekenen dat een aantal projecten gewoon voorzien worden van capaciteit. Dus dat zou goed nieuws zijn voor Rotterdam. En het gaat over de projecten waarvan de start bouw Uhm. Uiterlijk begint op 1 april 2029. Dus er is een overlap met wat we in de afgelopen dagen hebben ingevoerd. Maar als zij in ieder geval capaciteit krijgen, is de nabije bouw gegarandeerd van capaciteit. Nogmaals, allemaal wordt het gepubliceerd. Ik heb er geen enkele invloed op, maar u kunt dat volgen.

▶ 2:06:24Uhm, nou ja, tot slot uh, wij blijven dit doen en het is zo dat we nog uh ze na nog zes keer wat ik zei en dat gaat over projecten tot en met uhm nee, tot twintig, 36 en tot en met 2035. Dus. Dat was het. Dank jullie wel. Dan is er nu gelegenheid voor vragen. Kijk even de commissie aan. De heer Möring. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ik heb een tweetal vragen. Uhm, zeg maar a als. Vanaf 2035, zeg maar, dan komt er extra transportcapaciteit vrij. Maar gelet op het feit dat er zoveel dingen natuurlijk al op de backlog staan om dat transportcapaciteit voor te krijgen, is het dan ook van zo'n 2035 weer vrijkomt. Dat er dan daarna ook weer vol is. En in hoe verre worden daar nu ook alweer plannen gemaakt? Dat we niet over na vijf jaar weer in hetzelfde stramien dan terechtkomen?. Uhm. En over die vragen over de onderhanden werk lijst, zeg maar. Dan de aanvragen voor de periode tot

▶ 2:07:25T36 lopen goed. Wanneer komt daar dan uitsluitsel over of die dan ook capaciteit krijgen?. Mevrouw Abrahamsen. Ja, dank je wel. Ik had al een aantal technische vragen vooraf uh gesteld, dus daar wilde ik eigenlijk even op voortborduren. Één vraag die ik had uhm, ging over de regionale component. Want wat ik eerder wel heb begrepen uit die technische sessies is dat. Het eigenlijk niet zo is. We hebben niet in een Rotterdams gebied of zo zitten, eigenlijk samen met de omliggende gemeenten, als het gaat ook om die woningbouwaanvragen in diezelfde capaciteit. Ehm, nou begrijp ik ook wel dat volgens mij we nu nog niet echt exact weten hoeveel capaciteit er is. Maar is er al iets te zeggen over? Want er werd verwezen naar die Capaciteitsnet kaart. Maar is wel iets te zeggen over hoe dat dan samengaat? Zien we ook dat zij bijvoorbeeld heel veel aanvragen hebben ingediend, en dat we dus inderdaad het risico lopen dat omliggende gemeenten ook een soort onze eigen capaciteit als het ware

▶ 2:08:27verdringen. Of is dat gewoon nu nog niet te zeggen vanuit jullie? Ehm. En ik had ook eventjes nog gevraagd naar die economische uh functies. Daar zijn jullie nu ook al wel even op ingegaan. Dat dat dat die eigenlijk geen ruimte hebben zolang de rest van het net ook Congress heeft. En in de reactie ehm, ging het erover ook over toen ik vroeg van hoe worden die nou beïnvloedt dat bestaande functies nou niet echt een probleem zijn? Ehm, maar we hebben ook wel wat ambities als het gaat om maakindustrie. Ehm, dus. Hoe zit dat dan als er bestaande kavels zijn, bijvoorbeeld de rivier havens? Eh, waar je dan? Ehm, waar we dat willen? En die hebben misschien al wel op die kavels zo'n aansluiting. Maar er komt een nieuw bedrijf of zo. Kunnen zij daar dan wel wat doen? Of is ook echt bij allemaal dat soort zaken. Netcongestie direct een probleem en voorzien jullie dus ook niet op de korte termijn dat daar een oplossing voor komt. Dank je wel. Mevrouw Keulen.

▶ 2:09:29Uh ja, dank u wel voor uh de de technische uitleg. Ik had even een vraagje over dat mijn aansluiting, want ik kijk even op die website en je moet registreren met een emailadres. En dat betekent dus dat eigenlijk iedereen zich zou kunnen registreren en een iets zou kunnen aanvragen. Wat ik al wel vreemd vind dat de gemeente dat via dezelfde weg moet doen. Maar hoe gaat het met projecten waarbij je bijvoorbeeld zometeen de medewerker die het heeft aangevraagd weg is zeg maar? Hoe wordt dat soort van ja onderhouden of of ja, kun je het ook nog op een andere naam zetten? Of zoals dit gebeurt. De heer De Vries. Dank u wel, voorzitter. Uhm. Ik kan van de vorige technische sessie herinneren uhm, dat er in Rotterdam en omgeving geen sprake was van aanbodcongestie, alleen van vraagconcessie, uh, congestie. En zojuist hoor ik in de eerste presentatie dat er nu zowel uh, sprake is van aanbodcongestie als van vraag uh,

▶ 2:10:32congestie. Uh, klopt dat? En in welke mate is dat dan veranderd ten opzichte van onze vorige bijeenkomst?. Mevrouw Verouderen. Dank u. Ik heb er één vraag over. Specifiek over het eerder aanvragen. Ik ben benieuwd of jullie iets meer zouden kunnen vertellen over de onderwijsinstellingen en hoe zij mee zijn genomen in dit proces. En of de gemeente Rotterdam ook zelf proactief heeft gekeken op basis van het Integraal Huisvestingsplan. Ehm, en de tweede vraag, die is misschien wat breder en die gaat over die congestieverzachters. Ehm, ik had eigenlijk ook wel hoop om iets over de energiehubs misschien te horen. Als u mij wil verwijzen naar die eerdere technische briefing, dan, dan mag dat ook als daarin voorbij is gekomen. Maar mocht u daar toch iets over kunnen zeggen, zou dat heel fijn zijn. Mevrouw Gjosken. Dank je wel, voorzitter. Ik heb een vraag over uh uh, de. Woningbouw die bestaande is en die wordt gesplitst bijvoorbeeld.

▶ 2:11:34Uh dus uh uhm, dan is t ook een nieuwe aansluiting. Uh hoe? Hoe gaat t daarmee? Daar maak ik me een beetje zorgen. Dan denk ik dat de vragen vanuit de commissie zijn gesteld. Heeft u behoefte aan uh, 2 minuten overleg? Ja, dan uh. Gaan die nu in. De vergadering is geschorst?. Het is misschien. We gaan meteen over tot de beantwoording van de gestelde vragen. Dus ik

▶ 2:12:37weet niet of wij wachten toch nog even één minuut. De vergadering is geschorst.

▶ 2:13:43Voor dat we overgaan tot de beantwoording van de vragen. De vergadering gaat beginnen. Met de vraag van Volt over mijn aansluiting. Het is zo dat iedereen kan inderdaad een account aanmaken voor mijn aansluiting.nl, maar voor deze specifieke aanvraag kan dat niet. Dus van tevoren hebben we een zakelijk account aangemaakt en alleen maar via registratie kan je op dat account. Er zit ook een hele groep achter die maar één per gemeente kan worden aangemaakt. Dus we hebben een groep van de gemeente Rotterdam. En daarin zit ook alle administratie. Dus waar we. Er zijn wel contactpersonen nu bij de aanvraag, maar wij kunnen dat allemaal nog in de toekomst wijzigen, waardoor we ook alles kunnen volgen. Want er zit ook een volgsysteem in. Dus wij kunnen alles gelukkig zien en is niet afhankelijk van de medewerker die het aanvraagt. Is dat voldoende?. Ja. Oké, uhm. Dan de vraag uh,. Wanneer krijgen we uitsluitsel over eh, in welke mate het gehonoreerd wordt?

▶ 2:14:44Nou, vandaag dus die lijst van uh onderhanden werk. De rest dus de aanvragen uh, die we nu in oktober uh uh invoeren. Dat wordt echt uh eerste kwartaal uh 2027. Regionale component. Dat is een hele belangrijke. Dat is ook uh de discussie geweest die op uh landelijk niveau gevoerd is. Uh. Wij moeten namelijk concurreren met uh, alle gemeenten, niet alleen in de regio Rotterdam. Nee, uh, alle gemeenten in uh, heel noordelijk Zuid-Holland. Ze zijn afhankelijk van eenzelfde TenneT net, dus dat betekent dat de volgorde waarin die aanvragen worden gedaan heel erg belangrijk zijn. We hebben heel sterk gestuurd op het echt op volgorde invoeren, dus we hebben alles zo klaargezet dat het eerste is de datum start bouw. Het tweede punt uh van uh waarop bewegen is uh het moment van oplevering. En we hebben eigenlijk

▶ 2:15:47de afspraak gemaakt dat andere gemeenten dat ook doen. Daar zit nog één extra filter overheen. Ook de netbeheerders, die hebben het echt zo in die blokken ingedeeld. Dus eerst alle aanvragen tot en met 28, dan alle aanvragen 2029, 2030 et cetera. Dus dan voorkom je eigenlijk zoveel mogelijk de concurrentie tussen uh, verschillende uhm gemeenten. Uh, de vraag van Forum Uh, ik heb me waarschijnlijk niet goed uh uitgedrukt. Uh. Sinds die tijd, dus sinds 27 mei, is geen verandering in de uh congestie situatie opgetreden. D'r is een heel klein stukje uh gunstiger geworden omdat er wat extra uh teruglevercapaciteit is, maar we kunnen nog steeds terugleveren. Als er goede opties zijn om Uh in te voeden op het Uh elektriciteitsnet, dan kan dat. Afnemen. Ja, daar zitten we echt redelijk vol. Uh, onderwijsinstellingen die zijn meegenomen. Uh. En

▶ 2:16:50juist het uh integraal huisvestingsplan, dat is uhm, dat is bepalend voor wat de aanvragen zijn gedaan. Uh, het is altijd zo, zowel bij de woningbouw als bij de onderwijsinstellingen. Alleen de gemeente is bevoegd geweest om uh, nu die aanvraag te doen. Maar we doen dat in heel nauw overleg en ook op instigatie van uh ontwikkelaars en uh De onderwijsinstellingen. Dan. De laatste vraag van de die ik uh opneem is uh, mevrouw Coskun uh splitsen, want uh uh, bestaande woningbouw optoppen. Daar hebben we inderdaad aanvullende afspraken met de woningcorporaties uh voor gemaakt, zodat we dat uh zo duidelijk mogelijk aangeven. Het lastige is, je kan dat niet voor individuele woningen doen. Of je moet nu al echt weten van nou, ik ga precies, ik ga specifiek die woning voor 2029 uh uh ophogen. We maken wel collectieve uh afspraken van in dit blok gaan we

▶ 2:17:53ophogen, dus daar worden uh, die worden wel opgevoerd. Dat was een voor mij ja. Als ik uh, goed heb meegeschreven, hebben dan nog drie vragen openstaan. De eerste vraag van de heer Morink over of het net dan in 2035 weer vol zit. Ja, in principe is het natuurlijk lastig om te voorspellen of dat het net op dat moment weer vol zit, en dat je nooit volledig kunt aangeven wat er nog meer aangevraagd gaat worden. Wat we wel zien in tijden van congestie, omdat al deze partijen zich op de wachtlijst moeten, op de wachtlijst moeten zetten en. Om daar kans op te maken, is dat de netbeheerder veel meer inzicht dan voorheen heeft over wat er in de toekomst aan vraag komt. En dat was altijd een van de grote uitdagingen van de netbeheerder dat zij voor veertig jaar aan infrastructuur in de grond moesten leggen. En zeker bij bedrijven is het best wel lastig om in te schatten hoeveel zij dan nodig hebben. En nu eigenlijk, met die wachtlijsten, zie je veel meer wat er aan verwachte vraag in een gebied komt. Ehm, dus ik kan nu niet garanderen dat het net op dat

▶ 2:18:55moment dat je. Volgens mij ziet wel dat de beheerders meer informatie hebben om en daar ook op kunnen acteren, om misschien grotere uitbreidingen te doen dan zij aanvankelijk van plan waren. Dan had ik een vraag van mevrouw Abrahams over de bestaande kavels. Het is in principe zo dat een aansluiting op dit moment verbonden is aan een WOZ object. En als dat dus van eigenaar wisselt, is het niet zo gemakkelijk om één op één die aansluiting over te dragen. Dat zijn wel bijvoorbeeld. Ehm ja, ik noem het even systeemproblemen waar we tegenaan lopen, die we bijvoorbeeld ook met de ACM bespreken. Want we zien gewoon dat dit heel vaak voorkomt dat een pand toch van eigenaar wisselt. Soms ook verhuizingen. En dan wil je eigenlijk niet dat dat soort administratief fouten een heel gebied op slot houden. Dus daar kijken we zeker naar. En zeker voor de maakindustrie zullen we toch naar andere oplossingen toe moeten, omdat het gaat om flinke vermogens. En ja, die staan op dit moment achteraan in de wachtlijst. En daar kijken we bijvoorbeeld zijn we nu met een onderzoek bezig. Dat noemen we de congestiestrategieën. Dus hoe gaan we op gebiedssniveau, ondanks

▶ 2:19:57congestie alsnog ook bedrijvigheid een plek kunnen geven en laadpalen en noem maar op? Dat is een onderzoek wat we net gestart zijn onder de Rotterdamse Aanpak Netcongestie. En de laatste vraag En sorry, ik zie jou kaartje niet over de congestieverzachters over energy hubs, specifiek de. Zoals de prioritering Scala daarnaar kijkt, is een congestieverzachter echt een voorbeeld Een batterij of een tijdelijke gasturbine die de Congres die op dat moment op het net verlaagt. Dus een energyhub kan dat op tijden wel doen, maar vraagt ook nog veel en classificeert dus niet als een congestieverzachter. Dit is echt. Als je probleem op het net vermindert, dan krijg je altijd voorrang. En dat is ook best logisch. Dat waren alle vragen die ik had. Dank jullie wel. En daarmee zijn we aan het einde gekomen van de technische sessie. En ik wil alle sprekers bedanken voor een super heldere uitleg. En ik sluit daarmee deze technische sessie. En dan open ik hierbij.

▶ 2:20:58De openbare overlegvergadering van de Commissie Leefomgeving en Economie van woensdag 1 oktober. Uh uh. Uh. We beginnen met het vaststellen van de agenda. We hebben één verzoek ontvangen om in te spreken over een onderwerp wat niet op de agenda staat en dat de heer Van Bracht heeft verzocht om namens de klankbordgroep een windpark, Beneluxplein, in te spreken over dat project en het bij A. Bij het agendapunt Zesde update Klimaat Actieplan Rotterdam hebben we twee inspreekverzoeken ontvangen en dat is van de heer Franke, namens Energie van Rotterdam en mevrouw Verplanke namens Extinction Rebellion. Uh, ik ga ervan uit dat u met alle inspraakverzoeken kunt instemmen. Yes! Nou en? Ik Uh. Ik stel voor om voor deze

▶ 2:22:01vergadering een spreektijd van 1,5 uur te hanteren. En stemt u daarmee in? Ja, ik wilde eigenlijk 1.00u voorstel, maar dat leek me te weinig. Dus ik uh.. Uh mevrouw Josq. Kunnen we ophogen naar twee. We hebben twee grote onderwerpen. Die hele lange termijn, uh uh voor ons heel belangrijk zijn. Dus helder. Uh. Ik kijk de zaal in zonder dat we daar uh al te lang over hoeven te discussiëren. Nou, de voorzitter wilde al 1.00u voorstellen. En we gaan dan naar 1,5. Dus het lijkt me eigenlijk al dat we een half uur extra hebben uitgebracht voor u. Even kort inventarisatie Wie is voor 2.00u steken uw hand op?. Uh, helaas geen meerderheid. Wij uh uh gaan het spreektijd van 1,5 uur uh hanteren vanwege de volle agenda. Uh is er uitloop in de avond? Uh voorzien, Maar dat ligt voor een belangrijk deel aan uzelf. En als dat wel het

▶ 2:23:04geval is, dan uh. Zullen we een dinerpauze hebben rond 7.00u?. Zijn er verdere opmerkingen bij de agenda?. Zo nee, dan is de agenda vastgesteld. De adviezen lijst van zestien en 23 september jongstleden liggen ter vaststelling voor. Zijn er inhoudelijke of tekstuele opmerkingen hierover?. Nee. Uh. Dan zijn deze adviezen lijsten vastgesteld. Dan hebben we een terugkoppeling. Adviescommissie Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Uh. De leden van de adviescommissie en MDH hebben de gelegenheid voor een terugkoppeling. Is daar op dit moment aanleiding voor?. Nee, geen enthousiasme. Dan de terugkoppeling Rapporteur Stadsbrug en of de rapporteurs hebben de gelegenheid uh de commissie bij te praten over hun werkzaamheden voor t MIRT project Stadsbrug. En of. Is daar aanleiding toe. Ook geen enthousiasme. Dan hebben we één spreken

▶ 2:24:09vreemd aan de orde. Dan, dan zijn we toegekomen aan het inspreken. Vreemd aan de orde. En daarvoor heet ik de heer van Bracht. Welkom. Uh, U spreekt in namens de klankbordgroep een windpark Benelux. Ik ga er zomaar van uit dat u bekend bent met de werkwijze. Zo niet, u heeft zodadelijk 5 minuten de gelegenheid de commissie toe te spreken. Daarna kijken we over of er vragen zijn. En deze noteert u dan. Achter de spreekster stoeltje. Het woord is aan u. De heer Van Bragt. U krijgt ondersteuning. Dank u. Dank u, voorzitter. Geachte commissie.

▶ 2:25:11Ik heb. Twee spreekstukken eigenlijk ingeleverd. Enerzijds een presentatie omdat er een visuele component in zit die erg lastig is toe te lichten. Hier alleen maar bewoordingen. En anderzijds mijn. Mijn voordracht hier. En ik wil u heel graag alle in mijn voordracht door die presentatie halen. Ik zal me natuurlijk uiteraard beperken tot sprekers van 5 minuten. Zoals u kunt zien op slide één richt ik namens de klankbordgroep Albrandswaard het onderwerp windturbinenormen toe. Zijn. Mijn bijdrage richt zich op de gevolgen van de nieuwe landelijke afstandsnormen voor de voorgenomen windturbines bij het Beneluxplein, alsmede hoe deze. Ondanks toezeggingen, dus de normen, ondanks toezeggingen tot nu toe nog niet zijn verwerkt in de lopende planmer. De nieuwe ontwerp normen zijn bekrachtigd door het kabinet. Althans, het kabinet heeft besloten nieuwe normen voor interviews vast te stellen. Een belangrijk onderdeel daarvan is de afstand norm van twee maal de tiphoogte.

▶ 2:26:13Die normen zijn al langer een discussie en ze zijn met name in discussie omdat windturbines steeds hoger worden en dichter bij woongebieden worden gepland en geluidsnormen an sich alleen nogal wat interpretatieverschillen kunnen opleveren. In verschillende bestuurlijke documenten en uitspraken is bovendien aangegeven dat deze nieuwe normen ook voor Beneluxplein als uitgangspunt worden meegenomen. Voormalig wethouder Segers heeft dit zowel genoemd in de commissie en HAC,. Alsmede ook in een raadsbrief en het is ook verwerkt in de nota Notitie Reikwijdte en Detailniveau, die als basis ligt van de lopende plan-MER. Op slide drie heb ik een kleine overzicht gemaakt ter info. Of deze normen nu streng zijn die we dadelijk in Nederland willen gaan toepassen. De de de zogeheten twee keer tiphoogte afstandsnorm. Internationaal gezien niet bijzonder streng. In verschillende Europese landen worden vergelijkbare of zelfs veel strengere normen toegepast. Denemarken en

▶ 2:27:15Finland bijvoorbeeld. Dit onderstreept dan ook dat de afstandsnormen een redelijk gangbare benadering is. De twee keer afstand is. Norm, de twee keer tiphoogte afstandsnorm. Op slide vier ziet u de onderzochte planmer scenario's. Deze vormen de basis van de vergelijking van de verschillende locaties en hun effect op de leefomgeving. De onderzochte referentie turbine in het plan MER de hoge variant is het Siemens type twee, zoals dat zo mooi heet. Dat is dus de turbine van 250 meter hoogte. Vandaar ook dat wij constant refereren naar de afstand norm van 500 meter. Zoals u kunt zien op slide vijf, zou een turbine met een tiphoogte van 250 meter geplaatst op de locatie, zoals ze nu in het concept planair aangegeven zijn. Dus een contour kennen van 500 meter. Echter, wanneer we gaan kijken naar bijvoorbeeld de westelijke turbine in de variant Zuid twee,. Dan zien we dat binnen deze contour meerdere woningen staan en ook nog eens geen individuele woningen, maar aaneengesloten woningen. Met andere woorden een

▶ 2:28:18woonwijk. Daarmee ontstaat dus ook bij ons meteen de vraag of. De de eerder gecommuniceerde en ook afgesproken afstand zomaar wel degelijk wordt toegepast in de plannen. En dat lijkt. Daar lijkt dus geen sprake van te zijn. Daarnaast lijkt de locatie in deze specifieke variant niet overeen te komen met eerdere bestuurlijke toezeggingen van weer een ander voormalig wethouder Arno Bonte, die destijds zei Wanneer de turbines ten zuiden van de A15 zullen worden geplaatst bij Beneluxplein komen ze één zo dicht mogelijk tegen de snelweg aan en twee zo ver mogelijk van de woonwijken af. Het tegendeel is eigenlijk op dit moment waar in deze variant van de planmer. Wanneer we kijken in datzelfde scenario, die Zuid twee dus hogere turbines ten zuiden van het Beneluxplein, dan zien we op slide zes een vergelijkbare situatie voor de oostelijke turbine. Ook hier wederom staan woningen binnen de contour van 500 meter 3 tot 4

▶ 2:29:20woningen. Daarmee ontstaat dus opnieuw de discussie over de toepassing van die aangekondigde normen. Het wordt wel gecommuniceerd, maar kennelijk wordt het dus toch niet toegepast. Slide zeven laat een wat ander element zien. Dat is namelijk de geluidsoverlast binnen het concept plan. Maar zoals die op de website van de gemeente Rotterdam te vinden is, daar zien we eigenlijk twee alternatieven die ik die we daar hebben afgebeeld. Zowel het Noord twee als het Zuid twee alternatief. Nou, het verschil laat zich raden. Nord twee betekent twee hoge turbines van 250 meter ten noorden van de A15 Zuid, twee twee turbines ten zuiden van de A15. Wanneer het gaat om gevoelige objecten binnen de geluidscontouren, relevante geluidscontour van 40 tot 45 L, dan. Is het verwachte aantal. Liggen er maar liefst bij de bij de Zuid twee variant 532 gevoelige objecten Woningen binnen de relevante geluidscontour versus elf stuks bij de Noord variant.

▶ 2:30:24En nog erger, de verwachting is dat er maar liefst 31 keer meer sprake zal zijn van ernstig gehinderde personen binnen deze geluidsrelevante geluidscontour. En dat is in een gebied op dit moment waar de geluidsdruk al veel te hoog is, conform gangbare milieunormen en de planmer En ook de ambitie documentatie in de gemeente Rotterdam. Zijn bekend. Echter binnen de ambitie is iedere keer gezegd de ambitie geldt wanneer deze opstellingen passend zijn. Dit lijkt dus absoluut niet passend. Tot slot. Dat kunt u zien op op. Op slide acht is onze centrale boodschap toch ook vooral dat de afstandsnormen, ondanks eerdere bestuurlijke toezeggingen, toch niet consequent worden toegepast. En daarom vragen we dus ook deze commissie om richting het nieuwe college aan te dringen op een duidelijke bevestiging van deze afstand norm nogmaals, en daarop ook geen uitzonderingen toe te staan en met name ook de klankbordgroepen weer actief te betrekken bij verdere uitwerking van de nota van

▶ 2:31:25uitgangspunten. Alsmede ook duidelijk kennis te nemen dat de overlast van deze van industriële turbines ten zuiden van de A15 ten opzichte van de noordelijke variant, 31 keer tot 49 keer hoger zijn dan bij een noordelijk alternatief. Ik wil liever niet onderbreken, maar ik had u geattendeerd op de werkwijze. U had 5 minuten,. Maar je bent er al ruim doorheen. Nou, dan heb ik de laatste zin nog, Als u mij toestaat, voorzitter. Zeker. Dat is ook nog eens naast de landschappelijke, ecologische en recreatieve impact waaruit blijkt dat het gewoon bij elke zuidelijke variant absoluut niet passend is. Voorzitter, leden van de commissie, ik dank u voor uw aandacht. Dank u wel. Kijk ik even de commissie. Rond. Zijn er vragen?. De heer Bonte. Dank, voorzitter. Ja, ook dank aan de heer Uh Van bracht voor duidelijke uiteenzetting. Uh, volgens mij ook wel echt materie, deskundig geworden door de

▶ 2:32:26jaren heen. T Is een taai dossier en er zit heel veel studie uh in inmiddels. Uhm. En dat is heel duidelijk. En ook voor voor Leefbaar Rotterdam, dat je uh, in feite heel veel overlast gaat veroorzaken door deze windturbines vlakbij woonwijken. Uhm. Vraag aan de aan de heer Van Bergen. Hoe kijkt hij eigenlijk terug hè? Want hij t is niet de eerste keer dat uh hij inspreekt. Hoe dat participatietraject is verlopen met de gemeente Rotterdam. Is dat goed verlopen? Wordt er voldoende geluisterd naar de. De feitelijke argumenten die ze overdragen worden. Kunt u daar eens, nou ja, u licht over laten schijnen? Dank u. Mevrouw Van de. Ik zie dat de microfoon van de inspreker. Nog. Aan staat. Ehm, maar. Een korte. Aanvulling, denk ik op die vragen. Ik zie op de projectpagina. Staan dat er. Op. Dit. Moment. Ook een aantal bijeenkomsten plaatsvinden. Ik hoor u. Juist zeggen van om dat. Weer op te starten. Ehm, loopt er op. Dit. Moment. Lopen. Die gesprekken? Kunt u daar daar wat meer. Over. Zeggen en klopt de informatie? De projectpagina staat dan nog dat

▶ 2:33:28er een afsluitende bijeenkomst heeft plaatsgevonden recentelijk. En ook nog een excursie op naar een windpark, bijvoorbeeld. Mevrouw Mor-Kok. Dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de inspreker voor uw bijdrage. Fijn dat u er bent. Ik heb een vijftal vragen. U baseert uw bijdrage grotendeels op de plan-MER, begrijp ik. Klopt het dat de daarin opgenomen turbines posities onderzoekslocaties zijn en niet de uiteindelijke voorkeurslocatie die het college aan de raad zal voorleggen?. Met tweede vraag. U vraagt de commissie nu al uitspraak te doen over de afstandsnormen en de uitzonderingen. Bent u ermee bekend dat begin 2027 meer duidelijkheid zal zijn over zowel het voorkeursalternatief als de landelijke regelgeving, waardoor wij ook een beter onderbouwde afweging kunnen maken? Dus misschien ook makkelijker gezegd. Bent u niet een beetje te vroeg?. Uhm, mijn derde vraag. U gaat ervan uit dat

▶ 2:34:28bepaalde turbines niet aan toekomstige afstandsnormen zouden voldoen. Kunt u aangeven hoe u kunt vaststellen. Dat dat zo zou zijn? Terwijl de definitieve turbine hoogtes en posities nog niet één van die bij ons bekend zijn.. U vraagt om een betrokkenheid van de klankbordgroep. Iets wat wij enorm steunen. Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat de klankbordgroep bestaat en dat die wordt meegenomen. Bent u ook bekend met het feit dat inmiddels er een onafhankelijke voorzitter is aangesteld?. Wij zijn daar ook een voorstander van. En dat de gemeente juist een traject heeft gestart om de klankbordgroep te laten adviseren over de nota van uitgangspunten. Volgens mij is er ook weer een hernieuwd gesprek. Voor mij was er eentje gisteren, maar wellicht weet u daar meer over. Naar mijn weten was er gisteren al weer een gesprek, nadat herhaaldelijk geprobeerd is om dit in goede orde te doen. Als laatste,. Stel dat uit nader onderzoek nou wel zou blijken dat de door de aanpassing van opstelling, hoogte of positionering een variant wel kan voldoen aan de toekomstige normen. Zou

▶ 2:35:31u dan bereid zijn die variant inhoudelijk te beoordelen? Of verwerpt u alle varianten op deze locatie? Dank u wel. De heer De Vries. Dank u wel, voorzitter. Uh ja, meneer Van Bracht. Uh, Hartelijk dank voor uh voor uw bijdrage. Uh. Ik vroeg me even af hebt u uh, ook contacten met de provincie Zuid-Holland en hoe lopen die?. Ja, dan denk ik dat dat de vraag zijn. Uh. De heer Van bracht aan u het woord. Dan uh, begin ik uh, maar gewoon in chronologische volgorde bij uh. De vraag van de heer Bonte. Uh rondom uh participatie. Uhm. Laat ik het zo zeggen. Uhm. Er is altijd vrij intensief overleg geweest tussen de gemeenten en de verschillende klankbordgroepen. Eh, vrij intensief eh werd daar geparticipeerd? Daar is eigenlijk.

▶ 2:36:31Sinds elf maanden reeds geen sprake van. Ehm, dus dat is eigenlijk hoe de participatie vlag er op dat vlak voorstaat. De gemeente heeft vervolgens daarnaast in parallel allerlei wijkavonden georganiseerd met met eenieder die zich daar in in kon schrijven, met een vrij voorgedefinieerde agenda. En dat wordt nu wel wel degelijk meegenomen in het zogeheten participatieverslag. Wat ook in volgens mij was dat mevrouw mooi kort aan al aanhaalde dat dat. Binnenkort gefinaliseerd gaat worden. Echter, het intensieve overleg wat wij altijd hadden op ambtelijk niveau met de gemeente Rotterdam heeft al elf maanden niet plaatsgevonden. En juist op dit kritieke tijdpunt is dat ook een van onze punten van kritiek, Want we hebben gewoon een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Rotterdam gesloten. Alle drie de klankbordgroep kernen. Waar niet aan wordt voldaan op dit moment. Uhm, ik denk dat het daarna de heer uh van ouder

▶ 2:37:33was of mevrouw van ouder. Uhm, moet ik zeggen. Uhm. En dat was lopen er gesprekken?. Maar dat is denk ik min of meer hetzelfde antwoord. Ehm,. Er lopen dus gesprekken, eh, alleen. Eh, elf maanden reeds niet met de klankbordgroepen. Ehm, even kijken hoor mevrouw, maar kort. U zei de onderzoekslocatie. Ehm,. Die was nog niet definitief. Dat zijn studielocaties. Nee, dat klopt. In een in een plan MER heb je opstellingslocaties en de milieueffecten van die opstellingsslocaties worden onderzocht. Maar juist een een en een afstandsnorm is voor zo'n onderzoekslocatie natuurlijk wel heel makkelijk te checken. Je pakt een passer, je pakt daarbij de 500 meter variant of bij een lagere turbine een iets lagere en je ziet precies hoeveel eh, kwetsbare objecten binnen die die die bandbreedte liggen. Als wij dat kunnen, dan zou 111 projectteam dat ook moeten kunnen. De

▶ 2:38:35vraag is dan met name waarom onderzoek je dan die varianten? Wanneer je in de NHR toezegt dat je de afstandsnormen zult toepassen die toen ook al twee keer tiphoogte waren? Dus dat zou dan mijn antwoord zijn. Ehm. Even kijken hoor. Dus de positie staan in de planning? Ja, dat dat dat klopt. Dat klopt. Daarna was uhm. Uh,. De vraag Uh, is het niet zo dat de gesprekken met de klankbordgroepen er weer zijn? Eh, hervat?. Uhm, Bent u bekend dat er een onafhankelijk voorzitter is is benoemd? Jazeker, Daar hebben wij gisteravond mee kennis gemaakt. Ehm. Overigens kan ik je meteen wel zeggen, dat zeg ik even op persoonlijke titel, dat dat gesprek door haar uitermate goed werd geleid. Dus dat, daarover zijn wij voorzichtig positief. Ehm. Tegelijkertijd. Waar was daar de delegatie van de gemeente? En die gaan zich beraden wat ze ons kunnen bieden.

▶ 2:39:38En wanneer we het over bieden hebben, hebben we het vooral over. Welke inhoudelijke documenten worden er nou wel weer opengesteld voor klankborden en welke niet? En daar hebben wij dan wel weer wat moeite mee, want dat staat namelijk al in onze vigerende samenwerkingsovereenkomst die wij in 2021 hebben gesloten met toenmalig bestuurder Arno Bonte. Dus dat de gemeente zich erover gaat beraden wat ze ons kunnen bieden. We moeten het maar even afwachten. We komen graag weer in gesprek. En natuurlijk gelieven ook over alle onderwerpen die wij relevant achten. En niet alleen over de onderwerpen waarover de gemeente wil wil spreken. Dus ik ben wel degelijk bekend met die met die ontwikkeling. En zoals u ook heeft kunnen horen, ben ik ook gematigd positief over die recente ontwikkeling, met name over de opstelling van de onafhankelijk voorzitter daarin. En toen kwam de vraag mocht het nou zo zijn dat er locaties zijn die uiteindelijk, na naar toepassing van die afstandsnorm, als passend betiteld zouden kunnen worden. Verwerpt u dan die optie? Nee, dat verwerpen we niet. Daar gaan we dan naar kijken. En dan gaan we natuurlijk vooral

▶ 2:40:41kijken van wat kunnen we verder nog aan maatregelen inpassen om de overlast nog verder te beperken? Dat is uiteindelijk onze doelstelling. Onze doelstelling is niet om hier heel hard te strijden tegen windmolens, Letterlijk en figuurlijk. Onze doelstelling is altijd geweest Wij willen gewoon vooral heel veel aandacht vragen voor overlast voor de omgeving. En we willen ervoor zorgen dat dit gewoon in een transparant en goed onderzocht traject is. En met name dat mogelijke verdere overlast in het gebied die al hoog is, tot een minimum beperkt wordt. Dus dat zou daarop mijn antwoord zijn. En als laatste het was geloof ik heer De Vries, die vroeg van bent u ook in contact met de provincie Zuid-Holland? En hoe lopen die gesprekken nou, Wij zijn niet direct in contact met de provincie. En waarom niet? Omdat wettelijk gezien de gemeente Rotterdam op dit moment bevoegd gezag is voor dit dossier. Gezien de capaciteit van dit van dit project. Dus het antwoord luidt nee.

▶ 2:41:42Dank u wel voor de beantwoording. Uh, u kunt uh uh, achterin de zaal uh de vergadering uh verder bijwonen. Als u daar nog tijd voor hebt. Uh, dan stel ik voor dat we doorgaan met uh agenda. En dan zijn we toegekomen aan het klimaat actieplan. En de commissie. Bespreekt zo.. Uh, zo dadelijk uh, de zesde update met mevrouw uh, met wethouder Biesheuvel. Maar voordat we dat gaan doen,. Merk ik dat we ook een beetje de behoefte hebben om een eh, om de benen te strekken en een bakje koffie te drinken, toch mevrouw Berkhout? Dus ik stel ik stel voor om 10 minuten te schorsen. De vergadering is geschorst.

▶ 2:53:05En daarmee zijn we toegekomen aan het klimaatplannen. En de commissie bespreekt zodadelijk de zesde update. Met wethouder Biesheuvel, en na afloop adviseert de commissie over de verdere behandeling daarvan. Voordat we in debat gaan met de wethouder, vraag ik de heer Franke namens Energie van Rotterdam plaats te nemen achter het spreekgestoelte. Toch nog even de instructies. U heeft zo dadelijk 5 minuten de gelegenheid de commissie toe te spreken, en daarna kijken we of er vragen zijn vanuit de commissie. U kunt de vragen dan noteren in het boekje dat u zojuist heeft ontvangen. En we halen eerst alle vragen dan op en daarna kunt u deze in één keer beantwoorden. Het woord is aan u. Ja, dank u wel, voorzitter. Ik ben Ronald Franken, directeur van Energie van Rotterdam. Het bedrijfsbureau, opgericht door en in eigendom van zeven Rotterdamse energiecoöperaties. Ik heb vandaag de eer om in te

▶ 2:54:06spreken namens deze samenwerkende Rotterdamse energiecoöperaties, met ondertussen meer naar meer dan duizend leden. Van Rozenburg tot Prins Alexander. Wij zijn de energie van Rotterdam. Er is net ook nog een. Presentatie voor ons op geüpload waar u ons kan vinden. Wij zijn democratisch georganiseerde energiegemeenschappen van bewoners, actieve vrijwilligers en lokale ondernemers. We organiseren duurzaamheidsmarkten en collectieve inkoop. We adviseren bewoners en startende buurtinitiatieven en we beheren in Rotterdam samen zestien grote collectieve zonprojecten in lokaal eigendom. Samen met lokale ondernemers en partners als buur, kracht en LSA bewoners ondersteunen we dit jaar 21 energiegemeenschappen. Daarmee bereiken we ruim duizendachthonderd bewoners, van Carnisse tot in de organische buurt en van het Oude Westen tot in Zevenkamp. We helpen bewoners bij gezamenlijke isolatie en collectieve projecten en zon en aardgasvrije oplossingen. Zo hebben wij dit jaar samen met de gemeente

▶ 2:55:09de potentie van Rotterdamse buurtwarmte onderzocht, waarna de eerste initiatieven in Prinsenland, Kralingseveer en de Basisbuurt op zijn weg zijn geholpen. Als gemeenschap hebben wij daar zelf tijd, kennis en geld in geïnvesteerd. Onze aanpak werkt. Omdat wij zorgen, omdat Hij zorgt voor draagvlak. We bereiken bewoners die hun buren meer vertrouwen dan de gemeente of de woningcorporatie. Bewoners die vanuit de buurt voelen dat er. Dat ze er niet meer alleen voor staan. En door samen te investeren en eigendom te organiseren, blijven de opbrengsten bovendien in de wijk. Zo wordt de energietransitie iets van de Rotterdammers zelf, in plaats van iets wat hen overkomt. Onze boodschap vandaag begint met enthousiasme. Voor het eerst zien wij in zien wij. Voor het eerst zien wij dat de energie, gemeenschap en lokaal eigendom expliciet een plek hebben gekregen in een Rotterdamse coalitieakkoord. Wij zijn er klaar voor. De afgelopen jaren hebben wij al veel samenwerkingen opgebouwd. Zo

▶ 2:56:12ontwikkelen we met de gemeente en marktpartijen aan een rol voor energiecoöperaties binnen de Rotterdamse isolatieaanpak. Ook werken we samen met Europese onderzoeksinstituten en gemeenschappen uit het Baskenland en Ierland aan een renovatietool die collectieve verduurzaming in de buurten moet versnellen. Daarnaast verkennen we nieuwe samenwerkingen met gemeenten rondom zon op VvE's en met bedrijven zoals Heijmans, rond geïntegreerde buurtsystemen voor opslag, opwek, warmte en én mobiliteit. Daarbij kunnen energiegemeenschappen ook bijdragen aan een oplossing in de netcongestie. Tot slot. Wij willen de energiearmoede in onze wijken aanpakken en werken aan energie delen in onze gemeenschap. Om binnen. Om onafhankelijk te worden van de schommelende energieprijzen. Maar tegelijkertijd moeten wij ook kritisch zijn. Het beleid voor lokaal eigendom dat u in 2024 heeft vastgesteld, komt niet tot goede uitvoering in de praktijk. Samenwerkingen bieden te weinig continuïteit en er wordt weifelend geacteerd om

▶ 2:57:14bestaande werkwijzen aan te passen. Zo bouw je geen lokaal eigendom op. Om hier verandering in te brengen, introduceren wij vandaag vier bewoners. Moties. Deze zijn in het systeem geüpload. Wij hopen dat u deze in uw commissie oppakt en in samenwerking met het college er werkbare raads moties van kan maken. De eerste motie versterken de doorgroei naar lokaal eigendom in grote wind en zon projecten, zodat energiegemeenschappen financieel zelfstandig kunnen worden. De tweede. Lanceren 2027 een stimuleringsregeling voor energiegemeenschappen, zodat nieuwe initiatieven kunnen starten en bestaande initiatieven kunnen professionaliseren. Ten derde zorg voor een doorlopend programma aanbod van gemeentelijke daken voor lokaal eigendom, zodat energiegemeenschappen met zekerheid projecten kunnen ontwikkelen. En tot slot. Ten vierde. Motie geeft warmte gemeenschappen ondersteuning en ontwikkelt

▶ 2:58:15tijd binnen de Rotterdamse Warmte programma, zodat u ook deze initiatieven een eerlijke kans krijgen. Als u nog vragen stelt, dan heb ik daar echt tijd voor na afloop. Afsluitend. We zien de uitgestoken hand in dit coalitieakkoord en wij willen deze graag aannemen. Wij zijn er klaar voor, want nieuwe energie begint in de wijk. Dank u wel. Dank u wel. De heer Franken. Kijk ik de commissie rond. Ja, beginnend bij mevrouw Marcouch. Voorzitter, dank. Dank voor het inspreken. Fijn dat u al moties heeft gereedgemaakt voor ons, dat dat helpt in het werk als andere mensen ook moties voor ons willen maken. Dat graag. Nee, maar even zonder dollen. De heer Meurink, Mevrouw Van Wichelen van D66 en ik hebben destijds heel hard gewerkt aan dat er überhaupt een leidraad lokaal eigendom in Rotterdam zou worden opgesteld. We zijn blij dat die bestaat. We zijn minder blij om te horen dat die niet uitwerkt zoals we zouden willen, dat die uitgewerkt zou worden. Of in praktijk gebruikt wordt. Dus ik zou u wel willen vragen om daar misschien

▶ 2:59:17wat meer over te vertellen. Hoe de leidraad daar effect heeft op de werkzaamheden van energiegemeenschappen en coöperatieven. En daarbij benadrukken dat wij vanuit Pro enorm veel waarde hechten aan die energiegemeenschappen. We denken dat het voor het draagvlak van klimaatadaptatie en mitigatie op beide vlakken ontzettend belangrijk is dat we dat soort gemeenschappen hebben en dat we die ook ondersteunen. Maar we zijn ook wel nieuwsgierig wat de praktische waarden zijn. En die moties, daar zullen we ook naar kijken en wellicht op een vorm inbrengen of aanpassen, Maar die moeten we eerst nog even lezen. Dank u wel. De heer Möring. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Uh. Mevrouw Melkert neemt de woorden uit de mond, in ieder geval over onze eigen initiatieven om tot een beleid te komen voor lokaal eigendom. Dus die vraag zal ik achterwege laten. Maar ik kan het wel. Twee andere vragen, namelijk. In die vierde motie over de warmtegemeenschap ook ondersteuning ontwikkeltijd. Ik had in ieder geval begrepen destijds in ieder geval dat de gemeente ook juist actief bezig was met energie van Rotterdam te kijken. Inderdaad van

▶ 3:00:17hoe binnen het nieuwe warmte stelsel daar een plek voor zou kunnen zijn voor deze gemeenschappen. Begrijp ik hieruit dat dat niet zo heel soepel loopt en dat daar dus meer ondersteuning bij nodig is? En de tweede vraag gaat over de de renovatietool voor u als klant in Ierland. Weten de gemeentelijke ambtenaren hier in Rotterdam al van? En hoe reageren zij op deze renovatietools? Zou dat ook in Rotterdam kunnen helpen?. Dank. De heer Carlos. Ja, dank, voorzitter. Dank voor het inspreken. Ook ik uh, u begon aan het einde nog over de aanpak van energiearmoede en daar zou ik misschien wel meer toelichting op willen. Hoe u dat en hoe u dat voor jullie zien en of daar ook al contact mee is geweest met de gemeente en of daar een reactie op is. Dank je. Mevrouw Krullers. Ja. Dank voor de voor de bijdrage. Wij als voorbeeld. We willen ook. Graag meer weten over buurt energie. Dus hebben jullie ook gedacht aan opslag en buurtbatterijen en in welke wijken dat misschien eventueel zou kunnen vliegen? En of we daar dan nog als gemeente aan kunnen bijdragen.

▶ 3:01:20Mevrouw Josken. Ja, dank je wel, voorzitter. Dank voor het inspreken. Ik ben helder en de vragen wat u heel netjes vertelt dat samenwerking en bieden weinig continueert daar en wordt weifelend geacteerd. Uh, misschien ligt het aan mijn Nederlands hoor, maar ik begrijp niet zo uh, tactisch geformuleerde zinnen. Misschien kunt u een beetje uitleg geven wat echt precies het probleem is. En de andere vragen over de Energiearmoede en energietransitie. Hulp. Uh, in agniesubstraat Uh was uh een uh ja. Voorbeeld Uh. Uhm ja dat uh uhm ja die uh als uh aardgasvrij maken niet echt lukte. Uh Heeft u daar ook een rol kunnen spelen? Uh zo nee, uh. Aan wie ambieert u dat dat soort projecten op te pakken?. Dank u wel, mevrouw. Fraude. Dank voor het inspreker en heel blij met ook de concrete handvaten die worden gegeven. Ik ben wel benieuwd of u deze concrete handvaten ook al met de wethouder heeft besproken. En waarom

▶ 3:02:21u dan? Waarom u de noodzaak ziet om om ook hier deze commissie toe te spreken hierover. Dank u. Dat waren de vragen. De heer Franken. Bent u. Klaar om te antwoorden? Ja. Ja. Ja. Dank je wel. Uhm. Ik zal het. Ik zal de stap voor stap erbij doorheen proberen te gaan. Uhm. Uitwerking van lokaal eigendom. Misschien ook meteen antwoord op het weifelend acteren. Ehm, nou ja, het is altijd de vraag natuurlijk. Hoe ga je beleid uiteindelijk echt in de praktijk neerzetten? Als wij, als wij doelen op weifelend acteren, dan heb ik het met name over dat we afgelopen twee jaar heel actief bezig zijn geweest met de gemeente om gemeentelijke taken te krijgen. Er wordt aan de ene kant hard aan gewerkt en af en toe krijgen we een dak. Maar een en een enkel dak. Ontwikkelen is met een moeilijke taak en het laaghangend fruit is ondertussen al verdwenen. In Rotterdam. Is is heel lastig. We hebben eigenlijk pakketten aan daken nodig. Er is een programma aan daken nodig om te zeggen dit gaan we gezamenlijk kunnen ontwikkelen.

▶ 3:03:23Ehm, nou nu ligt er even als voorbeeld al sinds januari een lijst van vijftien daken. Waarvan wij gezegd hebben die wil daar, we willen er acht oppakken om die te gaan ontwikkelen. Maar uiteindelijk komt puntje bij paaltje. Zijn assetmanager, die toch wil zeggen dat er uiteindelijk vier, vijf of zes daken afgestreept worden. En er ligt uiteindelijk niks. Niks waar we uiteindelijk verder mee kunnen, terwijl we ondertussen wel naar dingen voorbereid hebben,. Mensen aangenomen hebben, et cetera. Dus het is. In dit soort acties is het zoeken naar hoe. Hoe krijg je de assetmanager in dit geval of het vastgoed beheer wat vaak vanuit een andere, andere, andere bril kijkt en dan toch toch mee in de in dit geheel, omdat tijdelijk lokaal eigendom mogelijk te maken. We zien trouwens hetzelfde bij de woningcorporaties gebeuren, dat ook daar de assetmanagers uiteindelijk de drempel opwerpen, terwijl er nog vaak met de duurzaamheidsprogramma's managers nog wel te spreken valt. Ehm. Andere kant ook. Dat is de eerste motie die we ingediend hebben en waar er weifelend geacteerd wordt. Dit gaat over grote projecten.

▶ 3:04:24Er is een inspanningsverplichting, wordt vaak opgelegd richting projectontwikkelaars om lokale partijen mee te nemen in het. Sinds 2015 zijn er zeven grote windprojecten. Neergezet in en in Rotterdam en omgeving. Daar is er geen één waar lokale eigendom of waar lokale lokale gemeenschappen mede eigenaar zijn geworden. In een inspanningsverplichting lijkt niet te werken. Wij hebben veel gesprekken gehad met ambtenaren over hoe kunnen wij op een bepaalde manier in aanbestedingen meegenomen worden. En ze houden dan toch vast aan de oude regels en en zijn niet, of durven net niet de stap te zetten om te zeggen hé, we gaan het even anders doen. Deze keer omdat we namelijk de gemeenschap hier gewoon ook aan tafel een plek willen geven. En dat even over lokaal eigendom en en en en de de stroop waar we daar doorheen lopen. Af en toe. Even kijken. De vraag over warmte die gesteld wordt.

▶ 3:05:25Ja, ik, ik, ik, ik, ik heb het hele hele stuk mee gekeken vandaag. Ik vond het wel interessant. Voor het warmteprogramma wat er inderdaad gepresenteerd werd. En wat je daar ziet is inderdaad. Binnen twee jaar worden er al Waarom de kavels aangewezen? Wat wij vragen in deze motie is eigenlijk geef energie. Gemeenschappen die met buurtwarmte aan de slag willen. Geef die ook echt tijd en ruimte om zich te ontwikkelen. Want. Want een warmteontwikkeling is, is niet zomaar even een zonproject. Het zijn grotere, grote, complexe projecten. Daar zal ook tijd en energie in moeten om dat allemaal goed op te bouwen. Om de goede ondernemers ook bij de gemeenschappen op kunnen aan te sluiten. Dus geef die, geef die de tijd. Wij hebben inderdaad afgelopen jaar, dat heb ik ook aangegeven, een verkenning gedaan met de gemeente en samen met de provincie over waar kunnen wij buurtwarmte starten? Daar zijn inderdaad drie buurtwarmtelocaties die ik noemde zijn eruit gekomen en Alex Energie is de. Coöperatie bij ons die die buurtinitiatieven. Onder o.a. onder andere hand meegenomen heeft. Wij hebben daar vanuit Energie

▶ 3:06:28van Rotterdam ook geïnvesteerd met middelen om te zeggen ze zijn morgen, krijgen te horen of ze inderdaad. Welke van deze buurtbewoners initiatieven klaarstaan om de vervolgstap te maken naar. Naar de aanvraag richting de provincie voor de projectontwikkeling. De stappen die ze willen zetten dus. Dit soort initiatieven. Dit zijn er nu drie. Wij willen. Wij willen door. En wij willen hopen dus ook dat we daar ruimte voor krijgen om de initiatieven op plekken en. Wij snappen ook dat het niet op alle plekken kan, omdat daar voorrang geven moet worden aan naar goed aan aan de aan de warmtekaart of de wat kaart. Maar het is zoeken. Samen met de gemeente hoop ik dat we op de goede plekken dat misschien wel naar boven kunnen trekken. Ehm, even kijken. Vraag over de renovatietool. Ik wil de vragen die misschien wel zijn niet helemaal scherp meer, maar wat? Wat wij aan het doen zijn met renovatietool is.. Of wat als. De vraag was inderdaad of de gemeente daarvan weet. Ja, er zijn ambtenaren in de gemeente die hiervan weten. Maar hoeverre we daar iets mee

▶ 3:07:28gedaan hebben, dat is verder daar blijven liggen. Wat wij in ieder geval. Voor ogen hebben is uiteindelijk dat wij een een tool uiteindelijk organiseren waar we potentieel zelf ook eigenaar van kunnen worden. En een tool die we uiteindelijk kunnen kunnen inzetten wat er nu al vaak gebeurt in de wijken, dat zie je ook in het installatieprogramma, zijn commerciële partijen. Die kunnen energie advies geven. Er zijn tools die je even invult die energie advies kunnen geven. Deze tool is deze tool die we aan het maken zijn met. Dus ook Europese Gemeenschap is heel specifiek bedoeld om mensen mee te werken van Hey, ik heb energieadvies, maar meteen triggeren. Hey, maar mijn overbuurvrouw ook En mijn. Verderop in de wijk zijn er ook mensen die hier met hetzelfde bezig zijn om daarmee de gemeenschapsvorming te triggeren, te zeggen laten we het samen aanpakken, Laten we die isolatie aanpakken die ik anders alleen ga doen. Laten we collectief inkopen. Dat is dat. Dat zijn de triggers die we erachter willen hebben. Maar ook opbouwend naar. Buurtwarmte. Dus het gaat over eengezinswoningen, meergezinswoningen. Met veel VvE's zijn we in gesprek van duizendachthonderd mensen waar ik. Zij die we bereiken, daar zitten heel veel VvE's tussen,

▶ 3:08:31Uh koop, maar ook sociaal en alles en nog wat. Heel veel mensen zijn echt op zoek naar wat moet ik, wat kan ik? En ze worden er blij van als ze doorhebben dat er meer mensen in hun buurt, in een wijk, in hun complex eigenlijk dezelfde vraagstukken hebben. Dus dit willen wij uiteindelijk initiëren met die met die tool, dat die gemeenschapsvorming erachter gaat en dat we daar dus mee als gemeenschap grotere stappen zetten in plaats van die individuele aanpak. Zodat er ook later waar jullie met de warmte aansluiting. Want we moeten eerst een lans in eerste instantie altijd goed isoleren voordat we een warmte gaan. Dat we in ieder geval dat ook goed georganiseerd hebben. Energiearmoede. Wat wij op dit moment doen, en dat is ook een van de redenen waarom wij echt geloven in collectieve projecten waar we als gemeenschap in stappen, is om ook die assets in eigen handen te krijgen en daarmee ondernemer te worden in als gemeenschap. Dus wij willen eigenlijk. Groeien van. Eh. Bewoners worden gezien als gebruiker naar. Dat er

▶ 3:09:32bewonerscollectieven zijn die worden gezien als partner en die mee kunnen instappen in dit soort projecten. Want het hebben van die assets in eigen hand en eigen wijk, betekent uiteindelijk dat we energie kunnen gaan delen binnen deze gemeenschap. En als wij kunnen energie kunnen gaan delen binnen de gemeenschap, dan hopen wij ook gewoon stabiele prijzen te kunnen garanderen voor iedereen. En dat we daar dus ook. En wij willen proberen daar ook iedereen in mee te nemen. Dus we hebben bijvoorbeeld de zon projecten waar ik het over had van zestien zon projecten. Daar kan je deelnemer voor worden als je voor € 25 instapt. En daarmee kan je gewoon energie delen binnen dat soort projecten. Daar willen we uiteindelijk naar toe groeien, zodat ook mensen met laag inkomen en we zien dat ook zeker de projecten op sites die we neerzetten hebben dat 30 tot 40% van de mensen met en met minder dan € 100 instappen. Dus er is vraag naar om deze groep, die vandaag vanuit deze groep. Wat we nu doen. We zijn nog niet aan het energie delen, want we willen namelijk ook eens naar meer van dit soort zon. Daar hebben we echt nodig. Uhm meer uh uh, grotere projecten. Wat we nu zien is met de projecten die we hebben is. Dan maken we

▶ 3:10:35af en toe links winst van Dat zeggen wij, dat zetten we in een wijkfonds en daar investeren wij weer terug in in de wijk. Er worden energie vouchers uitgedeeld. Bij mensen in de buurt waarvan we denken hey, die hebben dat nodig. En energiecoaches erachteraan. De we Er is coöperatie op ons plein. Stroom is met de gordijnen project begonnen om gordijnen in te meten bij mensen, zodat ze uiteindelijk in de in de winter ook gordijnen hebben. Maar dat zijn kleine kleine stappen die we langzaam groter willen maken. Buurt, energie en opslag. Ja zeker. Interessante vraag. Ehm. De wethouder Zeegers heeft vorig jaar een platform georganiseerd. Mevrouw Biesheuvel is daar nu ook ook ook bij aangesloten. Binnen ons platform zijn wij inderdaad in gesprek met allerlei partijen over Net Congestie. En wij? Wij zijn er hele interessante connecties aan het maken, Zoals Dus wat ik al zei. Gesprekken met Heijmans, die we al best wel ver aan het opvolgen zijn. Heijmans ziet ook de problemen met de netcongestie. Is buurt energiesystemen aan

▶ 3:11:36het ontwikkelen om überhaupt nog te kunnen gaan bouwen? Dus dat gaat over warmte, opwek op warmte, bodem, warmte, opwek, opslag en mobiliteit et cetera. Ze kunnen het nog niet goed wegzetten, want de businesscases zijn nog niet sluitend als je het allemaal in de in de woningen duwt. Wij als gemeenschap willen dit soort projecten overnemen. Wij zijn heel, heel erg, heel erg op zoek naar dit soort grote partijen, dit soort projectontwikkelaars, om uiteindelijk ook echt op mee, mee samen mee te kunnen ontwikkelen en uiteindelijk eigenaar te worden van dit soort buurtsystemen. Waar we dan uiteindelijk ook echt gewoon de energie kunnen gaan delen en met elkaar kunnen organiseren. Ehm, de organische buurt? Ehm. Ja, dat is zeker interessant. Ik denk niet dat wij heel erg veel betrokken zijn geweest aan de voorkant bij de de eerste warmtevraag, Maar de laatste tijd zijn we inderdaad specifiek in deze buurt inderdaad stappen aan het maken. En dat doen we ook samen met de gemeente in combinatie met de isolatie aanpak. Dat is eigenlijk toch niet zo. Buurt gaat de eerste wijk zijn waar we gaan proberen, waar we als buren de wijk

▶ 3:12:37langsgaan om te kijken. Doe mee, kom mee en zorg dat je een energieadvies krijgt. En wij? Wij ondersteunen je daarin dat wij daar die rol gaan pakken. Dat is voor ons de eerste stap om naar de gemeenschapsvorming te gaan. En wij? Wij geloven erin en wij denken dit ook dat. Dat zien wij ook. Als wij die gemeenschap zou meekrijgen, dan gaan we stap voor stap naar stap. En uiteindelijk kan zo'n buurt wellicht zeggen misschien gaan we het zelf wel doen. Buurtwarmte. Of misschien snappen we op gegeven moment dat we gezamenlijk moeten instappen in een in een in een groter traject vanuit de gemeente. Maar dat is inderdaad de route die we aan het opzetten zijn. Dat die gemeenschap aan het opbouwen zijn. Daar gaan we komend jaar meer mee beginnen om daar meer energie in te steken. En dan de laatste vraag. Zijn Zijn de de moties al besproken met de wethouder? Nee,. Wij, wij zijn relatief misschien later bij elkaar bij elkaar gestopte moties en gezegd van hé, dit is wat we willen bereiken. Nee, ik vraag ook echt aan deze commissie. Pak ze op,.

▶ 3:13:39Verbeter ze. Er zullen vast nog juridische vraagstukken in zitten. Uitvoeringsvraagstukken waar wij nog niet naar gekeken hebben. En volgens mij is dat ook jullie rol om dat goed te gaan doen in afstemming met, nou ja, met en met ambtenaren, om daar wellicht uiteindelijk met het college uiteindelijk van goede moties van te maken. En schroom niet ons om om ons daarbij te bevragen of het inderdaad steeds. Voor elkaar krijgt wat we graag zouden willen doen. En dat was volgens mij. Dank je wel, voorzitter. Dank je wel, meneer Franken. Dank voor uw inspreekbijdrage en het beantwoorden van de vragen. U kunt het volgen van de vergaderingen op de tribune bijwonen. Uhm, dan nodig ik mevrouw Verplanken namens Extinction Rebellion Rotterdam uit om plaats te nemen achter het spreekgestoelte. En voor u ook? Welkom. Ik hoop dat u inmiddels bekend bent met de werkwijze. U heeft zo dadelijk 5 minuten de gelegenheid de commissie toe te spreken. En dan kijken we of er vragen

▶ 3:14:39voor u zijn. Het antwoord is euh. Het woord is aan u. Beste voorzitter. En commissieleden. Deze commissie voor Leefomgeving en Economie heeft alles te maken met de klimaatcrisis. Daarom doe ik namens Extinction Rebellion Rotterdam vanmiddag een dringend beroep op u. In 2021 heeft de Rotterdamse gemeenteraad de klimaat noodtoestand uitgeroepen. Inmiddels zijn we vijf jaar verder en lukt het Rotterdam niet de klimaatdoelen voor 2030 te halen. Het Collegeakkoord heet Vaart maken. Wij zeggen liever alle hens aan dek. De afgelopen extreem hete en droge zomer met een oversterfte van 35.000 mensen in Europa, was de zomer van de waarheid. Op overheden rust de verantwoordelijkheid. Inwoners te

▶ 3:15:39beschermen tegen de klimaatcrisis. Dat omvat meer dan hitte bestrijding en ijsjes uitdelen. Rotterdam draagt daarin zelfs een extra verantwoordelijkheid. De gemeente is immers grootaandeelhouder van het Havenbedrijf en de Rotterdamse haven en industrie zijn, zoals bekend de grootste bron van CO2 uitstoot in Nederland. Het college wil van Rotterdam de sterkste en groenste economie van Europa maken. Nu zijn we pas flats groen, want de CO2 uitstoot van Rotterdam als geheel daalt. Nauwelijks in het industriecluster steeg de uitstoot zelfs in 2025. Voor 2030 moet die uitstoot ten opzichte van 1990 halveren om een reductie van 55% te bereiken.. Wij Rotterdammers willen daadkracht zien en geven een voorzet.

▶ 3:16:41Blijf niet vasthouden aan energie intensieve industrie waarmee Rotterdam groot is geworden. Bepaal welke industrie in 2050 nog in onze regio past. Kies voor circulariteit en hoogwaardige maakindustrie. Bedrijvigheid met een hoge toegevoegde waarde. Gebruik alle invloed als aandeelhouder, zodat het Havenbedrijf daadwerkelijk afspraken met bedrijven gaat maken over CO2 afbouw. Beperk de opslag ervan CCS tot bedrijven waarvoor elektrificatie niet mogelijk is. Voorkom investeringen in blauwe waterstof die ons nog jarenlang afhankelijk houden van aardgas en CO2 opslag. En wees zeer kritisch op ecologische schade en mensenrechtenschendingen bij de import van groene waterstof. Alle hens aan

▶ 3:17:43dek betekent ook dat Rotterdammers moeten kunnen volgen wat er gebeurt, want zij maken zich zorgen over het klimaat. Het college beloofde in het coalitieakkoord transparant te rapporteren over de voortgang op klimaatgebied en CO2 reductie. Organiseer daarom ieder half jaar een openbare bijeenkomst waarop het college verantwoording aflegt over waar Rotterdam staat, wat goed gaat en waar extra maatregelen nodig zijn. Dan nog drie andere punten uit het coalitieakkoord. Ten eerste de autoluwe binnenstad. Een goed plan, maar wees consequent. Maak Rotterdam ook cruise luw. Iedere week varen meerdere gigantische cruiseschepen diep de stad in die zwaar vervuilende stoffen uitstoten. Veel passagiers komen per vliegtuig en vervolgens met taxi's en bussen naar de cruise terminal.

▶ 3:18:45Hoe valt dit te rijmen met de klimaatdoelen en de gezonde leefomgeving? Ten tweede Rotterdam The Hague Airport. Van één op de vijf omwonenden is volgens de GGD de slaap verstoord. Oefen daarom nu bij het Rijk voor het definitieve luchthavenbesluit. Druk uit om vluchten en overlast drastisch te beperken. En uitbreiding onmogelijk te maken. En tenslotte mensenrechten. In 2025 nam de raad de motie. Spreek je uit tegen mensenrechtenschendingen in Gaza aan en in 2026 de motie. Drie keer scheepsrecht. Geen wapendoorvoer naar Israël via Rotterdam. Goeie stappen die nu om een vervolg vragen. Terwijl Nederland internationale verdragen en wetgeving moet naleven. Gebruik als gemeente alle mogelijkheden om vervoer van wapens en militaire

▶ 3:19:48goederen via de haven naar en vanuit Israël te voorkomen. En drink bij het Rijk aan op verdere stappen. Wat? Rotterdam mag op geen enkele manier bijdragen aan genocide, oorlogsmisdaden en etnische zuivering. Beste commissieleden. Rotterdam heeft de klimaat noodtoestand niet uitgeroepen om vervolgens af te wachten. De klimaatcrisis dendert voort. Alle hens aan dek houdt in verantwoordelijkheid nemen, handelen, ingrijpen en keuzes maken. Stel ons Rotterdammers niet teleur. Dank u wel. Dank je wel, mevrouw. Voor planken. Zijn er vragen vanuit de commissie? U mag daar het woord geven, mevrouw Morcoach. Ja. Dank u wel en veel dank voor het inspreken. Misschien even de microfoon uitzetten? Ja, geen probleem. Uhm. Nou, ik zal het kort houden. U stelt

▶ 3:20:49terechte vragen. Vinger op de zere plek ook. Dat doet u vaker. Dank daarvoor. Uhm. Ik zou de commissie willen vragen om de vragen die ieder geval bij de portefeuille van de wethouder passen. Ik denk dat het ongeveer de eerste zes zijn. Straks ook gewoon te stellen aan de wethouder. In ieder geval, ik zal het doen. Uhm, ik denk dat ik daarvoor de steun wel kan krijgen. Uhm. En ik wilde een opmerking maken over de het laatste punt dat u maakte. U zei het zelf ook al in uw inspreekbijdrage, maar morgen gaan we in de commissie veilig heel uitgebreid spreken over wapendoorvoer en over Palestina. Ik denk dat het goed is dat u daar dan ook naar kijkt. Dus dat is meer en meer een heads up. En de vragen zullen we straks stellen aan de wethouder. Mevrouw Josken. Ja, hartelijk dank voor het inspreken. Uh. En ook heel uh. Fijn dat u. Zo mooi, uh breder uh samenvat dan wat het allemaal gedaan moet worden willen wij die uh doelen halen. Maar als t u tot het eind van dit jaar is, één

▶ 3:21:52uh, suggestie aan de wethouder zou willen geven wat er echt gedaan kan worden om de urgentie te laten komen. Wat zou dit zijn volgens u?. Mevrouw Verplanken. Ik zie, uh, eigenlijk één vraag, dat ze van mevrouw Jos Coenen en de heer daar een handreiking vanuit mevrouw meer kreeg om uw vraag te herhalen, straks in het reguliere debat. Dus t uh woord is aan u. Ja. Dank voor de vragen. Uhm. Ja uhm. Ik denk uhm. Wat belangrijk is, is dat uhm de coalitie pro prioriteit stelt. Er zijn ontzettend veel projecten. Uhm en uhm. Ik begreep uit een een uhm stuk van de Rekenkamer de in totaal 253. Ik kan me voorstellen dat je dan door t tussen de bomen uh uh de het bos niet meer ziet. Uhm. Prioriteiten stellen is

▶ 3:22:53denk ik heel belangrijk en zelf heb ik de indruk gekregen dat uhm,. Uhm. De belangrijkste prioriteit, namelijk de afbouw van de fossiele industrie in de haven, die onvermijdelijk is, dat die te weinig prioriteit krijgt en. Dat er voor oplossingen gekozen wordt die ogenschijnlijk op papier succesvol zijn. En dan denk ik aan CO2 opslag,. Maar in de praktijk eigenlijk te weinig opleveren. Als we het op een wereldwijde schaal bekijken, omdat in wezen scope drie daar niet in meegenomen wordt. En uhm ja, dat. Dat is een ernstige tekortkoming. Dus ik zou willen zeggen ga uit van scope drie en bekijk dan wat je prioriteit moet hebben en wat absoluut, uh als eerste aangepakt moet worden. En dat is, en dat blijft

▶ 3:23:57uh uhm, de de fossiele industrie in de haven. Dank u wel.. Dan uhm. Uh, dank voor uw uh. Inspreekbijdrage en het beantwoorden van de vragen. Ook u kunt het vervolg van de vergadering bijwonen op de tribune. Dan gaan wij door met uh, met debat, met de wethouder. En dat is, uh, mevrouw Biesheuvel welkom. Ik geef zo dadelijk het woord aan de commissie voor een eerste termijn. Daarna volgt de beantwoording, uh door de wethouder en kijken we of er eventueel behoefte is aan een tweede termijn. Ik begin met mevrouw Abrahamsen. Ja, dank u wel, voorzitter en excuses. Ik zal de vergadering ietsje eerder moeten verlaten. Uhm, en ik wil gelijk even ingaan inderdaad op het Car en de resultaten daarvan. Ik zie een hoop resultaten in de update, waaronder dus ook een hoop energie scans die we hebben

▶ 3:24:57kunnen doen voor bedrijven de afgelopen jaren alleen tegelijkertijd. Per 1 januari moeten bedrijven per tien parkeerplekken een verplichte laadpaal installeren. En als dat een nieuw gebouw is, is het zelfs per vijf parkeerplekken. En we zien ook dat door de netcongestie er helemaal geen ruimte is voor nieuwe laadpalen aan te sluiten op het net. En ik heb de afgelopen jaren al vaker gepleit voor ondernemers dat we meer moeten belonen voor hun inzet om te verduurzamen. En ja, we zien dus eigenlijk dat ze met name onmogelijke wetgeving daarvoor terugkrijgen. Ook op bedrijventerreinen willen ondernemers vaak meedenken. Alleen ook daar worden ze door de regels in de weg gezeten. Doordat bijvoorbeeld hun totale energiecontract wordt gekort als ze juist willen gaan samenwerken met. Met de vorige wethouder zijn we hier ook al eens gezamenlijk over naar Rozenburg gegaan. Dus allereerst mijn vraag aan u wilt u zich ook blijven inzetten om dit soort zaken aan te kaarten. Bij de bij de netbeheerders? Als er dus inderdaad oplossingen

▶ 3:25:59komen om eigenlijk ook het net te ontlasten, en die kunnen dan formeel nu nog niet helemaal door die wetgeving en regels van de ACM heen komen, maar dat we daar echt wel proactief gaan kijken. Kunnen we dat juist als oplossingen aandragen waardoor die ondernemers verder kunnen met hun ideeën?. Maar ook ja, wat gaat de wethouder doen om ondernemers wel gemotiveerd te houden? Als ze dus steeds weer met die regels te maken krijgen die ook hun geld kosten en die ze eigenlijk niet eens uit kunnen voeren. En kunnen we als gemeente dan ook nog iets doen om hun tijdelijk een ontheffing te geven voor die nieuwe regelgeving die per 1 januari ingaat? Zodat in ieder geval totdat er echt duidelijk is hoe we hiermee om kunnen gaan in onze gemeente rondom de netcongestie, dat ze die ontheffing dan krijgen. Dank, mevrouw Marcouch. Voorzitter. We zijn allemaal een beetje moe. Ik zit wel sinds uh 9.00u bij commissie Bouw en Wonen, dus ik uh zal er proberen vlot doorheen te

▶ 3:27:00gaan. En ik had al echt een hoop technische vragen ingediend, dus uhm daar daar kan had ik al veel antwoorden uitgehaald. En voorzitter, dit is natuurlijk ook een update van het vorige college eigenlijk. Dus we. Hebben er al een tijdje mee gewacht en de verkiezingen zaten uh, nou gewoon de uitwerking van verkiezingen en het maken van college. Zo, dat duurde allemaal even,. Maar het lijkt me wel echt heel erg fijn als de volgende update en de bespreking in de commissie niet meer zo ver uit elkaar zitten. Want als we klimaat heel belangrijk vinden en we willen dat behandelen, dan moeten die updates en de bespreking, de politieke bespreking dichter bij elkaar Dus dat mijn eerste. Pleidooi. Maar goed, voorzitter, de fractie van Pro maakt zich veel zorgen om de route naar 2030. Het gaat met de huidige maatregelen niet goed genoeg om die 55% reductie in 2030 te halen. We zitten dan op 35 35% en dat gaat dan over 4644 kg. Ton CO2. En dat is een enorme opgave. En we maken ons daar oprecht echt heel veel zorgen over. En het is ook nog eens groter geworden sinds de vorige doorrekening. Het doel van 2025

▶ 3:28:03is gehaald. En dat zagen we natuurlijk al aankomen, want het was niet enorm ambitieus. Maar goed, fijn, we hebben in ieder geval iets gehaald. Maar nu is het wel aan ons om de daadwerkelijke klimaatdoelen te halen. Want wij gaan door tot 2030 In ieder geval, dat is onze politieke termijn. En dan moeten we ook nog eens een goed voorzetje doen om 2050 te halen. Wat ons uiteindelijke doel is om een klimaatneutraal en een fossielvrij Rotterdam te hebben. En dat blijft ook onze inzet. We hebben de stukken zorgvuldig doorgenomen, dus ook technische vragen ingediend. En ons pleidooi vandaag en de vragen die daarbij horen, gaan vooral over die naderende doelen. Dus niet over korte termijn, maar vooral over lange termijn. Die doelen zijn uitdagend en plannen maken is goed. Dat staat in het klimaat. Actieplan ook, Maar plannen waarmaken is nog beter. We begrijpen natuurlijk dat deze update dus nog enigszins verouderd is. En wellicht de volgende keer dat we het over hebben, ben ik iets blijer in mijn uitingen omdat de plannen waarmaken deel wat meer naar voren is gekomen. Ik verwacht ook dat nadat de wethouder nu een tijdje heeft ingewerkt, dat de komende tijd vooral gaan knallen.

▶ 3:29:05Goed, voorzitter. Mijn vragen. Mijn eerste vraag. Wethouder, hoe gaat u ervoor zorgen dat u 2030 halen? Dat is eigenlijk gewoon mijn hele algemene vraag. Welke? Ja, het is ik. Ik zou u bijna willen smeken. Welke maatregelen zijn daadwerkelijk hard? Wat is het alternatief als een paar zeer grote projecten opnieuw vertragen? Hoe houdt het college grip op het klimaatdebat om grotendeels afhankelijk te worden van fossiel? Uhm, welke terugvalopties bestaan als grote projecten als portals nog verder vertragen? Dat is allemaal één vraag. Vraag twee Wanneer gaan we ook in de stad merken dat er een klimaat noodtoestand is uitgesproken? Dat hebben we vaker herhaald in de commissie. We hebben als gemeente een klimaat noodtoestand uitgesproken. Maar of we dat nou echt merken in de stad? Nou, ik zou zeggen van niet. Ik heb vaker gepleit voor een klimaatklok dat laat dat aftelt ook. Ik zou dat graag weer willen vragen aan de wethouder of zij daar voor open staat. Ik zou daar graag een motie voor willen indienen, maar überhaupt zou ik willen vragen of we de klimaatnood en dat we daar echt mee

▶ 3:30:09bezig zijn, als stad visueler kunnen maken. Ik vind het fijn dat we de plaatjes hebben in Het kan naar ons toe. Dat is voor ons heel visueel. Maar in de stad merk je daar niet heel veel van. Natuurlijk merk je de effecten van klimaatverandering, maar de dingen die wij doen om dat tegen te gaan merk je wat minder. De heer Möring. Dank u wel, meneer de voorzitter. Kijk, ik vind visueel maken naar zeg maar de burger. Op zich kan ik me niet voorstellen, maar ben wel benieuwd wat mevrouw Mohr Korts daar precies mee wil bereiken. Als zeg maar de hele buitenwereld ziet hoe het ervoor staat. Want ik denk dat meeste mensen langzamerhand, als ze het willen weten, best een goed beeld bij zouden kunnen hebben. Mevrouw Morocot. Dank u wel, voorzitter. Voorzitter. Ik ga ervanuit dat de heer Moringa ook weet hoe belangrijk het is dat klimaatbeweging groter worden en hoe belangrijk het is dat communicatie rondom klimaat feitelijk correct is en zichtbaar is voor bewoners om daaraan te blijven herinneren, waardoor het draagvlak voor klimaatbeleid ook alleen maar groter wordt. Bijvoorbeeld de shirts van Rob Jetten met klimaatrammen erop. Ja, het is een communicatiemiddel, maar het laat wel iets zien over hoe belangrijk we klimaatverandering moeten vinden.

▶ 3:31:09De heer Meuring. Dank u wel, meneer Voorzitter. Ik kan zeker bevestigen dat prachtige trui is, maar desondanks zeg maar voor meeste mensen, als je alleen maar heel soort van kort en bondig probeert te projecteren wat er aan de hand is. Dat zal voor meeste mensen echt niet genoeg zijn om opeens te weten oh, en nu moet ik dit doen zeg maar. Of een verandering eens vragen wat het is. Dat hebben we al vaker gemerkt zagen ook in burgerberaad. Het is een nogal complex onderwerp. En wij zijn allemaal wel heel goed ingelezen en kunnen nog iets ermee doen. Maar dat het is gewoon best wel ingewikkeld en mensen aan laten aansluiten bij bewegingen. Dan vraag ik me een beetje af is dat nou het doel van wat we hiermee beogen?. Terwijl eigenlijk gewoon draagvlak voor klimaat. Daar ben ik helemaal mee eens. Laten we dan daar eens en kijken. Ik vraag me af of een grote klok dan daar de behulpzame factor in gaat zijn. Mevrouw Morkert. Dank u wel, voorzitter. Nou, ik denk dat de heer Moringa als ik die, als ik die motie indienen, de wethouder daar een positieve. Beoordeling aan geeft, het met mij eens is wat de klimaatklok was een voorbeeld van hoe we klimaat noodtoestand die we hebben uitgesproken, kenbaar kunnen maken aan

▶ 3:32:10de stad. Ik zeg niet dat de klok direct de uiting zou moeten zijn, maar het is wel het meest visuele en het grootste wat ik kan bedenken dat we op korte termijn, omdat het al bestaat. De instrumenten bestaan al. De stad is er voor gemaakt om zo'n grote klok neer te hangen, neer te zetten of te projecteren. Maar het laat. In mijn betoog niet zo zijn dat de klok de enige methode is. Het vooral de zichtbaar maken met de goede feitelijke communicatie daarbij is hetgeen dat ik belangrijk vind, en ik denk dat u dan aan mijn zijde staat en dat vind ik heel fijn. Oké, voorzitter, naar mijn derde vraag. Uhm. Uhm, dit is meer een. Uh minder uhm. Uh, politieke vraag, maar misschien een nog een resterende technische vraag. Maar de individuele projecten uit de Smart Energy Systems zijn uit de projectleider gehaald en worden voortaan via aparte nieuwsbrieven gerapporteerd. In de havenlijst worden vanaf 2020 alleen projecten opgenomen waar de gemeente zelf een rol in heeft. Nou, we hebben het net gehad over fijn als we goede overzichten hebben en DCMR doet die doorrekening ook gezamenlijk.

▶ 3:33:12Ik zou toch fijn vinden als die projecten ook weer in de lijst te zien zijn voor ons. Begrijpend dat bij de één we een directe rol hebben dan bij de ander. Maar toch zou ik het fijn vinden om die weer terug in de projectlijst te hebben. Mijn vierde en laatste vraag, de doorrekening, noemt een aantal hoofdoorzaken voor verslechtering. U kent ze allemaal. Vertragingen in grote projecten. Net congestie. Vertraging in vergroening van de elektriciteitsmix. Dat zijn allemaal onderwerpen die wij hier wel voorzetjes kunnen geven. Maar nog belangrijker is dat wij keihard gaan kloppen bij de deur van het Rijk. Ik wil weten wat de wethouder op de planning heeft staan om dat te doen. En de eerste zes vragen van de brief van Extension Rebellion zou ik ook bij deze willen doorgeleiden. Dank u wel. Voorzitter. Wil ik die eerste zes vragen opnieuw benoemen. Uit de brief van Excelsior? Het lijkt mij overbodig omdat iedereen nu heeft. Maar

▶ 3:34:14als u dat graag zou willen, zou ik het doen. Ik check even bij de ondersteuning van de wethouder of die ook genoteerd zijn. En als dat eh. Ik zie dat er geknikt wordt. Dus de vraag is of de wethouder die kan meenemen in haar beantwoording. Check. Uhm. De heer Meurink. Uh, dank u wel, mijnheer de voorzitter. Allereerst leuker om bij deze commissie te zijn. Uhm, vaak over het Car in t verleden gesproken en t leuk om dat nu nog eens een keer te kunnen doen. En voor 2030 zeg maar. Ik deel de uh, nou de beangstigde klanken van mijn collega Morecords over twintig, dertig en eigenlijk ook verder. Dat hebben we ook al in februari met elkaar kunnen constateren dat de problemen die we nu denken de afgelopen vier jaar ook in de commissie besproken hebben, niet echt aan het veranderen zijn en vooral aan het verslechteren zijn. Laat ons niet zomaar kwijtschelden van het feit dat we echt vooruit moeten gaan denken. En ik denk dat de wethouder daar volledig mee eens is, omdat ik een prachtige brief van haar als aanjager heb gehad met allemaal moonshots. En ik ben ook heel nieuwsgierig hoe de wethouders met deze Schultz verder

▶ 3:35:17gaat kijken naar twintig, dertig en eigenlijk dus nog veel verder. Ik ben benieuwd, Mogen we daar al wat van verwachten? Zijn er al een tipje van de sluier? Hoe staat het ermee? Want ik verwacht niet dat er nu al een heel plan ligt hoe 2030 de doelen wel te halen. Maar een vooruit kijkje zou heel prettig zijn, want we zitten nu een klein beetje nog in het limbo eigenlijk van de vorige stukken en dat maakt deze bespreking altijd wat lastig. Daarnaast ben ik ook heel nieuwsgierig. De klimaatmanagers. U heeft het zelf ervaren, mee opgedaan, mevrouw de wethouder. Dat was een heel fijn vehikel en ik ben ook heel benieuwd hoe het nu staat met de aanjager. Hoe zij nu verder betrokken worden in het proces en of daar ook nieuwe energie gekomen is, Of alle aanjagers weer vervangen zijn en hoe zij rol krijgen in het nieuwe beleid wat er te vormen is. Kan de wethouder daar alvast wat kleuring bij geven? Hoe staat het met die aanpak?. Vandaag is ook het nieuws bekend geworden dat. Minister Boekholt de warmtepomp weer verplicht wil gaan stellen bij alle vervangingen van cv ketels vannacht, maar dan vanaf 2029. Dit was natuurlijk al een oud plan wat oorspronkelijk in 2026 zou ingaan. Ik kan mij

▶ 3:36:19voorstellen dat dat met betrekking tot onze warmtekaarten nog best wel een ding gaat zijn. Dus ik ben heel benieuwd hoe gaan wij om met de communicatie naar Rotterdammers? Want als zij vanuit het Rijk de alarmerend bericht kijkt bij elke cv vervanging die u gaat doen, moet u over op een warmtepomp. Terwijl wij in deze gemeenteraad al vaker uitspreken, gelet op het congres. Die extra warmte die dat veroorzaakt, de letterlijke warmte die dat veroorzaakt. Dat helemaal niet wenselijk vinden. Dan moet je bijna het pleidooi starten Wacht even met uw cv ketel vervangen tot wij in uw wijk met de warmtenetten komen. Kan daar al gekeken? Kan de wethouder aangeven hoe we daar nu mee bezig zijn? Hoe zijn we deze communicatie nu aan het starten? Want op het moment dat dit bekend is, dan gaan meeste mensen nu al denken van oh, hoe ga ik daar internet 29 mee om. Tot zover. Dank u wel. De heer Bonte. Dank, voorzitter. Ja, Leefbaar Rotterdam wil een schone, uh stad, betaalbare energie en een sterke Rotterdamse

▶ 3:37:19economie. En als de energie en grondstoffen transitie niet betaalbaar is, dan is het ook niet duurzaam. De EU. En het Rijk willen vasthouden aan klimaatdoelen en dat is zelfs in wetten vastgelegd. 55% CO2 reductie in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050. Maar we lopen tegen belemmeringen aan, zoals netcongestie, stikstofslot, de hoge energieprijzen en onvoldoende energie infrastructuur. Onder andere daardoor noodzakelijke investeringen in de haven komen stil te staan. Voorzitter. Dan moeten we prioriteiten durven stellen. Klimaatwetten herzien. Rotterdam moet het realistische verhaal laten horen. Aan de bureaucraten in Brussel. En voor Leefbaar staat voorop. Betaalbare en betrouwbare energie voor de Rotterdammers en voor bedrijven. Het behouden van onze industrie en werkgelegenheid. En zonder sterke industrie kunnen we de energietransitie bovendien niet betalen en uitvoeren. Voorzitter. Een aantal vragen aan de wethouder over

▶ 3:38:20prioriteiten. Hoe voorkomt het college de wethouder dat klimaatbeleid gaat leiden tot het vertrek van industrie uit Rotterdam? Is de wethouder bezig met een lobby bij het Rijk en de Europese Unie om de klimaatdoelen bij te stellen? Zo nee, waarom niet? En wat is dan haar boodschap aan de mensen die hier in Rotterdam hun baan verliezen en hun energierekening niet meer kunnen betalen?. U hebt een interruptie?. Nee hoor, voorzitter. Een aanvulling. Ik zou de vraag ook willen omdraaien en aan de wethouder willen stellen. Hoe gaat de wethouder ervoor zorgen dat met goed klimaatbeleid juist we industrie naar Rotterdam kunnen trekken?. U hebt een aanvulling gehad. U kunt uw betoog vervolgen. Ja, ik vond het eigenlijk uh, geen aanvulling. Vond t eigenlijk al afbreuk doen. Maar goed, dat terzijde. Over de betaalbaarheid. Kan de wethouder inzichtelijk maken. Wat bovenwettelijke eisen, zoals Paris proof bouwen, concreet betekenen voor de bouwkosten en welke gevolgen het heeft voor de haalbaarheid en de snelheid van de Rotterdamse woningbouw. Over

▶ 3:39:22energiezekerheid. Wanneer komt het college met een concreet tijdpad voor Smars. In Rotterdam en wanneer komt er een bredere energiestrategie waarin niet alleen CO2 reductie, maar ook betaalbaarheid, leveringszekerheid, netcapaciteit en het behoud van strategische industrie meetbaar worden gemaakt? En dan over gasgestookte energiecentrales voor regelbare capaciteit. Ook als dat zou botsen met klimaatdoelen. Welke keuze maakt deze wethouder? Graag een reflectie over windturbines. Waarom is er elf maanden geen overleg geweest met de klankbordgroep Albrandswaard? Graag een reflectie. Hoe kijkt de wethouder naar de te verwachten gezondheidsschade voor bewoners als er windturbines worden geplaatst, naast woonhuizen bij Beneluxplein? Ook hierover graag een reflectie. Voorzitter. Interruptie. Uh, meneer Bonte. Mevrouw Marcouch. Voorzitter. Uh, Een vraag aan de heer Bonte. Die elf maanden waren die niet tijdens dat Leefbaar Rotterdam in het college zat?.

▶ 3:40:23De heer Bonte. Ik heb de vraag aan de wethouder gesteld. Ik hoor graag haar antwoord. En euh,. Ik snap echt de relevantie niet van uw vraag. Maar goed. Uh, Ik ga graag verder met mijn betoog. Voorzitter. Klimaatbeleid is voor ons geen doel op zichzelf, maar het moet bijdragen aan een stad die schoner wordt, maar ook betaalbaar, economisch sterk en energie zeker blijft. Dank. Mevrouw Josken. Dank je wel, voorzitter. Ga snel praten. Uh. Klimaat actieplannen en een nieuw college. Nieuwe ronde, nieuwe kansen en design. Hard nodig. Wij hebben klimaatbrommers nodig als Partij voor de Dieren en Klimaat Aanjagers, zoals de vorige functie van de wethouders. Alle hens aan dek, zoals de inspreker zojuist zei. Voorzitter, ik begin eerst met de evaluatie tot nu toe en daarna kom ik met mijn voorstellen. Uh. De conclusies uit de interne dit uh zijn niet echt positief. Uh, op een aantal punten zijn we hier mee eens. Uh uh, dat het specifieke eine uh

▶ 3:41:26expertise, duidelijke criteria voor innovatie en uh ja, niet aansluitend uh financieel sturen. Uh maar uh, we zijn niet mee eens dat uh van met die uh diepte dat uh uh kon alles de CO2 reductie uh afhankelijk moest zijn. En alles moet smart zijn hè. Klimaatbeleid is meer dan alleen tonnen CO2 tellen. Een project voor deelmobiliteit of vergroening levert misschien op korte termijn niet zo snel CO2 winst op. Maar op lange termijn hè. Uh uh is uh uh. Voor gedragsverandering meer biodiversiteit, gezondheid op een betere leefomgeving die wij ook heel belangrijk vinden. In Möring. Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik snap het punt van mevrouw Tosca niet zo goed in deze, want juist zaken als deelmobiliteit en vergroening levert best wel heel veel CO2. Dus ook zeker deelmobiliteit, omdat je daarmee minder auto's in de in de stad hebt. Dus ik Ik denk dat ik het idee van pleidooi snap, maar ik snap niet helemaal wat mevrouw Josken dan nu mist. Fruit scan. Ik heb niet iets gemist. Ik heb nu gemist wat u vraag is, maar ik heb

▶ 3:42:29niet gezegd dat ik iets mis. U kunt uw betoog vervolgen. Oké. Ons voorstel is daarom voor t vervolg uh, mét CO2. Maar dat kan. Nou, Maar maak er geen keurslijf van, hè? Uh. Kijk ook naar de bredere maatschappelijke impact. Een rechtvaardige transitie hè. Onze voorstelling voor de toekomst. Uh dan, dan uh wat uh uh in de toekomst moet gebeuren. En maak het natuurlijk diepgroen, uh, op een rechtvaardige manier en diervriendelijker. Diepgroeners hè. En vooral van t door bestaand volwassenen groen beter te beschermen. Een terrein met volwassenen bomen is geen leeg bouwterrein. Het is een leef, uh ruimte voor mens en dier. Verkoelt de stad en vervang waterpomp. Dus mijn vraag aan de wethouder kunnen wij in het nieuwe actieplan samen met de wethouder bouwen steviger vastleggen dat waardevolle

▶ 3:43:30volwassenen groen zoveel mogelijk behouden blijven en niet zomaar in de vrije bouw ruimte wordt beschouwd? Uh voorzitter, diep groen betekent ook dat wij uh niet uhm uh met de fossiele industrie doorgaan in die haven. Mevrouw Marcouch. Voorzitter. Ik vind het pleidooi van mevrouw Johnson echt geweldig en ik ben helemaal voor diep groen en het behoud van bomen. Maar ik, ik Ik snap de verwarring van de heer Meurink dat. U een pleidooi doet voor het behoud van bomen bij een debat over het klimaat actieplan, wat misschien meer past bij bijvoorbeeld als suggestie meegeven van het plan duurzaam doorbouwen of het biodiversiteitsnota. Of dingen die meer gaan over buitenruimte of de raakvlakken tussen vergroening en en bouwen. Uhm, toevallig is de wethouder ook de wethouder. buitenruimte. Dus ik snap dat er een vraag wordt gesteld over bomen alleen. Ik snap gewoon de context van de vraag in dit debat niet zo goed. Mevrouw Oskam. Dan heb ik daar 6 seconden om te antwoorden. Uhm, wij vinden dus een

▶ 3:44:33uh, dat hele klimaatplan op een integrale manier moet uh uh gepakt worden. Daarom hebben we die subgroepen bouwen, et cetera, et cetera maar op het uh uh eraan komt, dan doen we dat niet hè. Als wij praten over Paris proof bouwen, hè, dan moeten we niet kijken, alleen maar uh wat voor materialen wij mee samenwerken, maar ook uh, dat wij bestaande groen beschermen, dat het ook gewaarborgd is als klimaatdoel. Dan vervolg ik mijn uh uh. Uhm. Ja. Diep groen, uh diep groen betekent ook dat wij niet samenwerken met de fossiele industrie in de houden, hè? Dus wat zijn de integrale plannen? Uh weer hè, Net als met de uh wethouder bouwen, uh, afspraken maken ook met de wethouder haven om een integrale manier uh te verzuurde samen. Als laatste die rechtvaardiger. Hé, we hebben net over uh Agnes de beurt als voorbeeld gehad dat uh uh transitie van energie niet uh uh uh opschiet als de uh uhm uh bewoners niet meewerken. Uh, wat hebben we hiervan geleerd? Hoe zorgen we ervoor dat de bewoners die transitie

▶ 3:45:35niet ervaren als iets dat het wordt opgelegd, hè? En dat het hen geld kost? Dan maar iets dat de gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Dat zij waarvan ook uh profiteren. En laten we ook nu leren wat dat niet gelukt is, hè? Uh. Verschillende initiatieven rondom deelmobiliteit zijn niet van de grond gekomen, lezen we hè. Terwijl uh, gedeeld vervoer juist belangrijk is voor autoluwe stad. Waar ging het mis? Waren de randvoorwaarden onvoldoende? Ontbrak financiering? Was de samenwerking waar ik in. Ja. Niet goed. Dus ik vraag aan de wethouder om deze lessen expliciet mee te nemen in de nieuwe plannen. En als laatste diervriendelijk? Uh natuurlijk. En wanneer gaan we in de klimaatplannen ook voedsel een duidelijke plek geven. Wat we eten heeft een enorme uh gevoel voor klimaat hè, uh, grondstoffen, natuur en dieren. Nu hebben we al een Uh initiatiefvoorstel voor gezonde en duurzame voedselomgeving. Kan dat ook in de klimaatplannen opgenomen worden? Dank je wel. Dank je wel, mevrouw Van Houden.

▶ 3:46:40Dank, voorzitter. Ik heb twee specifieke vragen. Eentje gaat over ehm, de subsidieregeling. Smart. Energy Systems, waarvan het budget is opgehoogd. We hebben net inspreker gehad, ook over energiecoöperaties. Ik ben ervan overtuigd dat innovaties juist ook binnen gemeenschappen kunnen ontstaan, omdat er creatief gedacht moet worden Wat is er mogelijk? En ik ben benieuwd welke ondersteuning er ook voor energiecoöperaties mogelijk is om dit soort innovaties ook van de grond te krijgen. En is de wethouder dan ook bereid om te kijken of de zes of andere regelingen in de toekomst ook aan kan sluiten bij deze coöperatieve initiatieven. En de inspreker zojuist sprak ook over het benutten van de gemeentelijke daken. Ik ben benieuwd of de wethouder ziet of daar inderdaad nog verbetering mogelijk is in de samenwerking met de gemeente en. Naar de geschetste samenwerking zoals die zojuist was, met het aantal aantal daken dat ook werd teruggetrokken. Daarnaast zijn er ook nog heel veel kilometers aan

▶ 3:47:40private daken, en ziet de wethouder mogelijkheid en een rol voor de gemeente om verbinding te leggen tussen die potentiële energie coöperaties en private daken. En tenslotte staat bij de stukken en werd ook betrokken bij dit agendapunt het auditverslag over de DTB. Daarin lezen we dat er. Een gebrek aan specialistische expertise binnen de adviescommissie tot knelpunten leiden, en ook een aantal dubbele rollen waren. Ik ben benieuwd hoe de wethouder kijkt naar het auditrapport en hoe zij ook de lessen daaruit trekt bijvoorbeeld het afwegingskader. Dat bleek niet altijd eenduidig of. Consistent toepasbaar te zijn, en dat kan dan ook de selectie in de weg staan. En er komen natuurlijk ook een aantal nieuwe fondsen aan en ik ben benieuwd welke lessen zij zijn meeneemt daarin. Dank je wel. De heer Carlos. Ja, dank u wel, voorzitter. De tijd dringt voor ons klimaat en dat weten we in deze raad al jaren. En het werd volgens mij ook weer voldoende duidelijk gemaakt door de door XR. Vanmiddag voordat de vergadering begon en ook in de inspreekbijdrage. Waarvoor

▶ 3:48:43dank. En daarom zijn we ook blij om het vandaag te hebben over de zesde update. Daarin wil ik, dat is al eerder gezegd, maar ook aantekenen dat eigenlijk de zevende update ons ook alweer toe zou moeten komen ergens in de komende maanden. En concrete vragen misschien of de wethouder daar wat meer inzicht in kan geven wanneer die ons toe komt. Want we spreken nu over en over een update van een vorige college. Ehm. Maar waar ik me vooral zorgen over maak, is dat de doelstellingen voor 2030 niet gehaald gaan worden. en we blijven steken op een reductie van 35%, terwijl we mikken op 55. En daar maak ik me er geen zorgen over. Daarom zou ik graag van de wethouder willen weten wat het de. Het college zei het in haar eigen brief en in de CMR zegt het ook. Hoe kijkt de wethouder naar de conclusies van de DCMR en onderschrijft ze die? En de DCMR zegt ook aanvullende maatregelen zijn nodig om de doelstellingen wel te gaan halen. Welke maatregelen zijn dat? Zijn die al concreet? En tot slot ziet de wethouder. Ons 2030 eigenlijk wel halen? Want. Om deze maatregel nog voldoende concreet te maken, dat lijkt me nogal wat in één collegeperiode.

▶ 3:49:46En dan gaat het niet alleen voor 2030, als we het hier over hebben, maar dat deze DCMR zegt ook vraagtekens bij de haalbaarheid voor 2050. Daar zeggen zij ook letterlijk in hun rapport De stad heeft zich voorgenomen om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Alleen is onvoldoende zicht op concrete maatregelen en de effecten daarvan na deze collegeperiode. Dus welke? Mijn vraag is dan ook welke maatregelen het college nu voor ogen heeft voor de periode na 2030. En dan zou ik nog af willen sluiten met een vraag die ook door insprekers en collega's al benoemd is. En dat gaat over klimaat rechtvaardigheid. Want het is voor ons van groot belang dat alle bewoners mee kunnen komen in de transitie die we voor ogen hebben. En we zouden graag willen waken, zeker bij ingrijpende maatregelen voor huishoudens, dat de Rotterdammers met een kleinere portemonnee met de rekening achterblijven. Dus dan zou ik af willen sluiten met de oproep en de vraag. Aan de wethouder of ze ons iets meer concreet zou kunnen maken. Hoe Rotterdammers met een kleine portemonnee ook mee kunnen komen in deze transitie. Dank u wel. Mevrouw Coders.

▶ 3:50:46Ja, voorzitter, dank u wel. Uhm. De doelen. Van. Vorige college waren vrij snel bereikt. Maar. Die waren. Ook wat. Minder ambitieus. Dus we zijn heel erg blij dat we nu een nieuw en ambitieus college hebben. Zeker als. We kijken naar de doelen van. 2030 is al een paar keer benoemd. Zien wij ook wel echt dat daar een goed. Uh,. We vragen ons ook af of we dat gaan halen en hoe de De voorzitter daarnaar naar kijkt. Ja, dat is dus eigenlijk de fundamentele vraag van van dit debat. Uhm. En eerder hebben wij in de commissie, althans een collega van mij, aandacht gevraagd voor uh wiki vrije windmolens. Uh, die windmolens wordt nu vooral ingezet in het helpen van de energietransitie. Maar ze worden ook ervaren als aantasting van het leefmilieu. En die vrije windmolens zouden daar, zeg maar, deze bezwaren onder andere verzachten. Dus ziet de wethouder ruimte in de kar om voor investeringen in deze oplossing of pilots hiervan?. En daarnaast ook al wat mevrouw

▶ 3:51:47Fraude aangaf, vragen we ons ook af of het mogelijk is om binnen het Klimaat Actieplan Rotterdam geld vrij te maken voor energie Gemeenschappen dus ook, zeg maar die buurt energie en voor opslag,. Waarbij projecten zoals genoemd door de De inspreker. Ja voorzitter. Dan de haven. Hier wordt veel op ingezet, op een toekomst met waterstof. En dat gebeurt niet alleen door de gemeente, maar ook door de provincie, het Rijk en het Havenbedrijf. Die zien hier veel toekomst in. Maar als Volt denken we ook dat het goed is om in te zetten op zoveel mogelijk oplossingsrichtingen waar waterstof er een van is. Maar ook zien wij hier. Dat dat hier ook niet zo heel veel vaart op zit. Dus er zijn ook nog andere alternatieven. We hebben vooral verduurzaming nodig van die petrochemische sector. En we begrijpen dat ze CO2 als grondstof nodig hebben voor een duurzame productie. En onze vraag aan de wethouder is wordt er binnen het Car. Gekeken om dit soort oplossingen te faciliteren via de bestaande

▶ 3:52:49CCS en CCS projecten zoals portals O, SAP en Aramis? Of wordt er op een andere manier fundamenteel ingezet om deze sector te helpen om de koers te veranderen? En verder lezen we in de projecten dat Portus een CCS project is. Dat vinden wij opvallend, want zou de wethouder kunnen vertellen wat jullie station van het project is? Dank je wel. Dank je wel. De heer De Vries. Dank u wel, voorzitter. Fijn dat de wethouder er is. Uh. Uhm. Ik wil dat graag. Uh, ik wilde het gaan hebben over uh, zonnepanelen. Uh, één van de doelstellingen uit het Uh coalitieakkoord is om de Rotterdamse daken vol te leggen met zonnepanelen. Uhm, als we even kijken naar het Uh de afgelopen maand. Uhm, dan gaat het niet best. Uhm. Wellink Energy, Portugal, dat is de grootste exploitant van zonnepanelen. Windmolens? Uh, zonneparken in Portugal is in

▶ 3:53:52insolventie. Uhm heeft faillissement aangevraagd. Dat is de grootste. In Portugal gaan we naar Duitsland. Enerparkuh. Een exploitant van 500 zonneparken is in interventie. Uhm uh, wat er op dit moment nog uh op de plank ligt, of althans wat t tekort is, is een uh, slordige € 3 miljard. Uh, we blijven nog even in Duitsland. We gaan naar Solarveld. Uh illa uh Ilak in Beieren, dat was twintig jaar geleden. Was dat het grootste zonnepark ter wereld? Uhm is uhm heeft uh twintig jaar lang uh, Europese subsidie gehad En uhm wordt op dit moment wordt t afgebroken omdat t niet langer rendabel is. Uhm, dat zijn drie voorbeelden van de afgelopen maand. Uhm. Uhm ja. Mijn vraag is eigenlijk met hoeveel geld zit de gemeente op dit moment in uh,

▶ 3:54:52zonnepanelen in de stad? En uhm, wat is de uitbreidingsambitie en hoeveel geld wil de gemeente daarin gaan investeren? En welke financiële risico's ziet de wethouder?. De heer Meurink. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ik kan de heer De Vries voor mij uitleggen. Wat het waarom dan hij een parallel trekt tussen zonneparken en zon op dak. Want zon op dak betreffen gewoon losse zonnepanelen die wij allen op onze daken zouden kunnen plaatsen of die de gemeente op gemeentelijk vastgoed kan plaatsen, maar niet beseft. Zonneparken. En is de heer De Vries dan ook van mening dat het juist heel erg is dat dergelijke parken juist moeite hebben om te renderen op sommige plekken, en dat we juist alles van ons moeten zorgen. Dat als we deze energie, verandering of mix willen veranderen, dat we juist zulke parken moeten steunen. De heer De Vries. Ik zie niet in waarom we die parken zouden moeten ondersteunen.

▶ 3:55:59De heer Möring. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. En mijn eerste vraag. De heer De Vries. Wilt u die vraag nog even herhalen, alstublieft?. De heer Möring. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Mijn vraag was. Waarom de heer De Vries een parallel trekt tussen zonneparken en zon op dak. Dat zijn hele andere dingen, dus ik ben nieuwsgierig naar zijn redenering. De heer De Vries. Volgens mij zijn dat helemaal niet uh verschillende dingen. T Is uh, hoe heet dat? Het is gewoon energie die opgewekt wordt met uh met zonnepanelen en in enig geval licht zo in de wij en in het andere geval uh uh, liggen ze op een dak. Dus ik zie dat onderscheid niet. De heer Meurink. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Het spijt me om het te moeten melden, maar dat is toch best wel een heel ander iets, zeg maar. Hen zonnepark vergelijken met gewoon een zonnepaneel op iemands dak is alsof je zegt tegen iemand ik ben een windmolen aan het exporteren. Ja, waar? In mijn achtertuin? Dat slaat nergens op zeg maar. Van een zonnepark zijn grote zonneparken, dat zijn zeg maar waar grote velden met zonnepanelen liggen, waar energie opgewekt wordt voor de

▶ 3:57:02eigen energieopwekking. Zonnepanelen op dak is veelal is eigenlijk alleen maar voor eigen gebruik, dus die twee zijn onvergelijkbaar. Het zijn niet eens appels en peren. De heer De Vries. Ja, dan verschillen we daarover van mening. Zeker op het moment dat je hele daken vol gaat leggen van uh, gemeentelijke gebouwen. En uhm, we hebben net ook een uh inspraak uh bijdrage hebben wij gehoord over de uh, ja, de maatschappelijke initiatieven van uh, van bewoners en bedrijven in Rotterdam. En uhm, ik, ik zie dat onderscheid zie ik niet. Dank u. U kunt uw betoog. U bent klaar. Goed. Kijk nog even de commissie rond. Dan hebben denk ik iedereen wel gehad. Uh, Dan kijk ik naar de wethouder voor de beantwoording. Ja voorzitter, dank voor het hier zijn en het uitleggen over hoe wat de status is van het Car en eigenlijk in de breedste zin, hoor ik wel

▶ 3:58:04ook een beetje wat de status is van het eh, eh ja, het klimaatplan. En ook wel, misschien impliciet wel een beetje al een beetje gevoel krijgen met wat gaat deze nieuwe wethouder doen? Ik ga even een korte introductie geven en daarna ga ik jullie vragen beantwoorden. Ik kan me voorstellen dat jullie al een enorme dag erop hebben zitten. Want. Want wat ik een beetje begrijp is dat jullie, wat ik al verspreid over een paar maanden aan inwerken sessies hebben gehad, hebben jullie allemaal in een middag gehad. Dus. Ik hoop dat jullie nu ook snappen hoe ik erbij zat na mijn eerste langere sessie over de warmtetransitie. Eh ik. Ja, ik denk dat het dus goed is om inderdaad even te reflecteren en en op wat er is gezegd, maar wat ik breed hoor en bijna elke partij hier in de zaal hoor zeggen, is dat we echt dat er reden is tot zorg. En die deel ik dus zowel met de insprekers. Ik denk dat we heel blij mogen zijn met partijen in de stad die komen inspreken, die op deze manier hun zorg uit uitspreken. Het gaat de komende tijd een spannende periode worden, want de komende jaren en binnen dit coalitieakkoord, binnen deze collegeperiode

▶ 3:59:07komt de energietransitie en de klimaattransitie en de circulaire transitie allemaal naar de grond. We moeten dit allemaal hier in deze stad naar de grond brengen. Soms letterlijk. Ik ga daar ook over en dat laat best wel complexe dilemma's en vraagstukken zien. Dus de casus van Beneluxplein laat echt zien hoe ingewikkeld het is om een klimaattransitie naar de grond te brengen en daar ook iedereen in mee te nemen, op de juiste manier en en iedereen blij te houden. Terwijl we ondertussen wel serieuze uitdagingen hebben. En dat die uitdagingen serieus zijn. Dat gaat niet alleen maar over cryptische doelstellingen in 2030 en en 2050 en CO2. Ik denk ik ik hoop dat ik ook net als jullie deze zorg ook deel. We hebben gewoon letterlijk al gezien wat de. Sequenties zijn als we niks doen. Afgelopen zomer, hoe ontzettend heet het wordt, dus ik erken ook volledig dat dat het brede klimaatbeleid ook heeft te maken met klimaatadaptatie en met waterbuffering, en dat we daar beiden al hebben doen. En dat doen we gelukkig ook. Maar eh, ja, dat is heel belangrijk. Nou, ik

▶ 4:00:08ga door de vragen heen. Zijn er flink wat?. Ehm. Even kijken. Scroll ik helemaal naar boven. Uh. Met betrekking tot de laadpalen, de vraag over laadpalen. Mevrouw uh, Abrahams is niet meer aanwezig, maar ik zal wel even uh v beantwoorden. Uhm ja, het het verhaal is inderdaad dat dat uh, dat het ingewikkeld is als je laadpalen wil hebben en als als die vraag boven je aansluiting gaat, dan kom je inderdaad onderaan de wachtlijsten. Dat is heel ingewikkeld, maar heel vaak blijkt eigenlijk dat uh, dat je nog heel veel binnen je bestaande aansluiting kan. Dus we bieden een flexscan aan. Dan wordt er een scan gemaakt, eigenlijk over wat er allemaal kan en waar de kansen zitten. Dan blijkt heel vaak gewoon nog dingen te kunnen. Dus dus in 80% van de gevallen uh uh. Blijkt dat met slim energiebeheer en slimme keuzes binnen de bestaande aansluiting nog heel veel mogelijk is. Dus dat is eigenlijk daar onze eerste winst. En daarnaast is het inderdaad zo dat het voor partijen die wat breder willen, zijn we aan het kijken naar groepscontracten op bedrijventerreinen. Maar dat is nog niet altijd mogelijk. Dus daar zijn we voor aan lobbyen en hebben doorlopende gesprekken met onder andere het Rijk en de

▶ 4:01:11ACM en Stedin.. Dan. Even kijken. Hoe ik ervoor ga zorgen dat we 2030 gaan halen. En welke maatregelen zijn werkelijk hard? En wat is het alternatief als een aantal projecten vertragen? Ja, dat is natuurlijk een hele grote vraag, maar we hebben het over 250 projecten die in het Car zitten. Een aantal kunnen we echt een enorme slinger geven. Dus ook in het coalitieakkoord hebben we natuurlijk echt al heel veel concrete maatregelen genoemd en zaken die we willen oppakken, Dus daar gaan we mee aan de slag. Ehm, ik denk uh uh uhm ja, heel veel integraal beleid. Het klimaatadaptatie beleid ook nog zo inrichten. Dat zijn allemaal bijkomende voordelen. Veel. Wat een. Wat ik als een kans zie En een voordeel is dat we een KgG hebben die nagenoeg dezelfde doelen hebben hebben die heel erg aansluiten op waar wij op willen inzetten. Dus veel op groene chemie en veel op circulaire economie. Nou daar. Daarbij gaan enorm bouwen en we hebben een giga haven, dus volgens mij kunnen we vooraan in de rij staan om daar te praten over de oplossingen.

▶ 4:02:15Even kijken welke terugvalopties staan er voor grote projecten als portals als voor grote projecten? Als portals verder vertragen?. Ja, ik denk dat een groot project als portals en projecten die op korte termijn al enorm effect hebben. En daarom is het heel belangrijk dat ze doorgaan. Hier wordt actief op meegekeken en gelobbyd. We zijn dus blij dat Aramesis erkend door het Rijk. Maar daarnaast zijn we dus echt bezig met aan alle kanten wat doen. Dus er is niet een soort van silver golden bullet van één maatregel die we kunnen gaan nemen. We moeten van alles doen. Ik ben wel overigens van mening dat de warmtetransitie een van de belangrijkste klappers is die we kunnen gaan nemen. Dat is niet voor 2030 allemaal geregeld, maar er zijn nu op dit moment allerlei maatregelen genomen en wet en regelgeving en echt een aantal randvoorwaarden. Uh uhm uh, nieuw gesteld, die het in ieder geval een stuk zekerder maken om om enorme klappen te gaan maken. Dus ik denk dat de warmtetransitie enorm belangrijk is. Alleen daar is nog steeds wel echt geld nodig aan. Aanvullend bij het rijk voor aansluitingen van

▶ 4:03:15huizen om dat ook echt grootschalig te kunnen gaan doen. Dus dat is wat mij betreft een enorm belangrijk aandachtspunt de komende periode van daarbij. Misschien dan ook even de vraag gelijk pakken over de warmtepompen dus. Helemaal eens. Ik ben ook geen voorstander van dat we actief warmtepompen gaan stimuleren. Ook niet elk huis is er geschikt voor dus. Dus volgens mij moet je daar ook enorm voor oppassen. We hebben ook nog eens te maken met bodemdaling en funderingsproblematiek, dus ook daar moet je dingen die in dit soort situaties echt niet zomaar gaan verplichten. Want je brengt mensen echt in de problemen. Dus volgens mij is het echt heel belangrijk dat we in ons warmteprogramma eigenlijk heel goed gaan kijken waar waar de logische verlenging uh. Uh verlengstuk is van net. En daarop gaan inzetten. Eerst kijken waar we de de warmtewarmte eigenlijk vanuit de haven onder andere gaan gebruiken. En daarna eigenlijk gaan kijken waar waar warmtepompen echt logisch zijn en duurzamer en beter. Maar dat is heeft absoluut met elkaar te maken. De heer Möring. Dank u wel, meneer de voorzitter. Ja, dat. Dat ben ik sowieso heel blij mee om te horen. Mijn

▶ 4:04:18vraag staat er natuurlijk ook wel deels in, zeg maar van vooral de communicatie nu naar Rotterdammers. Want als zij dus nu vooral horen, krijgen ouders verplicht gesteld. Zij gaan waarschijnlijk niet direct kijken over wat zegt de wat en de wanneer kaarten op de gemeente Rotterdam over mijn wijk. Die slag zal waarschijnlijk geslagen worden. Ben vooral benieuwd wat de wethouder daaraan gaat doen. De wethouder. Ja, ik denk wat we al leren bij aardgasvrij wijken, is dat een gebiedsgerichte aanpak heel goed werkt dus. Dus dat je eigenlijk nu echt heel goed moet gaan kijken naar de energiemix op gebiedsniveau. Dan is er echt een groot verschil tussen bestaande bouw en nieuwbouw. Dus bij nieuwbouw maak je natuurlijk de keuzes wat meer op voorhand. Ik ben overigens ook ontzettend mee eens om te gaan kijken naar wat daar ook de kansen zijn voor lokale initiatieven, en ook wat er allemaal mee kan. Ehm, ik denk. Ja, heel, heel belangrijk om in acht te nemen. Eigenlijk is nieuwbouw onderscheid maken tussen nieuwbouw en en en bestaande bouw. En dan vervolgens per gebied kijken wat handig is en wat de mix is en en ook vanuit die mix

▶ 4:05:18eigenlijk gaan communiceren. Ik hoop dat dat een antwoord is op de vraag eh. Maar ik denk dat de wijkraden bijvoorbeeld hier ook een hele belangrijke rol in spelen. Dat zien we nu al. Waar was ik gebleven? Hier? Uh, wanneer gaan wij aan? Uh. In de stad merken dat de klimaat noodtoestand uitgebroken. Ik heb me toentertijd ook over verbaasd dat we een noodtoestand uh hadden en dat er. en vervolgens niet zoveel gebeurde. Dus dat is vrij consequentieloos. Ik denk. In mijn beleving is een noodtoestand uitroepen en. En daar vinden alle partijen in deze coalitie periode elkaar in. Ook al ligt het soms irreëel wat uit elkaar is. We moeten komende periode gaan over de hoe en en. Ik denk dat onderdeel van de hoe is de financiële duurzaamheid van duurzaamheid. Dus hoe gaan we dit financieren? Hoe wordt. Zorgen we dat dit een markt wordt? En daar moet het over gaan. En als we het alleen maar gaan hebben over de noodklok en de problemen en de uitdagingen, dat hebben we al heel veel meegemaakt. Ik denk dat we daar niet zo heel veel mee oplossen en dat je ook heel weinig handel. Want in mijn

▶ 4:06:19beleving is is de uitdaging het handelingsperspectief. Dus bedrijven willen wel, maar is er een markt voor zometeen is er zometeen ehm heb ik zicht op een aansluiting? Dus ik denk dat allerlei bedrijven willen. Maar we moeten het ook de komende periode gaan over de randvoorwaarden. Daar zijn wij aan zet als overheid, wij als gemeente, maar ook zeker de landelijke overheid. En daar moet het over gaan. Dus het enige wat ik wel wil toezeggen is dat we de klimaatweek hebben in november en dat het mij op zich een heel goed moment lijkt om de urgentie nog een keer op kaart te zetten, en dat we daar echt een brede campagne op willen starten, ook als de gemeente. Dus dat lijkt mij een voorstel dat ik wel kan toezeggen. Mevrouw Tjoscan. Ja, een campagne is één ding, maar een spreker had het ook hier over dat wij niet alleen maar met campagnes met elkaar van gedachten wisselen over waar staan wij? Maar een een klimaatcafé achtig is dat wij elkaar ontmoeten, je halfjaarlijks. Hoe staat het daar tegenover?. Wethouder. Ja, als ik goed heb geluisterd. Wat was de vraag die je gesteld uh, over een half jaarlijkse

▶ 4:07:22transparante rapportage? Wat mij betreft is dit de halfjaarlijkse, transparante rapportage, al had die iets eerder plaats moeten vinden. Maar daar kan ik helaas niet zoveel aan doen. Gelukkig nu wel en jullie krijgen er nog eentje extra bij, namelijk voor het eind van het jaar. Want dan is inderdaad, ik weet niet wat de vraag was uh met uh uh, vanuit BIJ1. Uh uh, dat we voor t voor de jaarwisseling uh van plan zijn om jullie te informeren over de zevende met de zevende rapportages. Daar heeft vanwege de coalitie uh uhm wisseling uh een een naar vertraging in plaatsgevonden. Uhm,. Even kijken uh. De andere was er weer. Oh café. Ja, sorry, ik ben er weer. Ja D Volgens mij was haar verzoek ook van hoe maken we die publiek? En in principe is even het flauwe antwoord dit is natuurlijk een publieke plek, dus dat is natuurlijk per definitie. Dat is ook de bedoeling, dat uh, dat de raadzaal uh eigenlijk gewoon een plek is voor iedereen. Daarom hebben we ook insprekers. Mijn voorstel is het is tijdens de Klimaatweek daar iets op te doen. We hebben het Nationaal Congres Circulaire Economie komt dit najaar. Scope drie

▶ 4:08:23materialen. Superbelangrijk. Gaan we een giga impact met. Dus we hebben heel veel publieke evenementen vanuit mijn Bluecity hoed en ook als wethouder. Ik heb. Ik heb wel het idee dat we. Dat er echt geen tekort is aan klimaat evenementen, dus het. Het. Het is soms ook een beetje praten en dan zijn we niet dingen aan het doen En volgens mij moeten we dingen doen. Dus. Dus ja, het is een beetje flauw antwoord, maar er moeten echt actie komen. En. Want dit jaar dan moet er weer subsidiegeld van de gemeente naar evenementen. Dat dat heeft een interruptie van mevrouw Brongers. Ja, voorzitter, dank. En uhm, nou, de toezegging is fijn. Ik beloof dat die niet eerder besproken was. Uhm,. Maar ik vond wel dat de wethouder in haar beantwoording wederom best wel een focus legde op de financiële en economische perspectief rondom duurzaamheid, wat belangrijk is, wat ons het meest zal brengen, maar wat ons ook misschien wel net zoveel zal brengen is draagvlak. En als ook de wethouder niet wist dat we een klimaat noodtoestand hebben, laat

▶ 4:09:23staan dat de gemiddelde Rotterdammer niet weten dat we een klimaat noodtoestand hebben. Hallo. Ja, dat ging. Dat ging met veel agressie. Uhm, nou het uhm. Dus ik vind het fijn als daar ook, in ieder geval in de klimaatweek, ook aandacht zal komen voor die klimaat noodtoestand die de gemeente heeft uitgesproken dat daar ook nog aandacht voor is. En dan ben ik blij met de toezegging en dan vind ik het zo voldoende. Mevrouw Fraude?. Ja, en ik stond op, maar de de knoppen van mijn fashion maken geluid, dus dat was verder niet bedoeld. Maar ik wilde mevrouw Morkes vragen of zij misschien ook wel zich zou kunnen inbeelden dat door de hele tijd door te roepen klimaat, noodtoestand en noodklok, dat dat ook juist sommige mensen tegen het harnas in kan jagen, waardoor je misschien niet iedereen mee kan krijgen. En dat je soms juist ook door de voorbeelden, zoals de lijn die de wethouder zojuist aangeeft, dat je mensen juist wel heel goed kan meenemen en dat je juist in plaats van misschien op emotie, misschien met

▶ 4:10:26feiten, dat ook wat meer zou kunnen doen. Mevrouw Morricot. Voorzitter. Zeker. Ik vind dat allebei zou moeten. Zowel op emotie als op feiten als financieel, als op draagvlak. Uhm. We hebben. Ik ga niet nog. We hebben een noodtoestand. Dus als je het waardeert als een noodtoestand, dan betekent ook dat je op alle mogelijke manieren er aandacht voor vraagt. Dat betekent ook zichtbaar in de stad. Ik denk niet dat dat per se op een angstige manier hoeft, maar het kan ook op een feitelijke manier. En het kan dus ook in een week waar er aandacht. Ik kan nu niet aankijken was een beetje raar. In een. In een week waar al aandacht wordt gevraagd over klimaat in de brede zin, vind ik ook belangrijk dat we in noodtoestand, wat het feitelijk ook gewoon is, wel uitspreken als stad. Dat laat die urgentie wel zien. Niet op een manier waardoor mensen bang worden, maar wel op een manier waardoor mensen wellicht actiever worden. Dus het is maar net de woorden die je gebruikt, denk ik. Mevrouw Verhoeden. Ja, en ik denk dat het juist zo belangrijk is ook om na te denken over die woorden. En ik denk dat in het coalitieakkoord hele mooie woorden staan. Ook Hoe neem je nou

▶ 4:11:27ook mensen mee met een kleine portemonnee, zodat als het over klimaat gaat, dat het niet alleen maar over dure projecten gaat, over dure investeringen, over projecten die soms wel heel ver van je bed lijken. En ik denk ik. Volgens mij kunnen we elkaar daar prima in vinden. En ik vind dat de wethouder daar een mooie lijn in te pakken heeft. Mevrouw Morricot Ja, voorzitter. Ik denk dat mevrouw Ouder weet wat voor hand ik heb gehad in het coalitieakkoord, en de woorden ook soms uit mijn pen zijn gekomen. Mevrouw de wethouder. Ja. Uhm, ik ga even door. Dank u wel. Uh, d'r was een vraag over uh, individuele uh projecten uit de smart Systems en uit de projectlijsten gehaald en worden uh voor nu voortaan via aparte nieuwsbrieven gerapporteerd. Ehm. En of die terug kunnen komen begreep ik. Als ik het goed heb is de De. Eh, Het antwoord is eigenlijk nee. Er is voor gekozen om geen individuele projecten op te nemen in de lijst. Eh. Er wordt op die lijst overkoepelend gerapporteerd over het programma. In de rapportages van DCMR blijft

▶ 4:12:29een volledige lijst met projecten die relevant zijn voor de verduurzaming van de haven Gepubliceerd worden. Dan ehm. De doorrekening noemt drie hoofdoorzaken van de verslechtering vertraging van grootschalige projecten, netcongestie en een trage vergroening van de elektriciteitsmix. Is de gemeente in contact met het Rijk om belemmeringen voor verduurzamingsprojecten weg te nemen? Jazeker. Dus dat Zowel op het congres hebben we doorlopend contacten en veelvuldig contact. Dat geldt overigens ook voor allerlei vraagstukken. Dus warmte zijn we nu een hebben. Is er zojuist een lobbybrief uitgegaan om de middelen beschikbaar te stellen? Het is echt een enorm belangrijke. Is geen rekening mee gehouden is is echt een enorme opgave die zometeen bij ons neer wordt gelegd. Dus het. Het snelle antwoord is ja, Heel veel op allerlei verschillende vlakken. Kan het college toelichten waarom de gemeente verantwoordelijke uh heid voor de Uh verduurzaming van de Ha vooral bij de Rijk en bedrijven neerlegt? Dat waren er. Volgens mij komen we aan bij de vragen vanuit uh. Ik zou uh nu Uhm. En hoe dat zich verhoudt tot de gemeentelijke rol en zorgplicht om de klimaatdoelen te

▶ 4:13:32halen. Dus ik denk dat de verduurzaming van de havens een hele belangrijke focus. We hebben volgens mij. In de vorige periode is er een havenvisie neergelegd. We hebben nu op een gegeven moment. We zijn ook voornemens om dus eigenlijk op alle vlakken mee te werken. Ik denk dat het goed is om hier even te verwijzen naar de strategie brief die vanuit de economie wordt gestuurd. Die gaat hier ook uitleggen over welke plannen jullie wanneer kunnen verwachten als het hierover gaat. Dus we trekken hier samen in op. Maar dat dat gaat daar natuurlijk deels antwoord op geven, omdat het echt gaat over de sterkste en groenste haven. Ehm,. Even kijken welke aanvullende maatregelen in de in neemt het college om de klimaatdoelen voor 2030 toch te halen? We komen met een strategie brief, dus we gaan uh de komende periode echt uh. En we zijn er al mee bezig met de strategiebrief op een aantal thema's. Die hebben natuurlijk met elkaar te maken. Dus er komt er eentje voor circulaire schone stad. Er komt er eentje voor energie. Uhm. Of in ieder geval voor het klimaat moet ik zeggen, want dat gaat over meer. Uh, die komen in ieder geval jullie kant op als het dit thema raakt dus. Dus daar gaan we. Duidelijker in toelichten welke maatregelen precies? Ik heb al wel gezegd dat warmte een enorm belangrijk onderdeel

▶ 4:14:35daarvan is.. Ehm,. Welke invloed zet het college als grootaandeelhouder ehm, van het Havenbedrijf om de afspraken te maken? Ja, ik heb het net eigenlijk al wel een beetje beantwoord, maar inderdaad even in de klassieke aandeelhoudersrol. Dat is in principe gewoon een financiële relatie. We sturen wel op in strategie stukken. Uhm, in mijn beleving en en kijk, het kan natuurlijk echt altijd beter. Maar de haven stuurt enorm op verduurzaming. Maar het enige belangrijke is wel het Havenbedrijf is ook gewoon een vastgoedbedrijf dat een verdienmodel heeft aan de grond. Als bedrijven omvallen omdat er geen markt is, of als bedrijven omvallen omdat ze geen aansluiting kunnen krijgen of iets anders. Dan kan je niet verduurzamen op deze manier. Dus dit is nogmaals de. De financiële duurzaamheid van duurzaamheid is essentieel. Ik vind echt dat het Rijk daar nog veel meer kan sturen op onder andere de markt. Want als er een markt is voor. Voor duurzame alternatieven en die komt er. Daar is het beleid vanuit de EU nu. Nu komt nu ook deze kant op. Die komt ook heel snel en dan is dat één ding. Daarnaast is het ook wel echt goed om in het achterhoofd te houden dat we in een internationale

▶ 4:15:36context zitten, met landen met overproductie, dus het is echt een enorme puzzel over hoe je dat goed opschaalt. Maar we hebben bij LuminCorp bijvoorbeeld gezien hoe ingewikkeld het is om in bedrijven te investeren waar heel veel gemeenten geld in is gegaan, maar vervolgens de markt zo ontzettend grillig is dat een bedrijf alsnog omvalt op het moment dat er echt een fabriek op schaal staat. Dus dat wil je voorkomen. En dat geldt ook voor de rest van de groene chemie en naar andere alternatieven. Dat betekent overigens niet dat er gelijk altijd maar geld in chemie moet of bedrijven. Dat is dus ook marktregulering. Dus er is ook gewoon. Het is ook gewoon eigenlijk economisch en financieel beleid. Dat gaat ook over autonomie. En ik denk even om de antwoorden op de vraag van de heer Bonte te beantwoorden. Er zijn natuurlijk een aantal dingen. Ik wil er echt voor waken dat we doen alsof we uh economie. En dat hebben we echt in ons coalitieakkoord onderschreven. Dat economie en duurzaamheid, dat zijn geen polariteiten, dat zijn geen twee uitersten. Volgens mij zeggen we in dit coalitieakkoord juist heel nadrukkelijk die twee gaan hand in hand samen. Dat moet in een transitie. Dat moet. Dat moet in een pad wat wat

▶ 4:16:40haalbaar is. Zodat de bedrijven die we stimuleren en helpen, dat die een markt hebben, dat die. Dat die zich kunnen ontwikkelen. Ik denk dat dat prima samengaat. De bijkomstigheid, en dat is ook de lijn van Kaag, GG en de Nederlandse overheid, dat geloof ik ook, is dat dit ons gaat helpen. De verduurzaming en onze klimaatplannen gaat ons helpen om onze energiebronnen. Autonoom waar te maken. Dus wat je bijvoorbeeld nu ziet in de wet en regelgeving rondom de warmte, is nu losgekoppeld van aardgas. Uh, de aardgasprijzen. Dat is ontzettend goed nieuws, want dat betekent dat we op lange termijn kunnen gaan zorgen dat we dit kunnen gaan begrenzen. En dat is een hele belangrijke transitie. Dus ik denk dat strategische autonomie en klimaatbeleid echt heel goed samengaat. Dank je wel. De heer Bonte. Ja, dank, voorzitter. En ook uh dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ik hoor hele goede geluiden, dus ik denk ook dat het hoe en hoe je dingen gefinancierd krijgt heel belangrijk is. Maar toch ging mijn vraag over prioritering. Dus als je keuzes moet maken tussen het halen van klimaatdoelstellingen,

▶ 4:17:40uh versus het vertrek van de industrie? Uh, wat is dan de reflectie daarop? Want die keuze ligt wel degelijk op tafel. We hebben een hele hoge energiekosten in Nederland. We hebben straks een een ets die eraan komt vanuit Europa. Er liggen dus gewoon uh, valstrikken zou je bijna kunnen zeggen. Liggen voor Dat zie je al aankomen. Dus je moet nu al bezig zijn met een uh speelveld voor jezelf te creëren. Dat de industrie ook lucht krijgt en ook gewoon een een haalbare businesscase heeft in Rotterdam. Want anders vertrekken zij en met hun het hele ecosysteem ook voor scale ups en verdere verduurzaming. Dus als die keuze daar is,. Dan moeten we daar klaar voor zijn. En mijn vraag was dus ook bent u al bezig, wethouder met een lobby naar het Rijk en naar de Europese Unie om die doelstellingen uit Klimaatwet te krijgen?. De wethouder of een klein ogenblikje mevrouw Morricot?. Ja, voorzitter, het is uh, t is bijna belachelijk als je de de de tientallen noodoproepen van wetenschappers gewoon

▶ 4:18:41ontkent, niet ervaart hoe warm het was afgelopen zomer, hoe koud het zal zijn. Al die dingen hebben te maken met klimaatverandering. En dan gaat hij hier zeggen dat hij de klimaatdoelen uit wetgeving wil halen. Ik vind dat echt compleet belachelijk. Het was geen vraag, ik vind t gewoon belachelijk. De heer Bonte. Ja, mevrouw Mok is belachelijk, vindt. Dat vind ik niet maatgevend. Uh. Waar het om gaat is dat wij in Europa de Green Deal hebben. De Green Deal is 14.000 pagina's dood papier. Je gaat geen doelen in die wet vastleggen. Als je die doelen niet kan halen, dan zet je jezelf helemaal klem. Dus het is onverstandig beleid. Het is onbehoorlijk bestuur om het zo maar te zeggen. En hier in de raad ter linkerzijde wordt alleen maar gezegd hoe de wereld vergaat. Klimaatalarmisme. Dat is belachelijk, mevrouw Marcouch, want zo is de situatie niet. Moeten omgaan met de situatie zoals die is. Wij lopen als Europa te ver voor de muziek uit, zetten ons internationaal helemaal klem. De Verenigde Staten en China, die hebben dat soort klimaatdoelen niet vastgelegd in de wet. Wij als Europa wel. En ik vind dat we daarvoor moeten gaan lobbyen, het geluid moeten

▶ 4:19:43laten horen vanuit Rotterdam, vanuit de praktijk en realistisch geluid. Want anders vertrekt hier de industrie en daar wil ik voor waken. U hebt Fens, meneer Boels en mevrouw Morocosh. Ja, voorzitter heeft één fan. Uhm, nou,. Leefbaar Rotterdam hoeft niet naar mij te luisteren, maar luister nou alsjeblieft naar de honderden, duizenden wetenschappers die dit daadwerkelijk wel bepleiten en niet de retoriek van Leefbaar Rotterdam, wat ons alleen maar verder de problemen in zal werken. Dank u. De heer Bonte. Ja, via. De voorzitter. Mevrouw Mokkels zit naast het punt dat ik maak. Het gaat mij niet om de klimaatverandering of die er wel of niet is. Ik heb met geen woord over gerept. Het gaat er mij over. Wat doe je vervolgens? Wat zet je vast in het beleid? Zet je jezelf klem met klimaatdoelen of hou je dat voor jezelf open? Zorg je dat je dus niet strategisch autonoom, want dat kun je vergeten. In ieder geval strategisch relevant bent. Zodat je ook een gesprekspartner bent op het wereldtoneel. En nu vertrekt de industrie. Nu vertrekt de chemie en hebben

▶ 4:20:44wij hier in Rotterdam een groot probleem. En mijn vraag aan de wethouder is. Is de wethouder bezig met een lobby naar het Rijk en naar de EU om ervoor te zorgen dat die klimaatdoelstellingen uit de wet gaan?. De heer Meurink. Dank u wel, meneer de voorzitter. Uhm, ik heb dit kolderieke verhaal vaak genoeg langzamerhand gehoord, want ook die tokens, de schijn alsof de rest van de wereld niks doet en wij alles doen. Het is gewoon een pertinente leugen. Zeg maar. China loopt ver voor. Op sommige verduurzamingsdingen rondom zonnepanelen lopen zij we echt veel verder voor dan wij. Zij hebben veel minder uitstoot. Dus telkens alsof wij in Europa het wiel aan het uitvinden zijn, de rest van de wereld lekker loopt te lachen naar wat wij aan het doen zijn, is gewoon zo niet waar. Die doelen, die hebben we gezet om een reden. Namelijk ook om voor te zorgen dat bedrijfsleven dus zeg maar wij als gemeenschap weten waar naar toe werken en dat we daarvoor gaan strijden met elkaar. Het is niet we gaan doel niet halen. Oh nee, oh mijn god, wat gaan we nu doen? Nee, dan gaan we kijken wat is wel mogelijk, Hoe kunnen we het wel gaan bereiken? En je hebt.

▶ 4:21:46We kunnen deze focus houden op wat het doel wel of niet zou moeten doen. Het gaat om beleid wat er achter zit. En dat betekent gewoon dat we ons uit de naad moeten werken om voor te zorgen dat de klimaatverandering tegengaan en dat we ons aan wat wij willen dat deze wereld leeft, blijft om het te houden. De heer Moorings zou het best kunnen weten. Die in Australië geweest. De heer Bonte. Ja, Het punt is dus als je niet realistisch bent, kijk, dan wordt het inderdaad kolderiek. Dan wordt het kolderiek. Maar in China. Daar doen ze het allemaal. Daar doen ze en gas en kolen en kern. En wind en zon en warmte en noem het maar op. En die worden daar niet belemmerd door wetgeving. Die worden niet belemmerd door vergunningsprocedures. Die worden niet belemmerd door inspraakprocedures. Daar staan die CO2 doelstellingen niet in de wet, zodat alles stilligt. Zij gaan vol gas vooruit. En dat is juist waar ik voor pleit. Zet jezelf niet klem door irrationele, onhaalbare doelen in een wet vast te leggen. Sorteer nu alvast voor en zorg ervoor dat wij ruimte krijgen om te investeren in Rotterdam. Vraag ik aan de wethouder. En niet ons blindstaren op

▶ 4:22:49papieren doelen. De Green Deal is 14.000 pagina's dood papier. De heer Morink. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Dan zou ik juist het pleidooi van deze wethouder echt als muziek in de oren moeten klinken, namelijk. Economie en duurzaamheid gaan hand in hand. En nogmaals in China. Het kan het ook weer over de energiemix gaan praten. Maar u hoeft alleen maar naar staatjes van elektrificatie te kijken voor China. En dat is niet een energiemix van oh, dit is zeg maar dit is kolen. Dat is zeg maar 70% elektrificatie. Dat is bizar in vergelijking tot wat wij doen hier, zeg maar. Dus het gaat gewoon veel verder daar. En dat moeten we niet bagatelliseren. Daar kunnen we zelf ook van leren in sommige gevallen. Dan gaan we naar de wethouder. Ja, dank u wel. Ik denk dat ik daar nog één, uh voorbeeld wil van wil geven. Want we hebben het nu elke keer over nogmaals cryptische CO2 doelen. Maar afgelopen zomer kreeg ik een belletje van een dijkgraaf die zei dat de verzilting zodanig heeft toegenomen dat we een serieus zoet watertekort dreigden voor de industrie. Dus dit is niet zo dat we dit alleen maar doen omdat het uh om omdat het doen van CO2 reductie, wat een soort van

▶ 4:23:51verregaande cryptische doelstelling is. Maar dit is natuurlijk ook echt in het belang van de industrie zelf, zelfs de gevestigde industrie. Dat we echt serieuze maatregelen gaan nemen en die zijn exponentieel. Dus tegen de tijd dat we nu deze dingen zijn, zijn we eigenlijk al echt aan de late kant. Dus ik wil, ik wil maar zeggen, want volgens mij is er echt. Er is niet zo heel veel tegenstrijdigheid en het is ook niet zo dat er een eenzijdig belang is en dat er één soort industrie is. Het enige wat ik zeg is we moeten het slim aanpakken. Dat moet je geleidelijk doen, Dat moet. Dat moet met financieel realisme. Volgens mij zijn we daar overigens niet over oneens. Eh, ten interruptie. Ja, uh. De heer Bonte. Kijk, het punt is je moet inderdaad investeren waar? Die investeringsmogelijkheid en investeringsruimte moet je dus ook creëren. Die moet je behouden. De wethouder heeft het zelf gehad over faciliteren, randvoorwaarden scheppen. Dit is er één van. Namelijk investeringscapaciteit, het kunnen rondbreien zogezegd, van je businesscase. En als dat niet mogelijk is, dan gaan bedrijven. Noodgedwongen gaan ze weg. Met pijn in het hart, want ze willen graag verduurzamen. Maar maak het ze niet onmogelijk door onmogelijke klimaatdoelen te

▶ 4:24:52stellen in de wet. Dus ga alsjeblieft via. De voorzitter. Wethouder, ga alsjeblieft lobbyen in Den Haag en in Brussel. En maak bij die bureaucraten daar duidelijk dat wij hier in Rotterdam met onze poten in de klei staan. En we hebben last, we hebben last van die bureaucraten, we hebben last van die rare Wetgeving. Zorg ervoor dat die doelen uit die wet verdwijnt. Ga die lobby starten. De wethouder. Ja, ik denk dat ik het hier een beetje bij laat. Ik kan het helaas niet toezeggen en ik sta er ook niet achter. Ik denk. Ander mooi voorbeeld We gaan morgen aankondigen dat er 50 miljoen naar de natuur op en rondom de haven gaat, en waarmee ook ruimte weer komt voor vergunningen. Dus nogmaals, dit hoeft echt geen tegenstrijdigheid te zijn, dus er zitten gewoon kansen in. Als we beide doen. Dus investeren in biodiversiteit en natuurherstel, dat kan ook gewoon leiden voor meer ruimte voor de voor de industrie, mits die ook gewoon zijn leefomgeving in de gineuh goed, uh uh goed is voor de leefomgeving. Oké, ik ga door.

▶ 4:25:54Sneller. Ja.. Oké. Uhm, even kijken,. Waar zijn we gebleven? Uh. Het coalitieakkoord gaat uit van samenwerking over portefeuille en uh grenzen. Hoe weegt het college de economische belangen van de D uh Uh af uh tegen de klimaatdoelen. Ik denk dat ik daar best wel net een antwoord op heb gegeven is Die wegen we in relatie tot elkaar af. Dus we zorgen vooral dat als we dingen afwegen, niet polariseren. Heel belangrijk is dat er een zicht is op een markt, zodat dit soort bedrijven ook financieel zelfstandig zijn als er subsidie in gaat. En we hebben ook allerlei wet en regelgeving die en in DCMR die erop toeziet dat de impact van de industrie gewoon echt, echt naar behoren is, zoals afgesproken. Eh. En dat is heel belangrijk. Daar loopt natuurlijk Nederland best wel in voorop. We zijn een klein land, maar ik denk dat dat dus heel belangrijk is. Uhm,. Even kijken. Coalitieakkoord beloofd. Uh. Transparant rapporteren, daar ben ik op teruggekomen. Heb ik al. Uh uh, heb ik al gezegd. Ik kan de rapportage laten zien. Welke maatregelen uh, achterlopen. Ja, dit gebeurt dus ook al in t car, dus de Car rapporteert hier vrij

▶ 4:26:57uitgebreid op. Uhm,. Eh. Wanneer krijgt de raad een aanvullende maatregelenpakket? Heb ik ook al gezegd We komen met strategie brief. Uhm. De wetgeving rondom de warmtepomp heb ik beantwoord. Even kijken hoe voorkomt het college dat klimaatbeleid gaat leiden tot het vertrek van industrie? Heb ik ook beantwoord, maar zijn we het niet helemaal over eens? Eh, ik denk misschien nog even aanvullend daarop. Er komt dus nog een strategiebrief, euh, economie aan. Daar staat ook veel meer over uitgelegd over dat specifieke onderwerp. Kan de wethouder bekend maken wat Parisproof bouwen betekent? Nou, dat is een fantastische term. Dat is uh helemaal vastgesteld in de taxonomie op Europese niveau. Uhm. Maar de afspraak is in ieder geval dat uhm. Het plan van aanpak duurzaam doorbouwen is per proef. Tenzij dus dat dat dat de. En een. Aannemer is eigenlijk stad. Eigenlijk vrij om daar zelf invulling aan te geven, maar het is in ieder geval dat de bedoeling dat het gebouw voldoet aan eh, de klimaatdoelen en dat kan bewijzen. En er is nog best wel veel discussie over wat dat precies betekent. Het is nu heel erg gericht op scope één en scope

▶ 4:27:59twee. Idealiter wordt daar zometeen ook scope drie, namelijk de materialen en circulair bouwen aan toegevoegd.. Uhm. Even kijken. Wanneer komt het college met de strategie voor? Uh Sm'ers is een uh SMR agenda in ontwikkeling. Uh. De wethouder versnel uh Om informeert hier binnenkort over, ook in de strategiebrief. Ehm, hoe kijk ik aan naar de vermeende gezondheidsschade bij Beneluxplein? Uhm. Ja, de d'r is op dit moment, dat is volgens mij net ook al duidelijk. Uh, d'r loopt gewoon nog een onderzoek dus. Dus we zei we proberen nu alles in kaart te brengen daarover. En daar wordt natuurlijk ook gewoon gekeken naar mogelijke hinder en uh, gezondheidsaspecten. Daarnaast heeft de DCMR ook gewoon een geluidsprogramma, dus als daar ook blijkt dat daar de impact op is, op de gezondheid, dan zullen we dat meenemen. Dus in principe gaan we daar, nemen we dat gewoon allemaal mee. Uh, even kijken. Ja. De heer Bonte. Ja, wat. Betekent. Dat?. We nemen de gezondheidsschade. Uh hè, als die wordt aangetoond door t

▶ 4:29:00onderzoek. Ja, dat nemen we mee. Wat betekent dat?. De wethouder. Eh. Nou, we nemen het mee in de afweging. We. Want. Want op dit moment loopt er dus nog een onderzoek naar zowel de locatie en. En of dat haalbaar is. Daar worden alle opties afgewogen, ook gewoon alle wettelijke normen waar we aan moeten voldoen. Voldoet dat niet? Ja dan, Dan is een project niet realistisch. Dus. Dus het project kan alleen maar als het binnen de wettelijke normen is. Dus dat bedoel ik ermee. Oh ja, nee, ik ben niet klaar. Sorry. Uh, even kijken. De subsidieregeling Smart System is net verhoogd met vijf ton. Eh richt zich op start en scale up, dus ook ondersteuning is voor de energiecoöperaties en buurtbatterij voor bewoners. Dus ik denk dat het goed is om even het doel van de subsidie uh, de. De regeling is echt om innovatie te stimuleren en de opschaling te helpen. En. En die die regeling, die die die vult echt een gat in de financieringsketen van dit soort innovaties in. Dus het doel is echt om energie oplossingen op te schalen. Coöperatie gaat natuurlijk heel erg over de collectieve organisatievorm, dus dat is meer governance en organisaties. We

▶ 4:30:04zijn. We gaan het meenemen in de strategie van. Van de Boom van Klimaat over hoe we dat willen gaan invullen. Uhm. Maar het is. Het is een in principe ook een ambitie in het coalitieakkoord, dus we willen. Dat heeft onze aandacht. Gemeentelijke daken. Kunnen we daar nog naar kijken? Ja, We onderzoeken op dit moment de mogelijkheden van private daken in VO. In vorige periode is overigens ook al MKB Rijnmond meegenomen in de aanpak op zonne daken. Die hebben ook allerlei bedrijven afgebeld, dus ik kan nog even navragen wat uh, wat daar nou precies de status van is en wat we daarmee doen. Maar het idee is ook wel dat we dit gewoon meenemen eh. Zowel ook eh eh, een goed gesprek met onze eigen asset managers om goed te snappen. Dat heb ik ook gewoon zelf als persoonlijke ambitie om dat even goed te begrijpen van hoe kan dat nou waar zijn? Daar zullen vast goede redenen zijn, maar dat wil ik ook begrijpen. Uhm. Gebrek aan expertise bij BTB. Eh, ik ga hier even echt heel graag een antwoord op eh, op de voorlezen eh. Overal is het een goed werkende uh

▶ 4:31:06instrument. Wat positief is dat er een transparant en gedo is, een gestroomlijnde organisatie is genoemd. Ehm. En d'r is inderdaad eh eh door geïnterviewde aangegeven een belangrijk instrument met een flexibel karakter welke aansluit bij de aard van de opgave. Dit w projecten zijn eh breed afgewogen, dus sommigen hebben meer, eh, gedetailleerde expertise nodig. Het hangt dus een beetje van het project af welke expertise daarvoor nodig was en in de inhoudelijke experts mee laten adviseren. Uh is is gewoon een uh, een les die uh, een voortschrijdend inzicht die ze hebben meegenomen. Uhm. Andere lessen die we meenemen bij het opstellen van een nieuw uh nieuw fonds zijn dus ook die Smart doelstellingen. Dus dat dat ook gewoon. Dat er eigenlijk veel duidelijker wordt gekeken naar de impact van van projecten, uh en het formuleren en van de weging. Dus ik denk eigenlijk dat we kunnen zeggen we herkennen het wel wat er wordt gezegd. En dit dit wordt meegenomen in de in als we een nieuwe fondsen gaan opstellen. De lessen daarvan. Mevrouw Fraude?. Ja, een korte vraag, want een van de aanbevelingen was bijvoorbeeld ook dat leden van de

▶ 4:32:08leden van de adviescommissie konden ook zelf projecten indienen om te kijken of dat. Ja, zeg maar daar had de auditcommissie een aantal opmerkingen over gemaakt. Dus ik ben ook benieuwd hoe u daarnaar kijkt in de volgende fondsen die eraan komen. Ik ga dit gewoon even laten uitzoeken en ik kom daar schriftelijk op terug. Ja. Uh, ga maar door. Uh, wanneer komen we? Uh, komt t college met een strategiebrief? Dat komen we. Uhm en de update van de carpool laten weten, Dan komen we er op terug voor de jaarwisseling. Uh en eigenlijk uh, is dat ook een beetje onze ambitie met de strategiebrief? Uhm. Wel, welke maatregelen op tafel heb ik ook genoemd? Dus uh uh, even kijken hoor wat ik wil weten. Maatregelen die die uh d'r nu voor ogen zijn. Die neem ik dus mee in de strategiebrief. Uh. En dat gaat dus ook over de toekomst van de kar en wat we daarin hebben opgenomen. Ehm, of ik iets concreter zou kunnen zijn over de Rotterdammers met een met een uh, een kleine portemonnee? Ja, daar is dus nu beleid op. Dat is de armoede. Uh uh

▶ 4:33:09uhm eh uit armoede, energie, armoedebeleid. Sorry eh, dat dat ligt bij mijn collega Hica, maar dat daar trekken we wel samen in op. Dus we hebben energieclusters, we hebben de gebiedsgerichte aanpak voor isolatie en onderhoud en we hebben allerlei gratis isolatiemaatregelen en scans die we aanbieden en advies. Dus dat zijn de dingen waarmee we nu mensen, uh ondersteunen. En volgens mij zijn er ook landelijke regelingen waar je voor in aanmerking kan komen. Dat heeft dat stenen warmtefonds als ik het goed heb. Kijk of ik die naam goed had.. Uhm,. Even kijken hoe gaan we? Het gat van de rest gaan we op opvullen daar. We hebben antwoord op gegeven van daar komen we mee met concretere maatregelen. Eh. Wordt er binnen het CoA gekeken naar het faciliteren van CO2? Uh gebruik?. Jouw portal portals is dus onderdeel daarvan en ook onderdeel van de monitor. Ehm ja, de hele infrastructuur richt zich inderdaad nu op CCS. Ik denk dat inderdaad CQ een een aandachtspunt is en en ook een enorme kans. Ik denk overigens ook dat er heel veel partijen in de haven

▶ 4:34:11hebben aangegeven een vorm van forwarding uh te kunnen doen met uh, met uh uh, CO2. Dus daar wordt al wel vaker naar verwezen, naar koolstof economieën om deze reden. Dus er zitten kansen in,. Maar op dit moment wordt het dus niet. Zijn er niet echt aantoonbare bedrijven? Ik weet dat bij Platform Zero uh een aantal bedrijven zitten die zich hierop inzetten en daar ook actiever mee bezig zijn. Ehm, wordt er op andere manieren fundamenteel ingezet om de petrochemische economie te helpen verduurzaming van koers te veranderen? Ja dus. Dus dus vanuit het Havenbedrijf. Vanuit Delta Links zijn er eigenlijk allerlei verduurzamingsprogramma's. Wat mij opvalt is dat de petrochemie ook veel bezig is met circulaire projecten. Dus met met de vervanging van feed stock. Op een andere manier. Dus kijken naar andere. Input van brandstoffen. Ehm. Eh. En ja, goed, daar wordt dan eigenlijk aan alle alle kanten al naar gekeken, dus er wordt veel op ingezet. Kan de wethouder toelichten binnen het bord portals wat utilization is? Ja, ook dit ligt bij het Havenbedrijf, de havenvisie. Euh.

▶ 4:35:14Ja, daar heb ik ook net al wat dingen eigenlijk over gezegd. Is dat dus dus de CO2 zien als als grondstof en kijken naar verwoording. Hoe het binnen bepaalde processen en ketens ingezet kan worden wordt overigens al gedaan. De faillissementen wereldwijd. Ik denk dat mensen even moesten uitzoeken hoe dit zat, want ik denk dat het wel ingewikkeld is. Mijn ervaring als ondernemer is, is dat een faillissement? Kan echt heel veel verschillende voor eh eh oorzaken hebben. Dus ik denk dat het heel ingewikkeld is om op zo'n korte termijn precies te kijken. Voor de een is dat de infrastructuur. Het is eigenlijk altijd liquiditeit natuurlijk. Maar wat de oorzaak van die liquiditeitstekort is, dat weet je niet. Dus ik denk dat dat een beetje een ingewikkelde is. Ehm, Ik denk dat ik even niet inga op de discussie over dak of parken, Maar. Maar ik denk zolang het voor ons niet duidelijk is waar precies de oorzaak van is, dan weten we niet. Ik kan in ieder geval wel verzekeren op het moment dat wij parken financieren, zoals de Slufter of andere zaken waar wij op inzetten, dat we natuurlijk wordt gekeken uh naar naar zo'n project. Ook naar wat? Wat levert het op en en of dat niet ons in de financiële problemen brengt. Dus dat nemen we gewoon mee. Volgens mij ben ik

▶ 4:36:17er doorheen. Voorzitter. Volgens mij waren er ook nog vragen van de inspreker. Ik weet niet of die al zijn beantwoord. Ja. Uh. Ik zie dat er behoefte is aan een tweede termijn. Nee. Nee. We gaan naar de veegronde. Dat was uh. Uh, begin bij de heer Bonte. Dank, voorzitter. Ja, uh, misschien is het uh aan bod geweest. Ik heb nog niet gehoord over die gasgestookte energiecentrales. Uh. Reflectie van de wethouder. Regelbare capaciteit. Heel belangrijk voor de zware industrie. Dat betekent dat we dat in de Rotterdamse haven overeind moeten houden. En misschien een capaciteitsmarkt, zodat bedrijven kunnen investeren. En die gascentrales ook kunnen onderhouden, zodat het veilig blijft en en nog de komende tien jaar beschikbaar blijft voor de zware industrie. Dus graag een reflectie daarop en mijn vraag over de windturbine. Waarom er dus elf maanden kennelijk geen overleg was geweest met die klankbordgroep. Althans waard. Hoewel die dus wel een overeenkomst hebben eh, daaromtrent. Dus graag een

▶ 4:37:19reflectie. Dank je wel, mevrouw Schut. Scan. Dank je wel, voorzitter. Ik had ook drie vragen die niet beantwoord zijn. Ernstig was het dus over de bomen, hè. Nou zei uh ja. Wethouder zei t O, de klimaatadaptatie, uh. Maar ik, Wij wilden graag weten uhm ja, komt er een plan? Uh, samen met uh wethouders uh bouwen hè? Dat wij uh, de CO2 reductie van de bomen ook in de klimaatplannen. Net als anders? Uhm uh ja, uh, dweilen met de kraan open hè? Dus dat moet ook ergens ingebed zijn. Dat niet kappen van bomen ook. CO2 reductie leidt. Dus hoe gaan we dat aanpakken? Dat had ik gevraagd én uh. Daarna had ik m ook gevraagd. Uh uh, over die uhm deelmobiliteit hè, Die niet. Maar uh ja, echt uh, succesvol, blijkt uit de monitor A uit de update. Dus uhm. Mevrouw Schultz kunnen te helpen als u vragen even heel specifiek stelt zonder een inleiding en een omlijsting. Oké, heel specifiek deelmobiliteit had ik gevraagd. Wat

▶ 4:38:22hebben we daarvan geleerd, hè? Omdat in die uh monitor staat dat uh, wij dat niet goed weten, hè? Waardoor hè, Dat de Over deelmobiliteit en als. Als laatste had ik ook gevraagd over duurzaam voedsel. Of dat ook een plekje kan krijgen in de klimaatplannen. Dank je wel, mevrouw Joska. Mevrouw Kullers. Ja, ik had nog geen antwoord gekregen op de wiki. Vrije windmolens. Die heb ik even gemist. En uhm ja, over. Dus ook uh geld vrij te maken voor de energie gemeenschap. Daar is deels antwoord op gekomen binnen. Bij dingen, dus die laat ik dan gaan. Ja sorry. Mevrouw. Fraude Alright. Mevrouw Marcouch. Yes, voorzitter. Een veeg vraag van mijn fijne collega van D66 die uh moest vertrekken naar een andere commissie over de klimaat aanjagers. Hij had nog een vraag die niet beantwoord is. De wethouder. Over bomen en uh, klimaat. Uhm, we hebben natuurlijk uh een klimaatadaptatie plan. En groene waterstof, daar staat heel nadrukkelijk in wat ons

▶ 4:39:23vergroening beleid is. Volgens mij hoorde ik u iets zeggen over de bodem. Ja, daar is geen beleid op te voeren. Dus in in onze gebiedsontwikkeling splannen nemen we eigenlijk al onze vergroening opgave in. Volgens mij was u verzoek om het op te nemen in de kar in de kar. Streven er echt naar dat het echt meetbare. Uitstoot. Terugbrengt. Dit is eigenlijk. Natuurlijk wordt het woord het ook wel teruggebracht, maar is dat heel moeilijk te herleiden naar een specifieke plant. Dus het is gewoon niet smart genoeg om het hier in op te nemen. Ik zou het afraden om deze reden. Maar goed, ik denk wel dat we dat we wel degelijk op een andere manier de de klimaatimpact meten in groene water stad in en alle alle stadsprojecten Dus daar wel. Ehm. Deelmobiliteit Ja. Die moet ik soms even opzoeken. Kom ik zo op terug. Voedsel? Ja, graag. Dus ik, ik, Ik trek samen op met de wethouder Zeegers op het voedselstuk. We gaan binnenkort daar in gesprek over de opdracht voor de voedselvisie. Dit is ook al heel lang mijn wens dat Rotterdam die krijgt, dus ik ga daar heel hard op inzetten en zal ook kijken wat er vanuit de

▶ 4:40:23klimaatmiddelen nodig is om dit voor elkaar te krijgen. Helemaal eens dat die impact giga is. Eh. Windvrije windmolens Eh. Als dat blijkt dat de technologie in de pilot werkt, dan is het natuurlijk iets waar we naar kijken. Er zijn in het verleden wel allerlei pilots gedaan, dus. Dus het voorstel is wel dat we naar dit soort eh, alternatieven kijken als echt blijkt dat het een soort van doorbraak technologie technologisch. Ik kan me voorstellen dat het een innovatie is die zich continu doorontwikkeld. En als het inderdaad blijkt uit de scan en en uit de input en het plan dat ze indienen, dat het echt een innovatieve technologie is die niet al eerder hetzelfde is als eerdere pilots, waaruit bleek dat de impact niet zo goed was als met wieken, dan Dan nemen we dat gewoon mee en financieren we dat. Uhm. Aanjagers. Ja, uh, grappig dat ik die dan vergeet. Euh ja. Ik. Ik erken dat de aanjagers een hele belangrijke rol kunnen kunnen hebben. Ik denk dat het uh, ik heb natuurlijk zelf t uh, wat is het zes zeven jaar gedaan. Onder verschillende wethouders met verschillend beleid dus. Dus ik. Ik heb natuurlijk ook wel persoonlijke mening over waar

▶ 4:41:25het goed is. Ik denk dat je aanjagers heel goed kan inzetten voor het opzetten van publiek private samenwerking. Dat is ook echt mijn wens om dat veel meer te gaan doen. Ik het de huidige eh, nou ja, er is sowieso een vacante aanjager circulair er wassend is. Inmiddels zorgen ze er ook niet. Niet meer die. Die is Ze gestopt. Dus mijn voorstel is wel dat we ook in de in de strategie brieven opnemen. Hoe we die willen gaan inzetten is overigens nog wel een klimaat aan jaar gebouw die actief is en daar hebben we wel contact mee. Maar op dit moment denk ik dat het goed is om het. We gaan het doorzetten, maar de manier waarop en welke aanjagers. Dat gaan we opnemen in een strategie brief. Oh ja, en dan alleen nog de deelmobiliteit. Moet ik even scrollen? Dat is voor mij een beetje een lastige, want deelmobiliteit is wel echt portefeuillemobiliteit. Uhm, even kijken. Uhm, kunt u daar schriftelijk op uh terugkomen in overleg met uh, met uw collega wethouder dan? Uhm dank ik u voor de beantwoording. Uh, kijk ik de zaal in. Uh, is er behoefte aan een.

▶ 4:42:28Uhm toch?. Ja, voorzitter. Toch wel uh, maar ik. Ik vraag nu voor de derde en toch wel laatste keer voor vanavond. Maar ik wilde graag een antwoord op de vraag uh, waarom er in die elf maanden geen overleg is geweest met die klankbordgroep. Ook nog eens waard. En ik heb ook nog niet echt een duidelijk antwoord gehoord op die uh, gasgestookte energiecentrales, die capaciteitsmarkt en de reflectie van de wethouder. Ja. De wethouder. Ja, sorry, langer nog eh. Nou, over gascentrales. We denken wel dat gascentrales onderdeel zullen blijven van de energiemix. Ze hebben ook een uh bepaalde rol in uh in Peaks heffing, dus dat is niet ideaal. Het is wel zo dat dat ze ook in de transitie een hele belangrijke rol spelen om echt de overgang te doen, omdat gewoon het anders op een andere manier doen. Dan wordt het echt onbetaalbaar dus. Dus dat is vrees ik wel echt nodig. Dan zul je altijd zien dat de perfecte vijand is van goed. Ehm, dus dus dat dat zal blijven? Ehm, maar hopelijk zo min mogelijk. Even kijken. Ja, in december heeft er dus 111. De laatste klankbordgroep met de

▶ 4:43:30gemeente. Uh heeft de klankbordgroep de gemeente in gebreke gesteld. Dus even om de tijdslijnen te doen. In reactie daarop is. In maart heeft op directie en bestuurlijk niveau gesprekken met de klankbordgroep plaatsgevonden en daar is afgesproken dat een onafhankelijk voorzitter zou worden aangesteld. En ja, over dit proces en hoe dat is gelopen is dus echt heel veel contact geweest. Uh en en er wordt ook de indruk gewekt, maar dat is volgens mij inmiddels ook wel helder dat er helemaal geen contact is met met bewoners. Er is heel veel contact geweest met bewoners met allerlei inspraakstafels en met en in op allerlei mogelijke manieren. Dus de klankbordgroep is een representatie van een aantal mensen in Beneluxplein. Maar niet niet iedereen. Maar er is dus ook wel veelvuldig contact geweest, ook over het proces. Er valt minder over de inhoud. Het was best een taai proces. De heer Bonte. Ja, volgens mijn informatie, uh is er dus geen inhoudelijk contact geweest met de klankbordgroep. Wellicht wel met andere bewoners, maar niet met die klankbordgroep. Dat was mijn vraag waarom dat zo was, want ze hebben wel een convenant of een of of een overeenkomst daarover dat er wel contact zou zijn. Dus ik was echt benieuwd hoe is dat

▶ 4:44:32nou gegaan, dat proces? Waarom is er geen uh contact geweest?. Wethouder Ja, volgens mij is in de. T Is wel goed om even te benadrukken. Ik denk. Ik denk uh. De volgende wat ik ga zeggen wil ik niet voorbijgaan aan de emoties die mensen voelen. Want ik kan me echt oprecht voorstellen dat. Dus het volgende wat ik ga zeggen is niet vervelend bedoeld naar bewoners? Absoluut niet. Ik denk dat dat het dat er volgens mij serieuze zorgen zijn bij bewoners. En daar zijn participatietrajecten voor. Dus dat dat is waarom we horen en allerlei dingen organiseren. Dus even dat gezegd hebbende. Uhm. Er is dus een gesprek geweest. Dat is behoorlijk geëscaleerd, tot op het punt dat het ook behoorlijk persoonlijk is geworden. Dat is ook voor voor medewerkers van de gemeente Rotterdam, eh onze mensen, echt heel heftig geweest. Dus dat is aan beide kanten op. Is dit een heel emotioneel en heftig proces. Nou, vervolgens is om die reden afgesproken dat er een onafhankelijk voorzitter was. Daar is ook veel contact over geweest en dus konden er ook geen inhoudelijke gesprekken plaatsvinden. Overigens lijkt dat daar de indruk dat er niks is gebeurd, maar ondertussen heeft het onderzoek doorgelopen. Zijn er dus. Overal hebben er allerlei gesprekken

▶ 4:45:35plaatsgevonden, dus ik moet wel echt benadrukken dat dit alleen maar gaat over het contact met de klankbordgroep. Dat is niet zijn niet de enige personen die praten, ook niet namens iedereen. Het is niet een zoverre en een formeel. We hebben ook nog andere bewoners gesproken, dus dat wil ik even benadrukken. De heer Bonte. Toch voor de uitgebreide beantwoording van de vraag. Ehm. Blijft over dat de klankbordgroep zich toch gepasseerd voelt in een belangrijke fase van het besluitvormingsproces. Dat lijkt me toch ongewenst. Dus een oproep om het contact weer goed te herstellen?. Wethouder Ja, ik ik ik denk dat ik eh. Kijk, ik kan er inhoudelijk over het proces ingaan, maar ik ben hier. Ik ga er nu aanstaande zaterdag ook heen, dus ik ga mee. Ik. Ik denk dat dat. Ben het helemaal eens dat dit gewoon in goede relatie moet. Het is natuurlijk wel even heel complex. Dat wil ik blijven benadrukken. Het gaat gewoon om emoties. En ik snap echt oprecht dat er bewoners zijn die zich gewoon heel erg zorgen maken hierover. Dat dat. Ja, dat hoort erbij. Dus dat begrijp ik. Dus er is een groot verschil tussen emoties en eh en hoe dingen feitelijk verlopen. Helaas.

▶ 4:46:37Mevrouw Morgot. Voorzitter, Ik vond het belangrijk om hier ook nog even uhm, nou, bijval te bieden bij Leefbaar Rotterdam. Ook wij vinden het ontzettend belangrijk dat dit proces gewoon goed verloopt. Dat we tijdig zijn met ons onderzoek. Dat we die onafhankelijke voorzitter hebben. Dat we daartoe zijn gekomen. Hoe belangrijk en hoe fijn dat is. En ik heb er volle vertrouwen in dat de wethouder en de de groep die daar mee bezig is, dit gewoon gaat herstellen. Want het heeft ook gewoon wat herstel nodig na wat er is gebeurd in het afgelopen college. Dank u wel. Dank jullie wel. Dan de vraag is er behoefte aan een tweede termijn?. Nee. Daarmee zijn we aan het eind gekomen van dit debat. De wethouder heeft een rits aan. Toezeggingen gedaan. Uhm. Ik lees even op. De wethouder zegt toe om tijdens de komende Klimaatweek met de publiekscampagne aandacht te besteden aan de urgentie van de klimaataanpak. De wethouder zal in twee strategie brieven over circulair, schone stad en over klimaat inzicht

▶ 4:47:39geven in de aanvullende maatregelen om de doelstellingen van het klimaatbeleid te halen. De wethouder gaat na wat bij gemeentelijke daken de mogelijkheden zijn voor samenwerking met energiecoöperaties, en welke belemmeringen zich daarbij kunnen voordoen. De wethouder komt schriftelijk terug op de vraag van mevrouw Fraude over het audit rapport bij het Duurzaamheidstransitie budget. En de wethouder kijkt hoe duurzaam voedsel een plek kan krijgen in de klimaataanpak en informeert daarover de commissie. De wethouder zal in de. Ja, ik. Ik denk dat ik dat ik. We. Het. De. De portefeuille voedselstrategie ligt bij de wethouder Zeegers en Ik ga kijken. Ik trek met hem op over hoe we dat doen, Dus ik kijk mee en en en. Als daar middelen vanuit klimaat budget bij nodig zijn, dan dan gaan we dat verkennen. Maar. Maar het is dus niet zo dat ik de voedselstrategie. Dus dat. Die nuance is eh heel belangrijk.

▶ 4:48:47Mevrouw Schulz ken. Ja, dat was ook niet mijn vraag. Mijn vraag was. Is de wethouder bereid om voedsel ook een plek te geven in de klimaat actieplannen?. Ja, dat, Dat is nog te vroeg om te zeggen, want we hebben die gesprekken nog over de voedselvisie. Dus hoe dat moet landen, dat weet ik niet. Maar. Maar dat duurzaamheid een essentieel onderdeel is, ook bij voedsel, dat is heel belangrijk. Maar het valt nu bij gezondheid en sociale basis. Dus dat is nu dingen. Dus dat is dan te vroeg om te zeggen dat kan ik niet toezeggen. Dan wordt de toezegging. De wethouder overlegt met wethouder Segers hoe duurzaam voedsel een plek kan krijgen in de klimaataanpak en informeert daarover de commissie. De wethouder zal in de strategiebrief opnemen hoe het college verder gaat met de klimaatmanagers. En de wethouder komt schriftelijk terug. Op de vraag van mevrouw Chuskun, ook na

▶ 4:49:48overleg met de wethouder met wethouder Zeegers over deelmobiliteit. Wat waren de toezegging toezeggingen?. Is er behoefte aan raadsbeslag in. De raad? SBEHANDELING? Uh. En dan? Raadsbehandeling is mogelijk als reguliere debat of. 2 minuten debat. Mevrouw Murkoch. Dank u wel. Uh, ik was netjes aan t wachten op u. Uhm. Ik heb uh, een twijfel die ik bij de commissie wil leggen. We hebben ook over gehad dat we de volgende car eigenlijk al best wel snel alweer krijgen. Uhm. En om nu een debat te hebben en binnenkort weer een debat over t Car vind ik misschien een beetje overbodig, dus ik zou zeker. Geen regulier debat willen hierover als we tijdig ook de volgende kar gaan bespreken. Dus ik zit even na te denken van wel. Ja, ik vind het anders gewoon te snel achter elkaar. De heer Bonte. Nou, ik zou wel een 2 minuten debat willen voorstellen om de gelegenheid te hebben een uh, een motie in te dienen.

▶ 4:50:52Uhm, dan wordt het een 2 minuten debat en de eerstvolgende mogelijkheid is de raadsvergadering van donderdag 15 oktober. Uhm, we zijn nu wel toegekomen aan het laatste onderwerp van vanavond en dat is net congestie. Maar ik wil toch even voorstellen om even een break uhm uh te hebben van. Maar ja ja, want uh om uh. Volgens mij zijn de koude kroketten inmiddels uh dus uh en warme broodjes. Dus. De heer Bonte. Zullen we dat eten gewoon overslaan? Gewoon lekker doorgaan. Dat dat, Dat. Zou ook nog kunnen. Is goed voor je. Ja, voorzitter. Ik zei Ik zou het wel fijn vinden om heel eventjes te schorsen. Ik ga ook weer door naar een volgende commissie, dus dat daar wil ik niet niet flauw vallen. Maar als we 10 minuten zouden kunnen doen, dan. Dan is dan kunnen we snel weer door. Lijkt me een goed voorstel. Dan schorsen we de vergadering voor 10 minuten en dan beginnen wij om 7.40u met uhm. Agendapunt

▶ 4:51:543.08 Voortgang Rotterdamse aanpak met congestie. De vergadering is geschorst.

▶ 5:08:07De vergadering gaat beginnen. We roepen ook via deze weg de wethouder op om zo snel mogelijk deze kant op te komen. We zijn toegekomen aan het laatste onderwerp van vanavond en dat is uh, net congestie en de procedure van eerder aanvragen die wordt ingericht voor maatschappelijk belangrijke projecten zoals woningbouw en scholen. Na de bespreking met de wethouder adviseert de commissie over de verdere mogelijke behandeling daarvan. Wie mag ik als eerste. Het woord geven in de eerste termijn?. Nou, dan stel ik voor dat de wethouder weg mag blijven als er toch geen vragen zijn. De heer Bonte. Ja. Nou ja, deze surrealistische setting, maar op 1 september wethouder komt.

▶ 5:09:14De heer Bonte. Dank, voorzitter. Ja, wat Leefbaar Rotterdam betreft ook zeker wel overlap met het vorige onderwerp, dus dat gaan we niet herhalen. Wij willen ook wel pleiten voor als we het hebben over het Congres, die specifiek toch voor tijdelijke oplossingen, dus de. De. Om de overbrugging te maken naar de periode dat we voldoende. Capaciteit hebben. Dus met energie hubs, batterijen, Slimme verdeling van de beschikbare capaciteit, maar dus ook het regelbare vermogen waar we het over gehad hebben. Die uh gasgestookte centrales en wat mij betreft zelfs diesel als het nodig is om alles om die woningbouw en de industrie maar te laten draaien als prioriteit. Zoals gezegd, daar hebben we het over gehad. Een vraag aan de wethouder. Uhm is de wethouder uh actief nu met een overbruggingsplan tot uh. Nou, noem het maar 2034. Uhm, om het op te stellen per gebied. Ook om te kijken naar welke combinaties van energiehubs batterijen, een WKK, lokaal regelbaar vermogen, maar dan ook de vergunningen en de

▶ 5:10:15koepel uh uh, samenwerkingsverbanden om dat allemaal in kaart te brengen en te faciliteren. Uhm en en graag. Nou ja, daar zeg maar een stand van zaken en een uh en een plan voor uh, als dat kan. Uh. En uhm. Ns even kijken anders. Dan gaan we herhalen. Uh ja toch? Kan de wethouder concreet aangeven hoeveel woningen hij of investeringen, uh en andere projecten vertragen, inmiddels vertraging oplopen of dreigen uit te vallen door net congestie? Dus waar praten we over? Welke financiële economische schade hebben we t hierover? Dank u. Dank je wel, mevrouw Mond. Kort voorzitter. Uhm. Ik zal het ook weer kort houden. Ik ben heel erg blij dat wij vanuit Rotterdam alles eraan doen om bij te dragen aan het oplossen van netcongestie. Ook al hebben wij formeel weinig bevoegdheden, doen we wel wat we kunnen. Dus dat is heel erg fijn. Uhm, ik heb een drietal vragen. Uh. En er zijn vooral aan de wethouder ook om mee te geven, om erover na te denken. Dus als ze hier geen directe antwoord op

▶ 5:11:17heeft, snap ik het. Want t zijn vrij brede vragen. Om te beginnen met we zagen dat er een netbewuste wijk wordt gebouwd. Nu in Arnhem. Vonden we best een mooi voorbeeld. We zijn nieuwsgierig. Uhm, hoe de wethouder hier bijvoorbeeld kansen uit kan halen voor Rotterdam en voor gebiedsontwikkeling. Want de wethouder is de wethouder klimaat, maar heeft ook nauw contact met de wethouders Bouwen. Dus ik kan me voorstellen dat het heel erg fijn zou zijn om misschien met de mensen in Arnhem te spreken, om te kijken of we daar wat van kunnen leren, om mee te nemen naar Rotterdam. Dat was één twee. We lazen dat het stedeninternet, het Havenbedrijf en Delta Lynx voor netcongestie een oplossing en een tijdelijke oplossing hebben in een tijdelijk transformator in Europoort, die vanaf 2028 in gebruik zou kunnen gaan. Ik ben benieuwd of de wethouder met deze partijen in gesprek is gaan, om te kijken of wij daar misschien ook bij zouden kunnen helpen. En als laatste bij evenementen en tijdelijke bouwopgave zie je nog wel eens dat door netcongestie er gebruik wordt gemaakt van een dieselaggregaat. Er is ook een mogelijkheid om gebruik te maken van de waterstof aggregaten,

▶ 5:12:19iets waar er steeds meer aanbod voor is. Ik ben benieuwd of wij als gemeente het één boven het ander in onze aanbestedingen suggesties werkwijze hebben en waarom we dan niet de waterstof aggregaat als voorkeur zouden gebruiken. Als casus heb ik dat er een evenementenlocatie was die. Een Uh door de vertraging in een aansluiting gebruik moest maken, in samenwerking met de gemeente van een diesel afgaat en dat het idee of de suggestie van een waterstofaggregaat nooit op tafel lag. Zonde, zou ik zeggen. De heer De Vries. Een interruptie of een bijdrage,. Een aanvulling? Dat kan ook. En overweeg in dat geval. Ook uh, de inzet van GTL. Dat is een uh, een. Shell patent is ook te koop in Uh. Rotterdam staat voor Gas to liquid. En het aardige is van GTL is dat het nul roet uh met zich meebrengt. Uhm.

▶ 5:13:23Dus erg interessante om uh even in aanvulling op een uh van de vorige spreker, uh, om dat uh ook als alternatief uh mee te nemen. Veel schepen draaien d'rop. Ja. Dank. Anderen. Mevrouw Choosken. Dank u wel, voorzitter. We hebben net een technische sessie gehad. Veel publieke, rechtenrechtelijke uh uh uh uh uitleg. Als ik de v uh stukken ook goed lees, verandert vult met de aanvrager. Ja, ik heb net ook die uh uh vng uh uh brief gekregen of uh VNG uh tijdschrift gekregen en daar uh uhm Heijmans uh uh ja, maakt ook heel veel reclame hè, dat wij nu de bevoegd orgaan worden. En dat verandert heel veel. Wij gaan eh, toetsen, doorgaan, t worden en lunden vragen en bestuursvergaderingen gaan we doen. Uh, wat is precies uh, de juridische en beleidsruimte van de gemeente daarin? Dat is mij niet echt heel erg duidelijk hè, dat ik heb geprobeerd in de technische

▶ 5:14:26uh uhm uh ruimte te ook vragen. Ja, dat is nu heel erg publieke uhm ja, verantwoordelijkheid hè, Terwijl wij niet bouwen. Dus uh, hoe zit daar die spagaat daar tussenin? En. En als tweede vragen Uhm uh, vallen de universiteiten daar uh buiten? Is er ook een uh Rotterdamse uh beleid geweest? Waarom hebben wij daarvoor gekozen in de school? Uh, scholen wel, maar universiteiten niet. Mevrouw Van der. Dank, voorzitter. En Net Congestie is een heel technisch onderwerp. Maar ook als ik in de wijken kom, dan. Dan wordt er gesproken over het congestie, want het. Het zit projecten dwars, het zitten woningbouw dwars en. Vorige maand waren met een afvaardiging van de raad ook welkom in Hoek van Holland. De dorpsraad had ons daar uitgenodigd en ook zij begonnen over netcongestie. En zij gaven aan dat er concrete gevolgen waren voor bijvoorbeeld woningbouw en andere projecten die die hun dorp levendiger zouden kunnen maken. En straks komt

▶ 5:15:28energie van wind op zee. Die komt aan in het dorp en. Dan is het voor hen eigenlijk heel lastig om te begrijpen dat, ondanks dat dat dan op redelijk korte termijn eraan zit te komen, dat het stroomnet wel al vol zit. En ik ben benieuwd hoe de wethouder ook kijkt naar haar rol om dat ook uit te leggen. Hoe kan het? Hoe kan zij bijvoorbeeld de dorpsraden, wijkraden, maar ook gewoon de Rotterdammers meenemen in. Wat is nu het verhaal van netcongestie? En wat betekent dat nou eigenlijk voor onze stad? En hoe kunnen we daar ook. Wat doen we ook om daar mee om te gaan? Welke stappen zetten we ook, behalve het afwachten? En de heer Bonte? Die gaf net ook al aan van wat zijn nou die overbruggings?. Wat is nou eigenlijk de overbrugging strategie? Dus bij die vraag wil ik me graag aansluiten. Dan over het eerdere aanvragen. We hebben zojuist een technische sessie gehad. Ik heb daar nog een aantal vragen over, want projecten die te laat of onvolledig zijn ingediend, schuiven achteraan in de rij. En ik zie daar eigenlijk wel een risico voor kleinere partijen. Partijen die minder ervaring hebben met dit soort

▶ 5:16:29procedures dat zij daardoor achterop raken. Is dat het geval geweest en worden zij voldoende ondersteund? Is naar het oordeel van de wethouder, dan las ik in de brief ook een financieel. Aspect. De gemeente moet naar verwachting een aanbetaling doen bij de netbeheerder en die wordt dan later bij ontwikkelaars teruggehaald en ik ben benieuwd naar om welke bedragen het gaat en wat het. Hoe het ook met deze kosten gaat, als een project toch niet doorgaat. Ik zie dat mijn tijd voorbij is. Nog één korte vraag. Ik zag mooie. Een mooi project met de RET. RET heeft natuurlijk een metronet. Ze zeiden tijdens het werkbezoek daar eerder voor in de zoo voor de zomer, dat ze zeiden we hebben eigenlijk een elektriciteitsnetwerk in de stad liggen. En ik zag een mooi voorbeeld, maar ook toevallig in Hoek van Holland. Maar ik ben benieuwd hoe de gesprekken met de RET lopen om ook dit op meerdere plekken mogelijk te maken. Dank je wel. Mevrouw Coders. Ja, voorzitter, dank je wel. Tijdens de technische sessies en ook in het debat over de zesde update, is de netcongestie ook al een beetje voorbijgekomen. Toch hebben we een

▶ 5:17:33aantal vragen voor de wethouder. Veel laadpalen worden in gebruik genomen na werk en staan vervolgens een nacht aan de oplader. Is het niet mogelijk om tijdens piekmomenten tarief voor de publieke laadpalen, met uitzondering van snelladers, te verdubbelen en wanneer er teruggekeerd. Wanneer er terug geleverd wordt te halveren. Hiermee stimuleren we het gebruik buiten de piektijden. In deze technische sessie hebben ook gehoord dat gemeenten afgelopen week allerlei de aanvraag moest indienen voor die ene energievoorziening. Graag zouden we inzicht krijgen in welke projecten zijn aangemeld en hoe deze geprioriteerd zijn door de netbeheerder. Ik snap dat daar misschien nog geen antwoord op is, maar ja, hoe wordt de raad hierin. Voorzien? Dus hoe kunnen we de praktische uitwerking van het maatschappelijke profileringskader. Inzichtelijk maken voor de raad of voor iedereen? En wat zijn de mogelijkheden voor het beter inrichting van het vergunningstraject in het kader van versnellen van de netuitbreiding in samenwerking met de provincie en de Rijk?

▶ 5:18:35Het huidige vergunningstraject voor netuitbreiding is vaak tijdrovend, onder andere door de complexe langdurige grondverwerving trajecten. Door betere samenwerking met de provincie en het Rijk kunnen we deze procedures waarschijnlijk versnellen. Door onder andere creatief gebruik te maken van de Omgevingswet, zoals maatwerkregels en versnelde procedures. Daarbij kan winst behaald worden om sneller, omdat dat netwerk uit te breiden en zo congestie tegen te gaan. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? Dank u wel. Dank jullie wel. Dan gaan we naar de wethouder. Ja, dank voor alle vragen en fijn dat jullie ook deze technische sessie nog de tijd en de ruimte hebben om uh uh de vragen te stellen. En hopelijk ook nog Headspace voor de antwoorden. Maar anders alles natuurlijk Uh, terug te lezen. Uh, ik ga een aantal dingen gewoon wat meer uh uh oplezen deze keer, want er zijn sommige dingen heel specifiek of vraagt echt om hele specifieke uh tijd. Uh uh ja, uh, hele specifieke data of

▶ 5:19:37hele technische zaken. Even kijken hoor. Is de wethouder actief nu met de overbruggingsplan tot uh uh, twintig of 35. En welke combinatie van energie energiemix mogelijk is, maar ook vergunningen en koepelorganisaties. Uhm, nou ja, in dit is dus uitgelegd dat in 2000 uh. Dus in Q1 2007 wordt eigenlijk duidelijk welke projecten wel of geen aansluiting krijgen. Dit wordt dan meegenomen in actualisatie van de netcongestie scan in 2007 en via de Rotterdamse aanpak. Uh, netcongestie. Dat is eigenlijk een soort van overbruggingsplan, want dat is natuurlijk waar We proberen te kijken van oké, hoe, wat moeten we dan doen? Denk daarna wel goed de. Je vraagt naar de. De heer Bonte vraagt naar de uhm energiemix. Ik denk dat dit ook een beetje heeft te maken. We gaan en we gaan in de strategie brieven ook een visie op het energiesysteem doen. Dit gaat natuurlijk ook over de combinatie van warmte en. Het wordt dus waar hebben we het warmtenet? Als we warmtenet ergens hebben, dan heb je gewoon ook een verlichting van netcongestie op korte termijn. Een andere is peace having beleid dus. Dus we hebben natuurlijk enorme pieken. Deel

▶ 5:20:39van de netcongestie zit gewoon op de pieken in de ochtend en in de avond. Dus elk beleid wat wat stimuleert om op de andere dingen te laden bijvoorbeeld. Dat dat helpt natuurlijk ontzettend. Dus daar, daar kijken we naar. En we gaan ook kijken binnen de bestaande aansluitingen die goedgekeurd zijn, op de prioriteitenlijst komen. Of we daar niet toch ook op een slimme manier eigenlijk voor bedrijven in de plint van een van een goedgekeurd project ruimte hebben om toch gewoon door te kunnen gaan. Dus we proberen eigenlijk te kijken wat er allemaal wel kan. En ook binnen de ruimte. Daarnaast hebben we wel echt een aantal lobby punten die die we graag zouden willen. Dus dus meer. Die zijn op korte en lange termijn. Een daarvan is flexcontracten via de de netbeheerders. Dus dat is eigenlijk. Wat we ongeveer allemaal gaan doen. Maar ik. Ik kan ook wel toezeggen dat. Deze aanpak nemen we natuurlijk ook gewoon mee. Daar staat dus eigenlijk in de. De aanpak net congestie. Maar we nemen we ook mee omdat het gewoon een acuut vraagstuk is. Uh. Zowel voor de haven als voor uhm voor voor de gebouwde omgeving even kijken. Hoeveel woningen en investeringen

▶ 5:21:42lopen vertraging op. Dat is dus de netcongestie scan die. Die wordt duidelijk in Q1 na 2027. Dus zodra die er is dan informeren jullie daar uiteraard gelijk over. Ehm, we zagen net bewust we wijken je. We kijken zeker naar andere gemeentes. Ehm. In Rotterdam hebben we heel veel transformatie gebieden waar we willen ontwikkelen. En we zijn op dit moment bezig met ontwikkelen van congestiestrategieën. Waarom ook naar andere steden kijken? Dus dit zou een mooi voorbeeld kunnen zijn. Ehm. De tijdelijke transformator in Europoort is de wethouder met partijen in gesprek? Ja. Ehm. Dit is denk ik even goed om te weten is dat alle eh energieprojecten en de implementatie daarvan in de haven is afgesproken. Dat de wethouder uh haven hierover gaat. Dus ik heb wel heel nauw contact met hem, ook over de energiestrategie en de brede dingen, maar deze liggen bij de heer Versnel. Ehm, maar ik kan wel toezeggen dat. Dat moeten we niet toezeggen. Ik kan bevestigen dat hij dat dat dat. Dat is. Ehm. Even kijken. Evenementen en tijdelijke bouwopgave. Wordt er dan gebruik

▶ 5:22:42gemaakt van een dieselaggregaat? En kan er ook waterstof gebruiken? En kan de gemeente ook het ene boven het ander stellen, emissieloos bouwen en eventueel als een alternatief voor gas liquid. Ja, we hebben ehm. We hebben dus een beleid dat heet verduurzaming mobiele werktuigen. Dat is eigenlijk met name ingezet vanuit ons luchtkwaliteit budget. Dus daar. Daar stimuleren we eigenlijk zoveel mogelijk duurzame aggregaten. Dat is eigenlijk gaat meer over luchtkwaliteit, dus dan is zo'n guess to liquid iets. Dus daar kunnen eigenlijk allerlei alternatieven worden ingediend. En eh. En dat stimuleren we. Voor het evenementenbeleid hebben we niet specifiek een een soort beleid hiervoor. Dus. Ik weet wel dat Rotterdam Festivals is heel actief bezig met verduurzaming van festivals, even afhankelijk van de oplossing en het aggregaat. Dat is het. Ja, dit is even heel specifiek, maar. Hier vindt de veiligheidsregio van alles van. Dus als jij in de specifieke gassen aggregaten midden in een publiek zetten ze die, Die eh. Afhankelijk van hoe ze werken, moet ze op een andere plek in in het plan staan dat. Dat wil nog wel eens bijten met de veiligheid van

▶ 5:23:44groepen mensen. Dus dat is even de nuance bij evenementen. Maar er wordt dus wel degelijk gestuurd op verduurzaming van evenementen via Rotterdam festivals. En dan is de de energievoorziening ook één. Dit is ook een van de redenen dat we gaan proberen te kijken naar vaste energiepunten voor festivalterreinen. Wat ook in het coalitieakkoord staat. Ehm,. Even kijken. Ik denk dat ik daar ook mee de vraag heb als een guest to liquid is als het er is. En het is aantoonbaar dat het vooral in dit geval luchtkwaliteit dus. Maar dat gaf nu eigenlijk ook al aan dat er geen route in zit. Dus dat als dat daar een bijdraagt, dan zou het onder die regeling kunnen vallen. Ehm,. Even kijken. De gemeente wordt niet alleen indiener, maar ook toetsen. Doorgaan bundelt de aanvraag. Wat is precies de juridische en beleidsmatige ruimte? Ehm ja, wij. Wij zijn geen toetsingsorgaan, dus daar kiezen we heel bewust voor in het hele proces van de aanvragen. maar we hebben echt gekozen om hier facilitator te zijn, want de prioritering gaat eigenlijk via de netbeheerder en dat is ook hun wettelijke taak. Dus dus daar, daar wil je ook niet dat daar heel veel onduidelijkheid over staat. En het hoeft ook niet

▶ 5:24:44per se. Ehm En de gemeente toetst alleen op volledigheid dus. Dus of de aanvragen volledig zijn. Daarmee hebben we enorm kunnen versnellen, want we hebben natuurlijk enorm kunnen helpen faciliteren dat die aanvragen zo goed en zo, uh, zo goed en zo snel mogelijk werden ingediend. Waardoor er waarschijnlijk hopelijk uh, echt heel veel onhandige woningbouwprojecten echt doorgang gaan vinden. Dus volgens mij wordt dat ongeveer vandaag. Niet vandaag, maar in Q1 dus bekend en dan kunnen we echt door. Uh, even kijken. Vallen universiteiten uh d'r binnen? Nee, nee, die vallen d'r d'r uhm. Uh,. Die vallen d'r niet binnen. Overigens is niet helemaal bekend of welke universiteiten hier ook uh openstaande vragen hadden, dus ik weet niet of er echt bouwaanvragen zijn of de universiteit op de lijst staat, Maar eh. In principe vallen ze dus niet binnen de prioritering skader. Eh net congres. Die projecten die te laat of onvolledig zijn ingediend Schuinschuiven achteraan in de rij. Zie ik een risico dat kleinere partijen uh hierdoor uhm minder ruimte hebben? Nou, dit is dus één van de redenen dat

▶ 5:25:46we dus als die facilitator in dat project zijn, ertussen zijn gaan zitten om te helpen en dus echt te ondersteunen en te zorgen dat er zo veel mogelijke aanvragen zo volledig mogelijk werden ingediend. Ehm. Maar dat, ja, dat risico is er misschien bij bedrijven, dus dat dat zou kunnen inderdaad. Maar we hebben daar dus echt geprobeerd in te faciliteren. Ehm en en om een beeld te geven even kijken. Oh ja, dat was een gerichte uhm uh gerichte in inbox waar allemaal vragen konden stellen. En er is dus een hele campagne op geweest om alle partijen zo goed mogelijk te informeren via allerlei netwerk. Dus we hebben daar echt een hele proactieve rol gepakt en ook meer gedaan dan je misschien van ons kon verwachten. Ehm ja, de gemeente moet naar verwachting een aanbetaling doen, Dus hoe zit dat precies? Ja, je betaalt ongeveer 20% van je offerte als aanbetaling. Ehm. En dat verschilt dus een beetje per project. Dus als je giga projecten besteedt is die 20% natuurlijk anders. Dus die bedragen die je daar kan je geen uh exacte uit doen. Uh uit uh uitspraak over doen. Maar voor jouw beeld. Uhm. Bij een een reguliere huisaansluiting is de

▶ 5:26:47aanbetaling ongeveer € 400. Ehm. En bij het aanmelden voor eerdere aanvraag is aan ontwikkelaars duidelijk gemaakt dat de kosten die de gemeente maakt in rekening worden gebracht. Dus er is al echt een afspraak over. Ehm. Wat wel zo is, is dat die offerte kosten, die worden eigenlijk pas in oktober aangevraagd, maar je moet eigenlijk voor die tijd al echt zijn begonnen of in ieder geval gaan starten. Dus ja, dan, dan weet je dit al. En als ze dat dus niet gaan redden, dan hebben ze tot oktober alsnog de tijd om te zeggen ja, we gaan het toch niet redden en dan kunnen ze zichzelf ook terugtrekken. Dus. Dus ja, de financiële risico's zijn uh uh, wat dat betreft te overzien. Uh,. Even kijken. De red. Ja uh, soms zit er een beetje twijfel, dus misschien even goed om te expliciteren. Ik Ik werk met met het energiesysteem echt heel nauw. Samen met verschillende wethouders dus voor de bestaande bouw. Met wethouder Google, met de haven, met de heer Versnel en en met voor de gebouwde omgeving de nieuwbouw, met name met mevrouw Zeegers. En mobiliteit dus ook. Dus soms zit het een beetje op een grijs gebied. Wat ik wel weet is dat we met de RET in Rotterdam heel

▶ 5:27:49nauw optrekken om te kijken naar de laadpalen voor onder andere het afval, de dus de afvalwagens. En om dat te kunnen uitbreiden dat we heel graag de vloot verder willen elektrificeren. Dat kan nu ook door Om congestie niet. Het is ook niet ideaal voor de luchtkwaliteit dus. Dus daar hebben we gesprekken over. Maar de rest van de gesprekken hierover, OV of die slimme koppelingen hebben op andere vlakken, dat weet ik niet precies. Mevrouw Van den. Ja, excuus, ik heb geen. Ik heb geen tijd meer eigenlijk, maar ik ben eigenlijk wel heel benieuwd. Ik. Zou ik wel echt een antwoord willen op mijn vraag van welke. Welke plannen zijn er en hoe kijkt de wethouder er ook naar in de toekomst om gebruik te maken van eigenlijk dat net wat er ook nog extra ligt?. Wethouder. Ja, ik denk dat er dus de. Is dus wel een beleid opdat we echt kijken naar. Maar dit gaat eigenlijk over. Hoe kunnen andere bedrijven eigenlijk onderling contracten aangaan over de bestaande aansluitingen die er zijn? Dat is eigenlijk waar het over gaat. Dus wat dat betreft is de raad u bedoelt, red. Ja, ja, dus het gaat eigenlijk over delen van

▶ 5:28:50aansluitingen, maar dan moet je dus onderlinge contracten hebben. Dus we kijken wel naar groepscontracten. Dat heb ik wel eerder ook in de beantwoording gezegd, dus dat we daarnaar kijken, dus naar groepscontracten. Dus we gaan natuurlijk zoveel mogelijk kijken naar hoe kunnen we gebruiken wat er is en en daar zullen we slimme koppelingen maken. Maar dan moet het juridisch wel mogelijk zijn om groepscontracten te sluiten. Ehm, even kijken hoor. Is het mogelijk om tijdens piekmomenten een een tarief voor publiek laden ehm te doen? Ja, we hebben dus net een nieuwe concessie voor openbare laadpalen. Die heeft slim laden d'rin zitten. En op publieke laadpalen zijn meerdere vormen van slim laden Actief zoals onbalans Laden. Ehm. En daarnaast hadden we inmiddels een nieuwe concessie. Netbewustladen worden toegepast, inclusief stimuleringsmaatregelen zoals inderdaad lagere tarieven en bonussen. Om buiten gebruiken bij piekmomenten op te lossen. Eh, even kijken hoor. En dan uh heb ik uhm. Beter inrichten van het vergunningsraject. Huidig vergunningstraject duurt te lang. Onder andere grondrechten. Ehm ja. D'r is recentelijk een Kamerbrief gestuurd door de door de

▶ 5:29:53staatssecretaris debat, met daarin aanvullende maatregelen om ruimtelijke procedures te versnellen. En op dit moment kijken we hoe deze maatregelen, uh project in Rotterdam kunnen versnellen. En ook kijken we met de G4 en VNG. Uh wat, wat waar, waar de kansen zitten om alles te doen. Dus daar zitten we eigenlijk bovenop en kijken we wat er kan. Dan moet het daarnaast natuurlijk ook ruimtelijk allemaal in te passen zijn. Dus eh, als wethouder buitenruimte kan ik ook nog wel zeggen dat dat ook nog weleens complex is om de goede ruimte daarvoor te vinden. Er liggen meerdere opgaves. Ehm, en ik heb dan alleen nog even kijken en prioritering. Kader in zicht. Maar ik ben was me niet helemaal helder wat de vraag was daar. Mevrouw Krullers, kunt u die herhalen? Techniciteit. Ja, de. De vraag is zeg maar hoe krijgen wij inzicht in wat er nou uiteindelijk. Welke projecten op de lijst staan en hoe ze geprioriteerd zijn. Als het terug is van de netbeheerder?. Wethouder Ja, dus daar hebben we de netcongestie scannen die we dan delen. Dus daar, daar delen we alle informatie over.

▶ 5:30:55Dan kijk ik even de commissie aan of alle vragen beantwoord zijn. Dat is fijn. Uh dan uh is de vraag. Is er behoefte aan een tweede termijn?. Dat is ook fijn. Uh, daarmee zijn we aan t einde gekomen van uh van dit debat. Één. Oh nee, er zijn geen toezeggingen. Oh ja, voorzitter, ik heb uh. Ik heb toch iets gehoord van een toezegging namelijk. Maar uh, hij was me niet helemaal duidelijk, zeg ik dan meteen erbij dat uhm. De aanpak, de aanpak dus de Rotterdamse aanpak. Net congestie. Nemen we mee in de energiemix aanpak. Die heeft daarover een uh, een toezegging gedaan. Ik vroeg me even af. Kijken we even naar de griffie of of of de griffie dat ook heeft meegekregen?. Uh wethouder. Uh, iets met de terminologie dus. Ik ga het nu correct opnoemen. Ik heb

▶ 5:31:57gezegd we gaan we. We kijken dus nu naar de energiemix, dus we gaan. In onze strategie brief gaan we eigenlijk zeggen waar we onze prioriteiten gaan leggen in de klimaataanpak en überhaupt het hele energiesysteem. En daar leggen we dus uit hoe we dat willen gaan doen. Dus daar gaan we, Gaan we. En dat noemde ik even de energiemix, maar dat is even terminologie. Uh, na een hele dag werken. Maar. Maar we nemen het mee in de strategie. Brieven naar doen. Dus uh, dan leggen we ook uit hoe we dat willen gaan doen. Dan komt er alsnog een toezegging. Ja. En uh. Ja, ik begrijp dat het eigenlijk een soort spraakverwarring is geweest en dat dat het integraal onderdeel uit gaat maken van je strategie brief. Prima. Dat hoeft niet. Een aparte toezegging. Nee. Fijn. Dan Uh, dan hebben we dat ook opgelost. Uhm,. Is er behoefte aan raadssbehandeling?. Uhm uh raadssbehandeling is uh mogelijk als regulier of uh uh, regulier debat of 2 minuten debat.

▶ 5:32:57Maar ik denk dat we het uh bij uh, zeg maar t car uh alles uh kwijt kunnen. Want we willen zeggen niet een apart nog dit ook hoeven te agenderen, maar. Uhm uh, goeie suggestie. Uh. Lijkt me redelijk efficiënt. Dus wat dat betreft. Uh, kan die brief toegevoegd worden aan agendapunt?. Wat? Wat als 2 minuten debat volgende week geagendeerd wordt? En dan kunt u daar dat daarbij betrekken. Top! En als dan de eerste de mogelijkheid is, dan uh. 15 oktober kom ik uh aan bij de rondvraag en sluiting. Uhm. Dan kan iedereen voor uh voor uw inbreng. Onze volgende vergadering is op 28 oktober, waarin de begroting op de agenda staat. Ik sluit hierbij de vergadering en wens u. Nog een fijne avond. En wel Thijs.

Vorige: Commissie Bouwen & Wonen 7 oktober 2026 Volgende: Commissie Onderwijs & Samenleven 7 oktober 2026 Alle vergaderingen van Rotterdam

Automatisch verwerkt. Het officiële verslag is leidend. Bron: https://rotterdamraad.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/ef2d4ee3-bc21-457b-bca7-4d1bbe1cf320

Sprak je in of word je genoemd en wil je je naam hier niet terugzien? Vraag verwijdering aan.