CConstaterende datRotterdam
Koppel je AI →

Commissie Bouwen & Wonen 9 september 2026

Voorbereidende vergadering · gemeente Rotterdam · 09:30 uurBron: portaal van de gemeente

Wat er is gezegd

Automatische ondertiteling · sprekers niet herkend

Of klik op een tijdcode hieronder om op dat moment te beginnen. De speler wordt dan geladen van Company Webcast.

Spraakherkenning maakt fouten in woorden en namen. Controleer citaten tegen de video of het officiële verslag.

▶ 0:00:00De vergadering begint over enkele ogenblikken.

▶ 0:29:55Goedemorgen allemaal. Graag openlijk deze eiwit expressie van de Commissie Bouwen en wonen als het een beetje stiller kan zijn. Dank je wel. Bouw en wonen. Over wonen. Afmeldingen van Denk. Eentje van de heer Dogan en van Leefbaar Rotterdam. Van de heer Verhoef. Vandaag staat geheel in het teken van het inwerkprogramma van onze commissie. Deze ochtend hebben we de inwerksessie over de funderingsproblematiek met aansluitend een inspreeksessie hierover. Dit ter voorbereiding op de commissievergadering van 23 september, die geheel in teken staat van funderingsproblematiek. In de injectie sessie van vanmorgen krijgen we van de ambtelijke organisatie. Dank dat jullie er zijn. De Hoogheemraadschap en de Rotterdamse woningcorporaties. Een beeld van de problematiek en hoe hieraan gewerkt wordt. Ik heet de gasten welkom die vandaag gaan presenteren. Dat is John van Dijk, programmamanager funderingsaanpak. Jullie zitten ook allemaal al op volgorde. Top. Hanneke Haagsma, strategisch adviseur bestaande stad. Dennis Boran Ontwikkelaar.

▶ 0:30:58Woonstad Rotterdam. Sharon Boxum, Programmamanager. Fundering. Havensteder. Koryan Gebraad. Strategisch adviseur Water van gemeente Rotterdam. Sieger Burger, beleidsadviseur. Bodemdaling en grondwater. Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard. De presentatie bestaat uit vier blokken. Blok één Presentatie context, funderingsproblematiek en huidige aanpak. Duurt ongeveer 30 minuten. Blok twee Presentatie woningcorporaties ongeveer 20 minuten. Blok drie Presentatie stedelijke waterhuishouding en funderingen 25 minuten en blok vier. Presentatie van. Een plan van aanpak. 25 minuten. Daarna is er tussen 0.30u en 1.30u het inspreekmoment. En ik ga straks strak sturen op de beschikbare tijd. Om die 3 minuten dat ik te laat was in te halen. Dat beloof ik. En dan stel ik voor om te beginnen. Aan het eind van elke presentatie kunt u uw vragen stellen. Laten we er goed op letten dat we niet te lang bij één onderdeel blijven hangen, zodat alle aspecten aan bod

▶ 0:32:01kunnen komen deze ochtend. En dan geef ik graag het woord aan de heer Van Dijk en Haersma voor de eerste presentatie. Oké, nou, ik hoop dat ik goed te verstaan ben. Goedemorgen. Mijn naam is Jeroen van Dijk, inderdaad programmamanager van de Funderingsaanpak Rotterdam. Ehm, ik ga jullie vandaag uh in het eerste uh blokje meenemen. De aard en omvang van de problematiek en ook nog de wat is de aanpak nu vanuit de gemeente?. Ehm, nou en? Ik ga er gewoon in uh induiken. Uhm. Hier zie je een mooi plaatje aan de linkerkant. Dit is uh stad in 1918 en eigenlijk alles wat je ziet dat uh, dat is gefundeerd op uh houten paal funderingen. Dus dat zijn, dat is, dat is één van de twee funderingscategorieën die uh ja, in deze stad. Uh, stad problemen uh uh veroorzaakt na uh honderd jaar ook al vijftig jaar geleden ook al trouwens. Eh, iets dichterbij moeten komen?.

▶ 0:33:01Ja. Oké. Meer dan comfortabel lijkt. Ja. Uh,. Nog iets? Ben ik. Ben ik? Oh. Meer dan comfortabel lijkt oké. Oh. Oh ja, dit is heel oncomfortabel. Ja, we zijn net begonnen. Nee. En uh, nou we. We hebben gewoon een uh. Een hele grote opgave in Rotterdam. We hebben uh van de Ja, ruim 320, uh duizend woningen hebben we in Rotterdam tussen de 120 en 150.000 woningen met een kwetsbare fundering. Ik wil daar gelijk bijzeggen dat zijn dus geen A. Niet per se direct allemaal slechte funderingen of uh, enorm te ver gezakt de woningen. Maar uh ja, dat zijn wel de woningen die aandacht behoeven. Ehm. En waar we dus de komende dertig jaar nog steeds uh ja, waar gewoon heel veel opgaves in zitten. Maar ze zijn niet gelukkig Allemaal niet slecht. De verdeling daarvan is ongeveer, en dat is wel een echt een kernpunt als het gaat over funderingsproblematiek, dat het onderscheid tussen panden op houten palen

▶ 0:34:03en niet te onderhouden woningen, dat dat goed begrepen wordt. Want daar zit echt wel een heel verschil aan. Problematiek, maar ook aan oplossingen. Ik ga naar de volgende sheet. Oh nee, ik wilde nog vertellen er staat nog een soort ondertitel bij dat plaatje tussen stedelijk behoud en stedelijke vernieuwing. Ja, wat bedoelen we? Wat bedoelen we daar nou mee, Met die uh, met die quote? Uh dat. Daarmee bedoel ik dat uh, de fundering. Ook in het verleden altijd een uh. Ja, dat is het fundament van een gebouw. Dat is ook in de periode van de stadsvernieuwing. Is dat echt het afwegingskader geweest? Blijft een gebouw staan, wordt ie gerenoveerd of wordt ie gesloopt? Dus uh, dat is eigenlijk uh uh waarom? Tussen stedelijk behoud kan je het behouden of moet je echt overgaan tot stedelijke vernieuwing? Nou ja. Oh, dan moet ik hier op klikken. Ja. Nou, hier zijn die twee uh funderingstypes uh uh, in een heel ouderwets plaatje te zien. Uhm. En dan zie je links zie je staan de

▶ 0:35:06funderingen op staal? Nou, die terminologie, die hanteren wij vanuit de gemeente in ieder geval niet omdat het heel veel verwarring veroorzaakt. Ook in uh in in kamer commissies in Den Haag wordt. Dat gaat men helemaal uh uh, ja aan de loop met die term op staal stalen platen. Ik heb ook een keer het woord textielstaal gehoord, dus dat het textiel was. Dit. Ja, de gekste dingen. Maar het is. Het gaat er gewoon om dat deze woningen. Die hebben een fundering. Want die fundering is namelijk dat die verbrede voet, zoals wij dat noemen. Dat is gewoon een verbreed stuk metselwerk. Alleen er staan geen palen onder. Dus ook hoor je vaak lees je terug Ja, er zit geen fundering onder dat dat kan. Niet onder iedere woning zit de fundering. Alleen is de vraag staan de palen onder? Ja of nee?. En aan de rechterkant zie je dus de funderingen op palen. Waarvan? Nou ja, nummer G. Dat is wat we in Rotterdam heel vaak tegenkomen. Dus een enkele paal onder een. Betonnen rand, balk of onderlangs hout zoals we dat noemen.

▶ 0:36:10Kom ik zo nog wat wat dieper op in. Ik snap dat het heel veel technische termen wellicht zijn. Wat belangrijkst is waarom het rechter plaatje er ook staat is dat als het om houten palen gaat dat die onder water staan. Dus die grondwaterstanden in Rotterdam, dat is een belangrijk onderdeel om. Dit soort constructies te kunnen conserveren. Ehm. In de tijd van de stadsvernieuwing waar ik het net over had, zijn bijvoorbeeld heel veel panden gesloopt. Die last hadden van droog stand. Dus dat paalrot wat je vast wel een keer gehoord hebt. Dus die ja, als het zodra het droog komt te staan dan gaat het rotten en dan gaat het stuk. Nou mooi bruggetje. Wat zijn de belangrijkste oorzaken voor houten palen? Is dat droog? Stand en paal rot, Maar bij niet onderheide panden is dat bodemdaling en klimaatverandering. Ze zijn ook uitwisselbaar. Vandaar die mooie pijler. Het is niet zo dat het een voor het ander niet geldt, want een niet onder de woning. Als je daar een ja, een verdieping op zet, dan heeft hij ook last van overbelasting, want dan gaat hij gewoon veel sneller zakken.

▶ 0:37:12Nou, zo is het ook met de gevolgen waar uiteindelijk in het ergste geval. En heb ik straks ook nog een voorbeeld van is dat er bij de houten palen heb je echt kans op instortingsgevaar als het te ver is. En bij de niet onderheide woningen gaat het vooral om volksgezondheidsissues door ja, vocht, schimmel, eh et cetera. En ja, wateroverlast. Nou, hoe zit het dan in de praktijk eruit? Links zien we een plaatje van de IJsselmondselaan en Kralingseveer. Je ziet dat het daar de. De. Ja, de woningen, golven En als je voor de deur staat, dan zie je ook. Als je naar het naar de sloot kijkt. Dat noemen wij het singelpijl. En je kijkt naar links, naar de naar de dorpels. Dan zie je eigenlijk dat die dorpels van de. Dus dat is de toegang van de. De onderkant van de toegang van de woning zie je eigenlijk dat die lager ligt. Dan het dan singelpaal. Dus dat is best wel een aparte situatie, want je kan je voorstellen als het heel hard gaat regenen en het water kan nergens heen, waar het dan naar toe gaat. En rechts, dat is dus zo'n geval van nou ja, laten we het erop

▶ 0:38:15noemen. Je ziet ook dat bij deze constructie is langs Houten gebruikt. Langs hout. Dat wil eigenlijk zeggen dat er een hele dikke plank over die palen ligt, waarop dus de muren gemetseld zijn. Nou, je kan je voorstellen als die plank wegrot, dat er dan eigenlijk, ja, een hele groot stuk metselwerk in het luchtledige hangt, wat dus kan instorten. Nou, dat is ook gebeurd. Dat is meerdere keren bijna uh gebeurt. Laat ik het zo zeggen in uh in Rotterdam. Eén van de voorbeelden die wij daarvan hebben is een incident in de Margriet straat in 2014. Toen hebben wij als bouw en woningtoezicht een uh ja, een heel woonblok moeten ontruimen. Omdat dus het uh ja, het hout was weggerold en het pand stond op instorten. Om de hoek waren ze een school aan het slopen. En die trillingen van die graafmachine, dat was eigenlijk het laatste zetje wat nodig was om het als een kaartenhuis te doen instorten. Wij hebben daar op vrijdagavond, uh uh ja, het hele blok ontruimd en vervolgens veilig gesteld. Dat zie je in het rechter plaatje. Dus er is met

▶ 0:39:18allerlei hout en staal is ervoor gezorgd dat het niet kan instorten. Uhm, nou, dan kom je natuurlijk in een hele juridisch uh traject terecht. Want mensen die daar een woning hebben, die hebben nog wel een hypotheek, maar geen woning meer. Dus uh ja, hoe ga je daarmee om? Eh. Uiteindelijk is in. In 2017 heeft de rechter uh gezegd dat de gemeente in ieder geval correct gehandeld heeft. Wat niet wegneemt dat het natuurlijk een drama is voor voor de eigenaren. In 2004 is het gesloopt en nieuw nieuw gebouwd en vanaf 2019 is de buitenruimte en de infrastructuur ook nog aangepast. Want het riool, ja, dat moest ook vervangen worden en dergelijke. En vanaf 2020 volledig bewoonbaar. Dus zo'n incident, daar ben je dus gewoon zes jaar mee zoet. Het kost enorm veel inzet vanuit eh, vanuit de gemeente, maar het vergt ook enorm veel van bewoners. Dus de ellende waar je in komt als je niet tijdig ingrijpt,. Hoop ik hiermee goed geduid te hebben.

▶ 0:40:19Dit is ook een voorbeeld uit de praktijk waarin je ook kan zien dat. Ja hoe dat die. Hoe die hoogteverschillen eigenlijk ontstaan. Ik denk dat dat een beetje het toverwoord is voor hoe. Dat zit in wijken zoals Bloemhof en Serveer, maar ook andere wijken waarin je dus een mengeling hebt van aan de ene kant panden op houten palen en aan de andere kant niet onder de woningen, dus je ziet dat daar een enorm hoogteverschil staat. En ja, dat leidt tot allerlei problemen. Je kan je. Dit is best wel een ingewikkeld plaatje, wat volgens mij later ook nog terugkomt. Maar je kan hier uit opmaken dat dat. Het stippellijntje wat je ziet, dat is het maaiveld. Dat is eigenlijk de of het uitgiftepijl. Dat is waar de weg ongeveer zou moeten liggen. Nou ja, en de linker woning is ja, die is honderd jaar gezakt met de bodemdaling mee omdat er geen palen onder staan. En de rechter woning is een heel klein beetje gezakt. Dat is ook normaal voor een woning op houten palen. Maar goed, vervolgens kom je dus in de knel met je riolering. Je komt in de knel als er sprake is van hevige

▶ 0:41:22regenval. Ehm ja, en het handelingsperspectief wat je hebt om daar iets aan te doen. Waar de woning aan de linkerkant zonder palen, die is heel beperkt en. En als je al wat zou willen gaan doen, dan moet je echt afvragen of dat. In hoeverre dat nou economisch ook verantwoord is. Nou, dat even als introductie over de problematiek en uh ja, hoe t een beetje uh in elkaar zit met al die verschillende funderingstypes en uh en dergelijke. Dan de Rotterdamse aanpak. We hebben sinds 2008 een funderingsloket. Ehm, ja, dat is heel klein begonnen met twee mensen die een mailbox beantwoorden. Na het incident in de Margrietstraat is dat eigenlijk opgeschroefd. Toen zijn er ook extra middelen beschikbaar gesteld om er eigenlijk een uh, meer een programma, een programma van te maken. Een programmatische aanpak, echt gericht op informeren, adviseren en stimuleren. En ook is er toen de uhm ja, de subsidie voor funderingsonderzoek onder andere, is

▶ 0:42:23geïntroduceerd om mensen in kwetsbare wijken qua funderingen dan eh, om die te stimuleren dat funderingsonderzoek te doen? Ehm, nou ja, we hebben allerlei activiteiten waar ik zo nog verder op kom. Wij beantwoorden ongeveer 40 tot 60 vragen per week. En dat zijn vragen van mensen die een woning willen kopen. Mensen uit de vastgoedsector, makelaars, taxateurs. Ja, dat is gewoon eh. Ik neem aan dat jullie ook netjes de krant lezen en het nieuws zien. Het is echt wel. Ook gelet op de nationale aanpak funderingen is het in het hele onderwerp de afgelopen jaren echt in zwang gekomen en is er steeds meer aandacht voor. Dus daar hebben wij het heel druk mee.. Ehm, beleidsinstrumenten. Nou, we hebben dus die subsidie voor funderingsonderzoek. Ik ga het niet helemaal gelet op de tijd helemaal doornemen met jullie, maar. We zijn ook begonnen met een quickscan pilot. Dat is een nieuwe voorwaarde voor de taxaties. Dus als je een hypotheek wil afsluiten, dan wil de hypotheekverstrekker weten hoe zit het met de fundering? Zo'n quickscan is nog echt nog

▶ 0:43:25geen perfect instrument, maar het geeft wel een eerste indicatie of of het überhaupt nodig is om bijvoorbeeld vervolgonderzoek te doen. Wat we tot nu toe op de woningmarkt gezien hebben, is dat toch veel panden met allerlei clausules verkocht worden en dat de nieuwe eigenaar met de gebakken peren zit. En dit is één van de. Ja, van de landelijke maatregelen, zeg maar, die genomen is. Om die woningmarkt wat transparant te maken. We hebben ook handhaving op funderingsonderzoek. Wij constateren door middel van satellietmetingen en ook inspecties of panden te snel zakken, of zij scheurvorming vertonen en dergelijke. Is dat erg genoeg?. Daar worden afwegingen door gemaakt door echte mensen die er echt verstand van hebben. Dan ja, dan grijpen wij wel in. Dan gaan we met mensen in gesprek en het kan leiden tot. Ja. Handhaving. Gelet op het onderzoek. Als mensen daar echt niet aan mee willen werken. Dat noemen we ook wel de urgente aanpak. Dan hebben we procesbegeleiding voor funderingsherstel. Ehm, dat is een enorm complex

▶ 0:44:25proces. Heb ik zo een voorbeeld van. En daarin vindt ook handhaving plaats. Dus wij ondersteunen. Wij hebben de keuze gemaakt zoals Rotterdam om de. Om de eigenaren die echt aan de slag willen met een urgente opgave. Dus echt iets. Om die te ondersteunen bij het ja, bij het bij hun herstelproces. En er is altijd wel iemand die dwars ligt. Dus daar heb ik zo een een mooi plaatje van. Nou ja, qua programma. Organiseren wij jaarlijks wijkgericht en bloksgewijze aanpakken gericht op vaak gericht op funderingsonderzoek. Dus wij gaan naar een wijk toe en zijn ooit begonnen. Dus in in het kleine kwartier waar ook de Margrietstraat stond om ook te kijken van joh, waar zitten nog meer locaties waar het hier spannend zou kunnen zijn? En we hebben eigenlijk, ja toen samen met. Ook met het KWF en deels met het ministerie, hebben we toen een eerste wijkgerichte aanpak gefinancierd en zijn dat vervolgens zelf gaan doen en hebben we dat uitgerold en zijn we nog steeds mee bezig over de hele stad. Nou, de agenten hebben aanpak. Had ik het net al even over. Nou

▶ 0:45:27dan funderingsherstel. Dat is enorm complex. Ik zie een vraag. Ja. Liever niet. Nee, liever niet. Nee. Oké. Nou, we hebben straks uh, nog wel tijd over voor vragen. Ja. Oké. Dus uh. Funderingsherstel. Enorm complexe opgave. Ook enorm duur. Uh uh. Het gaat niet alleen om om de financiële, eh of het financiële aspect, maar zeker ook over het technische aspect. En het juridische en sociale aspect. Ik heb aardig wat blokken voorbij zien komen in de, nou ja, vijftien jaar dat ik aan deze problematiek werk. Uh ja, dat ontstaan ook echt. Uh uh ja, soms wel eh ruzies. Het is natuurlijk heel vervelend als je niet mee kan doen financieel en eh, nou ja, et cetera et cetera. Dus het is een ja, het is gewoon een mega groot probleem. Om dit te illustreren hier zie je een uh, nou ja, een wel een vrij groot uh uh blok. Uh. Ik zie dat de huisnummers een beetje gesprongen zijn, maar dit is een blok eh van panden zoals we die in Rotterdam vaak zien. Dus gestapelde bouw drie appartementen op

▶ 0:46:30elkaar met een urgent funderingsprobleem. Dat wil zeggen dat er onderzoek is gedaan en daaruit blijkt dat het binnen vijf jaar hersteld moet worden. Anders dan krijg je echt een gevaarlijke situaties à la. Margriet straat. Die kans is in ieder geval. Moet hersteld worden. Per pand kost dat ongeveer € 180.000. Uh ja dus. Dat wil zeggen dat alle huishoudens die moeten tegelijkertijd een enorm grote en ingrijpende beslissing nemen. Want ja, je hebt kans op rommel, op overlast. Eh, hoe lang gaat het duren? Eh, et cetera. Kan het? Kan het onder de vloer of moeten de begane grond woningen leeg? Nou, dan moet je ook weer tijdens dat ik ergens anders Gewoon dus enorm complex. Er komt heel veel op die mensen af. Daarom zetten we ook die procesbegeleiding in om dat proces in goede banen te leiden. En de praktijk is vaak deze situatie, namelijk dat op twee b. Heeft men, ja. Ligt men in vechtscheiding op. Op. Op vier A is er echt geen geld. Pand nummer. Zes en acht dus. Het zijn zes appartementen. Dat

▶ 0:47:34is van een belegger die ergens op een tropisch eiland ligt en waar wij geen contact mee kunnen krijgen. Maar het geheel moet wel met elkaar aan de slag. Je kan niet zeggen we doen alleen nr zes en nr. Nr zestien. Het is aaneengeschakeld. Ze hebben een gezamenlijk probleem. Nou ja,. Dat is dus de inzet van die procesbegeleiding. Maar ook financiering via het landelijke fonds, want dat hebben we gelukkig gewoon wel voor. Het is ook geen perfecte oplossing, maar mensen met een Eh in zo'n situatie kunnen wel een lening krijgen voor herstel. In de meeste gevallen als het eigenaar bewoners betreft. Ja, en de handhaving? Zonder die drie ingrediënten was er de afgelopen jaren eigenlijk uh uh weinig herstel van de grond gekomen,. Zoals enorm belangrijk. Nou, daar heb je ook nog funderingsherstel als het gaat om niet te onderhouden woningen. Ik wil benadrukken dat dit een theoretische exercitie is, omdat wat ik net al zei, je moet je heel goed afvragen is dit economisch haalbaar en is het ook technisch uitvoerbaar?

▶ 0:48:35Het antwoord is in Rotterdam zijn alle woningen aan elkaar geschakeld. Bij niet online de woning kan je niet zeggen ik ga één pand herstellen. Dat kan bij een houten paal fundering kan dat nog wel omdat het veel langzamer zakt. Je kan je voorstellen als je zo'n pand in een rijtje wat niet onderheid is, gaat herstellen, één pandje. Dat dan na drie jaar de rest verder is gezakt met drie vier millimeter per jaar en dat de boel gaat scheuren. Lekkages veroorzaakt na tien jaar. Ja, dan staan en staan gewoon de De. De. De bouwmuren staan open, de scheuren springen erin, dus dat kan je niet in je eentje doen. Wat bij de houten paal fundering er nog wel zou kunnen. In een heel blokje kan dat absoluut niet bij een funderingsherstel voor bij niet onderhouden panden. Daarbij komt dat nog, maar de vraag is hoe ver is die woning nou gezakt?. Is die uh, nou ja, is die dertig centimeter verzakt? Is die vijftig centimeter verzakt of is die zelfs tachtig centimeter verzakt? Dat dat kan. Dus als je dan terug moet naar het uitgiftepeil, zoals we ook in Bloemhof hebben aangekondigd, omdat we anders onze riool opgaven niet kunnen uitvoeren.

▶ 0:49:39Dat is ook een zorgplicht van de gemeente, namelijk zorgen dat die vuil water, dat dat de wijk uit kan en dat je beschermd bent bij wateroverlast. Ja, als je te ver gezakt bent, dan zul je iets moeten gaan verzinnen. Dat zijn ook weer theoretische volgorde. Maar het standaard aanbrengen van een paalfundering, dus zonder het ophogen van je begane grond vloer of het omhoog brengen van het hele pand. Dat. Dan praat je ook over diezelfde prijs. En je moet je ook van € 180.000. En je moet je ook bedenken dat bij zo'n pand alles uit de woning moet. De. Eigenlijk wordt de hele woning compleet gestript. Waar je bij houten paal funderingen nog wel eens of bijna altijd onder de woning ruimte kan maken om die nieuwe fundering aan te brengen, heb je die ruimte bijna niet onder de pan. Bij niet online past niet. Dus alles moet eruit. Al je apparatuur, je keuken, je toilet, je badkamer, je vloer. Eigenlijk moet alles eruit. Daarom is het ook zo kostbaar. Nou ja, je zou dan in theorie zeg ik nogmaals nog iets kunnen doen als je niet te ver gezakt bent met een verhoging van de begane grond vloer, zodat je toch een redelijke aansluiting krijgt op de buitenruimte.

▶ 0:50:42Of je zou kunnen vijzelen. Maar goed, dan kom ik weer op het verhaal terug van de aaneengeschakelde bouw in Rotterdam. Ga maar eens een blok van twintig panden wijzen, dat is onbegonnen werk. Naast het hele funderingsvraagstuk hebben we natuurlijk nog veel meer uitdagingen in die bestaande woningvoorraad zitten als het gaat om eh, ja, duurzaamheidsmaatregelen? Uh asbest? Uh ja, vaak. Helaas zijn ook woningen Rotterdam niet altijd even goed onderhouden,. Dus dat zijn ook allemaal in zo'n gebouw. Dit is een, nou ja, een groot woongebouw, of in ieder geval twee laags met een eh met een souterrain. Ja, als je dat allemaal gaat optellen, die kosten, dan kom je ook nog aan een gigantische kostenpost. Dan heb je het gewoon puur over toekomstbestendigheid. Nou, als je dan kijkt naar een simpele matrix van of het economisch verantwoord is om te herstellen en of het technisch uitvoerbaar is, dan kom je eigenlijk op voor die niet onderhouden woningen kom je op een best wel een ja, een droevig

▶ 0:51:43scenario, namelijk dat het meestal niet rendabel is of uitvoerbaar is.. Ja, en eigenlijk wordt wat hier niet wordt meegewogen zijn niet sociale en juridische, uh uh componenten. Maar die zijn natuurlijk ook uh ja, uh uh, enorm van belang als je hiermee geconfronteerd wordt. Dus de haalbaarheid is en het handelingsperspectief is bijna schijnbaar niet onder de pannen is, is ongunstig. Nou, we zijn als gemeente sterk betrokken. We hebben ook het voortouw genomen door in 2024 een Uh bestuurlijke top te organiseren in Rotterdam. In het kader van eh, nou ja, om de nationale uh om de funderingsproblematiek ook verder te agenderen. Er is een nieuwe uh uh ja, uh, nou ja, de nationale aanpak van die dingen is nieuw leven ingeblazen met een rapport van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur en uh, naderhand ook met het rapport van Abd Topconsult. Die wordt trouwens 10 september uh besproken in de raadscommissie bij

▶ 0:52:43t Rijk. Uh van de Tweede Kamer. De de Kamer van of de commissie Wonen is dat volgens mij uit mijn hoofd. Dus daar uh, er zit beweging in. Maar uh ja, uhm. Wij werken met al deze partijen samen. Uh, niet alleen van de nationale vanuit de nationale aanpak, maar wel voor een heel groot deel. En ja, dat uh. Er zit veel energie in het netwerk en we willen graag met elkaar leren en ontdekken wat. Wat kunnen we nou doen om die grootstedelijke opgave? Zeker als je het hebt over niet online. De panden van hoe kan je dat nou aan gaan pakken? Dus. Nou ja, goed. Ehm. Daar zijn wij volop mee bezig. Vanuit de nationale aanpak is er ook een gebiedsgerichte aanpak in Bloemhof. Dus we hebben middelen van het Rijk gekregen om. In Bloemhof te gaan kijken van wat kun je nou met een. Een blok niet om naar de panden waar je dus een uitdaging hebt, gelet op die toekomstbestendigheid. Dus. En het is verzakt en er zit geen. Zitten geen funderingspalen onder en het heeft een enorme onderhoudsachterstand. Hoe kan je, Hoe kan je dat? Hoe kan je dat oppakken en wat kan je daarvan leren?. Ehm, daar zijn wij nu

▶ 0:53:47ook mee bezig. Dus we willen niet. Dat was de presentatie. Ja, dan kunt u weer op t knopje drukken. Dan. Bent u niet meer in beeld. Dan ga ik naar de heer Van Eieren. Ja, dank u wel. Heldere, heldere presentatie. Vanuit mijn werk uh, werk ik ook al? Uh, nou ja, jaren aan aan dit vraagstuk en uh. Ik denk mooi samengevat hoe ingewikkeld. Uh, die hele hele puzzel is denk ik. Ik heb wel een paar vragen nog bij beleid en programma. Dat dat blokje. Is het mogelijk voor een gemeente om lokaal labels toe te voegen, of in ieder geval potentiële kopers, proactief te informeren over. Fundering staat, omdat je ziet in buurten als Bloemhof, maar ook Kralingse Veer en nog een aantal buurten waar Niet. Waar, dus gemetselde funderingen en dergelijke zijn, dat woningen toch heel snel verkocht worden en boven de vraagprijs en dergelijke. Omdat de druk op de

▶ 0:54:48woningmarkt ook ervoor zorgt dat mensen gewoon met oogkleppen op gewoon blind kopen is er een. Ja is daar een instrument voor omdat er, zoals een energielabel bijvoorbeeld van deze woning heeft label G. Dus let op je moet aan isoleren. Dus dat is even de eerste vraag. De tweede vraag is zijn er in het beleid en het programma ook een soort. Heeft de gemeente nu een soort incentives, dus aanmoedigingsinstrumenten al ingezet om mensen te verleiden om bloksgewijs een aanpak te doen? En zijn er ook middelen in het verleden en nu voor beschikbaar?. En mijn derde vraag is even over het netwerkstuk,. Een beetje aan het eind. Er is een hele grote kerstboom van verschillende partijen. Ik weet dat er een paar bestuurlijke toppen in Rotterdam en Dordrecht rondom dit onderwerp zijn geweest. En de vraag blijft dan wel van wie heeft nu de regie?. Logischerwijs, als het

▶ 0:55:49gaat om het creëren van financiële producten voor corporaties, additionele financiële producten voor corporaties, particuliere eigenaren met dit probleem en dergelijke. Dat vraag ik even specifiek omdat de brief van de minister, die morgen ook besproken wordt in de Tweede Kamer, best wel schraal is op dit onderwerp en eigenlijk zeg ja. We doen aan kennisoverdracht, we stellen een kwartiermaker aan en dan kun je de koekoek verder. Dus ik ben even benieuwd. Gewoon vanuit uw expertise van joh. Even vrijdenkend wie heeft daar nou, wie zou daar nou de regie op moeten op moeten voeren? En hoe dan?. De heer Jasper. Eerst Dank u wel voor die heldere presentatie. Heel inzichtelijk voor mij, want ik zit er dus wat minder in dan mijn collega. Uh van ijken. Uhm. Ik had een vraag over een plaatje waarbij u twee huizen mooi naast elkaar liet zien, waarvan u zei deze is een zonnepanelen en deze is met palen. En u zei dan dat plaatje, dat huis zonder die palen, daar is eigenlijk weinig handelingsperspectief bij, zei u. Ik

▶ 0:56:49ben benieuwd naar wat is dan nog wel het handelingsperspectief?. Nog andere vragen?. De heer Budding. Dank u wel. Ehm. Ook bedankt voor de de mooie technische toelichting. Uhm, Wat ik mij afvroeg is of. Nou, voor bijvoorbeeld inwoners. En heb ik niet alleen over eigenaren, maar ook over huurders. Inzicht is in de staat van de fundering op dit moment van hun huis. En ik? Ik vraag het ook met een reden. Wij hebben veel contact met huurders die in huizen wonen. Die zakken. Dat leidt tot kraken en scheuren en vooral angst bij die bewoners.. En ehm, ik vroeg mij gewoon af of die ergens kunnen kijken. Ik weet dat er een fundering kaart is of een fundering, maar er staan oude rapporten op. Ik Een adres heb ik bekeken. Dat is duizendnegenhonderdzesentachtig, het laatste rapport. Dus mijn vraag is of of er een plek is waar bewoners die informatie kunnen vinden. En als die oud is,. Bijvoorbeeld uit

▶ 0:57:50duizendnegenhonderdtachtig, lijkt me vrij oud en in de tussentijd flink wat bodemdaling is geweest. Of er dan op een andere manier informatie te vinden is uit nieuwere metingen? U gaf zelf al aan dat er andere methodes zijn gebruikt, en ik vroeg me af in hoeverre dat openbaar is. Ehm. Ergens zei u. Als er voortijdig wordt ingegrepen, dan. En de rest van de zin weet ik niet meer. Maar dat tot riep bij mij de vraag op van wat? Wat is dan tijdig ingrijpen? En wat moet je er voor doen om tijdig te kunnen ingrijpen? En voor welk deel van de woningen. Is tijdig ingrijpen al niet meer mogelijk, omdat het al te ver heen is?. Eh, mijn laatste vraag eh. Maakt een een stapje naar Gouda. Gouda is ook bekend of berucht om z'n uh z'n funderingsproblematiek. Ik heb toevallig gehouden gewoond en me daar wel meer in verdiept. En ik weet dat daar voor de binnenstad in ieder geval de oplossing is gevonden om de ondergrond te compartimenteren en daar eigen waterhuishouding regimes op los te laten. Dat is eigenlijk een soort kleine poldertjes te maken. En ik vroeg mij

▶ 0:58:52af of dat in Rotterdam ook een uh ja, een oplossing is. Misschien moet ik het aan uh de mensen van het waterschap vragen. Ja, Nou, dan weten die alvast de vraag Kunnen ze erover nadenken? Dank u wel. Dank u wel. De heer De Vries. Ja, dank u wel. Ik heb een vraag over de procesbegeleiding. U schetste bijvoorbeeld een situatie van iemand naar de één zit in een echtscheiding, anders een belegger die niet te bereiken is, de ander financiële probleem. Ik vraag me af wat zijn mogelijke oplossingen in dat soort gevallen? Van wat? Welke richtingen heeft de gemeente om dan daadwerkelijk je. Uiteindelijk moet het moeten gebeuren. Maar ja, je kan niet zomaar iemand dwingen € 6.000 te lappen of te lenen. Dus ik ben benieuwd wat voor oplossing daarvoor zijn. De heer Van Beek. Ja, Mijn vraag sluit aan. Bij mijn collega van Wat doe je nou als een deel van de bewoners niet mee en uh wil kan mee of kan komen. En uh. Nog bedankt voor de hele mooie, vooral visuele presentatie. Dank je wel. Mevrouw Graafmans. Ja, dank u wel voor de presentatie. Ehm, u gaf aan dat er eh bij de Margrietstraat 2004 2014, dat daar correct

▶ 0:59:54gehandeld was door de gemeente toen de bewoners geen bewoning meer hadden en dat er ook een juridisch aspect in zat. En ik vroeg me af wat er nou precies gebeurd was met die bewoners. En in datzelfde lijntje, bij de haalbaarheid van herstel hint die ook op sociaal en juridisch elementen. Wat bedoel u daar precies mee? Ehm. Concreter en beide programma's gaf u een mooi kaartje. Van welke eh, eh,. Woningen of welke stadsdelen er mensen waren benaderd voor de funderingsherstel? Hoe wordt daar de volgorde bepaald? Welke nou eerst worden benaderd? Dus spreek ik duidelijk genoeg? Ja. Ik ben even nog wat aan uw eerste vraag over de beantwoording. Juridisch. Probeer met mensen de logica. Of wat Wat er nu precies u gaf aan de gemeente heeft correct gehandeld. Dat is zelfs in deze zaak zo eh neergelegd. Maar wat was er nou precies met die bewoners gebeurd? Dat had ik eventjes gemist. Ehm. En in diezelfde lijn dus rondom die haalbaarheid van herstel, daar had u eh staan. Sociaal en juridisch elementen. Wat u

▶ 1:00:57daar precies op in?. En als laatste, bij de procesbegeleiding vroeg ik mij af of er een categorie van die problemen is die het lastigst op te lossen is. Dus waar? Wat is het? Ehm,. Wat blijft het vaakst echt een knelpunt om het echt door te gaan?. Gaan we even terug naar de heer Budding. Ja, dank u voor de coulance, voorzitter. Eh, ik heb nog een vraag over de financiering. Ik hoor u zeggen dat als er grote investeringen nodig zijn, dat mensen bij een landelijk fonds een lening kunnen afsluiten. Ehm, nou leidt een lening ook tot lasten, dus er zullen ook bewoners zijn die die lasten van die lening niet kunnen betalen. Eh. En dan weet ik dat er in de verduurzaming van woningen een soort vangnetregeling in ontwikkeling is. En ik vroeg mij af of dat voor funderingsherstel ook zo is. En en of u daar iets over kunt vertellen. Nou, dat De laatste vragen. De heer Van Raak. Er kan nog één vraag Uh in vivo. Uh uh.

▶ 1:01:57Uh. Die eigenlijk aansluit op de eerste vraag van de heer Budding over dat inpolderen. Uhm, het heeft natuurlijk te maken die die dat die palen droog komen te staan met het grondwaterpeil natuurlijk. En in hoeverre dat dat uh uh uh men manager bleis. Nu weten we ook dat inderdaad zij ook aan de presentatie was, er sprake is natuurlijk van klimaatverandering en lange periodes van droogte. En uiteindelijk moet er dan een keuze gemaakt worden met. De. Is drinkwater belangrijker of. Of gaan we over pompen? Polder. T is dat de palen nat blijven staan. Dus is gezien de klimaatveranderingen, toenemende droogte en schaarste aan water. Is dat nu dan een duurzame oplossing, dat inpolderen voor de lange termijn? Ik snap, dat is een beetje een uh glazen bol. Uh uh vraag, maar misschien dat daar al ideeën uh uh en en een soort van ja. Hoe moet je t explorerend onderzoek over is geweest van ja, hoe, hoe zit zoiets nu in elkaar? Want dat is misschien tijdelijke oplossing, maar misschien niet voor de lange termijn. Ik vraag het ook even specifiek omdat we straks ook een inspreker krijgen uit Kleiweg Kwartier,.

▶ 1:02:59Waar ze dus monitoren natuurlijk het grondwaterpeil, maar de vraag is of dat het ook langjarig decennia houdbaar is, zo'n. Zo'n aanpak. Dan kunnen we overgaan naar de beantwoording. Heeft u een momentje nodig om wat dingen uit elkaar te bespreken? Heeft u een momentje nodig? Heel kort. Een beetje. Dat is goed. Nou, ik hoop dat ik het allemaal goed heb mee getypt. Eh.

▶ 1:04:02Eh, even kijken. De het Rotterdams uh, een Rotterdams funderingslabel, Daar is een motie over ingediend. Ja,. Inderdaad. En ik w. Rustig aan.. Gaat verder. Maar de vraag is uh, is die motie afdoening? Uh uh, is die al uh langsgeweest? Want ja toch, Want ik heb uh ik, ik weet dat ik de brief geschreven heb en uh uh ja, daarin uh pleiten we. Uh wordt in ieder geval uh de de tenminste de wethouder uh uh uh, die heeft daarin wel aangegeven ja, niet ik uh heeft aangegeven dat we uh dat. Ja, dat dat we aansluiten bij het landelijke. Bij de landelijke ontwikkelingen om de k. De crux is eigenlijk eh, omdat je dan uh. Als ja, je gaat je dan als Rotterdam profileren als zijnde een aparte status. Apart dus. En dat kan natuurlijk enorm veel gevolgen hebben voor je lokale woningmarkt. En ik? Aan de ene kant wil je natuurlijk mensen beschermen tegen wat ze kopen, en aan de andere kant wil je ook niet je lokale woningmarkt

▶ 1:05:06onderuit halen. Dus dat is. Het is een soort ja we de moet de. De. Er wordt gepleit vanuit Rotterdam, ook bij de Nationale Bank voor continu voor meer transparantie. Dat je. Ja. Oké, uh. De incentives. Uh. Dat ging volgens mij over het uh uh van wat doen wij nou allemaal om mensen te. Ja uh te motiveren om eh, om funderingsonderzoeken herstel te doen? Eh, nou ja, dat is. We hebben een subsidie en dan eh, een ruimhartige subsidie waarmee mensen funderingsonderzoek kunnen doen. Uh uhm uh. Zowel blogsgewijs dus met elkaar. Dat kunnen we ook nog faciliteren dan. Dan gaan we ook procesbegeleiding inzetten, maar dan voor funderingsonderzoek. En. We bieden op dit moment een gratis quickscan aan. Dus dan is dit verplichte document wel dan waar een hypotheekverstrekker om gaat vragen. Ja, en we bieden die procesbegeleiding voor herstel aan. Ehm ja,

▶ 1:06:10dat zijn eigenlijk allemaal dingen die je niet wil als, als, als eigenaar eh, om daar gebruik van te moeten maken. Dus eh. Verder proberen wij met die wijkgericht te aanpakken wel degelijk te werken aan bewustwording. En we proberen echt mee te nemen om uit te leggen wat wat is nou eigenlijk een fundering? En daarin zijn wij eh ja, ieder jaar druk bezig en we zeg maar eh, als ik het gemiddeld neem, dan af van de afgelopen jaren. Dan benaderen we ongeveer de de eigenaren van 3000 woningen per jaar eh, met gemak. Dus dat zijn die wijken waarin wij actief zijn om gewoon te vertellen over. Nou, uw woning is gebouwd op houten palen, wat betekent dat nou, et cetera. Dus dat is zijn wijkgericht aanpakken en bloksgewijze aanpakken. Dus dat zijn een beetje de incentives. Oké. Zal ik de volgende vragen doen?. Ja. Die ging over de kerstboom van partijen. Eh, wie heeft daar nou de regie over?. Ons vorige. College. Had echt de het Rijk. Geadviseerd van Op de nationale aanpak is echt de regie vanuit.

▶ 1:07:10De. Rijksoverheid nodig. Maar de regie zit natuurlijk wel gelaagd. Omdat we. Vanuit de gemeente ook zeggen ja, wij willen de regie wel houden op wat gebeurt er in gemeenten? Maar. Wij pleiten zelf wel vanuit de nationale aanpak. We hebben echt wel heel veel instrumenten nodig. En daar is die programmadirecteur vanuit de nationale aanpak wel echt. Nou, die hebben daar echt dat programma op vormgegeven, vormgegeven samen met alle partijen die betrokken zijn. En dan gaat het om juridisch instrumentarium, om eh, nou ja, hoe ga je met communicatie om. Wat is er aan financieel. Instrumentarium nodig? En wij hebben vanuit de aanpak die we nu in Bloemhof doen, ook wel naar ons toe getrokken om met die financiële sector in gesprek te gaan over financieel instrumentarium. Dus er gebeurt op allerlei vlakken wat. We zijn allemaal stapjes aan het zetten, maar de echte versnelling, die moet nog wel komen.

▶ 1:08:12Ja. Oké. Is er inzicht in de staat van de funderingen van woningen? Is er een plek waar zij dit, uh, waar men dit uh uh kan bekijken? De heer Uh Budding uh uh, ja, we hebben inderdaad een uh funderingskaart. Uh, op de website van de gemeente hebben een link naar een kaart en daar staan zowel oude historische rapporten op uit die stadsvernieuwing waar ik het eerder over had. Maar er staan ook de. Als die. Er zijn de nieuwe rapporten op, dus dat is ook een voorwaarde van de subsidie. Als je van een subsidie gebruik wil maken, dan moet je ook je rapport delen en dan wordt het. Algemeen goed. En als zij daar. Als men daar nog steeds niet gerust bij voelt. We hebben experts zitten bij het federaal loket. Die weten echt van nou, ik durf wel te zeggen van interpant het hoe en wat en is het. Wat is er aan de hand? Hoe is dit gefundeerd?. En als men echt heel erg zorgen maakt, kunnen we ook nog een inspectie ter plaatse uitvoeren. OK, wat is tijdig ingrijpen? Ja, voordat de

▶ 1:09:12gevolgschade ontstaat. Dus scheuren, ramen en deuren die niet meer open kunnen. Of ja, bij niet onder de woningen water onder de voordeur. Dat gebeurt ook. Er zijn mensen die zetten zandzakken voor de deur als zodra het gaat regenen. Gouda. Die parkeer ik even denk ik. Voor de collega's van Water. Als dat akkoord is. Ehm FDF Eh, vroeg u nog naar van. Eh, eh, hoe zit het nou met die leningen? Het FDF, even vrij vertaald, is eigenlijk een vangnet fonds voor niet kunnen. Dus mensen die het echt niet kunnen, kunnen daar toch terecht? Ook al kun je geen rente en aflossing betalen. Dus het is echt een vangnet. Van dit soort zelfvertrouwen. En dan had ik, eh. De heer De Vries. Van het CDA,. Eh en de heer Beek.

▶ 1:10:15En dat ging over wat zijn nou de belangrijkste knelpunten bij procesbegeleiding, als ik het goed heb? Nou ja, dat is eigenlijk mensen die niet van zich laten horen of die niet willen, of die zeggen of het probleem ontkennen. En daar hebben we dus dat handhavers instrument voor. Dus u zei net van eh. Maar ja, hoe ga je dat dan doen? Nou ja, wij gaan dus met de handhaving wel zover dat we mensen dwingen om uiteindelijk mee te doen. Dus het is op een gegeven moment ook geen keuze meer. En tot slot.. Uhm, mevrouw Graafmans Uh,. Wat is correct gehandeld? In de Margriet straat? Uh uh, heb ik hier opgeschreven. En wat is er met de bewoners gebeurd? Nou, wat we correct hadden gedaan is onze ja uh instructies volgens uh uh bestuursrecht en en aanverwanten eh, om het te ontruimen. Wat is er met de bewoners gebeurd?. Eh eh. Er zijn een aantal eigenaar

▶ 1:11:16bewoners die, eh. Die hebben uiteindelijk regelingen kunnen treffen met de hypotheekverstrekkers, met de gemeente dus een heel uh ja, heel gedoe geweest. En er waren. Er was ook een grote verhuurder in dat blok en die had huurders en die zijn er gehuisvest. Dus eh, ja,. Euh. En wat bedoelde ik met sociaal en juridisch? Bij het plaatje van wat is wel en niet haalbaar? Ik. Daarmee bedoel ik te zeggen dat het niet alleen over de technische mogelijkheden gaat en de financiële haalbaarheid of en ook de economische verantwoording daarin, maar dat het ook bij dit soort problemen gaat om de om de mens. Dus dat sociale. En ook zien we dat er heel vaak lang slepende juridische conflicten uit kunnen voortvloeien bij aan of verkoop of bij eh, nou ja, eigenlijk met de gemeente heb je ook een juridisch conflict. Als wij gaan aanschrijven en u gaan dwingen om mee te doen. Dus dat is een beetje dat soort gewoon belangrijke componenten zijn. Als dan.

▶ 1:12:18Uh, ik zie bij mevrouw Graafmans nog staan uh uh, wat is het grootste knelpunt bij herstel? Nou ja, dat mensen dus niet meedoen. Eigenlijk hetzelfde antwoord als aan de heer Beek en Vries en De Vries. Maar daar hebben we dus een handhavings, uh stukje handhavingsbeleid voor. Ja. En nog ter aanvulling daar is ook het Fonds Duurzaam Funderingsherstel voor. Dus dat fonds is eigenlijk wat je met de verduurzaming nu als een soort vangnetregeling hebt. Op het moment dat je via je je eigen eh bank, zeg maar niet aan financiering komt omdat je loontje value of je loon inkomen niet op orde is, dan kun je bij het Fonds Funderingsherstel ook nog onder voorwaarden wel terecht. Dus niet iedereen kan daarin terecht, maar een groot deel van de bewoners wel. Dus die hebben extra mogelijkheden voor financiering. En er was nog één vraag, helemaal in het begin Wat doe je? Wat? Wat is het handelingsperspectief bij bewoners die een en niet onderhouden woning hebben omdat de situatie eindig is?. Ehm ja, die is natuurlijk gewoon ingewikkeld en daar hebben we eigenlijk ook die aanpak voor. Kunnen we

▶ 1:13:20financieel instrumentarium verzinnen waarmee je dit soort opgaven mogelijk maakt? En en hoe doe je dat dan? En eigenlijk komt het hele scala aan oplossingen wat je met je pand kan doen dan wel voorbij. En moet je gaan kijken of ja, wat kost dat? Wat is de onrendabele top? Hoe kunnen we slimme constructie gaan verzinnen waarmee je dat wel mogelijk gaat maken? Dus dat is echt nog een ontwikkelopgave. Gaat uw gang. Uh. En de vragen. Over compartimentering en de duurzaamheid van inpolderen zouden we. Graag. Meenemen met naar onze presentatie, want daar gaan wij ook op in. Dus misschien is het handiger om dan uh de vragen te beantwoorden. Ik heb nog een keer voor aanvullende vragen. Ik denk dat er een hele uitvoerige presentatie was en uitvoerige beantwoording, maar de heer Budding heeft alsnog gevraagd Oké. Klein vraagje. Aan de heer Van Dijk over het loket en de inspectie ter plaatse. Wat ik me afvroeg is dat ook of dat ook toegankelijk is voor huurders.

▶ 1:14:21Als er echt aanleiding is en wij krijgen foto's van de huurder die aangeeft joh, er is echt iets dan. Dan hebben we dan, ja, dan zou dat kunnen, ook voor huurders. Wij zullen dan in eerste instantie ook. Contact zoeken met met een eigenaar. Maar in principe. Ja zeker. Dank voor de presentatie. Dank voor de beantwoording. U bent welkom om nog in de zaal te blijven om de rest te horen, maar dan vraag ik graag om door te gaan met de presentatie woningcorporaties. En dan zou ik Dennis Bolan en Sharon boxen aan tafel willen hebben. Wij doen even een wissel.

▶ 1:15:38Ja. Gaat uw gang. Ja. Mooi. Hoe?. Uh, Even kijken. Gaat ie automatisch. Door hier te klikken?. Nee. Ja. Er zit nog op de oude. Ja. De oude zitten. Misschien.

▶ 1:17:36Mooi. Goedemorgen!. Fijn dat wij hier. Namens de vier grote Rotterdamse. Corporaties. Ook aanwezig mogen zijn voor dit thema, wat uitermate belangrijk. Is. Dus heel fijn dat. Het. Ook op het netvlies van de van de commissie staat. Er een hele ochtend is heel veel, maar het is ook een heel ingewikkeld thema. Dus in een ochtend kunnen we ook lang niet alles vertellen. Dat is ook even vaste disclaimer. Het is heel ingewikkeld en heel vaak ook maatwerk. Mijn naam is Johan Boksen. Ik ben programmamanager voor funderingen en voor klimaatadaptatie. Twee thema's die uh, nou aan elkaar verwant zijn bij corporatie Havensteder. En naast mij zit Dennis. Hij is ontwikkelaar bij Bij Woonstad en namens de vier grote partijen. In de stad Zullen wij jullie even meenemen in de opgave die funderingsherstel voor de grote woningcorporatie in Rotterdam heet?. We beginnen even met een aantal kenmerken. Aantal kengetallen om

▶ 1:18:36even de de totaliteit en de opgave te schetsen. En voor u ziet. Voor u ziet u twee diagrammen. Één is even de eh, ja, eigenlijk het totale bezit die wij vertegenwoordigen in de stad en omgeving. Dat is even de disclaimer. Het is niet allemaal Rotterdamse bezit. We zitten ook in gemeenten hier rondom heen. Ehm, en dan gaat het over ongeveer 120.000 woningen die wij in de totale portefeuille hebben zitten, waarvan ongeveer 44A 45.000 woningen met een potentieel funderingsrisico. En. En mijn voorganger zei het al John van Het is een potentieel risico. Dat betekent niet dat al die 44 of 45.000 woningen morgen op zijn. Maar het betekent wel dat er ofwel geen palen onder zitten, ofwel houten palen, dus met een potentieel risico. En kijken we naar de verdeling, dan zien we op onze totale portefeuille dat dat het ongeveer om 26.000 houten palen gaan en zeventien en een beetje duizend aan PA woningen zonder palen,

▶ 1:19:38dus de niet onderhouden woningen. Kort door de bocht is dat dus meer dan een kwart van ons totale bezit van de vier grote woningcorporaties, die een potentieel risico heeft. En dat is dus één op de vier woningen. Dat is echt giga. Het grootste deel van die funderingsopgave van ons risico zit overigens wel in de gemeente Rotterdam. Dus niet het totale bezit zitten in Rotterdam, maar wel het. Het gros van de opgave van het funderingsdossier zit in de gemeente Rotterdam. Nou, het is nu geen nieuw thema voor ons. Sterker nog, we zijn nou. Ongeveer vanaf de jaren 2000 2005 is het thema bij ons echt op het netvlies gekomen. Zijn we sporadisch begonnen Met de eerste onderzoeken en ook sporadisch eerste aantal projecten die we toen al hebben moeten herstellen naar de afgelopen twintig jaar. Dat is de linker. Taartdiagram hebben we bij elkaar ongeveer. Ja, wat is het? 2628 honderd woningen al hersteld en voorzien van nieuwe funderingen.

▶ 1:20:39Maar we zien wel, zeker de afgelopen vijf à tien jaar. En vooral ook de de doorkijk naar de toekomst een enorme versnelling op ons afkomen op dit moment. En dat is eigenlijk het plaatje aan de rechterkant. Dus dat. Dat is eigenlijk het harde funderingsprogramma zoals die nu geprogrammeerd staat bij de vier corporaties voor de komende vijf jaar. Of eigenlijk tot en met twintig 2030. En dan zie je dat we in die vijf jaar ook al ruim 6600 1700 woningen op het programma hebben staan om te herstellen. En die aantallen, dat is dus nog exclusief de woningen waarvan de fundering eigenlijk ook op is, maar die op een sloop, nieuwbouw of een transformatie label is gezet. Dus dit zijn echt enkel de aantallen die we gewoon gaan herstellen en in stand gaan houden. Dus die opgave, die is enorm aan het groeien en aan het versnellen. En dat zien we terug terug in onze cijfers. En bij die opgave, daar hoort ook een een financieel plaatje. En ik haal altijd dit krantenartikel van de NOS erbij. Inmiddels zijn zij ook iets

▶ 1:21:40opgeschoven hoor, maar er wordt heel vaak in de media gerept over kosten van herstel. En dan hebben we het over € 100.000 voor funderingsherstel. Er wordt bij dat soort artikelen eigenlijk nooit gezegd wat hun definitie daar precies van is, hè? Gaat het om één woning of gaat het om één beuk? Dus één begane grond woning verdeeld over drie woningen, daarboven drie appartementen? Gaat het sec om de bouwkosten voor funderingsherstel of gaat het ook over inclusief het terug bouwen van de woning naar mijn of onze? Ons gevoel is dat hopelijk dit bedrag enkel geredeneerd is vanuit de. Uh het terug bouwen van nieuwe palen. Maar daarmee ben je er nog lang niet. Sterker nog, wij zien ongeveer dat we voor het bouwen van nieuwe palen, inclusief een constructieve vloer. Eh, dat we al over die € 100.000 zitten per pand. Alleen dan ben je er dus nog lang niet, want dan heb je een kale betonvloer waar je niet op kunt wonen. Dus dan ga je ook direct. Nieuwe keu. Je moet een nieuwe keuken terug. Nieuwe badkamer. De douche

▶ 1:22:41toilet. Een nieuwe vloer. Wanden. Uh nieuwe MFA installatie, dubbelglas. Nou ja, you name it om een woning bewoonbaar te maken. Dus de kosten die in de media worden geroepen. Ehm, ja, die komen echt bij lange na niet bij de realiteit van de kosten die wij maken per project, of die nodig zijn om een woning uiteindelijk weer verhuur klaar te krijgen te krijgen. Nou, dat zien we ook terug in deze cijfers. Dus. Het linker diagram met je laat even zien wat wij ongeveer op jaarbasis dit jaar kwijt zijn als vier corporaties aan onderzoekskosten. Eh ja, dat is ongeveer een half miljoen gemiddeld of zes ton per woning of per woningcorporatie per jaar. Wat we op dit moment aan grootschalige onderzoeken wegzetten. En dat kan op allerlei manieren zijn. Dat kan met de scheefstand metingen, ondergrondse paalinspecties of of monitoring op zakingssnelheden, bouwkundige inspecties. Eh en die oranje of die, die? Ja, die lichte rooie oranje?

▶ 1:23:44Uh uhm uh. Diagrametjes geven eigenlijk gewoon weer wat we dit jaar aan funderingsherstel kosten kwijt zijn. En bij elkaar opgeteld zit je dan voor de vier corporaties weer bijna richting de € 50 miljoen die we voor dit jaar aan investeringen kwijt zijn, om projecten. Te herstellen en terug te bouwen tot woning. Daarbij moet wel gezegd worden daar, daar zitten dus wel de kosten ook bij voor verduurzaming. Dus wat ik zei we kunnen niet alleen nieuwe betonpalen erin zetten, een constructieve vloer en we zijn klaar. Nee, het moet bewoonbaar worden. En dan doe je het natuurlijk direct goed. En dan ga je het isoleren. Dan ga je er dubbelglas in zetten. Dan ga je. Zorgen dat dat dat die woning weer zo goed als mogelijk hedendaags is geworden. Wat er nog niet bij in zit zijn de sociale kosten in deze opgave. Ja, die die kosten, daar is natuurlijk wel veel om te doen. Wij zien ook echt een enorme bouwkosten stijging, eigenlijk met name ook sinds

▶ 1:24:45die De oorlog in Oekraïne is uit gebarsten. Alles is duurder geworden in rap tempo, materialen zijn duurder geworden en de manuren, dus arbeid is enorm gestegen. En laat nou net de drie de de de. De drie onderdelen die heel belangrijk zijn voor funderingsherstel heel hard gestegen zijn beton, staal en manuren. Even heel kort door de bocht we doen natuurlijk nog veel meer,. Maar dat zijn drie kostencomponenten die enorm drukken op en op het funderingsherstel. Daar hebben we veel van nodig. En die die kosten zijn de afgelopen vijf jaar ook heel hard gestegen. Wat ook. Altijd even een een. Opmerking erbij is, is dat de kosten per project heel erg verschillen. Het zijn vaak oude panden, dus panden die al honderd jaar oud zijn of 140 jaar inmiddels. En dat betekent ook dat elk pand anders is. Het ene pand is groter, de ander is kleiner. De ene pand. Het ene pand heeft veel details, de andere simpele details. Ehm, dus elk project is anders. Er bestaat geen

▶ 1:25:48eenheidsworst. Dus kort door de bocht dit kost het per woning, Dat gaat gewoon niet op. We komen ook gevallen tegen dat we beginnen met slopen en gaan herstellen. Dan komen we toch. Bijzonderheden tijdens de sloopwerkzaamheden tegen die we niet op tekening van tevoren hadden voorzien. Hele zware draagconstructies die op plekken stonden die die weg weggehakt moeten worden ter plekke en allemaal kosten opdrijven. De. Facetten. En daarom zijn wij in ieder geval vanuit Havensteder zijn we ook meer overgestapt op het begroten via. Ja, ik noem het even de vloer veld systematiek. Dus per beuk kijken we vooral naar de oppervlakte. Dus hoe groot is die begane grond woning? Nou, dat bepaalt natuurlijk hoeveel meters staal, beton en etcetera je nodig hebt. En ook wat voor een woning bouw je terug? En en daarbij is eigenlijk bijvoorbeeld het terug bouwen met de souterrain bak erg kostenverhogend, omdat je dan meer moet uitgraven, meer beton, meer staal terug moet zetten. Maar het biedt ook kansen om bijvoorbeeld je woning oppervlak te vergroten. Of als het mogelijk is om er zelfs twee woningen voor terug te maken. Dus dat

▶ 1:26:50is dan weer de de ruilhandel. Maar gemiddeld genomen en en dus ook inclusief al die verduurzamingsmaatregelen, zitten we dus op een kwart miljoen euro tot drie ton per woning aan investerings benodigd heid. Eh, op dit moment. Ja, en voor dat geld hebben we ook gewoon nieuwbouw staan en dus ook voor 280. Net als een gemiddeld bedrag voor nieuwbouwwoning. Soms drie ton. Ook even afhankelijk van de locatie en en de uitvoering. Ja. Hoe gaat het nou weer niet door. Hij stopt er weer. Mijn jongens.

▶ 1:29:52Ja. Hij doet het weer fijn. TECHNIEK staat voor niks. Ehm ja. dus dat voor wat betreft de kosten. Uh uh in t geheel. Uhm ja. En kijken we naar de toekomst toe dan? Dan zien we eigenlijk die vloedgolf nog een beetje op ons af komen. Dus de De. Dit is een diagrammetje van sec onze vanuit Havensteder opgave zoals wij die nu ook op dit moment in beeld hebben. Dus niet van de vier corporaties breed. Ehm, maar dan zie je dus dat, nou ja, zeg maar afgelopen decennium tot en met 2030, dat we ongeveer duizend woningen als opgave hebben gehad. Dat de verwachting is dat volgend decennium, dat we ook ongeveer op duizend woningen zitten, dus gemiddeld honderd per jaar. Ehm. Maar zeker vanaf het decennium eind uh 2030, uh begin 2040 zien we echt die opgave enorm stijgen. En dit is geprognot die geprognostiseerd op basis van alle onderzoeken die we tot nu toe hebben gedaan en daaruit volgen. Handhavingstermijn of voorlopige indicatieve handhavingstermijnen van van de funderingen die we in in beeld

▶ 1:30:56hebben. En ja, dan zien we dus een exponentiële stijging vanaf 2040 of eind 2030 tot 1 enorme opgave. En de grootste disclaimer die staat eigenlijk aan de rechterkant en dat is die klimaatverandering. Dat is natuurlijk iets waar we maar weinig grip op hebben. Dit jaar was natuurlijk weer behoorlijk droog. En hoe droger het is voor zowel de De. De. De woningen op houten palen als als ook zonder palen. Hoe groter het risico is dat die funderingsopgave dus naar voren komt. Ofwel omdat die houten paal droog valt en tijd. Ofwel omdat die bodem versneld gaat inklinken onder woningen zonder palen. Funderingsopgave is ook geen thema, die we dus los moeten zien van eigenlijk alle andere opgaven waar we als woningcorporaties voor staan. Dus die verduurzaming heb ik al een aantal keren op Eh aangehaald. We moeten erg labels wegpoetsen. We willen van het gas af. Eh, we willen verduurzamen en isoleren. We hebben rekening te houden met het veranderende klimaat met extreme neerslag.

▶ 1:31:59We willen ook uh uh, een heel aantal duizend woningen toevoegen binnen binnen de stedelijke context. Dus we moeten woningen bouwen?. Eh ja, we willen het allemaal betaalbaar houden, want onze doelgroep heeft het vaak niet breed, dus we willen de lasten en de woonlasten zo laag mogelijk houden. Uhm. En we hebben ook te maken met veranderingen in doelgroepen en wensen. Dus de de vergrijzing komt eraan. We hebben steeds meer alleen startende of alleen staande starters die een woning zoeken. En dat vraagt er ook om dat we de komende decennia onze producten daarop moeten gaan aanpassen. En zo zijn er nog legio andere doelstellingen waar wij als corporatie aan moeten voldoen en en waar we aan willen voldoen. Alleen die stapeling van die al die opgaven tezamen is gewoon giga. En ik heb één voorbeeld meegenomen waar dat eigenlijk wel een beetje bij elkaar komt. Al die opgaven, al die uitdagingen die we hebben. En dat is de wijk Vreewijk en grotendeels in bezit van Havensteder. Ik denk dat

▶ 1:33:00wij wat zal zijn, 90% van het aantal woningen in Vreewijk in bezit hebben. Vreewijk is natuurlijk een tuindorp van weleer met een beschermde status, inmiddels in ieder geval beeldbepalend. Een groot deel en een aantal woningen hebben een gemeentelijk monument, een monumentale status of een zelfs een reeks monumentale status gekregen. Maar het zijn ongeveer 4000 eengezinswoningen die niet onderhemd zijn. Dus daar zit geen palen onder. Een deel van die woningen. Zijn inmiddels meer dan een meter gezakt, dus ze liggen een meter lager dan waar ze ooit op uitgelegd zijn. En dan mijn voorganger John. Die gaf al aan dat dat even los van de fundering ook andere opgaven met zich meebrengt. Riolering, waterhuishouding, eh, je? Je noemt het maar op hè? Want zo'n woning kan natuurlijk als één bouwblok ook recht naar beneden zakken. Dan is de constructief met die woning niet zoveel aan de hand. Waar dan de

▶ 1:34:01uitdaging ligt, is op het moment dat hij met zijn voeten van z'n van een gemetselde fundering permanent in de grondwaterlaag terechtkomt. Ja, dat dat we dan eigenlijk permanent vocht en schimmel in de muren hebben die zich opzuigt. En ook dat is eigenlijk geen houdbare kaart voor de toekomst. Dus daarbij, bij die woningen die niet onderhemd zijn, is de problematiek eigenlijk veel fijnmaziger dan alleen die fundering is op of niet?. Er moet ook naar die omgevingen gekeken worden. Ehm ja, dus die die, die bodemdaling, die blijft doorzetten. We hebben een enorme onderhoudsopgave in die woningen zitten. We hebben een enorme verduurzamingsopgave In die woningen zitten naar die ontwateringsdiepte. Die verslechtert dus. Dus die woningen zakken elk jaar dichter en dichter met de voetjes uh, tegen dat grondwater aan, met dus vocht de schimmel tot gevolg. Het zijn vaak oude arbeiders woninkjes waarbij je lang niet altijd de plattegronden nog meer van deze tijd zijn. Er zijn hele actieve bewoners en dat is natuurlijk super goed, maar er zijn heel erg verknocht op dat wijkje en dus daar moeten we ook zeker aandacht voor hebben.

▶ 1:35:04Maar ja, hebben we het over het in stand houden van deze woningen en zorgen dat er een goede fundering onder komt en dat het weer een soort van toekomstbestendig is. Ja, dan kijken we gewoon tegen een kostenplaatje van een kwart miljoen tot drie ton per woning aan. En op dit moment. Zitten we vooral in gesprek. Per complex, per per bouwblok wat er op dat moment op begint te raken. Eh, om die afweging te maken. Maar ja, dit soort opgaven of deze omvang van de opgave vraagt veel meer om een stadsbrede visie of een wijkvisie. Samen met jullie als gemeente over ja, hoe? Wat is de toekomst van deze wijk en op welke manier kunnen we dat met elkaar gaan realiseren?. Wat niets doen is eigenlijk ook geen optie. Dus die woningen hebben gewoon onderhoud nodig. De de leefbaarheid van die wijk staat gewoon onder druk op dit moment. Maar ja, we willen natuurlijk ook geen geld zomaar in de in de in de put gooien. Dan geef ik m door jou?.

▶ 1:36:04Ja. Je mag er iets vlotter mee doen. Ja, ga ik doen. Dank je. Wat is vlotter? Twee, 3 minuten? Ja. Ja is. Goed. Ga ik heel snel praten? Goeiemorgen allemaal. Mijn naam is Dennis Boran, werkzaam bij Woonstad Rotterdam. Als ontwikkelaar. En als ontwikkelaar houd ik me dagelijks bezig met de ontwikkeling van. Van woningen woningbouw opgaves in Rotterdam. Uhm. Woonstad is een corporatie alleen actief in de grenzen van Rotterdam, dus volledig gefocust op de stad Rotterdam. En de opgave die mijn collega Sharon schetsen is. Eigenlijk kopieerbaar voor Woonstad. De opgave is enorm, maar de opgave is niet alleen funderingsherstel, want. We hebben ook meer uitdagingen. We hebben het net al genoemd. Hittestress is tegenwoordig heel vaak op het nieuws. We hebben. Afspraken met de gemeente, we hebben landelijke afspraken, we hebben de woonvisie waar we aan

▶ 1:37:06moeten voldoen. We moeten woningen toevoegen aan de woningvoorraad in Rotterdam. Dat zijn alleen allemaal opeenstapelingen van ambities die wij moeten waarmaken. En dan heb je ook nog funderingsherstel. Ik ben als ontwikkelaar begonnen om de stad mooier en beter te maken. Dat is heel mooi, want het is een dankbare taak om uiteindelijk straks ook te fietsen in de stad, waar je eigenlijk terugziet wat je ooit hebt gebouwd. Dat is een hele, hele dankbare opgave. Maar funderingsherstel, dat zie je niet terug. Dat dat is geld wat je in de grond stopt en waar je langs fietst. Dan zeg je ja, waar is het gebleven? En dat is nou ook een beetje ondankbaar van funderingsherstel. Er gaat heel veel geld in de grond. Die eigenlijk als leek niet meer terugziet. Eh. Even terug.. Waar lopen we dan tegenaan? Ik noem dat net al. Ehm. Ehm. We hebben een gemeente als belangrijke partner in uh in de stad.

▶ 1:38:09Eh, nou ja, die heeft natuurlijk ook een uh, ook een beleid. Die heeft ook een visie. Uhm en daarin moeten wij ons wel in bewegen. Dat is het speelveld waar wij als corporatie op op moeten sturen. En dat zijn vaak ook stedenbouwkundigen die een visie hebben op eh ja, daar mag je wel slopen, hier mag je niet slopen. Denk aan termen als cultuurhistorisch, monumentaal et cetera. Dat zijn wel gesprekken die je iedere keer moet voeren over op projectniveau. Ehm. Daarnaast hebben we ook te maken met de. De. De capaciteit die bij de gemeente beschikbaar moet zijn voor de ja voor project inzet. Ehm, ja, als corporatie kloppen bij de gemeente aan. Kun je ons helpen? De vraag is natuurlijk altijd is er capaciteit vanuit de gemeente, vanuit het management, om daarin te ondersteunen? Soms is dat er niet. Ja, dan moet je toch weer een jaar of. Als je geluk hebt een jaar. En als je geen geluk hebt, dan is het meerdere jaren wachten op. Op het. Op de inzet voor zo'n project. Ik ga ze niet allemaal af.

▶ 1:39:11Ik. Ik wil wel een aantal nog benadrukken. We noemden net al de bewoners. Zeker niet onbelangrijk hierin, want wij focussen ons vooral op vastgoed en op de stenen. Maar bewoners? Die hebben natuurlijk ook een gevoel bij funderingsherstel. En wij zijn wel heel erg terughoudend. Met wat communiceer je uiteindelijk aan bewoners? Hoe vernieuwing zitten. Want op het moment dat je zegt uw woning. Mankeert aan met de funderingen, dan is het al heel snel Oh jee, een gebouw staat op instorten. We hebben verhalen gehoord dat mensen niet meer kunnen slapen, dat ze bang zijn dat hun gebouw instort. En dat zijn wel zaken. Vooral de sociale zaken die je moet managen als corporatie. Dus wat communiceer je uiteindelijk naar de bewoners en wat communiceer je niet?. Dan ga ik. Heel snel door. Funderingsherstel is ook een aanleiding om toch weer te kijken naar de opgave in de stad. Want ja, je zou zeggen funderingen, daar gaan we herstellen. Maar dat is niet altijd even.

▶ 1:40:15Vanzelfsprekend. Het biedt ook een kans om uiteindelijk te zeggen van hé, we kijken als stad, als gemeente, als corporatie naar de opgave. Dus funderingen? Ja. U hoorde net al dat kost heel veel. Dat geld gaat echt de grond in. Maar kan je daar ook iets anders voor doen? Een verdichtingsopgave in Rotterdam. Ook in Nederland. Kan je dan ook zeggen maar we gaan voor een uh voor haar nieuwbouw uh gaan sloop nieuwbouw realiseren. We bouwen uh wijken terug in in historisch in een stijl. We voegen woningen toe. We gaan optoppen. Het zijn allemaal thema's die we ook kunnen benutten als funderingsherstel zich uhm ja, zich voordoet. Uhm.. En ik zeg altijd funderingsherstel is een suboptimaal product. Wat we uiteindelijk gaan uh uh gaan realiseren. Want je voegt altijd zo'n optimalisatie toe aan iets wat bestaand is. Dus je kan het nooit echt vergelijken met iets wat je als nieuwbouw realiseert. Dus het comfort,. De

▶ 1:41:18de, de, de de energetische prestaties van een gebouw die zijn zullen altijd iets minder zijn. Bij bij bij vernieuwing zichzelf in tegenstelling tot tot nieuwbouw. Dus die afweging is ook heel, heel belangrijk. Stop je evenveel geld in een suboptimaal product of zeg je ik ga voor een andere opgave, dus ik ga woningen opnieuw bouwen met een product wat ook weer 3040 jaar mee kan. En ja, eigenlijk de samenvatting van deze sheet. Ook gezien de tijd ga ik het nog kort houden, maar het is. Het is echt een samenwerking die we met elkaar,. Die we met elkaar moeten opzoeken. Wij zijn er als corporatie voor als Rotterdamse corporatie, erg gehouden om die samenwerking aan te gaan met de gemeente. En we willen ook u als raadsleden meegeven van. Het is echt geen projectspecifieke aanpak. Het is echt een stadsbrede problematiek die wij met elkaar. Dat gesprek moeten voeren. En dat doen we. Door te kijken ook naar de opgave vanuit de

▶ 1:42:21stad en niet vanuit het project. Ja, en zo wil ik afsluiten met een sheet. Uh ja uh, de vraag aan jullie heb je een uh? Heb je liever een museum museumwoning met met alle klachten van dien? Of gaan we voor. Een nieuwe woning met alle gemakken die van alle gemakken is voorzien? Dank je wel! Een afsluiter die ik denk wel bepalend is voor deze sessie. Uhm. Ja, dat was m Voor de voor. Voor wat ons betreft. Dank je wel voor de aandacht. Dank jullie allebei. We liepen een beetje uit, kwam ook een beetje door technische problemen. Excuses daarvoor. Ik ga naar de vragen. Heel graag. Geen enorm lange inleiding voor je vraag, zodat we nog wat tijd kunnen inhalen. Heeft iemand vraag de heer De Haan. Dank u wel, voorzitter. Ik had een vraag voor de bijdrage van H. Besteden, met name gericht op Vreeswijk. Even om iets scherper te krijgen, want daar liep natuurlijk een

▶ 1:43:21hele discussie. Die renovatie heeft plaatsvonden volgens mij tussen 2012 en 2024. Maar hoor ik u nu eigenlijk zeggen dat eigenlijk daar gelijk overheen kan worden gestart met uh uh, het funderings herstel van van de woningen. In Vreewijk. En misschien een vraag daarbij, want ik heb die context destijds niet helemaal scherp, maar is destijds dat bij de renovatie ook nog een overweging geweest in 2012 om toen al die. Fundering aan te pakken?. Dank u wel. De heer Waalwijk. Van Doorn. Ja, Dank aan de heer. Bosman. Boran voor de duidelijke. Presentatie. U gaat net aan. Dat één op de vier woningen, dus 24.000 woningen, potentieel risico met zich meedragen. Is er onderzoek gedaan naar elke woning? Hoe ziet dat onderzoek er dan uit en wat ze uitgekomen uit die onderzoeken? Dank u. Ja. De heer Budding. Dank u wel, voorzitter. Uhm. Ik was onder de indruk van de van de. De. De curve die uh u presenteerde over wat er op ons afkomt. Ehm. Ik vroeg mij af of daar

▶ 1:44:23ook de. Ja, ik zal maar zeggen, de toenemende complexiteit in mee genomen is, omdat je nu een soort van eerst laaghangend fruit of de. simpele gevallen of de makkelijke gevallen doet en de moeilijke gevallen vooruitgeschoven worden is of dat ook in de exponentiële curve is verwerkt. En andersom heb ik er vragen over? Uhm, is er ook sprake van een leercurve dat je kan zeggen Nou, na verloop van tijd doen we ervaring op met dit soort werk. Dan wordt het makkelijker of. Slimmer. En denkt de markt daar ook in mee. Zijn er marktpartijen die dit als een interessante markt zien en dan met hele slimme oplossingen komen die tien keer zo goedkoop zijn dan wat we nu denken dat het kost?. Ehm, een vraag bij de kostenvergelijking. Dat. Lijkt er op uit te komen dat nieuwbouw goedkoper is dan ehm, dan herstel. Ehm. Wat ik me afvroeg is of in die kosten ook sloop kosten zijn meegenomen. En er wordt ook steeds een disclaimer gemaakt dat de sociale kosten niet zijn opgenomen. En ik vroeg mij af of daar een vuistregel voor is, of een of een kengetal, zodat je ook een beetje weet van

▶ 1:45:26ja. Is dat een disclaimer die veel oplevert of niet zoveel betekent. Dan een vraag die misschien op het randje is van politiek. Uhm. U spreekt van de noodzaak van een stadsbrede visie. En waar ik wel benieuwd naar ben is wat is volgens u het belangrijkste punt wat in die visie volgens de corporaties zou moeten staan?. En mijn laatste punt is misschien wel de belangrijkste. Uhm,. Omdat dat mij triggert doordat ik gesprekken voer met huurders. Ehm. U zegt het wij, Wij moeten voorzichtig zijn met het delen van informatie, want dat leidt tot angst en onzekerheid. Ik kan u vertellen het niet delen van informatie leidt ook tot ontzettend veel angst en onzekerheid. Dus ik vroeg mij af of er of dat ook uw ervaring is en wat er nu ontbreekt in het instrumentarium of in de rol van de corporatie, of in de rol van de gemeente. Om met dat dilemma slimmer om te gaan. Want ik vind. Angst bij bewoners door dit soort grote onzekerheden. Of u nou te vroeg of te veel informeert of te weinig en en of niks

▶ 1:46:26informeert, vind ik gewoon. Dat we ons best moeten doen om dat te voorkomen. De heer Van Ojik en daarna de heer De Vries. Yes! Dank voor de heldere presentaties. Kan een paar uh vragen. Uhm uhm.. Allereerst kan ik concluderen dat als corporaties weinig ruimte krijgen van de gemeenteraad,. Want die maakt het beleid en daar gaat het ambtelijk apparaat mee aan de slag om structureel veel nieuwe woningen, dus van hoge kwaliteit, bij te kunnen bouwen. En tegelijk ook niet mogen slopen vanwege allerlei redenen. Dat wij eigenlijk mede debet zijn aan het in stand houden van die vocht en schimmelproblemen in die oude woningvoorraad. Dat is even de eerste vraag. De tweede vraag is wat is nou het verschil voor een huurder tussen het. Het, tussen het. Sloop en nieuwbouw bouwen van een gebouw of woning versus. De De fundering herstellen van een van een pand, inclusief de hele boel

▶ 1:47:28renoveren en isoleren en nu zoveel mogelijk naar de eisen van deze tijd toe te brengen. Wat is nou het verschil van impact op een op een huurder?. U zei de projecten zijn verschillend in de stad. Ieder project staat op zichzelf. Meer dan 25.000 woningen in Rotterdam, die hebben natuurlijk een kosten prijs afrekening stadsvernieuwing clausule eronder zit uit de jaren tachtig en negentig, waarbij 50% kostenvrij verricht mag worden op die locatie. Wordt die clausule nou vaak genoeg geactiveerd om ook te kijken of dat je dus op diezelfde locatie of kan sloop, nieuw bouwen of panden kan optoppen om toch dat die kostenplaat wat meer uit te smeren over meer woningen. Een vraag die aansluit op de vraag van uh uh, meneer van Waalwijk over de het inzicht in funderingsherstel. Ik weet dat corporaties hanteren handhavingstermijnen van 0 tot 5 jaar, 5 tot 15. En daarboven. Hebben de corporaties nu echt

▶ 1:48:29vlijmscherp inderdaad in beeld. Even gesegregeerd naar die verschillende instandhoudingstermijnen. Hoe die woningvoorraad erbij staat. En hoeveel je dus aan de slag zou moeten de komende en komende jaren. En tot slot is mijn vraag Uhm,. Als wij nou de kaders oprekken als gemeenteraad en je kijkt nu op projectniveau iedere keer naar die blokken. Als wij nou zeggen we bieden de k. We gaan de kaders verruimen. Waarbij er eerder ook gesloopt en nieuw gebouwd mag worden op een locatie. Maar doe dat dan. Maak een afweging op gebiedssniveau in plaats van op projectniveau. Is de corporatie en de corporaties dan? Ik weet dat is niet uw mandaat, maar zijn de corporaties misschien dat u daar wat gevoel bij kan geven? Zijn die dan bereid om ook uitwisselingen te doen? Bijvoorbeeld Nou, dat ene blok, dat verkopen we dan aan een bijvoorbeeld aan een wooncoöperatie. Als wij dan gecompenseerd in hetzelfde gebied een nieuwbouwlocatie krijgen en mogen verdichten, dus ook nog extra dingen mogen bouwen in hetzelfde gebied. Ik zit hier niet per

▶ 1:49:32se te vissen naar en naar een deal, maar meer een beetje gevoel te krijgen. Bij ja kun je op zo'n manier ook wel wat beter uitruilen op gebiedsniveau, omdat die corporatie, zoals u zelf zei, 90% van het vastgoed in sommige wijken hebben, kun je prima uitruilen wellicht. En daarbij hangt ook samen zijn de corporaties dan ook bereid? Want ik weet, er zitten ook architectuur en stedenbouwkundige liefhebbers hier, onder andere in de zaal,. Om dan ook iets meer te investeren. In in de in de look en feel van de nieuwbouw die dan toegewezen wordt. Om daar toch iets meer eenduidig de kwaliteit is op te plussen. De ene corporatie die dat net iets meer, de andere investeert daar wat minder geld in. Nou, hoe kijken jullie daar tegenaan? Dus even de vraag. Is Margot Sneller. De heer De Vries. Ik heb één korte vraag. Wat is de financiële impact van of voor op corporatieniveau, voor deze uitdagingen en ook op de lange termijn? Hoelang is dit houdbaar? Op een gegeven moment moeten we echt gigantisch veel gaan doen. Ja. Hoe? Hoe houdbaar is dat op de lange termijn?.

▶ 1:50:34De heer Van Beek. Ja, dank je wel. Ik was even benieuwd naar. Het afwegingskader om te kiezen voor sloop, nieuwbouw of renovatie. U noemde vooral de kosten dat die heel belangrijk zijn, maar ik vroeg me af of daar ook het stukje CO2 uitstoot in wordt meegenomen. Klimaatverandering wordt grotendeels veroorzaakt door CO2 uitstoot. De bouwsector is daar een grote speler in en ik vraag me af hoe dat daar in meegenomen wordt. Een tweede vraag sluit ik me ook wel aan bij de heer Budding. U gaf aan we hebben een wijkvisie en een stadsvisie nodig. Ik wil die vraag dus ook aan u stellen. Wat zou daar volgens u nou specifiek in moeten? Ehm, ja, dat was het voor nu. Anderen Nee hè? Hebben jullie een momentje nodig?. Uh ja, natuurlijk. Zullen we dan nu even 5 minuten pauzeren? Want die zou eigenlijk daarna komen in 5 minuten pauze koffie? 5 minuten. Echt tanks.

▶ 1:51:42De vergadering is geschorst.

▶ 1:55:54De vergadering gaat beginnen.

▶ 1:58:11We kunnen door naar de beantwoording. Ik kijk eerst naar de heer Boxen als de commissie ook een beetje stil kan zijn. De heer Bosma. Gaat uw gang. Ja, dat mag, maar volgens mij is de vraag stellen in ieder geval de eerste vraag stellen is uh is nog niet terug. Of heb ik dat nou? Ja, dat is goed, want de eerste ging over Vreewijk. Oh sorry. Oh. In de war. Uh ja, de vraag over Vreewijk. En uh, dan probeer ik m even terug te halen van goh. We hebben daar een verbeteren programma gedraaid de afgelopen tien. Nee zeg maar vijftien jaar. Moeten we daar nu fundering gaan herstellen? En. En moeten we de rest van de funderingen, uh van uh van Vreewijk aanpakken?. Om kort te kort te proberen te antwoorden er is destijds uitvoerig onderzoek gedaan naar de staat van bodemdaling, de funderingen en grondwaterstanden. Die data heb ik ook allemaal ingezien. Op basis van die data is destijds afgewogen. Binnen het verbeter project moeten we de fundering hier herstellen of niet? We hebben ook een. Een x aantal woningen hebben dus wel hersteld, dus daar zitten nieuwe palen onder. Maar het gros van het verbeterprogramma heeft toen nog geen nieuwe palen

▶ 1:59:11gekregen. Op basis van die onderzoeken die er toen lagen hè. Dus uh. En dat was denk ik voor toen ook een redelijk logische conclusie. We zien nu echter de. De periodes worden droger en het gaat weer harder. Uh naar beneden. Uhm. Dus ook dat gebied moeten we de komende jaren gewoon weer gaan uh onderzoeken en gaan monitoren om die panden in de gaten te houden. Uh, waar het heen gaat? Binnen het verbeterprogramma hebben we echter uh uh wat? Wat is het 1400 woningen van Vreewijk aangepakt? Uh. Maar Vreewijk, zoals in mijn presentatie ook Uh langskwam, bestaat uit 4000 woningen met een potentiële opgave. Dus op dit moment brengen we breder voor heel Vreewijk. Ja, de staat van de funderingen en de bodemdaling in In beeld. En en wat ik zei? Ja, er zitten gewoon woningen tussen die al meer dan. Meter verzakt zijn inmiddels. Dat voor wat betreft Vreewijk. Dan was er een vraag over uhm.

▶ 2:00:11Is er onderzoek gedaan naar de woningen plus vernieuwen?. Ik zoek even naar de context. Ja. Gaat dat ook over de Vreeswijk? Nee, ik geloof niet he. Na 1,5 termijn van de handhavers. Sorry, Ja, ik ben d'r weer. Ja uhm ja D Daar doen we uit uitgebreid onderzoek naar hè? Dus uh uh. De gemiddelde corporatie heeft vijf ton uh uh onderzoeksbudget per jaar. Uh, wat we aan voedings onderzoeken wegzetten. Daarmee kunnen we niet de hele uh risico portefeuille helemaal tot in detail direct in beeld brengen. Dus wat we vaak volgen is ik noem het even trechtermodel. Dus we beginnen met een quickscan, risicoanalyse en alle panden die uh, die op basis van die hoogovenanalyse een een uh uh een hoge urgentie krijgen, krijgen voorrang in de vervolgonderzoek stappen. En zo proberen we op een zo risicogestuurd mogelijke manier er zo snel mogelijk de eh, ja, de slechte panden eruit te vissen, om het maar zo te noemen. En alle andere panden die oranje of groen kleuren. Even kort door de bocht. Ja, die, die blijven we

▶ 2:01:15monitoren op zakingssnelheid. En op het moment dat die zak in snelheid omhoog gaat, geeft dat aanleiding om een vervolgonderzoek in te gaan zetten op het juiste moment. Dus op die manier proberen we eigenlijk de risico's zoveel mogelijk af te dekken in onze onderzoeksprogramma. Dan was er een vraag over een leercurve. Dus we hebben al heel wat ervaring opgedaan. Die was van uh, van de heer Budding geloof ik, hè? Ehm. Ehm ja, d'r is ten dele of uh. Uiteraard is er een leercurve met hoe meer projecten we draaien, uh ja tegen, hoe meer zaken je aanloopt. En. En daar leer je natuurlijk logischerwijs van. Nou, eentje die wij bijvoorbeeld hebben geïdentificeerd, ook in onze begroting en planning is jongens trekken nou niet drie jaar vooruit maar Mara rekent op naar vier jaar. Want de ervaring is dat in de afhankelijkheden met particuliere buren of met huurders,. Dat daar vertraging in zou kunnen zitten, om wat voor reden dan ook, of omdat ze niet meekunnen of niet mee willen, of omdat ze hun woning willen verkopen. Eh, Dus dat soort eh optimalisaties zitten er zeker in op basis van

▶ 2:02:16ervaringen. Daartegenover staat dat het. Zeer complex is en altijd zal blijven. Dus de verwachting dat een fundering project over tien jaar twee keer zo snel gaat. Die zie ik niet gebeuren. Dat is, dat is eigenlijk uh uhm ja, onhaalbaar. Het blijft blijft technisch ingewikkeld. Er blijven ontzettend veel afhankelijkheden van ja, de particuliere buren die je naast je hebt en hun on off mogelijkheden in het geheel. Dus die projecten blijven lang duren met risico's. Dus dat voor wat betreft de De. De leercurve denk ik. Ehm, dan was er een vraag over uh, de N. Oh sorry, die is van jou. Ja. Uh. Nieuwbouw. Uhm uh. We we ze. We zeggen Nou, over t algemeen zien we dat nieuwbouw kosten eh toch wel gelijkwaardig zijn aan funderingsstelsels. De vraag was is dat ook inclusief sloop? Eh ja, dat is inclusief zo. Wat wij aanhouden tegenwoordig is dat sloopkosten

▶ 2:03:16circa € 5.000 per woning zijn, Dus dat is als je het kijkt op de op het geheel, dan is dat marginaal. Ehm. En het is. De vergelijking is dus wel nieuwbouw, inclusief sloop. Wat je daar wel eh. Waar je wel rekening mee moet houden is met leegstand kosten. Uiteraard kunnen we niet alle woningen direct slopen als als ze leeg komen. Dus dat. Dan houden we rekening met leegstandskosten. Nou, die kosten zou je dan daarop kunnen oplossen. Dus ja. Conclusie. Uh, de vergelijking uh is inclusief uh sloop. Dan was er een vraag over eh, de sociale kosten hè. Dus alle ramingen daar stonden een Asterix bij, is exclusief sociale kosten. Even kort door de bocht is er een vuistregel dat je kunt aannemen dat er ongeveer 20% van de projectkosten ook nog aan sociale kosten kwijt zijn, En daar zitten interne uren in, maar vooral ook de wisselwoningen. Dus een huurder of een bewoner moet een jaar zijn of haar woning uit. Ja, daar moeten we

▶ 2:04:17een woning voor beschikbaar stellen, de zogenaamde logeerwoning. Er zit een verhuiskostenvergoeding aan vast. En. En zo nog een aantal zaken. Dus de sociale plankosten, Die tellen gemiddeld ongeveer op tot 20% van de totale projectkosten. Dan was er een vraag over het belang van de stadsbrede visie en wat we dan vooral nodig hebben. Ja, die. Die sluit eigenlijk ook een beetje direct aan op de vraag van van de heer Van der Eieren. Ehm. Wij als woningcorporaties staan natuurlijk voor een volkshuisvestelijke taak. Samen met de gemeente Rotterdam willen wij zorgen voor die bewoonbare stad van de toekomst. En dat betekent dat dat voor ons al die opgaven binnen ons financiële kader moeten passen. Even heel kort door de bocht hè? Anders? Uh, anders gaat t niet goed. Ja, en dat betekent dat we met elkaar dat gesprek op stadsbreed niveau uhm moeten voeren. Over al die belangen die we moeten afwegen en op zoek moeten gaan naar de mix van alle maatregelen en instrumenten die we kunnen inzetten, zowel voor het in stand houden van toch een aantal oude geveltjes. En dat we daar wat

▶ 2:05:18meer geld aan kwijt zijn om die in stand te houden. Nou ja, in ruil voor een stukje sloop, nieuwbouw en inbreiding of uitwisseling van woningen of eh. Ik denk dat we met elkaar het totale palet aan belangen, opgaven en en oplossingsrichtingen met elkaar moeten verkennen, zodat het op lange termijn ook binnen de de de financiële kaders van de corporatiesector gaat passen. Dan blijven we nog bij meneer Buddingh. De laatste vraag die meneer Budding had. Wat communiceer je uiteindelijk met bewoners. Mijn pleidooi was vooral niet bedoeld om niet te communiceren, maar vooral selectief te zijn met wat je communiceert. Funderingsherstel is bij heel veel bewoners een onbekend begrip en daar moeten we wel heel, heel erg selectief mee omgaan. Wat? Wat deel je wel, wat deel je niet? Een voorbeeld is. We zeggen u heeft funderingsproblemen. Dat kan mogelijk visuele consequentie hebben voor uw gebouw. Denk aan setting. Denk aan scheurvorming in de gevel bijvoorbeeld Uw kozijnen kunnen

▶ 2:06:21wat moeilijker dichtgaan, uw deuren kunnen klemmen. Dat zijn zaken die we wel meegeven,. Maar. We hebben nooit meegemaakt of misschien enkele keer meegemaakt dat er echt instortingsgevaar was. Maar dan is de gemeente ook altijd betrokken. Dan komt er ook een bouwinspecteur kijken of er echt serieus problemen zijn. En in de meest erge gevallen moeten we ook gewoon echt direct uit verhuizen. En Uhm. Dus ook vanuit de transparantie en uh transparantie naar bewoners. Uh, zijn de bewoners wel altijd betrokken bij wat gebeurt er in uw woning En heeft u daar uh. Vragen of klachten over? Dan zijn we er altijd als corporatie wel direct bij. Dan was er een vraag van de heer Van Eijk. Keren over uh. Even kort door de bocht is de gemeente debet aan uh, vocht en schimmel? Uh uh in in de starheid van de gesprekken? Ja, dat is natuurlijk een heel lastig te beantwoorden vraag. Wat wel zo is, is dat we

▶ 2:07:22dus vaak uhm ja, best een tijd moeten wachten op het juiste gesprek met de gemeente. En vaak is dat dus nog op projectniveau. Eh. En en we ook zien dat die gesprekken best lang duren. Want bijvoorbeeld het woordje sloop nieuwbouw is heel ingewikkeld vanwege oude gevels. Eh, even kort door de bocht. Het helpt natuurlijk niet mee dat daar meerdere jaren overheen gaan. En elk jaar dat een woning verder zakt, hè. Even heel kort door de bocht en dat helpt natuurlijk niet mee. Uhm. Maar er zijn natuurlijk meer facetten die van invloed zijn op de vocht en schimmel in het geheel. Ja uhm uh meneer van Ekeren. De volgende vraag Uh, zijn wij bewust en uh vroegen wij uh woningen toe? Uh uh, op basis van clausules die we bijvoorbeeld in grondels hebben? Dat is wel een onderzoek wat uh. Voorafgaand altijd wel wordt gedaan. Uhm uh. Ik durf niet namens de corporaties te zeggen of dat ook daadwerkelijk bij alle projecten wordt gedaan, maar dat biedt wel, ook vanuit de kansen uiteraard, de mogelijkheid om te

▶ 2:08:24zeggen wat als we hier woningen kunnen toevoegen of we kunnen differentiëren? Eventueel dan? Dan is dat zeker wel een uh, een kans die we met elkaar moeten benutten. Dus vanuit Woonstad zeg ik volmondig ja. Dat is wel iets wat in het voortraject wordt meegenomen. Heb jij. Dan 1VD. Eigenlijk ook een vraag over de de hoeveelheid opgave de komende jaren. Nou, volgens mij hebben we die aardig geschetst, in ieder geval vanuit de Havensteder en de manier waarop we dat uh ja in beeld brengen is dus volgens die trechter methode, dus die funderingsonderzoeksaanpak. Waaruit handhavingstermijnen voortkomen van eh, van die woningen. En inmiddels beginnen we dus echt wel voor voor een groot deel van die 35.000 woningen met een potentieel funderingsrisico, Eh ja, gevoel te krijgen bij de horizon van eh, van die woningen dus we krijgen daar steeds meer, meer grip op. Ehm ja, dan was er een vraag van uh, van de heer Van Eijk er ook over. Die

▶ 2:09:26uh, die uitwisselbaarheid van projecten? Ja, eigenlijk ook hier is het antwoord eh, wat ons betreft ja. We moeten met elkaar, met met de gemeente en de corporaties die brede afweging gaan maken en en alle middelen en mixen, uh van middelen, met elkaar gaan verkennen, opdat die langetermijnopgave op een of andere manier binnen de financiële mogelijkheden van de sector passen. Dus als de uitwisseling van van woningen als al als mogelijkheid zit, moeten we die denk ik met elkaar verkennen in het brede palet. Dan was er een vraag van de heer De Vries over de houdbaarheid van eh van het geheel. Ja, op lange termijn. Op de huidige koers wordt is de houdbaarheid in heel ingewikkeld. Heel kort door de bocht en de. De. De financiële opgave is zo groot. Voor alles in stand houden dat nogmaals we echt met elkaar dat gesprek moeten gaan zoeken over die mix van. Van de oplossingsrichtingen op stadsniveau. Dus het uitruilen, het toch een stukje mogen sloop nieuwbouw voor inbreiding, dat we ook weer wat meer huurwoningen kunnen verhuren,

▶ 2:10:28eventueel in ruil voor een aantal projecten met de oude gevel die we wel graag overeind willen houden. Dus Dus de lange termijn houdbaarheid is wel een uitdaging op dit moment. Is De laatste vraag die ik heb is de CO2 uitstoot. Bij. Sloop nieuwbouw? En de terechte vraag. De CO2 footprint is natuurlijk een heel belangrijk topic, ook in Nederland. En uhm,. Wat w. Wat wij als corporatie daarmee doen is dat de CO2 footprint altijd wordt inzichtelijk wordt gemaakt. Bij sloop nieuwbouw. Is die natuurlijk groter dan bijvoorbeeld bij funderingsherstel. Maar we moeten niet alleen kijken naar de CO2 opgave, maar ook kijken naar. De financiële opgave. We hebben natuurlijk ook een duurzaamheidsopgave. En waar wij naar streven is als je sloop nieuwbouw realiseert, dan kijk je weer 30 tot 50 jaar verder, waarin je dus een. Een curve hebt waarin de kosten lager zijn op langere termijn, maar ook

▶ 2:11:30een stukje duurzaamheid die je meebrengt. Denk bijvoorbeeld aan aan hittestress die tegenwoordig wel heel erg. Het nieuws haalt. Maar ook klimaatadaptatie van maatregelen in gebouwen. Ook circulariteit die we direct meenemen in. In een sloop nieuwbouw opgave. Dus ja, in mijn optiek is het een integrale benadering en niet alleen een benadering vanuit de CO2 opgave. En als het goed is, is de laatste vraag ook van de heer Van der Beek. Maar uh ja, ik denk dat we die ook al kort door de bocht al een aantal keer hebben beantwoord, namelijk de stadsvisie. Wat is daarvoor nodig? Ja, dat is die, dat brede gesprek over die mix aan middelen. Dat was m. M Heel erg bedankt voor de uitvoerige beantwoording en de presentatie. Ik wil graag door. Ik vraag jullie om weer plaats te nemen. Jullie mogen erbij blijven. Uh graag zelfs als jullie dat willen. Uhm. We gaan door met de presentatie. Stedelijke waterhuishouding en funderingen. Daar hebben jullie 25 minuten voor. Maar als het korter kan dan graag. En dan kijk ik ook even naar de commissie. We willen op tijd klaar

▶ 2:12:32zijn voor de insprekers. Dat is ook wel even netjes. Dat betekent ook denk even na welke vragen nou echt urgent zijn, probeer ze te minimaliseren en dan kijk ik vooral naar de SP en naar Pro. Jullie stellen de meeste vragen. Gaat uw gang. Dank u wel.. Ik wil graag uh met mijn collega van uh, het Hoogheemraadschap uh even ingaan op de waterhuishouding die in relatie tot die funderingsproblematiek omdat daar uh, nou ja, de uh uh, daar wel wat over te zeggen is. Daartoe ga ik eerst even. Kort vertellen wat, hoe, hoe werkt dat nou eigenlijk? En welke knelpunten lopen wij aan ten. Ten aanzien van riolering, buitenruimte en ehm zich. Er zal wat meer vertellen over het waterbeheer in de zin van oppervlaktewater en water peilen. Ehm en Nou, daar komen wij ook dilemma's in tegen. Ehm, nou, het is volgens mij voor iedereen helder dat. Wij allemaal belang hebben bij een goede stedelijke

▶ 2:13:33waterhuishouding. Dat is enerzijds voor de volksgezondheid. Daarom hebben we riolering. We willen voorkomen dat we. Last krijgen van te veel neerslag op straat of zelfs in woningen. En uiteraard, de waterkwaliteit is van belang voor eh, ook de goede leefkwaliteit en voor de biodiversiteit. In Nederland is de waterhet waterbeheer. Best wel verdeeld over diverse overheden. En dat betekent ook dat samenwerking gewoon heel essentieel is. Het Rijk gaat over het hoofd watersysteem. Waterschappen gaan vooral over het regionaal lokale watersysteem, inclusief of daarbij ook de waterzuivering, dus de zuivering van afvalwater. Gemeenten hebben een taak in de het rioleringsysteem, zorgen dat het afvalwater bij de zuivering komt en het regenwater wordt ingezameld. En particuliere eigenaren hebben uiteraard ook een verantwoordelijkheid om op hun eigen terrein te zorgen dat.

▶ 2:14:35Het het regenwater goed wordt afgevoerd of opgeborgen of gebruikt in de tuin. En de watertaken van de gemeente zijn vastgelegd in de Omgevingswet. En we hebben een aantal zorgplichten als gemeenten een zorgplicht voor afvalwater afvoer. Dat is ook echt een resultaatsverplichting. We moeten zorgen dat het afvalwater echt afgevoerd wordt naar de zuiveringen. En daarnaast een inspanningsverplichting voor hemelwater. Zorgen dat we in ieder geval het hemelwater van openbaar terrein verwerken en ook. Gelegenheid bieden dat particulieren hun regenwater hemelwater kwijt kunnen, voor zover ze dat niet op eigen terrein opslaan. En de gemeente heeft ook de taak om, eh, eh. Nadelige gevolgen van de grondwaterstand door maatregelen in het openbare gebied. Om dat te voorkomen dat we dus niet problemen gaan creëren doordat wij in de buitenruimte van allerlei dingen doen of riolering, uh uh, aanleggen of verwijderen, dat dat. Dat kan

▶ 2:15:38invloed hebben op de grondwaterstand. Nou, daar moeten wij als gemeente ook. Maatregelen voor voor nemen. En uiteraard tenslotte. Maar daar zullen we nu niet op ingaan. Uh, is de gemeente verantwoordelijk voor het baggeren van van uh van watergangen voor een deel van de watergang?. Daar hebben we diverse lokale instrumenten voor. De gemeente heeft de gemeentelijke rioleringsplan en klimaatadaptatie plan. Dat is overigens in Rotterdam uh nu samengevoegd tot het Water en Klimaatadaptatie programma, dus dat is een ge uh gecombineerd plan geworden. Uhm. En wij hebben ook uh, bijvoorbeeld een hemelwaterverordening. Wat eh, Waarin bijvoorbeeld is vastgelegd dat bij nieuwbouw er op eigen terrein ook water geborgen moet worden? Uh eenmaal hemelwater om uh het rioolstelsel ook te ontlasten. Nou, het waterschap heeft vergelijkbare programma's, maar dan voor hun taken en waterbeheer programma. Ze kennen peilbesluiten en bijvoorbeeld voor dijken zijn er

▶ 2:16:39ook allerlei randvoorwaarden voor die in de dijken legger zijn vastgelegd. De middelen die wij hebben vanuit de vanuit de gemeente, uh, de rioolheffing en vanuit het waterschap de watersysteem heffing en de zuiveringsheffing. Die moeten ook echt ingezet worden. Uiteraard voor het wettelijke doel. Dus we kunnen niet zomaar allerlei andere dingen daaruit financieren. Daar moeten we uh kritisch op zijn. Van wat uh hoort behoort echt tot uh, tot de rioolheffing of de watersysteem heffing. En uiteraard zetten we in op een doelmatige inzet van die middelen, zodat we een robuust en duurzaam goed te beheren systeem krijgen wat gewoon lang, eh, lange tijd mee kan. Dat we niet. Elke twintig jaar de riolering hoeven te vervangen, maar dat we dat in principe om gemiddeld de vijftig jaar doen. Daarvoor hebben wij in de gemeente allerlei beleids en ontwerp uitgangspunten voor riolering. Ehm,.

▶ 2:17:40Waarbij we heel goed kijken natuurlijk. Hoe moet het functioneren en hoe moet het nou ontworpen worden om het goed te laten functioneren? En daarin speelt onder andere. De de ligging van de buitenruimte een rol. Dat zal ik zo nog iets nader toelichten. Maar voorbeelden van die ontwerp eisen zijn bijvoorbeeld dat. Er moet voldoende grond dekking zijn op de riolering om te voorkomen dat het beschadigd wordt door en door verkeer bijvoorbeeld. Ehm. En uiteraard zijn er ook richtlijnen voor de afvoercapaciteit. Hoe groot moet die riolering nou zijn. En. Hoe moet die liggen? Dus het afschot. In principe werkt de riolering met onder zwaartekracht. Uhm. Hier ziet u, uh, dat nog even in een uh kort in t plaatje dus van uh. Vanuit de woningen wordt het water, uh, afvalwater en regenwater, uh vaak regenwater afgevoerd. Uhm. In een groot deel van Rotterdam gebeurt dat nog. Uh, gezamenlijk dus

▶ 2:18:43dat is een gemengd stelsel. Maar nieuwbouw wordt allemaal gescheiden aangelegd om die twee stromen eigenlijk te scheiden. Dat is een langzaam proces, maar wel de doelstelling om die stromen te scheiden, omdat het één vuil is en het ander uh uh vies. En hoe werkt het? Dus het het rioolwater, het afvalwater en eh eh wordt in feite afgevoerd naar een gemaal. Eh. En dat gebeurt in principe onder zwaartekracht en vandaar wordt het naar de zuivering gepompt. Wat gebeurt er nu met bodemdaling? Wat gewoon, nou ja, in in groot deel van de stad plaatsvindt? Ehm. Eh. In feite zakt de riolering gewoon mee. Alleen uh, je kan je voorstellen dat dat niet overal gelijkmatig is, dus dat er op een gegeven moment uh ja, uh uh, de riolering uh niet meer heel recht ligt. Maar uh uhm, op allerlei plekken wellicht ook water blijft, uh blijft staan. Dat is ook precies de reden waarom we natuurlijk na zoveel tijd de riolering moeten vervangen. En dat

▶ 2:19:44is in het westen van Nederland. Met slappe bodems is dat in principe een duurdere opgave dan dat je bijvoorbeeld in het oosten van het land een rioolstelsel aanlegt waar het veel minder zakt. Wat we dan? Wat er in feite gebeurt met een zakend rioolstelsel? Dat Dat je. Op enig moment wordt het op sommige plekken lastig om het regenwater of om het afvalwater goed af te voeren,. Wat risico's met zich meebrengt voor bijvoorbeeld uh, nou ja, volksgezondheid, maar ook doordat het bijvoorbeeld de bodem in eh lekt. Eh, nou, dat soort dingen wil je zoveel mogelijk natuurlijk voorkomen. Ehm. Dus daarom hogen we uiteindelijk na bij rioolherstel de de buitenruimte weer op tot het ontwerpniveau,. Waardoor het weer goed kan afstromen. Maar zoals het plaatje ook aan ons plaatje aangeeft woningen die gezakt zijn, die blijven op die plek staan. Dus die krijgen een probleem met het afvoeren van hun afvalwater. En hetzelfde

▶ 2:20:45eh, zou je kunnen zeggen over het hemelwater op het moment dat je een gescheiden stelsel hebt en het regenwater gaat naar een single toe, dan eh. Ehm. En het maaiveld is gezakt. De singel peilen? Eh die, die zijn eh, eh min of meer vastzet. Dat is een streefpeil. Daar zal zo uitgelegd worden hoe dat werkt. Maar ook hier zie je dat woningen die gezakt zijn, die verzakken, soms zelfs onder het Singel peil. En het risico met neerslag is dan dat er water uh vanuit de singel zelfs uh in de buitenruimte kan komen. Dat kan. Sommige plekken in de woningen komen dus het risico op overstromingen bij woningen zonder funderingen wordt groter. Op het moment dat je niet de buitenruimte voldoende kan ophogen. Ehm. Tenslotte even iets over het grondwater en het grondwater in de stad. Ehm eh eh. Heeft een relatie

▶ 2:21:46met de met de singels? Alleen, er zijn bijzonder veel. Eh aspecten die. Invloed hebben op die grondwaterstand. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen een parkeergarage steekt vrij diep in de in de grond. Uh, Dat is een constructie die op de ene manier die grondwater stroming ook belemmert, hè? Dus de. Daar kunnen verschillen ontstaan door dat soort constructies. Dat kan ook door dat wij bij rioleringsherstel vaak ook een riolering of drainage aanleggen om te zorgen dat die grondwaterstand niet te veel gaat fluctueren. Dus er zijn allerlei. Invloeden op die grondwaterstand. En die is vrij lastig te beïnvloeden en ook vrij lastig te voorspellen. Eh, nou, het is al meer gezegd. Woningen die gezakt zijn, die gaan in feite steeds dichter bij dat grondwater naar dat grondwaterpeil toe. En daardoor kunnen er uh, nou ja, wateroverlast, problemen ontstaan in kelders en souterrain s.

▶ 2:22:46Uhm. Dit is eigenlijk nog even een samenvatting van wat ik net eigenlijk vertelde, wat er bij woningen kan gebeuren en wat dat voor de leerlingen de buitenruimte, uh vertel uh betekent. Het betekent dus ook dat als wij. Eigenlijk de riolering aan vervanging toe is, zoals de discussie in Bloemhof is geweest, dan ehm, eh eh, op het moment dat je dat dat uitstelt, dan functioneert die riolering gewoon minder goed. Afvalwater kan minder goed worden afgevoerd. Er is eerder water op straat. Bij een hevige neerslag en met nog lager liggende woningen krijgen de zij wateroverlast. Alleen het probleem is op het moment dat je het gaat ophogen en de woningen blijven op hetzelfde niveau staan, krijg je allerlei verschillende in de buitenruimte. Wat ook. Nou ja, gewoon qua gebruik van de buitenruimte en en zicht van de buitenruimte belemmerend is. Dus eh. Nou dat is een uh, een uh, een uh, een knelpunt waar we.

▶ 2:23:49Uh ja, heel vaak toch wat maatwerk toepassen, maar vaak niet een ideale situatie opleveren. Dus in er zijn maatwerkoplossingen mogelijk in de in de openbare ruimte. Je zou kunnen zeggen van nou, misschien moeten we dat regenwater opvangen op een andere plek, tijdelijk, zodat je zo dat dat dat niet allemaal naar de riolering gaat. Maar dat is in oude, dichtbevolkte, dichtbebouwde wijken vaak heel lastig, omdat er gewoon weinig ruimte is voor waterberging. En wat je vaak ziet woningen die gezakt zijn en. Men een pompje plaatst om regenwater af te voeren of grondwater af te voeren. Dat dat heel beperkt, in beperkte mate een oplossing biedt. Op het moment dat er een hele harde bui valt, dan kan je met een klein pompje bijna niks. Dat zien we zelfs in de buitenruimte. Zelfs met grote pompen kan je sommige buien gewoon niet aan. Dus dat, dat is daar. Dat is een eindige eindige oplossing om dat soort dingen toe

▶ 2:24:52te passen.. Ehm. Samenvattend. Ehm. Nou ja, kijk, bodemdaling En ook klimaatverandering. Want klimaatverandering droogte versterkt in feite dit probleem. Het is niet de oorzaak van van bodemdaling, maar het versterkt het. Die bodemdaling is er, maar doordat je langere perioden hebt waardoor het grondwater laag staat,. Gaat de naar de oxidatie van dat pakket en de. De. De. De zetting neemt de. Die wordt in feite versterkt. Dus op het moment dat je lage grondwaterstanden hebt, dan eh, dan versterkt dat. Dat is dus. De klimaatverandering draagt er in feite aan bij. En voor een goede waterhuishouding is is vasthouden aan ontwerpuitgangspunten belangrijk. En als je het. De waterhuishouding aanpast, dan is dat op bepaalde plekken wellicht mogelijk. De. De. De. Daar zijn mogelijkheden. Het maakt het watersysteem alleen kwetsbaar en minder duur. B

▶ 2:25:55Minder duurzaam en uiteindelijk ook vaak kostbaarder omdat je meer beheer hebt. Uh allerlei bijzondere oplossingen moet uh creëren. Dus er is best een dilemma tussen structureel uh Funderingsherstel. En dat is bij. Woningen zonder palen sowieso al lastig, hebben we gehoord. En de waterhuishouding in zekere mate aanpassen. Maar dat is ook eindig, want op het moment dat je grondwater peilen of om omlaag brengt, versterk je eigenlijk het probleem van zetting. En dus het is 111 probleem. Wat je dan vervolgens wellicht over dertig jaar opnieuw hebt, omdat de woningen verder aan het zakken zijn. Ehm,. Nou, ik wil het hier even bij laten. Ik neem aan dat er straks nog vragen zijn. Dat is perfect qua timing. Heeft u nog een toevoeging?. Nee. Dan kan ik door naar de vragen. Nee. We We gaan eerst. Uh. Tenminste, volgens mij. U gaat eerst volgende resultaat hier checken.

▶ 2:27:07Oké, ik ga zo naar. De grote stoelendans. Mijn naam is Sieger Burger. Ik werk bij het Hoogheemraadschap en ik zal jullie meenemen. In een. Naar onze rol hierin en. Naar hoe de fundering bodemdaling ook ons werk beïnvloedt.. Ehm. Ik wilde eigenlijk drie dingen kort toelichten. Allereerst wil ik even kort. Uitleggen wat de rol van de waterschappen is. Ik weet niet of dat voor iedereen altijd duidelijk is. Soms is het wel handig om even kort toe te lichten Wat, wat? Waar zijn wij? Wat doen wij?. Hoe werkt het oppervlaktewater beheer en en waar gaat het knellen?. Ehm, jullie hebben wel een bijzondere situatie als Rotterdam, want jullie hebben drie waterschappen. Eh, jullie hebben Delfland. Eh. Jullie hebben te maken met Hollandse Delta aan de zuidkant ten zuiden van de Maas en wij als Hoogheemraadschap het Hoogheemraadschap van Silat in de

▶ 2:28:08Krimpenerwaard. Drie waterschappen en daar moet goed worden samengewerkt. En gelukkig hebben we de Alliantie Waterkracht, waarin we goed met elkaar samenwerken. Maar ik zit er dus als één van de drie. Vertel ik jullie vandaag een verhaal. Waterschappen hebben eigenlijk in de basis drie rollen. We hebben over drie taken die we hebben meegekregen. We leggen dijken aan zodat we geen overstromingen hebben. We. Zorgen dat het juiste peil er is, dat niet te hoog en niet te laag staat en dat er voldoende water is. En we moeten zorgen dat het water schoon blijft. En dat het water gezuiverd wordt. Dat is iets wat we niet alleen doen. Dat is iets wat we samen doen. Even kort toelichten over hoe dat werkt bij de bij het oppervlaktewater, afvalwater en grondwater bij het afvalwater, zoals al aangegeven was door Koryan. De gemeente. Zamelt het

▶ 2:29:08in en vervolgens wordt het getransporteerd via allerlei leidingen die onder de grond liggen, en komt het bij de zuivering aan waar wij het dan over nemen, zoals het dan heet. En daar wordt het afvalwater door ons gezuiverd, zodat het schoon genoeg is en geloosd kan worden op de Maas of andere oppervlaktewater. In het. Als het gaat om het oppervlaktewater hemelwater. Het. De particulier verzamelt het op zijn eigen terrein. De gemeente neemt het weer over en het komt in de sloot terecht, waar wij het vervolgens verwerken en via het oppervlaktewater systeem en gemalen uiteindelijk eh afvoeren en verpompen.. Grondwater. Eigenlijk een zelfde verhaal. Je hebt de nationale overheid, die geeft het het nationale kader. De gemeente heeft de zorgplicht in de openbare ruimte. De particulier is verantwoordelijk voor zijn eigen terrein en wij hebben daarin een beperkte rol.

▶ 2:30:08Onder andere met vergunningverlening. Maar met ons spel beheer zit natuurlijk een eh, een link met het grondwater. Maar ik wil wel even zeggen het peil is niet direct het grondwater, want er spelen veel meer dingen een rol die het grondwater bepalen. Bij al die dingen die wij doen, hebben wij allemaal, krijgen we normeringen mee om overstromingsnormen voor de dijken. Het mag maar één keer in de tienduizend jaar, één keer in de 4000 jaar overstromen. Eh,. Regenwater. Je mag maar één keer in de tien jaar of één keer in de honderd jaar. Hoeveel peil stijging krijgen wij?. En de omgeving verandert en daar zijn we dus continu aan het kijken als die veranderingen optreden, gaan optreden. Een nieuwe wijk en. Een verandering? Wat gebeurt er dan in het systeem? Hoe verandert dat? En daar zijn we dus continu aan het analyseren en aan het kijken. Waar moeten we aanpassen? Waar moeten we een gemaal

▶ 2:31:09vergroten? Waar moet een sloot verbreed worden? Waar moeten we maatregelen nemen om de waterkwaliteit te verbeteren? Daar zijn we continu op aan het sturen. Als het gaat om het oppervlaktewater beheer. Dan is het handig om even te realiseren We hebben. In de watergangen hanteren wij een pijl en daarbovenop heb je. Tot aan het maaiveld heb je een schijf waar je. Als het regent. Volgens mij regent het nu weer eh. Dan gaat het peil stijgen en dat is het stukje ruimte wat wij hebben om water te kunnen bergen, om die extreme neerslag in de sloot kwijt te kunnen en op die manier droge voeten te houden in onze woningen. Dat peil is daarmee dus de basis. En dat peil ligt vast in een zogeheten peilbesluit. En die worden elk. Die worden. Elke grofweg tien jaar worden. Worden die herzien en. Er zit een enorm brede belangenafweging achter. Met alle.

▶ 2:32:10Betrokkenen, overheden, burgers met. Met avonden om te bepalen. Is dat peil goed? Moet het aangepast worden? Wat is er nodig?. En dat peil, dat wordt niet heel snel aangepast, want. Daar hangt. Eigenlijk. Dat is eigenlijk de basis waarop vervolgens alles wordt ontworpen. Ehm. De. De beschoeiing en de sloten zitten zitten als. Dat het waterpeil omlaag gaat, dan zakt die beschoeiing in omdat de tegendruk van het water wegvalt. De riolering, overstort, hoogtes, drainage, alles wordt daarop ontworpen en dat betekent dat in de praktijk peilaanpassingen naar dat. Dat vereist een zorgvuldige afweging om daartoe over te gaan. maar dat gebeurt in bebouwd gebied daardoor heel weinig. De knoppen eigenlijk waar wij aan kunnen draaien. Als wij nou iets moeten aanpassen. Dat zijn er eigenlijk twee. Als je. Als je. Als het regent, dan heb je. Je ziet hier een sloot en dat donkerblauwe vlakje.

▶ 2:33:13Als het regent, dan komt daar een waterschijf in. Dan stijgt het waterpeil en vervolgens wordt gaan de gemalen aan en wordt het afgevoerd. En dan zakt het water en na verloop van tijd is het weer droog. Nou, dan kunnen we eigenlijk heel. Als je het helemaal plat slaat, kunnen wij twee dingen doen. We kunnen óf. De de watergang verbreden. En omdat het verbreden hebben we een grotere waterschijf daarboven beschikbaar en kun je dus meer water kwijt. En heb je dus een minder grote stijging van het water als dezelfde hoeveelheid water erbij komt. Of de andere optie is. Je gaat. De afvoercapaciteit sterk vergroten. Het lastige is alleen bij de afvoer capaciteit vergroten. Daar hangt ook een doelmatigheid. Als wij ineens een gemaal gaan maken. Wat. De de afvoer van de Rijn in één in één keer kan afvoeren. Ja, dan moet het watersysteem erachter ook aankunnen. En als de sloot dat niet aankan,. Ja, dan trek je de sloot leeg.

▶ 2:34:15En dan staat die gemaal, staat het gemaal weer niks te doen. Dus uiteindelijk is die de de speelruimte die we hebben omdat er een watersysteem achter ligt van zo'n gemaal. Vergroting is vaak vrij beperkt en is. Onze belangrijkste. Knop om aan te draaien. Zit eigenlijk vooral in die berging. Daar hebben we allerlei. Omdat er juist een systeem achter zit om het. Om het systeem, om om die. Om dat allemaal te kunnen voeden, hebben wij daar allerlei richtlijnen voor opgesteld. Waar we ongeveer aan moeten voldoen, zodat het systeem goed blijft functioneren. Nou, hoe werkt het dan in de praktijk?. Als je het gaat vergroten. Je kunt de. De. De haarvaten van het systeem. Daar kun je iets gaan doen. Je kunt een een piek berging aanleggen, zoals de Eendrachtspolder. Daar kunnen we heel veel water kwijt als het nodig is. En. Als het moet, zouden we het waterpeil kunnen vergroten. Dan verlagen dan? Dan heb je ook natuurlijk die en die, die. Die schijf vergroot je. Of je kunt zorgen dat het water sneller kan worden afgevoerd, bijvoorbeeld door

▶ 2:35:16de duikers te vergroten. Dat kan, is vaak een flessenhals. Als je de flessenhals natuurlijk groter maakt, dan kan het water er makkelijker doorheen en kan het sneller worden afgevoerd. Of indien nodig. En indien doelmatig zou je de gemalen van een capaciteit kunnen vergroten. Er verandert natuurlijk meer. We hebben een klimaat waardoor er heftigere neerslag is, maar ook het langer droog is.. En juist die heftigere klimaat die maakt dat het soms best lastig is. Die heftiger neerslag maakt dat het lastig is om soms met die twee knoppen. Het te halen. Maar het andere is ook dat de de, de, de, de bodemdaling en zeker als het gaat samengaat met met de met zakkende woningen. En dat, Dan kan het behoorlijk gaan knellen. Zeker als het maaiveld op peil gehouden wordt en de woningen eh. Blijven doorzakken.. Ehm.

▶ 2:36:20De De. De eerste is eigenlijk als de De. De ongefundeerde woningen die. Die blijven zakken. De op staal gefundeerde woningen ehm,. Die komen. Die hebben daardoor. Dat zie je eigenlijk op het. Op het rechte plaatje. Je krijgt dus een steeds kleinere water schijf beschikbaar tot het niveau van de van de woning. Want als het waterpeil gelijk is en de woning zakt naar beneden, dan is natuurlijk de schijf die je overhoudt om de WA om het water te bergen. Die schijf wordt steeds minder en dus heb je minder. Berging beschikbaar. Ja, dan moet je. Dan moet je kijken wat je kunt doen. Er is natuurlijk altijd de optie inderdaad om te gaan isoleren. Dat was al een vraag van waarom ga je niet daar inpolderen, oftewel verder verlagen?. Het lastige is als je dat is. Dat is een een lastige afweging. In Gouda. Ik woon ook in Gouda en ik hoorde pas weer dat het nog een behoorlijke hoofdbrekens gaat worden om dat allemaal goed te maken. Bij de Bij de Turfsingel, waar ze het. Waar ze het verlagen.

▶ 2:37:22Ehm. Je krijgt natuurlijk een. Een. Je gaat maatwerk leveren. Dat is. Dat is. Daar hangt een kostprijs aan vast, maar het is ook een. Een klein stukje. En juist als het groot is, is het robuust. Dan. Dan kan het water zich goed verdelen. Op moment dat je hele kleine stukjes gaat doen waar je allemaal kleine peilvakjes, zoals ze dan heten. Een peilvak met één pijl. Als je dat. Als je heel veel kleine pijlvakjes gaat creëren. Daarmee ga je wel je robuustheid uit. Je systeem gaat weg en het wordt heel kwetsbaar. Want ja, als het gemaal, als er iets technisch fout gaat en het gemaal is verstopt omdat er ineens allemaal kroos voorligt, Eh, nou daar. Daar zit dus 111 stuk robuustheid toezicht. Waardoor het het kwetsbaarder wordt. En uiteindelijk is het geen langetermijnoplossing. Op het moment dat natuurlijk de dalende bodem, eh het probleem van de woning, de dalende woningen en de bodemdaling niet is opgelost. Dus uiteindelijk wil je terug naar je uitgiftepaal.

▶ 2:38:25De andere kant is natuurlijk de de houten paal funderingen. Als die droogvallen. Doordat we. Dat hebben we afgelopen zomer gezien. Eh. Het blijft langer droog. Het grondwater zakt daardoor verder naar beneden en dan. Komen die houten palen. Vaker of langer droog te staan, terwijl je juist voor die houten palen een stabiele, hoge grondwaterstand zou willen hebben. Er zijn allerlei mogelijkheden om daar dingen aan te doen, maar het lastige blijft op dit moment natuurlijk de Rijn nog verder zou gaan dalen met zijn minimale afvoer, Dan is die gegarandeerde waterbeschikbaarheid. Daar durven wij niet meer onze hand voor in het vuur te steken. Dat. Afgelopen zomer dachten we wel van oei, dit wordt wel heel erg laag. Dus. Dus dat is wel eentje waar we. Als water aanvoerders geen structurele oplossing is. Ja, dan is het dus kan het levensduurverlengend zijn. Maar daar, eh daar, daar schuurt het behoorlijk.

▶ 2:39:29Ehm. En ja, waar die twee natuurlijk naast elkaar staan, daar wordt het nog lastiger. Want als die ongefundeerde verder wegzakken en onder het niveau van de paalkoppen zakken, ja, dan wil je niet eens dat grondwater verhogen, want dan creëer je grondwater overlast bij de buurman. Dus daar zit dat dan. Dat. Dat wordt een hele. Dat wordt ontzettend lastige spagaat. Wat kun je daar doen met z'n allen? En ook hoe kun je daar dus die droge voeten. Garanderen voor die voor die. Ongefundeerde woningen? Hoe kun je daar dat halen? En dat is dus uiteindelijk waarom wij ook zeggen dit moeten we met z'n allen gezamenlijk integraal. Wat al eerder werd genoemd, moet je dit gaan oppakken. Oppakken. Ehm. Peilverlaging in stedelijk gebied. Omdat alles wat er aan vastligt, dat is eigenlijk iets wat vrij beperkt gebeurt. Waterafvoer is wordt steeds lastiger voor ons om te garanderen. Dus uiteindelijk zullen we samen als gemeente, waterschap en woningeigenaren aan deze problematiek moeten gaan werken.

▶ 2:40:33Veel dank als u uw microfoon uitzet. Ja. Dank u wel. Dan kijk ik naar de commissie. Graag beperken tot twee vragen per persoon. Lijkt me heel fijn. Excuses heer van Eieren. Niet zo gezegd. Niet zo geschrokken. Kijken. De heer Jasper. Hier zit ook wel eens de vraag voor de heer Gebraad en een vraag voor de heer Burger. Eh, de vraag. Ehm. U had het over dat de risico's van overstromingen toenemen. Eigenlijk, hè, omdat het water, eh woningen in stroomt. Ik moest denken aan het plaatje wat net door de heer Van H. Van de corporaties die dat lieten zien, dat in de komende decennia de opgaven van funderings verzakkingen alleen maar toeneemt. Hoe? Nee, ik neem aan dat die risico's dan ook daarmee evenredig toenemen op overstromingen. Dat zou mijn vraag zijn aan u, eh, en aan de heer Burger. Vraag. U had het net over dat er ergens minder bergingsruimte op eigen terrein voor hemelwateropvang. Dat is ook lastig in de wijk, in die dichtbebouwde wijken. Wat? Waar

▶ 2:41:33zit dan de oplossingsrichting? Gaat het dan toch over nieuwe singels aanleggen of Daar ben ik een beetje naar op zoek. Mevrouw Bruijn. Dank u wel. Ik weet niet zo goed bij Weesp bij wie ik deze vraag neer moet leggen, maar het gaat er eigenlijk om uh, u laatste slide en we hebben t wel eens eerder over gehad, is dat er eigenlijk meer behoefte is aan een overlegtafel tussen deze overheden? Is er überhaupt al een overlegtafel? Zo niet, waar denkt u dan aan? Of waar is dan de behoefte om dat wel in te richten?. Anderen. De heer Bedding. Ja, dank u wel. Ik heb maar één vraag. En die gaat over uw laatste opmerking. Dat. Er structurele oplossingen moeten komen. Heb ik het nou goed begrepen dat uit uw verhaal en ook uit dat verhaal van van uh meneer gepraat, dat er vanuit de waterhuishouding of het waterbeheer eigenlijk niet heel veel bijgedragen kan worden aan een structurele oplossing. Met andere woorden dat het vooral op het maaiveld met met bebouwing en maaiveldhoogte moet gebeuren. De heer Van Beek. Uhm ja, ik wil even zeker weten dat de vraag.

▶ 2:42:34Door de heer Van Eijk er helemaal aan het begin is gesteld. Dat hij hier ook. Dat hij niet vergeten. Wordt, want die houdt mij ook bezig. Het gaat over klimaatverandering. En het grondwaterpeil. En mijn vraag is eigenlijk is er is er wel genoeg water? En hoe. Ziet onze. Toekomst eruit?. Goeie vraag. Ja, geef daar maar antwoord op. Zo ja, anderen.. De heer Van Waalwijk. Van door. Daarna De heer Van Eck. Oh, dank aan u voor uw heldere presentatie. Ik heb een vraag aan de heer Gebraad. Uh. Aangezien we tot 2029 in een verdiepende fase van de funderingskwestie zitten, was ik wel eigenlijk benieuwd naar hoeveel kilometer riool wordt er voor 2029 vervangen met ophoging in de gebieden met kwetsbare funderingen? Want ik kan me voorstellen dat de situatie van de niet onder heide panden nog kwetsbaarder wordt daardoor. Dus ik was benieuwd. De heer Van Ekeren. Ja, dank u wel. Uhm, ik. Had. Uh twee uh vragen. Inderdaad ging uh enerzijds over het peil besluit en

▶ 2:43:38het uitgiftepeil bij de gem. Uh. Wat de gemeente dus ook hanteert voor de buitenruimte. Hoe worden die effecten van zo'n nieuw zijn? Er is een belangenafweging, maar hoe worden die effecten van zo'n nieuw peil besluit nou in beeld gebracht? Omdat we ook vanochtend hebben gehoord dat bij een nieuw uitgiftepeil, bijvoorbeeld bijvoorbeeld in Bloemhof met de riolering, zorgt dat gelijk voor 0.59u woningbouwopgave in de fysieke ruimte van nou 650.000.001 minimaal. Aan ding, aan zaken die dan moeten gebeuren. Dus hoe wordt die weging gemaakt? En worden ook dat soort, nou ja, partijen die vastgoed bezitten en andere zaken particulieren, corporatie et cetera betrokken in die afweging met. Tweede vraag is eigenlijk uhm, uh. Ik zoek een beetje naar hoe de integrale werkwijze nu georganiseerd is tussen gemeente. En het waterschap. En het komt vooral voort uit. Ik heb daar een paar keer op gestuurd, ook binnen deze commissie bij projecten als 110 morgen, maar ook bij de Rietveldstraat bijvoorbeeld. Die liggen vlakbij singels en als je dan. Daar wordt zo projectmatig

▶ 2:44:38alleen maar naar gekeken. Terwijl je het Rotterdams Weerwoord kaartje erbij pakt, zie je dat er veel meer wateropgaven in die direct aanliggende buurt zijn. Dus hoe worden middelen, zoals bijvoorbeeld in het watertoren beraad, bijvoorbeeld gesuggereerd in dat soort gebieden, bij elkaar gepoold. Om verschillende opgaven in één keer te kunnen tackelen? En misschien ook wat meer te doen om die onrendabele top in de woningbouw en dergelijke, om dat allemaal iets draaglijker te maken, die financiële puzzel. Dus hoe wordt dat geld dan bij elkaar gelegd? Daar wilde ik iets meer. Gevoel bij krijgen. Dank. Volgende keer geen andere vragen. Oké,. En nu ook de vragen kort en bondig. Even kijken. Uhm, meneer Jasper die vroeg Uhm over uh hoe de uh de was dat gerelateerd aan W. Aan Vreewijk geloof ik hè? Stelde de vraag. Nou ja. Uh. In de vorige presentatie zag je dat uh uh, de uh

▶ 2:45:40opgave van woningcorporaties in de decennia toeneemt als het gaat om funderingsproblemen. En u sprak over dat als die woningen zakken, de kansen toe gaan nemen dat er water terugstroomt, de woningen in. Dan neem ik aan dat die risico's op overstromingen ook gewoon toenemen bij woningen. Dat is eigenlijk heel gewoon. Vraag. Nee. Dat. Ja. Nee, dat klopt. Uh. Op t moment dat je de uh. Op t moment dat de woning zakt, uh zeg maar uh. Richting grondwater. Enerzijds komt grondwater dichterbij, maar doordat het ook het maaiveld natuurlijk gezakt is. Uh, heb je bij neerslag een grotere kans dat dat water uiteindelijk ook bij die woningen terechtkomt, Zeker als ze lager dan de maaiveld zijn gezakt,. Dan, uh, dan stroomt het daarnaartoe. En Kralingseveer is daar al een voorbeeld van. Waar dat plaatsvindt? Ja. Uhm. Even kijken. Mevrouw De Bruijn had t over uh,. De wens voor of voor? Hoe wordt uh nou overlegd? Uh. OverlegTafel?.

▶ 2:46:41Uhm. Wij werken. Heel erg nauw samen met de waterschappen in Alliantie Waterkracht, waarin we enerzijds, uh, beleidsmatig dingen op elkaar afstemmen. Maar in de projecten uh gebeurt dat uiteraard ook. En dat is misschien gelijk een antwoord op de vraag van meneer Van Eijk. Heren, die aanpak, hoe doe je dat nou? Uh, in in gebieden? Kijk, op t moment dat er een uhm uh een een uh, een buitenruimte opgave is, uh een uh uh als een riool opgave? Nee, als daar een riool, uh uh opgave is en de moet vervangen worden, dan gaan wij inderdaad niet alleen naar één straat kijken. Dan kijken we naar het gehele systeem. Van hoe past dat daarin? Welke opgaven zijn er nog meer in het in het watersysteem en gaan we ook. Niet alleen naar de gemeentelijke opgave kijken, maar ook samen met het waterschap kijken van nou, zijn daar nog andere opgaven die we mee kunnen nemen in zo'n eh, in zo'n project. Maar de analyse van wat zijn nou de

▶ 2:47:41risico's op wateroverlast? Ja, dat omdat het watersysteem wat de waterschappen beheren en wat het riool systeem wat wij beheren zo ontzettend samenhangt, Kan je dat niet los van elkaar plannen en. Ontwerpen. Dus daar is altijd. Samenspraak om dat op een goede manier te doen. En ehm, nou ja, de overleg. Nog even terug naar de overlegtafel. Ehm, eh eh. En dat gaan we. Gaan we zo nog even toelichten. Het het programma plan op hoofdlijnen van hoe zou je die eh, die hele opgave nou kunnen aanpakken? Daar hoort ook de waterhuishouding die daaraan gerelateerd is bij natuurlijk. Dus uh. Je zal met. Uh. Partijen als waterschap, maar ook corporaties en andere partijen. Moeten kijken van waar zit iedereens verantwoordelijkheden, Hoe kunnen we. Nou, hoe kunnen we dat samen. Aanpakken?. Maar dat kan niet anders dan na een volgens mij een goede analyse

▶ 2:48:44van wat is er nou precies in elk gebied aan de hand? Zowel waterhuishouding nodig als qua kwaliteit van woningen. Nou, dat gaan we zo direct nog even toelichten met programmaplan. En daar was een vraag over. Uhm, van meneer Budding. Uhm, even kijken. Ik heb opgeschreven. Eh structureel?. Of komt er niet structureel uit? Waterbeheer? Uh, ik heb m even niet helemaal scherp. Sorry. Mijn vraag was of of ik het goed heb begrepen. Dat uh. De structurele maatregelen waar jullie vanuit vanuit jullie achtergrond om vragen veel meer zitten op het maaiveld met met bouwen en en maaiveld hoogte dan. In de in de waterhuishouding smaatregelen. Eh ja, in ja in PE. Daar heeft u gelijk in. Uh kijk. Uhm uh,.

▶ 2:49:45In feite de de Waterwawa. Ik hoop dat dat duidelijk werd uit het verhaal. De waterhuishouding proberen we eigenlijk zo stabiel mogelijk te houden. Dus de. De. De. De waterpijlen. Omdat dat weer met uh uh ook een relatie heeft met met de maaiveldhoogtes die je die je uh waar je naar terug wilt uiteindelijk de De ontwerpuitgangspunten,. Dus de verandering. De knoppen waar je eigenlijk aan draait is bij onderhoud is eigenlijk uh zorgen dat je weer terugkomt naar je ontwerp. Uitgangspunten en. Dat zit dus de. De knoppen zit m vooral dus in hoe je het maaiveld kan ophogen en dan vervolgens je systeem aanlegt. En niet zozeer in het. Bijvoorbeeld aanpassen van je waterpeil. Nou, dat is al benoemd. Op het moment dat je dat gaat doen. Dat kan natuurlijk. Dan moet je een hele goede afweging maken met welke functies worden allemaal geraakt?.

▶ 2:50:45Je zou. Dat zou je kunnen doen. Alleen. Het levert uiteindelijk. Niet een definitieve oplossing op, omdat dingen blijven zakken. En uiteindelijk, na dertig jaar zit je weer met de vraag moet het waterpeil nog verder omlaag? Eigenlijk doen we dat in Nederland al eeuwen. Daarom zijn we in het westen van Nederland ongeveer zes à zes meter op sommige plekken gezakt. En je kan je de vraag stellen of dat houdbaar is naar de toekomst. De Rond klimaatverandering zijn er allerlei discussies natuurlijk nu over van ja, moeten we de water peilen, ook in het landelijk gebied niet gewoon hoog houden zodat het niet verder zakt? Ja, dat soort oplossingen moet je dan gaan denken. Maar in de stad het grondwater zo hoog mogelijk proberen te krijgen. Ja, dat levert dus voor bepaalde woningen dan weer problemen op. Dus dat maakt het heel, uh, heel erg lastig. Uhm,. Even kijken. Ik Ik denk dat ik eerst even mijn vragen probeer

▶ 2:51:47af te ronden. Oh ja, het aantal kilometers uh. Riolering voor 2029. Nou, dat heb ik niet paraat. Uh. Wat ik wel nu alvast kan zeggen is dat we in het programma plan, wat we zo direct even gaan toelichten, dat de opgaven die er zijn in bepaalde gebieden, we dat uh, goed in beeld willen krijgen en uh, zodat we dat in samenhang kunnen bekijken. En daar hoort ook de rioleringsopgave natuurlijk bij. Dus hoeveel kilometers verwachten wij daar te doen? Eh, u heeft nog een. Eerste aanvullende vraag. Gaat uw gang. Dank u, voorzitter. Uhm. Maar de. De rioolplanning en de funderingskaart zijn in uw uhm opinie wel voldoende gekoppeld op dit moment? Daar wordt genoeg uh met elkaar uh samenhang gekeken. Ja, we we bij. Bij het plannen van

▶ 2:52:48uh uh, rioleringssprojecten uh, kijken we uiteraard naar de hele omgeving van wat uh, wat is, wat speelt daar allemaal en fundering, uh, politiek is daar een hele belangrijke bij. Ja, ja. En tenslotte even kijken. Uh, nou, volgens mij zijn dat uh vragen van jou. Ja. Ja, de de vraag van de heer Jasper over ehm, waterberging. Ehm. Wij doen een. We hebben net weer een hele ronde watersysteem analyses uitgevoerd, waarbij we het hele watersysteem in ons beheergebied door hebben gerekend om te bepalen Waar. Zitten knelpunten, Waar kunnen we. Bij? Waar. Waar voldoen we aan de normen? Waar kunnen we niet voldoen aan de normen? En daar is nu een heel maatregelenpakket. Komt daar uit voort waar we. Waar we om. Hoe we onze knelpunten gaan oplossen. Ehm.. Dus.

▶ 2:53:49Dus dat is iets wat wij eigenlijk continu op zoek zijn. Maar ja, de de in in een deel daarvan kan ook inderdaad zijn. Het singelplan werd uh werd werd genoemd. Van dat. Dat zou natuurlijk wel eentje kunnen zijn die die kan helpen. Want ja, meer oppervlaktewater is natuurlijk wel iets wat in. In binnenstedelijke gebieden. Ja, daar dat. Dat is natuurlijk voor je beleving. Voor de stadsbeleving kwaliteit is dat een goede. Maar het is ook iets wat wel en waar je. Waar je veel waterberging hebt dan om. Om die extreme buien te kunnen, te te kunnen bergen in plaats van dat ze op straat staan. Dus het is een. Het is een mix en zoeken naar wat kan. En opnieuw. Dat is iets wat we samen met de gemeente zeker in het binnenstedelijke moeten doen. Maar uiteindelijk op het moment natuurlijk je woningen. Ze kwamen een paar foto's voorbij van woningen die in één V met een Ha met met houten palen en volgens mij en en eentje met met met een uh, met ongefundeerd. Ja, daar is natuurlijk Wel wordt het voor ons heel erg lastig om daar aan die. Aan die normen te kunnen voldoen. Als je voor de peil op uh uhm, op, op of op of

▶ 2:54:52onder pijl, net boven of onder het bouwbesluit niveau ligt? Dat is natuurlijk een hele lastige. Dus dan, ja, daar is eigenlijk 111. Dan kunnen wij en dan kunnen we natuurlijk gaan verlagen. Maar uiteindelijk is het nog geen structureel structurele oplossing. En daar zit precies de. De. De zoektocht van. ja. Als we ergens komen tot een afweging van we gaan verlagen. Gaan over dertig jaar weer verlagen. En wat is dan de gevolgen voor de houten palen? Fundering ernaast, Want die komen dan misschien droog te staan of meerdere hoog te staan. En daar zit een. Daar zit gewoon een hele lastige spagaat. Die denk ik nu, na honderd jaar bodemdaling. Van die woning van honderd jaar, dat het dat die. Ja, de verschillen worden groter. Uhm. Ja, De. De vraag over van uh meneer Van Beek, is er genoeg water?. Ik heb geen glazen bol.. Ehm,. Maar als ik hem even heel erg uitzoomt Ja, als je

▶ 2:55:53natuurlijk steeds minder sneeuw in de Alpen hebt liggen,. Wat natuurlijk de grote buffer is van de van de zee. Van de water eh aanvoer in de zomer. Als die smelt,. Dan ben je daar een hele grote buffer kwijt. En dat is natuurlijk eentje die. En als je dan ook nog droge voorjaar krijgt en droge zomers, waardoor Noord Zuid-Duitsland, dat deel van het Rijn gebied, minder regen krijgt, wat langzaam tot afstroming komt in de zomer. Dat zijn geen goede voortekenen, dus in die zin, ja, maakt dat wel dat ik. Me zorgen maak over hoe wij onze water. In het water aanleveren in de zomer. Hoe we dat uit de toevoer, hoe we dat kunnen kunnen garanderen. En dat is tegelijkertijd de zoektocht van zijn momenten dat er nog meer dan genoeg is. Moeten we dan dus veel slimmere dingen doen? En moeten we, ja. Wij intern zijn en we bij ons? Mensen die zeggen misschien moeten we wel naar een. Eendrachtpolder twee maar niet voor overlast, maar voor droogte. Ja, opnieuw, dat is leuk, maar het kost een enorme hoeveelheid

▶ 2:56:56ruimte. En waar is die ruimte nou? Dat is natuurlijk een. Dat is opnieuw die integrale afweging die we met z'n allen moeten doen van wat willen we? Ik weet niet of we gisteren op nieuws hebben gezien. De nieuwsberichten maar weer zegt ze ja, als we dit waterbeheer in Nederland goed willen houden, dan moeten we wel fors aan de bak. En dat heeft onder andere met de lage zomerafvoeren te maken. Ehm. En dan nog de vraag van de heer Van Ekeren over de. Belangenafweging. Uhm. Ja, dat ja. Hoe gaat een belangenafweging? Dat is natuurlijk een eh, dat dat is. Uiteindelijk. Zit daar een. Kijk, bijvoorbeeld als je de. De. De. De Turfsingel in Gouda hebt. Daar is. Het monumentale karakter van de woningen is een doorslaggevende geweest om te bepalen. We gaan wel voor een. Een peilverlaging, dus daar is dat een doorslaggevende

▶ 2:57:57factor geweest om in de binnenstad het peil te verlagen. Er is natuurlijk een rioolsysteem achter de. De. de bo, de de een aantal steegjes die daarachter zitten, die met de die eigenlijk bij elke regenbui onder water staan en waar je niet sloop nieuwbouw als oplossing wil hebben, omdat het allemaal monumentale panden zijn. Dus dat is een hele lastige. Ja, ik ben zelf niet degene die al die peilbesluiten dagelijks maakt, maar dat zijn wel. Lange processen van één of twee jaar om met iedereen om tafel te gaan, al die belangen helder te krijgen en daar met zijn allen op basis van het beleid wat we hebben en wat ons bestuur heeft vastgesteld, te komen tot die. Integrale afweging. En samen met de gemeente natuurlijk. En misschien nog even daarop, misschien nog even daarop aanvullend. Uhm uh. Volgens mij zijn d'r in in Gouda niet alleen dus veel monumentale panden die geen palen hebben, waar ze dus nu uh, in feite een een oplossing voor voor kiezen. Maar dat betekent

▶ 2:58:58dus dat er zijn ook woningen daar met houten palen. En dat is dan de afweging die je maakt. Dus ik denk dat het een hele moeilijke discussie is geweest. Of wordt met bewoners die uh, houten palen hebben en en wat dat betekent ook voor de gemeente, voor het rioleringsbeheer. En dat dat soort denken, dat gaat echt heel veel, uh heel veel geld kosten denk ik. Ik voel toch wel heel erg de urgentie om nog iets toe te voegen vanuit het funderingsperspectief. De woningen zijn niet gefixeerd, dus de woningen blijven zakken. En ze zakken en zakken en zakken en zakken. En ik noem altijd als voorbeeld de Markthal. Ik weet niet of u daar wel eens geweest bent. In de parkeergarage een viertal verdiepingen omlaag en op iedere laag zie je wat daar is opgegraven, wat tot daar is gezakt. En op de lange termijn is dat wel het perspectief. Dus wat nu voor keus is gemaakt is een korte termijn

▶ 2:59:58keuze. En op de lange termijn is het de vraag of je die vol kan houden. Geen resterende vragen?. Nee. Ik zal voor om even een broodje te pakken, om door en dan tegelijkertijd door te gaan met de laatste presentatie. Dus ik geef jullie even minder dan 5 minuten om een dooie te halen. Dat gaat ook voor jullie. Jullie kunnen ook een broodje halen, er meer voorzien,. Broodje halen en dan kan het tussen de laatste presentatie worden voorbereid. Ook. De vergadering is geschorst.

▶ 3:06:16Ik zou graag willen beginnen. De vergadering gaat beginnen om. Tot stilte te komen en dan geef ik het woord aan mevrouw Agema. Ja. Goedemiddag Hank Haagse, Maar. Uhm. We nemen u mee in vogelvlucht door het afnemers voorstel Aandacht voor preventie. Dat is een motie die eind vorig jaar is ingediend. En die heeft geleid tot een programma plan op hoofdlijnen. Dat hebben jullie allemaal ontvangen. Ik hoop gelezen of ga het nog lezen. Ik heb de afgelopen week ook weer een keer gelezen. Ehm, nou even wat was de vraag? De vraag was breng in beeld. Wat is er nodig om vragen en aanpakken rondom funderingsproblematiek steeds beter goed te kunnen coördineren?. En kom. Met een plan of wat dan ook voor april 2026, ten behoeve van de coalitievorming van nieuw college.

▶ 3:07:16Ja, we hebben daar best wat uh gesprekken over gevoerd, ook met de griffie van ja, wat is dit nou eigenlijk voor plan? Wat ligt er nou eigenlijk voor Uhm En wat er voorligt is een programma plan op hoofdlijnen. Wat natuurlijk heel weinig tijd om eh, om daar echt een heel traject op te zetten. Want in twee maanden tijd moest er gewoon iets op de plank liggen. Het is dus gericht op wat er nodig is om de hele funderingsaanpak goed te kunnen gaan coördineren. Uhm. Het geeft inzicht in uh welke capaciteit daarvoor nodig is, welke financiële middelen er nodig zijn, maar vooral ook welke stappen we denken dat er nodig is om dat ook op een goede manier te kunnen gaan doen. De dekking van dit plan op hoofdlijnen is er niet. En dat was ook niet gevraagd, want er was gevraagd om, nou ja, af te doen op tijd, zodat het gesprek daarover gevoerd kan worden. Dus met het afdoening voorstel wordt de

▶ 3:08:17raad in feite gevraagd om akkoord te gaan met dat wij tijdig een plan hebben aangeleverd en een een uitwerking van hoe je dit zou kunnen aanvliegen. Er wordt dus niet gevraagd om akkoord te gaan met het plan zelf. Dat is natuurlijk wel raar, maar. Dat is wat het nu is. Nou, nog even de aanleiding. Ik denk dat die vanochtend al heel uitgebreid naar voren is gekomen. We hebben best een hele goede aanpak in Rotterdam. Zeker als je het vergelijkt met andere steden in Nederland en gebieden in Nederland waar deze problematiek ook speelt. Maar tegelijkertijd zien we dat er, gezien de aard en omvang, maar ook de toenemende urgentie. Op funderingsproblematiek,. De huidige aanpak eigenlijk nog onvoldoende is. Dat we te weinig stappen worden gezet en dat we eigenlijk nog te veel ad hoc bezig zijn op als er ergens een probleem is om daarmee aan de slag te gaan. En dat. Leidt er eigenlijk. Dat betekent eigenlijk ook dat we

▶ 3:09:18wel inzicht hebben, want we hebben een funderingskaart met heel veel data, maar toch nog niet genoeg specifieke inzicht in de lokale situatie. En dan vooral in de combinatie fundering. En wat speelt er nou allemaal in die buitenruimte? Want de fundering funderingskaart die we hebben, die zegt ook eigenlijk alleen maar iets over de fundering van panden, maar niet over hoe verhoudt de de staat van de fundering zich tot wat er in het gebied zelf ook allemaal nog speelt?. Nou en? We hebben eigenlijk ook onvoldoende inzicht in wat kan je tijdelijk nog wellicht aan maatregelen doen?. Ehm, dus we doen al heel veel. Ook vanuit de gemeente in het kader van eigenlijk toch een soort preventie. Maar tegelijkertijd doen we dat in een aantal gebieden,. Maar hebben we nog onvoldoende zicht op wat is er nou in welk gebied precies nodig? En zeker als je het hebt over gebieden met een grote stapeling van opgaven. Eh, dan zijn we eigenlijk nog heel erg reactief bezig. In plaats van dat we echt

▶ 3:10:19proactief beeld hebben van waar moet je nou in welk gebied, in welke volgorde aan de gang? Nou ja, en dan is er ook, en dat zal altijd zo blijven, de mensen, de menskracht en de middelen van alle betrokken partijen in het proces. Dus vanuit de gemeente, maar ook vanuit de woningcorporaties, maar ook vanuit de bouwers bijvoorbeeld. Je is beperkt, dus het vergt ook dat je echt op het juiste moment de juiste ingreep doet en waar mogelijk tijd koopt om vertraging, eh, te creëren op de eind ingreep. En daarvoor heb je stadsbrede prioritering nodig. En dat kunnen we op dit moment niet. En ik moet altijd denken aan eigenlijk wat is dit plan? Ook een soort doorontwikkeling van het Rotterdams weerwoord en van eh, nou ja, dat heeft een heel mooi boek opgeleverd. Het weer verandert alles. Daarin worden allerlei perspectieven voor gebieden geschetst. Maar welk perspectief nou voor welk gebied precies geldt, dat weten we

▶ 3:11:21eigenlijk nog niet. Nou, wat willen we dan? Inzicht in de specifieke funderings kwetsbaarheden per gebied. Eh. En niet alleen fundering, maar ook. Het hele spel. Van factoren dat van invloed is, uiteindelijk keuzes kunnen maken. Met perspectieven voor de korte en de lange termijn. Wat de lange termijn speelt. Ook zo'n vraag van hebben we voldoende water. En. Randvoorwaarden? Die moeten uiteindelijk op orde komen, Maar dit moet ook inzicht gaan geven in wat heb je nou echt nodig om ook tot die uitvoering te komen?. Eigenaren en bewoners betrekken en ondersteunen met duidelijke handelingsperspectieven. Nou, die zijn er ook nog niet. Voor elke opgave. En samenwerking met partners op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Want we zitten ook in de Nationale Aanpak Funderingen. Nou, hoe. Denken we. Dat ze

▶ 3:12:22doen? Eigenlijk zijn er vier leidende principes. Hebben we het genoemd?. Het uitgangspunt is natuurlijk dat je wilt behouden wat er behouden kan blijven, maar dat kan niet altijd. Dus soms moet je ook veranderen en soms moet je tijdelijk maatregelen treffen. Nou, er zijn gedeelde verantwoordelijkheden en de gemeente heeft bepaalde verantwoordelijkheden. De eigenaar heeft bepaalde verantwoordelijkheden, het waterschap heeft verantwoordelijkheden. Hoe kom je nou samen tot een aanpak komen?. Uiteindelijk perspectief voor iedereen. Want we willen natuurlijk dat alle woningen uiteindelijk een goede fundering hebben. Maar daarbij moeten we ook kijken naar hoe zet je nou doelmatig je middelen in?. De verkeerde beslissing nemen en de verkeerde aanpak begeleiden is ook zonde van de beperkte middelen die er zijn. En uiteindelijk willen we analyseren wat dit plan voor een groot deel ook is naar activeren en ook echt naar aanpak.

▶ 3:13:26De motie heet De aandacht voor preventie. Daar is vorig jaar ook heel veel discussie, uh de discussie over gegaan en in feite zijn dat. De maatregelen waar we al eerder in de presentatie op duiden. Uh, dat zijn vaak levensduurverlengende maatregelen. Dat is dus ook onderdeel van de analyse in dit plan. Van waar zijn, welke type uh, levensduurverlengende maatregelen? Nou nou mogelijk nog. En uh uh, waar is dat? Uh, gezien de situatie uh uh, niet mogelijk of lastig? Daarvoor is echt nader onderzoek nodig. We kunnen niet zomaar. We hebben sowieso niet op over heel Rotterdam. Uh, dat beeld goed, Maar uh, daar, daar, daar moeten we echt uh uh in verdiepen om dat goed te kunnen aangeven. Dus dat zit helemaal verweven in de analyse van dit Uh plan en in de maatregelen die we uh, nou ja, de uh of de de keuzes die we daar uh uh in

▶ 3:14:26kunnen voorleggen. Uh. Dus uhm uh. Ik zal nu even niet meer ingaan op die uh, op die uh matige zelf. Die hebben we al eigenlijk al een beetje benoemd. Uh, dat daar dus grenzen aan zitten. Uhm. Maar dat er een zo zorgvuldige afweging nodig is van wanneer ga je dat soort matiging nou wel toepassen en wanneer zou je dat niet willen toepassen? Nou, daar moet je echt afwegingen in maken en daar willen we in dit plan uh uh echt aandacht aan besteden om dat goed uit te werken en te onderbouwen waarom je dat op sommige plekken wel en op sommige plekken niet uh kan doen. Uhm, nou dit is eigenlijk de de opzet van het van t plan. De onderdelen die d'rin zitten, die zal ik. Uh die Zullen we even uh, even heel kort nog uh langslopen. Uhm. Vanaf het begin is het natuurlijk heel duidelijk dat deze Feniks problematiek echt iets is wat je alleen in gezamenlijkheid kan doen, waarin je uh met uh, de partijen, met bewoners, met eigenaren,

▶ 3:15:27uh participatie, uh uh. Hebt en en die uh op een goeie manier uh uh ja, met elkaar in gesprek bent. Uhm,. Dat doen we nu op gebiedssniveau. Op Bloemhof uh uh uh vindt dat plaats? Alleen uh, Wil je uhm je inzet ook qua communicatie participatie? Wil je daar maatwerk in geven? Per gebied moeten we goed nadenken wat wat de uitgangspunten voor die communicatie en participatie zijn voor de hele stad, dus wat echt nodig is. En dat is het resultaat. Wat we uit dit plan willen halen is dat er ook uh, een duidelijk plan komt. Participatieplan voor uh, de stad waarin uitgangspunten staan, hoe we dat willen doen. En dat kan uh gedifferentieerd zijn In het ene gebied is de opgave uh uh, is er een opgave met houten palen? Is het misschien een klein blok. In het volgende gebied is het een hele grote opgave met ongefundeerde

▶ 3:16:29panden. Uh met mensen die uh ja uh niet in staat zijn om daar zelf in te investeren. Nou, dat is dat vraagt ook een andere aanpak. Dus uhm,. Dat willen we in. T ko. Uh communicatie, participatie, uh plan uh uh oppakken en opschrijven. Dan. Analyse. Nou, ik noemde het al is essentieel om uh de juiste keuzes te kunnen maken. Dus onderdeel van dit plan is een goeie analyse van uh w. Waar spelen welke problemen nou precies? Waar zijn de risico's het grootst? Uh, welke kansen zijn er om om in te grijpen? Uhm. Daaruit willen we uit die eerste stap brede analyse een prioritering uh krijgen van oké, dit zijn de gebieden waar we echt uh die die eigenlijk prioriteit zouden moeten krijgen of waar we nog echt onvoldoende informatie hebben. En dan moet je echt een verdieping met bijvoorbeeld archiefonderzoek of bodemonderzoek doen

▶ 3:17:31om echt meer te weten van bepaalde locaties. En dan hebben we als het goed is een goed overzicht van de opgaven in de hele stad. En dan is de grote vraag van hoe gaan we nou afwegen waar we wat urgent is en wat iets minder urgent is, en wat misschien op een andere manier opgelost kan worden? Daarvoor is gewoon een afwegingskader nodig met bepaalde criteria. Nou, dat is echt met de Uh bij uitstek iets wat je gezamenlijk doet en waar je keuzes in wil. Waar ook de raad een uh, een rol in uh uh in uh heeft. Van wat zijn nou de criteria op basis waarvan we die keuzes maken waar we aan de slag zouden moeten? Even nog los van uh, de financiering van dit soort uh opgaven.. Uhm. Ja en ja, dit is al. Uh. Nam ik m weer over. Ja. Nou ja en uh, die heet uh kaders voor handelingsperspectief. Uh, nou ja, dat is natuurlijk ook wat we moeten

▶ 3:18:32gaan bepalen van ja, wanneer vind je nou dat wij daar als overheid ook meer eh, inzet op plegen? Welke maatregelen heb je, uh kunnen wel en niet? En hoe verhoudt dat zich tot de stadsbrede opgave? Ehm. Kaders over transparantie en duidelijkheid over dus over wie heeft nou precies welke rol en welke verantwoordelijkheid? En uhm, nou ja, wat heb je nodig om uiteindelijk de uitvoering te kunnen financieren? Eh, wat kost dat dan? Wie betaalt dat dan? Wat is er privaat en wat is er publiek?. We zijn natuurlijk nu ook met allerlei partijen vanuit de nationale aanpak bezig om te kijken Kunnen we. Nieuwe financieringsarrangementen ontwikkelen. Nou ja, dat is ook zo'n kader voor handelingsperspectief om uiteindelijk bewoners ook echt perspectief te kunnen bieden. En eigenlijk al dat soort dingen moeten in dit blok in deze bouwsteen langskomen. En

▶ 3:19:35uiteindelijk levert dat duidelijkheid op over wat er nou precies nodig is voor alle betrokken partijen. Om die opgave in een gebied ook daadwerkelijk te kunnen aanpakken, wil niet zeggen dat die kaders dan ook allemaal al ingevuld zijn. Dat is natuurlijk wat ook nog nodig is, maar dan weet je wel wat er nodig is. Nou, we gaan niet alleen maar nadenken en analyseren, maar we willen ook wel echt met uitvoering aan de slag. Aan de ene kant, natuurlijk loopt er al echt heel veel waar wat gewoon doorgaat. Dus het is eigenlijk een rijdende trein, die funderingsaanpak die gewoon doorgaat. Maar tegelijkertijd kan het ook zo zijn dat we oplossingen, dat die langskomen, ook bijvoorbeeld vanuit de nationale aanpak waarvan we denken goh, die zouden we best in dit gebied eens willen gaan toepassen om te kijken hoe dat dan werkt. En dat zit in dit onderdeel dat we ook echt vanuit de praktijk willen gaan kijken. Welke oplossingen kunnen wel en welke kunnen niet? En daar moet je goed voor monitoren en uiteindelijk daar weer van leren. En kan je het misschien gaan

▶ 3:20:36opschalen. Dus dat betekent uiteindelijk als resultaat duidelijkheid over de mate waarin maatregelen werken en inzicht in de effecten. Nou ja, dat gaan we niet op hele grote schaal doen, want zoveel geld is er ook niet voor gereserveerd in dit plan. Maar het levert ten eerste. Indicatie. Nou, we zijn net in vogelvlucht, zeg maar, door allerlei stappen uit het plan gegaan die eigenlijk in een soort van goddelijkheid nodig zijn. Maar daarnaast speelt gewoon het proces bij woningtransacties Dus net al even vanochtend dat funderingslabel voorbijgekomen. Ook gewoon in dit hele vraagstuk. Een hele belangrijke rol is ook een belangrijk onderwerp in het kader van de nationale aanpak. Maar wij zien het ook echt als als speerpunt van. Daar moet ook nog meer doorontwikkeling op zijn, zeker ook als het gaat om de informatievoorziening die we vanuit het funderingsloket kunnen bieden. Daar doen we alles aan, maar het kan nog beter. En het kan nog specifieker. Het actief informeren en delen van alle betrokkenen in het

▶ 3:21:38transactieproces. Bijvoorbeeld makelaars actiever informeren. Nou, dat zit hier ook in. Afspraken maken over hoe ga je om met funderingsproblematiek Bij verkoop is ook nog een eh, een onderwerp vanuit de samenwerkingsafspraken met corporaties waar we gezamenlijk mee aan de slag gaan. En we participeren dus inderdaad ook in de nationale aanpak en kijken van wat is er nou nationaal nodig, zodat we dat in Rotterdam ook echt kunnen toepassen. En uiteindelijk moet dat tot meer transparantie bij aan en verkoop leiden. En het doel daarvan is natuurlijk het voorkomen van eh, het doorschuiven van het probleem naar de volgende eigenaar. En ten behoeve van het handelen van nieuwe eigenaren. Dus eigenlijk het hele traject wat we wat ik voor dit blok had. Dat gaat over de huidige eigenaar en hoe kunnen we met die eigenaren aan de slag? Eh, om daar meer handvatten voor te krijgen en beter te weten wat kan er waar en hoe kan je die opgaven nou op een slimme manier gaan.

▶ 3:22:40Programmeren, zodat je niet verrast wordt door ineens een urgente situatie?. En dit blok gaat over. Ja, we moeten ook nadenken over, ja eigenlijk het dichtzetten van de kraan, Dat de nieuwe eigenaar weet wat hij koopt en ook in staat is om aan de slag te gaan. Nou, dan zit er een fasering in het plan. De focus is tot en met 2029, maar wil zeggen ja, en daarna gaat het natuurlijk gewoon door. De eerste focus is ook een beetje gekoppeld aan het traject waar de nationale aanpak nu in zit. Dat zit ook heel erg in instrumenten ontwikkelen en nog meer onderzoek doen en die transparantie op de woningmarkt creëren. En voor ons betekent dat in Rotterdam gewoon beter weten hoe het echt precies zit en daar kaders voor ontwikkelen. En dat is nodig tot en met 2029. En daarna. Weten we heel veel en weten we hoe we het willen doen en is de vervolgstap nodig. Dus de. Vervolgens ook dat er een voorstel vanuit wat we allemaal eh hebben ontwikkeld,

▶ 3:23:42komt om uiteindelijk de rol helder te hebben en het tempo te kunnen verhogen en. Opschaling in de aanpak te kunnen doen. En dat vergt dan een nieuwe aanpak. Nou, de financiën neem ik jullie ook nog even kort in mee, want het eindigt. Uiteindelijk draait het ook allemaal om geld. We hebben begroot dat er een deel onderzoeksbudget nodig is, zo'n zes ton per jaar. Ik hoorde net dat de corporaties zes ton funderingsonderzoek per jaar doen. Nou ja, wij hebben echt nog verdiepend onderzoek nodig. Maar ook die praktijkervaring moeten we kunnen doen en dat vergt ook. Onderzoekscapaciteit. En daarnaast is er ook gewoon op een aantal expertises uitbreiding van capaciteit nodig om gewoon deze dingen binnen de organisatie ook goed te kunnen doen en ook samen met alle partijen goed te kunnen doen. Dus in totaal vergt dat diploma 3 miljoen per jaar. Structureel is er begroot en dat komt bovenop wat er nu aan twee 4 miljoen per

▶ 3:24:45jaar voor de huidige funderingsaanpak is. Nou zit er in de huidige funderingsaanpak natuurlijk ook voor een deel eh subsidiegeld voor eh. Eh voor eh eigenaren om onderzoek te doen. En er zit heel veel uh procesbegeleiding, uh middelen in. Dus dat even in vogelvlucht. Wat er ook nog speelt is dat we met de huidige aanpak, met ons huidige funderingsaanpak. Ook over de grens zitten van wat we kunnen. Er komen meer vragen binnen dan we kunnen beantwoorden, dus daar is ook gewoon een uitbreiding van de capaciteit voor nodig. En die hebben we hierin ook meegenomen. En dan zijn we er in sneltreinvaart doorheen. Dank u wel. Ik kijk naar de commissie voor vragen. Welkom, meneer Van Dijk ook. Geen vraag. Oh. De heer. Budding. Nou, mooie aanloopje, voorzitter. Ik heb maar één vraag hoor. Ehm, ik hoor. Ik zag op een van die sheets staan dat uhm de

▶ 3:25:45communicatie en het omgevingsmanagement bij de wijkaanpak geen onderdeel is van de stedelijke communicatie en participatieplan. Dan vind ik dat toevallig een interessant onderwerp. En ik wil graag weten waar en wanneer en door wie dat dan wel, uh opgepakt wordt of aan de orde komt. Anderen? Nee, dat is waar. U heeft een vraag omdat het zo duidelijk was. Nou, dat is heel fijn.. Dit plan focust zich echt op het Stedelijk. Hoe kun je stedelijke communicatie doen? Hoe kunnen we stedelijk partijen erbij betrekken om na te denken over welke kaders zijn er nou nodig en daar ook op te adviseren? Als er uiteindelijk gebieden uitkomen, zoals in Bloemhof en je echt in het gebied aan de slag moet, dan vergt dat echt veel meer. En dan heb je dan moet dat passen binnen een totaalplaatje van ehm. En dan moet dat vanuit naar de gebiedsopgave geregeld worden. Dus we hebben wat er nu is, is wat je nodig hebt om het inzicht en overzicht en instrumenten te ontwikkelen en gewoon stadsbreed

▶ 3:26:48de informatievoorziening goed te kunnen doen. Maar in een wijk als Bloemhof, daar loopt gewoon een fulltime omgevingsmanager. Daar zitten heel veel communicatieinzet. Daar zijn we heel veel heel actief met de wijk en de bewoners. Met een een, een buurtcommissie. Ja, dat zit niet in dit plan. Dat moet echt apart gefinancierd worden. En dat misschien even aanvullen dat. Dat is ook omdat je eh, dan maatwerk kan kan leveren. We willen eerst goed inzicht hebben in die gebieden en het ene gebied vraagt iets anders dan het andere, dus dat moet je dan later ook echt uitwerken en bedenken van welke mensen heb je daarvoor nodig en hoe gaan we dat doen?. Ja, ik begrijp dus dat bij het doorvertalen naar een wijk, het in de planvorming van die wijk wordt meegenomen. Dan de omgeving, het omgevingsmanagement, communicatie, participatie. Oké. Hartelijk dank en dank aan de commissie, want we lopen weer op schema en dat vind ik heerlijk. Dank aan alle aanwezigen.

▶ 3:27:50Jullie mogen er natuurlijk bij blijven. We hebben nu een inspraakmoment met een aantal insprekers. Jullie mogen hier blijven, maar zo niet begrijp ik het ook wel. Veel dank voor jullie toelichtingen en de beantwoording van alle vragen, dan zou ik graag door willen naar het inspreekmoment. En die begint netjes op tijd. We hebben vijf insprekers verdeeld over twee blokken. Ik mag voor het eerste blok naar voren aan tafel uitnodigen Monique, Casper Gum, Andreas van Rooijen en Frank Faber. Een drietal. U krijgt ieder 5 minuten de tijd om uw verhaal te doen. Daarna krijgen de commissieleden de gelegenheid om vragen te stellen. Als er geen vragen worden gesteld, betekent vooral dat uw betoog helder was. Niet dat er geen interesse is. Die vragen kunt u noteren in het boekje dat u al heeft gekregen of gaat krijgen. Heeft u al een boekje gekregen? Nee, die gaat u nog krijgen. En pas na dat alle vragen zijn gesteld, gaan jullie antwoorden. Dan begin

▶ 3:28:53ik bij mevrouw Casper G. Zodra ze uh ze gesitueerd is. Ja. Uhm. Goedemiddag. Ik ben van de wijkraad Kralingse vir en. In het plan wat we wat vanochtend besproken is, is een duidelijke beschrijving gegeven over de problematiek, aanpak en de planning. In het kort betekent dat dat aankomende 2,5 jaar tot 2029 nog volop onderzoek wordt gedaan en daarna pas een voorstel wordt ingediend waar de gemeente over moet beslissen. Ehm. Wij snappen dat het geen makkelijke opgave is en dat dit gedegen en zorgvuldig moet worden aangepakt. En dat de tijd kost. Om echter nog meer dan twee jaar te wachten met de communicatie richting de bewoners, is echter niet acceptabel.

▶ 3:29:56Het is al heel lang bekend dat Kralingse Kralingseveer een van de wijken is waar het probleem rond de fundering, waterlast en de riolering heel groot is en nog groter dan in Bloemhof qua wijkgrootte. De overheid is daarnaast ook heel druk bezig om bewoners van huizen te stimuleren om geld te investeren in de ondersteunende maatregelen, zoals het isoleren van de spouwmuren, vervangen van de enkel glas en dubbelglas en vervangen van je CV door bijvoorbeeld een waterpomp, plaatsen van zonnepanelen, enzovoorts. Ehm. Bovenstaande maatregelen zijn echter alleen verantwoordelijk als de langetermijnvisie van de gemeente voor de wijk Kralingseveer dit ook ondersteunt. Op dit moment zijn er mensen die hun hypotheek verhogen of geld lenen om bovengenoemde maatregelen uit te voeren in de wijk. Als over twee jaar blijkt dat het zinloos is,. Is het niet uit te leggen aan de bewoners. En voorzien we de

▶ 3:31:00nodige rechtszaken. Onze vraag is daarom om zo snel mogelijk met de bewoners de beschikbare gegevens te delen. En de zaken die de komende twee jaar onderzocht gaan, worden vergezeld met de visie van de gemeente. Op deze manier kunnen bewoners een risico afweging maken of het verantwoordelijk en rendabel is. Om in te investeren in hun huis. Indien deze duidelijkheid er niet is, niet komt, stellen bewoners de maatregelen uit en zal de wijk door gebrek aan onderhoud achteruitgaan. En dat is niet wenselijk. 30 uur. Ja,. Dank u wel. Dan kijk ik naar de commissie voor vragen. Één vraag van de heer De Haan. Verder geen vragen. Één Vraag van de heer Ham. Dank u wel voor uw bijdrage. Volgens mij een oproep vanuit de heer. Volgens mij doen we. Het is mijn fout. We doen eerst het rijtje met insprekers. Excuses. Mijn fout. Dan gaan we door naar Andreas van Rooijen.

▶ 3:32:04Dank u. Ja. Oké.. Geachte voorzitter, geachte commissieleden. Ik ga het vandaag met u hebben over een bewezen goedwerkende preventieve oplossing. We spreken vandaag namens een bewonersinitiatief uit Hillegersberg. Bewoners die al meer dan vijftien jaar meten, onderzoeken en samen met gemeenten en Hoogheemraadschap werken aan het behoud van hun woningen en buurten. Eigenlijk vragen we niet veel. Werk mee aan actief gestuurd grondwater. Beheer. Onderhoud het systeem zorgvuldig, wees terughoudend met grondwater, onttrekkingen en voer maatregelen uit die al zijn onderzocht en voorbereid. Onze boodschap is onderzoek waar dat nog nodig is, maar handel waar de risico's bekend zijn en de oplossingen werken of al klaarliggen. Veel wonen in onze buurten, Net als in de rest van Rotterdam, staan op houten palen. Wanneer het grondwater langdurig onder het funderingshout zakt, kan het hout worden aangetast. De schade ontstaat grotendeels buiten het zicht. Als de schade zichtbaar wordt, resteert vaak funderingsherstel, waarbij de kosten fors zijn. Enkele tienduizenden tot meer dan € 100.000 per

▶ 3:33:07woning In de Bloemenbuurt is echter in 2016 een drainage infiltratiesysteem aangelegd. In 2018 is er aan een kleine pomp toegevoegd en sinds 2023 is ook de Gravenbuurt aangesloten. Bij lage grondwaterstanden wordt oppervlaktewater aangevoerd. Gemeenten en bewoners hebben samen lerend in de praktijk een zomer en winterinstelling ontwikkeld. Zo blijft de grondwaterstand binnen een bandbreedte die past bij de woningen en openbare ruimte. Bewoners meten de grondwaterstand al meer dan tien jaar in de openbare ruimte en in de private ruimte. Onze analyses laten zien dat het grondwater tijdens droge zomers in de buurten zonder pomp aanzienlijk daalt, terwijl het in de bloemengraven buurt veel stabieler blijft. De risico's op funderingschade is daadwerkelijk afgenomen. Met dank aan de gemeente Rotterdam. Ongeveer 2000 woningen profiteren van het systeem. De aanvullende investeringen voor de pomp bedroegen enkele tienduizenden euro's. Het jaarlijkse beheer kost naar verwachting enkele duizenden euro's. Bij een woning, waarvan

▶ 3:34:08ongeveer tien jaar geleden is vastgesteld dat de fundering nog 5 tot 10 jaar mee zou gaan, is recent met dezelfde onderzoeksmethode de maximale termijn van 25 jaar afgegeven. Dit laat zien dat gestuurd grondwaterbeheer funderingsherstel aanzienlijk kan uitstellen en bij een deel van de woning waarschijnlijk kan voorkomen. In een ander gebied als Hillegersberg. Zijn klei dammen aangebracht om het zijdelings wegstromen van het grondwater te remmen. De resultaten hiervan zijn wisselend. De werking van klei dammen moet nog onafhankelijk worden geëvalueerd. Voor andere delen van Hillegersberg liggen plannen voor infiltratiedrainage en preventie klaar. Het reduceren van het risico op funderingsschade kan door slim en bewust water in de bodem te laten infiltreren, met of zonder pomp. Ook aanbrengen van kleidammen en het reduceren van het draineren van de bodem zijn maatregelen die mogelijk zijn. Welke combinatie waar nodig is, verschilt per buurt, maar er is voldoende kennis om naast dit onderzoek ook tot uitvoering over te gaan. Juist daarom moet transparant worden afgewogen of collectieve grondwaterbeheer doelmatig

▶ 3:35:12is dan schade en herstel bij afzonderlijke woningen. Als beperkte investering honderden of duizenden woningen langer kan beschermen, verdient dit een brede maatschappelijke afweging. Dat Rotterdam bereid is waterbeschikbaarheid actief te organiseren, zien we op het Hofplein. Daar komen ongeveer 150 bomen en wordt een urban waterbuffer aangelegd, die tussen april en september circa tienduizend kubieke meter water kan leveren om de grondwaterstand aan te vullen met het watersysteem op het Hofplein is een investering van vele honderdduizenden euro's gemoeid. Dat is een begrijpelijke keuze. Bomen kunnen alleen groeien in de stad koeler als tijdens droogte voldoende water beschikbaar blijft. Wij gunnen Rotterdam een groen en koel Hofplein. Maar hetzelfde principe geldt voor de bestaande buurten. Als Rotterdam woningen groen en de openbare ruimte wil behouden, mag het organiseren van water beschikbaarheid iets kosten. Zeker als het gaat om verhoudingsgewijs beperkte kosten met een groot rendement. De belangrijkste belemmering lijkt inmiddels niet meer technisch of politiek te zijn. De

▶ 3:36:13gemeenteraad heeft in het breed gesteunde motie aandacht voor preventie. Laten zien dat zij vooruit wil. Ook toch? Heemraadsschap denkt al mee en heeft de zomer van 2026 laten zien dat oppervlaktewater ook niet altijd onbeperkt beschikbaar is. De uitdaging zit vooral in de gemeentelijke organisatie. De aanpak raakt zowel stadsontwikkeling als stadsbeheer, woningen en vastgoed, maar ook grondwater, rioleringen en de openbare ruimte. Zonder gezamenlijk opdrachtgeverschap en voldoende mandaat blijven besluiten, afhankelijk van overleg tussen afdelingen, medewerkers en afzonderlijke projecten. Bewoners hebben met verschillende ambtenaren en bestuurders samengewerkt en daarmee goede resultaten bereikt. Tegelijkertijd ervaren zij grote verschillen tussen de gesprekspartners. Medewerkers die verder willen, hebben niet altijd de bevoegdheid om ook daadwerkelijk besluiten te nemen. Ook wegen kennis en meetresultaten van bewoners niet altijd herkenbaar mee. Na vijftien jaar is het daarom tijd om uit de discussie per maatregel en per straat te komen. Wij vragen om een gezamenlijke bestuursopdracht

▶ 3:37:14voor het preventieprogramma Hillegersberg. Met opdrachtgeverschap van de wethouders en directies die verantwoordelijk zijn voor stadsontwikkeling en wonen en voor Stadsbeheer en het stedelijk watersysteem. Dank u wel. Yes, dank. Dan gaan we naar de laatste spreker voor Uhm, dit vak. Frank Faber. Dank u. Dames en heren. Ik voel me vereerd uh namens de bewoners iets te mogen zeggen. En ik wil graag een zorg delen. En mijn buurman, uh, die heeft daar ook wel het nodige al over uh kenbaar uh gemaakt. Vereerd? Ja. Waarom? Uh, Nou, u luistert. En uh. U heeft de reactie van 3 september jongstleden van de bewonersorganisaties op het plan Goed gefundeerd wonen gekregen en gelezen. Het is een zeer gefundeerde reactie, zou ik zeggen. Dus ja,.

▶ 3:38:18Lezen en luisteren, dat biedt hoop. De reactie van 3 september is ook gedeeld met de bewoners. Het was best wel een uh, een lijvig stuk uh. En dat waren de bewoners van onze wijk, van uh Statenkwartier en en de Laantjes. Ze vinden het een duidelijk verhaal. Maar ze vragen zich één ding af. En dat is waarom alles zo vreselijk lang moet duren. Kan het niet sneller? Het functioneel advies. Dat was al in 2021 helemaal gereed. Het is fijn dat de gemeente het nut van preventie deelt. En dat past ook in het idee dat de gemeente een zorgplicht heeft als het gaat om het grondwater. Spoed is geboden, want veel palen hebben al lang te lang droog gestaan. Als je ze laat verrotten, dan heeft preventie doodeenvoudig geen zin meer.

▶ 3:39:19Het heeft geen betekenis meer. En zo'n preventieaanpak verdraagt zich dus niet met vertraging. Dat lijkt, dat lijkt wel wel duidelijk. En de riolering is oud. Sommige stukken al, al 63 jaar. En ze zijn op veel plaatsen lek. En dat heeft de kwalijke gevolgen, ook voor de kwaliteit van het Uh grondwater. Wat ook weer niet de palen ten goede komt. We zijn al vanaf 2017 in overleg. Met de gemeente de gemeentelijke molen. Die zou best wel eens wat sneller kunnen draaien. Waarom dat gedoe bijvoorbeeld over een pomp? Ja, de pomp, die komt er. Maar. Is die tijdelijk?. En wie is verantwoordelijk voor het onderhoud van de pomp? De gemeente vraagt zich bij veel af of het doelmatig is. En dan gaat het natuurlijk over geld. En wie? Wie? Wie? Wie profiteert nou van wat? Maar een kosten batenanalyse hebben wij al vaak om

▶ 3:40:22gevraagd over bepaalde aspecten. Daar wil de gemeente niet aan. Bewoners ervaren argwaan bij gemeentelijke ambtenaren, tegenwerking en vertraging. En er is weerstand bij ambtenaren. Uh, Als vakgenoten bijvoorbeeld uh uh adviesbureaus in de particuliere sector, als die eens met een goed idee komen of een opinie hebben. Openstaan voor nieuwe ontwikkelingen is blijkbaar heel erg moeilijk. Er is iets irrationeel, er lijkt iets irrationeel te zijn. Waar bewoners hun vinger niet op kunnen leggen. Is het probleem dat vanuit een juridische kant gekeken wordt naar de vraag wat als een pomp uitvalt, of het onderhoud stagneert en er droogte ontstaat die een probleem met de palen geeft?. Is dat is dat de vraag? Wil je die verantwoordelijkheid? Wil je die op de een of andere manier ontlopen? Maar zo'n vraagstelling is niet reëel. Als de juridische indekking niet het

▶ 3:41:26probleem is, wat dan wel? Is de vraag van heel veel bewoners. Een gemeente moet transparant zijn, ook over dit soort dingen. En burgers moeten daar op kunnen vertrouwen. Mijn vraag is en de vraag van bewoners kan er duidelijkheid komen over de indexvraag? Speelt dat nu wel of speelt dat nu niet?. En het zou ons een lief ding waard zijn als er meer tempo kan worden gemaakt. Ondersteunt u dat? Of denkt u van nou, eigenlijk weet ik het niet. Nou, u zult begrijpen dat wij benieuwd zijn naar uw reactie. Hartelijk dank. Dank u wel En uw microfoon is nu uit? Ja, dat is fijn. Dan ga ik wel eerst naar de heer Daan. Dank u wel. Dank voor de bijdrage ook. Dank voor. De voorbeelden. Uit Uh uit Hillegersberg. Uh. Om uhm misschien uw laatste vraag te beantwoorden. Ik weet niet

▶ 3:42:27of wij gelijk in deze sessie daar al antwoord op kunnen geven, want wij zijn vooral vragen zelf aan het stellen. Dus dat is denk ik. Dat vind ik denk ik op een ander moment plaats. Ik had wel een vraag voor uhm, uhm voor mevrouw Casper G. Voor Kralingseveer. Volgens mij geeft u aan dat u uhm behoefte heeft. Uhm vanuit de wijkraad of vanuit de wijk aan. Uhm, snellere en duidelijkere informatie zodat het ook perspectief biedt. T Was één punt waar ik een klein beetje op aansloeg. Dat uhm uh, waar ik benieuwd naar was. U gaf aan, uh aan anders rechtszaken te voorzien. Kunt u dat misschien iets toelichten wat u daarmee bedoelt?. De heer Van Eijk. RaOH. De heer Van Eijk. Daar mag ik niks meer zeggen. Nee. Uhm, lukt dat niet met dat pasje, dan even bij de heer Jasper. Ja, prima zo. Dit werkt. Even. Ja. Dank voor alle drie de insprekers om de tijd en de moeite te nemen om vandaag even goed verhaal op dit onderwerp, belangrijke onderwerp voor te bereiden. Ik heb een tweetal vragen, één voor u voor de eerste

▶ 3:43:31inspreker U zegt meer behoefte te hebben aan informatie en transparantie over info, over de staat en de rapporten en dergelijke die er al zijn, als dat goed begreep. Het funderingsloket heeft natuurlijk, en de gemeentelijke site had allemaal allerlei informatie over wat bestaat is van de grond, van funderingen en dergelijke. En welke onderzoeken bent u eigenlijk mee geholpen? Welke onderzoeken zijn er gedaan volgens u. Waar bewoners behoefte aan hebben om inzicht te krijgen. Naar de toekomst toe? Of dat het dus inderdaad zin heeft om te sparen voor die nieuwe badkamer, of te gaan sparen voor een nieuwe woning. Maar het valt ik het even samen, dus graag daar nog een toelichting vanuit u op dat we iets meer scherpte hebben van waar gaat het precies om? En even de derde inspreker Uhm, ik hoorde door de regels heen eigenlijk vooral een uh, maar daar moet u maar even op duiden of dat zo is. En. U voelt zich een beetje verweesd ten opzichte van de gemeente. en de gemeente ambtenaren. Als ik het goed begrijp van bij welk loket moeten wij als

▶ 3:44:34bewoners zijn om te praten met een. Nou ja, zou ik mij even zeggen, een integrale groep van ambtenaren die hierover gaat en ook gemandateerd is om hier initiatief. Handen en voeten te geven of gewoon te zeggen ja, zo gaan we het doen. Of nee want. En dan gewoon goed beargumenteerd waarom het nee te ontvangen. Is dat een juiste samenvatting van uw oproep?. Want het helpt ons ook om goed na te denken hoe wij die gemeentelijke organisatie, die ook bijvoorbeeld uit de de Rotterdammer gaat vertrekken als het aan ons ligt om die op een betere manier te gaan decentraliseren in de stad. Dus daar zou ik graag even ten opzichte van dit onderwerp uw reflectie op willen horen. Dank u wel. Andere vraag. De heer Waalwijk. Van Doorn. Daarna. De heer Budding. Ik wil ook alle drie de insprekers hartelijk bedanken. Ik heb een vraag aan de heer Van Rooijen. Ik vond uw voorbeeld van Hofplein heel mooi. Ik vond het bijzonder om te horen dat daar honderden, duizenden voor zijn uitgetrokken, maar dat het moeilijker lijkt om die pompen te realiseren voor, uh, voor de

▶ 3:45:37buurtbewoners. Wat is er eigenlijk de afgelopen vijftien jaar tegen de mensen uit uw buurt gezegd dat het wel kan voor bomen op het Hofplein, maar blijkbaar niet voor woningen voor mensen in uw buurt. Dank u. Ja. Twee korte vragen. Aan de heer Van Rooijen en aan. De heer Faber. Mijn vraag. De heer Rousse. Heeft u in uw wijk ook mensen die wonen in een huis zonder palen? En ik ben benieuwd of zij hoe zij aankijken tegen uw experimenten en De vraag aan de heer Faber is. U stelt een paar belangrijke vragen vanuit de zorgen, met name in de interactie met de gemeente, en ik vroeg mij af of u die zorgen ook al een keertje bijvoorbeeld aan een wethouder heeft voorgelegd. En daarover in gesprek bent geweest. En En wat wat daar uit uw ehm, ja, conclusie is wat zij heeft gezegd. Mevrouw Bruijn. Ja. Ja, dank. U wel, voorzitter. Allereerst mevrouw. Kasberg. Van de wijkraad Kralingseveer. We hadden net een presentatie. Gehad. En volgens mij zag ik daar een foto van Kralingseveer, waar

▶ 3:46:40overstromingen plaatsvinden. Herkent u dat? En zijn daar dan ook lokale preventieve maatregelen als bewoners zelf iets ondernemen om daar iets tegen te doen? Verder sluit ik me aan bij de andere vragen die zijn gesteld dan. Grondwaterpeil. Kleiweg kwartier. Heer Van Rooijen. Ik heb u vorig jaar ontmoet, nog met wijlen Jelle Feenstra en enthousiaste betrokken bewoner. Was moeilijk bij te benen om de pijlpunten met hem af te gaan. Ik mis hem ook nog echt wel enorm, zei hij. Hij stemde een beetje een aantal raadsleden over zijn enthousiasme met het initiatief. Ik hoor u eigenlijk vooral, en dat ziet u ook, dat u ook voor andere buurten je aandacht vraagt. Want dat doet u ook. U vraagt eigenlijk om opdrachtgeverschap van wethouders. En dat haakt een beetje aan op het verhaal van uw buurman. Van gemeenten. Neem wat meer verantwoording op dit soort initiatieven. Nou ben ik zelf heel erg op zoek naar van. Het initiatief bij jullie. Loopt al een aantal jaren. Waar loopt u dan echt tegenaan? Waarop u zegt

▶ 3:47:41Ik mis opdrachtgeverschap. Anderen. De heer Van Dijk. Ja, dank u wel, voorzitter. En u ook alledrie. Dank voor uw Uh inbreng en mijn vraag borduurt eigenlijk een beetje voort op uhm uh uh. De vorige spreekster Uhm. Uh. Ik werd een beetje geraakt. Even door t zinnetje van uh. Na vijftien jaar moeten we uit de discussie uh van uh per maatregel en per straat komen. Uhm. En nou ja, dat brengt bij mij wel de vraag van ja, wat is dan een een zoals u voorstelt een uh, bestuursopdracht? Is dat dan een geëigend middel? Of hebben we na vijftien jaar eigenlijk nog steeds niet het goede besturingsmodel van uh, gemeente, uh, hoogheemraadschap en bewoners gevonden om om deze problematiek? Uh. Uhm,. Nou ja, op een afdoende wijze te. Ja, dit is voor u, meneer Van Rooijen. Ja, sorry excuus. Uhm uhm om om die in onder de knie te krijgen.

▶ 3:48:43En mijn vraag is ook wel van wat sijpelt er uh na die vijftien jaar door? Uhm, vanuit de ervaringen die hier zijn opgedaan, uh, naar andere wijken in Rotterdam waar de problematiek minstens uh uh zo relevant en dringend is. Oké, mevrouw Bruijn, nog een vraag. Dank u wel, heer Faber. Aan u nog de vraag. U zei u had het over de pomp, maar begrijp ik nou goed dat de pomp nog moet komen?. En zo ja, wanneer komt hij dan? En. Ik ben gewoon heel erg benieuwd hoe jullie dat operationeel gaan uitvoeren dan als bewoners. Hetzelfde als het kwartier misschien, maar dat mag u uitleggen. Anderen? Nee, dan ga ik beginnen bij mevrouw Casper voor de beantwoording. Nou, dank u wel voor de vragen. Ik ga proberen zo goed mogelijk te beantwoorden. Eh. Mijn collega uit de wijkraad kon vandaag niet aanwezig zijn. Hij is zijn portefeuille is. Meer.

▶ 3:49:46Over de funderingsproblematiek. De eerste vraag over het voorzien van rechtszaken. Ehm. Wij hebben. De vorige wijkraad heeft al. Gesprekken gehad met Bouw en Woningtoezicht. Over de informatie die er is en die. Is er al bekend dat er probleem is, dat de problemen groter zijn en al veel langer er zijn? Eh, als we dan nog langer wachten, ja, Zijn we bang voor rechtszaken omdat de informatie al zo lang bekend is. En dat het gewoon vanuit de gemeente niet bekend wordt gemaakt aan de bewoners. Dus vandaar dat wij daarop problemen kunnen voorzien. Ehm. De heer Van Eieren had gevraagd welke onderzoeken zijn er gedaan? Nou, wij hebben uh. De vorige wijkraad heeft al deze presentatie gehad en wij hebben hem als wijkraad ook al gehad. En dan specifieke informatie ook over de wijk

▶ 3:50:46Kralingseveer in vergelijking met Bloemhof. Dat in Kralingseveer de problemen in vergelijking met de woningen die er zijn en de eigenaren eigenlijk allemaal, de woningen bijna allemaal eigenaar zijn die problemen hebben. En ja, dat. Dat onderzoek hebben wij gekregen en dat is al bekend. En dus jouw staat in het programma ook dat er in begin dit jaar een gesprek met de met de wijk zou komen en Bouw en Woningtoezicht en de gemeente. Alleen ja, we zijn al in eind van de zomer en het gesprek is nog steeds niet geweest met de eh,. Met de met, met onze wijk. Dus vandaar dat mijn vraag. Is ehm. En. Mevrouw De Bruijne over de vraag van het onder water stromen van de huizen.

▶ 3:51:48Ik weet dat er problemen zijn inderdaad met met huizen die heel laag liggen. En. Het zijn bij ons allemaal problemen met ongefundeerde huizen, dus wij hebben eigenlijk geen huizen op palen. Of houten palen gefundeerd. Dus daarom. Wordt het grondwater bij ons heel laag gehouden. Alleen dat kan op dit moment ook niet meer. Gehandhaafd worden. Ik weet dat de bewoners zelf. Nu 111 kruipruimte. Eigenlijk dichtgooien om zodat ze en hun vloer ophogen. En dat is wel een investering om het water buiten te houden. En dat is geen duurzame investering op dit moment. Dus ik hoop hiermee voldoende aan de vragen te hebben beantwoord.

▶ 3:52:49Dan naar Andreas van Rooijen. Ja, eh. De eerste vraag was ja, wat wordt er dan tegen de bewoners gezegd? Hè? Uh uh uh, Waarom dingen misschien niet, uh niet zouden kunnen? Nou, dat hangt er natuurlijk van af met wie je praat. Dus als we praten met uh leden van de gemeenteraad of met wethouders, is de houding vaak heel constructief. Als dat insteek. Op ambtelijk niveau hangt het er van af wie je en wie je treft, dus hoeveel tijd je achter bijvoorbeeld is. Eh eh, is goed mee te praten, maar er zijn wel andere ambtenaren die we soms tegenkomen die dan. Bijvoorbeeld dingen heel graag in juridisch willen trekken. Daar willen wij een engineering vraag stellen van van over water. Hoe stroomt het? Hoe maak je het beste? En dan komt er een soort in één keer. Een soort juridische vraag die niemand op dat moment kan kan beantwoorden. Nou, ik ben zelf jurist, dus dan leg ik altijd uit van je. Wij willen juist helemaal geen juridische discussie voeren. Dit is een relatief simpele engineering opgave. Laat de zaak niet complexer maken dan het is. Maar daar, daar ervaren we wel in de in de ja, in de in de bureaucratie

▶ 3:53:50wel enige tegenwerking. En dat is ook die reden dat we vragen om dat opdrachtgeverschap, zodat er een duidelijke opdracht is met iemand die. Ambtenaren die ook niet helemaal zeker weten wat misschien hun regelvermogen is, of ze mogen zijn, gewoon duidelijk al aangeeft dit zijn de grenzen, dit zijn de budgetten. Dit kan. Dit is mogelijk zodat we niet elke keer weer opnieuw allerlei fundamentele discussies. Hoeven te voeren. Dat is. Volgens ons is dat een verspilling van tijd en dat leidt dan ook wel. Nou ja, tot slot tot irritatie in ons land, omdat we dan denken van ja, maar dit hebben we toch vorig jaar al afgekaart, die hoeft toch niet nog een keertje te bespreken?. Ja, hoe kijk je de mensen aan in onze buurt die niet op basis van dit zijn? Iedereen is wel op palen gefundeerd, maar dat kunnen ze ons betonnen palen zijn. Daarom. Of omdat nieuwbouw is of omdat ze toch tot funderingsherstel overgegaan zijn, dan hebben ze betonnen palen en hebben ze eigenlijk dat extra grondwater misschien niet. Uh, niet direct zelf nodig voor die palen. Nou, wat we altijd goed uitleggen is dat we het water niet hoger opzetten met die pomp dan het

▶ 3:54:51oorspronkelijk was. Dus die buurt is gebouwd voor een bepaald waterpeil en als het zakt omdat het gewoon niet hard genoeg regent in vergelijking met wat, wat, wat erin zeilt en wegstroomt, is het onder andere buurten. Dan brengen we dat op dat niveau. Dus we gaan het niet hoger maken dan het hoort te zijn. Dat is belangrijk en we kunnen het regelen. We meten dus ze zijn ze. Meetinstrument. En als het hoog genoeg is, stop! Stop die pomp. Natuurlijk is het wel zo dat als je net een kelder gebouwd hebt op het moment dat er een droge periode was en je hebt niet de opdracht gegeven, goed aan die aannemer om die kelder waterdicht te maken. Wat wel moet. Dat staat in in de verordening dat je kelder waterdicht moet zijn. Ja, daar kun je wateroverlast krijgen. Maar ja, dan moet je zo'n kelder goed in impregneren. Dat, ja, dat is, dat zijn nu eenmaal de de regels. En ja, de bodem zakt he. Het zinkende land dus. Dus ongeveer halve tot één centimeter per jaar zakken alle tuinen. Dus als je maar lang genoeg wacht met het ophogen in je achtertuin. Heb ik zelf ook gehad. Ja, er is op een gegeven moment hele grote waterplassen staan die op een gegeven moment niet meer weggaan. Je hebt dus tuinonderhoud. Is wel noodzakelijk, maar dat dat

▶ 3:55:55weegt niet op tegen de kosten van van funderingsherstel. Dus we hebben regelmatig hebben. We hebben nieuwsbrieven, we hebben bijeenkomsten lokaal in Oranjekerk, waarin we dat dan uitleggen En dat begrijpen mensen goed, die belangenafweging. En waar het vandaan komt en hoe en hoe het werkt. Dus in de praktijk is dat een discussie die volgens mij goed gevoerd wordt. Ehm ja, dat opdrachtgeverschap. Waar lopen we tegenaan? Nou, dat is eigenlijk te benaderen om hier in de commissie te maken dat dat dat gaat gewoon om simpele dingen als van even zien, metingen dat de pomp even niet lijkt te werken, dat er misschien verstopping is. Nou, probeer daar dan maar 111 dat op te lossen zelf dat dat gaat over schrijven die wij soms niet eens kunnen zien. En op ons initiatief heeft de nieuwe gebiedsregisseur ons een soort presentatie gegeven, paar weken geleden, over hoe de gemeente eigenlijk werkt met stadsontwikkeling, stadsbeheer, hoeveel schijven dat zijn? Nou, dat dat, dat was een plaatje dat ik niet zou kunnen reproduceren. Het is enorm complex. Dus als je iets wil regelen,.

▶ 3:56:57Dan krijg je vaak geen antwoord. Is onduidelijk. Waarom niet? Oh, er is iemand ziek, er gaat iemand trouwen en die moet op vakantie. En dat dan in serieel. en het is voor ons gewoon niet. Goed te begrijpen op welk knopje we nou wanneer moeten drukken. Dus we willen eigenlijk gewoon dat er een soort professionalisering plaatsvindt. Dat wij niet zoveel tijd hoeven te steken, maar dat we ook die ambtenaar niet steeds lastig hoeven te vallen, die wij dan toevallig kennen, maar die het zelf ook niet kan oplossen. Je denkt van ja, krijg ik een telefoontje weer, wat moet ik ermee? We willen graag een duidelijk aanspreekpunt hebben die beslissing bevoegd is en gewoon simpele dingetjes kan kan regelen. Maar ik heb begrepen dat andere andere insprekers hier ook wat dieper op ingaan. Dus daar, uh uh, die zullen mijn antwoord wel gaan gaan aanvullen. Uhm uh. Verwacht ik. Effe kijken hoor. En de laatste vraag heb ik opgeschreven wat er uhm uhm ja wat? Wat er nu speelt. Dat is aan de ene kant dus aangrenzende buurten die nog geen

▶ 3:57:57pomp hebben, die graag aangesloten willen worden. Wat, wat, wat, wat in onze sfeer langer duurt dan noodzakelijk. Bepaalde evaluaties die dan niet plaatsvinden. Ook hele simpele onderhoudskwesties van die pomp. Als we bijvoorbeeld een experimentje willen doen. Het was onlangs een zeer droge paar weken. Nou, dan willen wij natuurlijk zeggen van hé, we zetten die kraan iets harder open om te kijken wat er dan gebeurt. Dat is heel erg interessant, zodat je kan zien hoe werkt dat systeem? En je moet natuurlijk wel dat gelijk in die periode doen, want we kunnen natuurlijk niet zelf organiseren dat er weer een nieuwe droge periode komt. Nou, dat, dat is gewoon niet te doen. Je kunt niet de zorg dat dat dan een ambtenaar even één klikje, dat ding harder zetten of zo. Dat dat Dat gebeurt gewoon niet. Dat is. Dus dat kunnen we dan zelf nu wel oplossen. Dan hangen we gewoon extra pompje in die we die we ergens in hangen. Dat is een investering van van € 100 als iemand die niet in zijn schuur had liggen. Dus het is letterlijk iets wat wat wat we binnen 5.00u zelf kunnen realiseren. Maar de gemeente kan dat niet,. Is er onwil, is en is het gewoon de de, de hoe? Hoe dingen georganiseerd zijn wil ik hier in

▶ 3:58:59het midden laten, maar dat is waar we tegenaan lopen. Als als een klein voorbeeld. Dat waren mijn uh, mijn vragen. Dank u wel. Dan naar de heer Frank Faber. Ja, dank u wel. Ja, De eerste vraag. Die kwam er op neer van uh, voelen we ons verweesd en uh. En ja, is er onduidelijkheid over t uh loket waar we moeten zijn? Nou, die eerste vraag zeker? Verweesd? Ja, dat uh, dat kun je wel. Dat kun je wel zeggen als je al zo lang uh praat en contact hebt en toch regelmatig uh uh, planningen, uh ja, niet gegeven kunnen worden. En als ze er dan zijn, uh uh, dan hoor je ineens uh uh, dat de periode toch weer uh aantal jaren opgeschoven is. Nou, dat zijn uh, dat zijn gewoon best wel uh lastige lastige dingen omdat je daar je vinger niet uh op kunt uh krijgen. Uh ja, procedures uh uh, die worden ook uh ook niet altijd uh gevolgd en daar ontstaan best wel hele vervelende. De situaties door, waardoor bijvoorbeeld

▶ 4:00:00bewoners ook zelfs wel tegen elkaar worden worden opgezet. Als je niet op tijd uh uh een uh terugkoppeling kunt geven over wat uh door sommige bewoners samen met de gemeente is, Uh, is is is uh is opgezet dan aan aan ideeën en andere bewoners. Die worden daar niet of te laat mee geconfronteerd. Dat is dat is gewoon geen goede proces. Uh, beheer. En uhm ja en en en uh, wij ervaren eigenlijk nog wel steeds wat uh wat de gemeentelijke ombudsman eigenlijk ook een uh, ik geloof in 2021 alles uh al eens gezegd heeft. D'r is toen een uh, een rapport uh verschenen over de kwaliteit van burgerinitiatieven, over de kwaliteit van het contact van uh gemeenten, uh met burgers. Nou en? Ik weet niet of u zich dat nog herinnert, maar daar kwamen, uh, daar kwam de gemeente Rotterdam, waar de ombudsman natuurlijk ook deel van is. Maar die kwam daar niet goed uit. En ik? Ik denk dat dat toch wel een punt van uh van aandacht, uh uh, zou uh zou kunnen zijn.

▶ 4:01:03Dus ja, d'r valt uh, best wel wat, uh wat uh te verbeteren, uh procesmatig ook aan aan t het geven van inzicht. En niet iedere keer zeggen van ja, we weten het nog niet of uh uh ja en en. Het is best wel moeilijk, want het is een complexe organisatie, die gemeente. Uh dat, dat snappen wij ook wel. Maar er zijn toch wel bepaalde basis, uh uh zaken waar je aan zou moeten kunnen kunnen voldoen. Nou ja, in dat licht is er een vraag geweest over uh uh opdrachtgeverschap. Nou ik, ik, ik sluit aan bij uh uh, bij wat mijn buurman heeft, uh heeft gezegd en begrijpt dat er uh dat er nog meer over zal worden gezegd. Dus ik zal het kort houden op op dat punt. Maar uh uh, daarmee uh eens wat. Daarover is uh gezegd. Ja, de vraag van uh, hebben we onze zorgen voorgelegd aan de wethouder?. Nou, u snapt uh, dat wij best al wel een uh, een hele geschiedenis hebben. Dus dat is een eenvoudige vraag met een eh. Dat zou een heel lang antwoord kunnen zijn. Ik zal het kort houden.

▶ 4:02:06Twee, Twee elementen daaruit. De eerste is uh. Ik. Ik kan me nog herinneren dat wij in de tijd dat meneer Eerdmans hier nog wethouder was, uh dat uh, dat dat toen een een benadering was dat die zei van nou oké, bewoners en en en en gemeente, we hebben wat contact gehad. Zetten jullie nou eens kort op papier wat jullie vragen en wensen zijn en zet daar een bedrag bij wat het gaat kosten. En dan gaan we het erover hebben. Nou, daar kwamen we bij elkaar. Dan konden de bewoners hun verhaal doen en dan vroeg ie aan de ambtenaren wat? Wat is je, je jullie jullie? Jullie reactie op is zij zijn daar. Is dit problematisch of zijn er bezwaren of wat dan ook? Nou, zo niet, dan doen we het en zo ja, dan praten we verder. En ik moet zeggen, dat heb ik uh destijds als een heel prettige manier van uh, van zakendoen, van van ook contacten onderhouden ervaren. Ja, we hebben wij uh schrijven natuurlijk best wel regelmatig een brief.

▶ 4:03:06Nog niet zo lang geleden aan de wethouder ook. Uh, ook een brief geschreven en daar krijgen we dan ook keurig netjes een reactie op. Dat duurt wel wat langer dan eigenlijk uh te doen gebruikelijk. Maar goed, er komt een reactie, maar die wordt door ons toch best wel ervaren als procedureel en een beetje toch? Uh uh, gaan naar het gelijk van de gemeente. Want wij hebben zoveel contact gehad met de burgers en we hebben. En dat heeft ook tijd gekost en en en nou ja, dat soort, dat aspect, dat soort aspecten. En het komt op ons wel vaak over dat uh meer uh. Ja, uh belang wordt gehecht aan de hoeveelheid tijd die d'r aan de contacten is besteed, dan aan de kwaliteit van de contacten. En zo is het gewoon toch vaak een soort van ja, weet je, we hebben zoveel contacten gehad met die burgers, maar dat daar gaat het niet om. Dat is niet de kern. Burgers raken daar alleen maar een beetje ontzet van, want die denken van ja, hallo, is dat even? Uh, goedpraten van je eigen tekortkomingen. Misschien zeg ik het woord hard maar zo. Zo heb ik het toch

▶ 4:04:10wel regelmatig beleefd.. Uhm ja, wat de pomp betreft. Nou, die is er nog niet, want die komt uiteraard pas op het moment dat uh uh de riolering uh t riolerings uh plan wordt uh wordt uitgevoerd. En uh ja, ik uh, de planning is geloof ik nu dat die eind uh 28 dat er een begin mee wordt gemaakt. Nou ja, uhm, nou ja, goed, uh, dat dat dus. En verder uh, kan ik aansluiten bij wat Andreas gewoon uh ook over uh, pompbeheer en dergelijke heeft. Uh heeft gezegd. Dank u wel zijn dus in blijde verwachting. Dank u wel. Yes! Zijn er nog vragen overgebleven die niet beantwoord zijn? Nee? Dan wil ik jullie hartelijk danken en dan gaan we over naar blok twee.

▶ 4:05:17In het tweede boek nemen plaats aan tafel Tom Huiskens en Rob Beek. Voor u hetzelfde verhaal. Jullie krijgen allebei 5 minuten om uw verhaal te delen met de commissie. Daarna kunnen de commissieleden de gelegenheid hebben nemen om vragen te stellen. Die kunt u noteren in het boekje dat u net heeft gekregen. En als alle vragen gesteld zijn, krijgt u weer het woord om ze te beantwoorden. En dan begin ik bij de heer Huys kens met zijn betoog. Dank u wel. Allereerst dank dat wij hier. Welkom zijn. En laat ik het zo zeggen, de de resultaten die in onze buurten geboekt zijn, die zijn er eigenlijk dankzij de voortdurende politieke steun die we de afgelopen jaren van de verschillende commissies gehad hebben. Dus zonder uw steun en de wethouder had had dat gewoon. Hadden we nergens geweest. Ehm, ik. Ik zit in ik. Ik had. Ik heb. Ik had een verhaal voorbereid. Maar ik wil ook. Ik. Ik. Ik ben woordvoerder namens de gezamenlijke bewonersorganisaties in Hillsberg. Dus wij. Wij werken op die dingen ook samen. En w

▶ 4:06:21w w wat wij. Uh uh. Wij hebben natuurlijk ook nagedacht over. Hoe komt het nou dat we in 2010, 2010 beginnen en in 2028, Dat dat allerlei dingen voortdurend vertragen, uitlopen, niet doen, enzovoort, enzovoort. Er zit. We hebben een eenvoudige oplossing gevonden, een eenvoudige oplossing om ervoor te zorgen dat in het het, het, het het grondsoort waarin wij zitten in de tweede helft van Rotterdam heeft heeft zo'n zelfde soort grond, namelijk daar. Daar komt het grondwater uit de hemel. Dat is het laatste stukje dat heb je het verjaardags grondwater. Als je dat een beetje op peil houdt, dan blijf je. Dan blijf je die palen dekkend. En dat kan door een heel. Door een aantal heleboel kleine ingreep jes. Kleine ingrepen in een pompje. Kleine ingreep Je in een onderhoud kan. Maar het punt is een beetje. Wij zitten onder een ongelooflijke man. Een groot apparaat waar al die hele dingen heel goed georganiseerd zijn. En de echte

▶ 4:07:22opgave is hoe krijg je het nou voor elkaar dat het sneller gaat?. Dat dat dan zo toegankelijk is voor bewoners, Dat mensen meedenken, dat mensen ook hun eigen verantwoordelijkheid nemen, enzovoort, enzovoort. En het wil zeggen dat je goed moet nadenken over in hoe je, hoe je de bewoners erbij betrekt en b hoe je die samenhang rekening brengt. Nou uh, wij hebben uh d. Wij stellen voor dat niet alleen naar die techniek gekeken wordt, maar dat wij u als pilotproject ook aanbieden van. Hoe krijg je dat nou sneller georganiseerd? Ja, ik. Ik zit hier niet voor het eerst. Dames en heren, ik ben 77 en in In. In de Uh. Begin jaren zeventig heb ik geknokt voor de stadsvernieuwing en dat was eigenlijk een zelfde discussie. Nou ja, zo'n soort van beleid moest ook over nagedacht worden. Stad enzovoort enzovoort. Uiteindelijk is het toen. Het was een geweldige ingreep voor gekozen om met projectgroepen per buurt te werken,.

▶ 4:08:24Daar gemonteerde mensen neer te zetten en daarboven iemand die er van is. Het probleem is er zijn mensen van pompen, er zijn mensen van grondwater, er zijn mensen van funderingen, maar er is niemand van funderingsbehoud en grondwater Samen kan je niemand vertellen, want want die samenhang is nergens georganiseerd. En die samenhang moet je niet in de top organiseren. Die samenhang moet je organiseren op bijvoorbeeld op een gebied als de grootste die wij hebben,. Waarbij we. Wat wij doen. Dat is voor een deel. Experimenteel Is het werk het over dertig jaar nog. Dames en heren. Hoogstwaarschijnlijk wel, maar misschien ook niet tot in feite. Zelfs als je tijd wint. Het. De funderingsopgave met palen in Nederland is echt gigantisch. Groningen verbleekt daarbij. Duitsland gaat 18.800 miljard investeren in infrastructuur. Onze heer Karremans heeft 80 miljard nodig. Burgers dat doen

▶ 4:09:28zelfs als we het geld zouden hebben,. Dan nog is het onmogelijk om het tempo waarin dat nu gaat met een factor honderd of een factor twintig te verhogen. Ik weet niet wat hij hier mag doen, maar het is kan wel geld hebben, maar hij heeft nog niet de handjes om al die parkjes te maken. Bovendien is er een hele ontwikkeling in. Dus ook als het een tijdelijke oplossing zou zijn, wat we niet weten, maar wat? Wat wij ook op een aantal gebieden onwaarschijnlijk vinden, boek je op dat punt grote winst. Nou eh, ik kom even. Sorry. Ik ik ik eh ja, ik ik heb. Ik heb het allemaal wel keurig opgeschreven, dus ik heb een beetje uit mijn hoofd te doen. Maar. Wat wij dus zeggen is maakt een wethouder wonen en de wethouder gemeentewerken, Zo is Stadsbeheer maakt zich samen opdrachtgever, zet daaronder een. Programmadirecteur die als taak heeft op en de bevoegdheid heeft om op al die punten door te pakken dat als er dus één van de duizend pompen iets is dat het om

▶ 4:10:29iemand belt met dat dat dat het gaat werken, dat er iemand nou zo. We. We hebben dat in een projectvoorstel. Als bijlage hebben we dat keurig uitgevoerd van hoe je dat als project moet organiseren, programma, deelprojecten in de wijk, enzovoort, enzovoort, waarbij je kijkt van hoe pak je dat aan, waarbij je kijkt van hoe organiseer je dat in we in en we in waar over twee jaar u laten weten? Dit zijn allerlei leerpunten. Als je echt in die stad aan de slag wil. Want natuurlijk moet je nadenken over dingen. En wat we vervolgens zeggen is het probleem. De oplossing die wij gevonden hebben is. Biedt kansen voor 2/5 van de stad. Welke gebieden dat zijn is binnen. De deskundigen hebben ons veel. Binnen drie weken kan je die aanwijzen. Daarmee is die. En dat kan je binnen een half jaar uitvoeren. Ga niet alleen boven studeren. Gooi die prioriteit erin, gooi dat tempo erin, want elk weken dat je verliest is weer verlies van je funderingskwaliteit. En dat. Is. Het. Hele helemaal. Dat is helemaal fout, zie ik. Je mag ook de microfoon kunt drukken. Dan ga ik naar de. De heer

▶ 4:11:31naast u. De heer Rob Beekhuizen Is dat. Sorry? Ja. Ga je gang. Dank u wel. Fijn uh, dat ik uh ook nog uh uh uh mag inspreken. Uh, ik zit hier nu als uh voorzitter van uh, de bewonersvereniging Het schiereiland. Een deel uh van uh uh t Kleiweg Kwartier. Nederland staat voor een groeiende funderingsopgave. Het is de openingszin van de voortgangsbrief Nationale Aanpak Funderingen van 28 augustus. Er wordt gesproken over de opgave die loopt van 400, 25000 tot 700 80.000 woningen in Nederland. In Rotterdam gaat het om voor honderd, 50.000 woningen met een kwetsbare fundering. De helft van de woningvoorraad. De zorgen van bewoners over wat dit betekent voor hun huis, hun thuis, wordt door het kabinet gedeeld. Ik citeer. Het was het gevoel van veiligheid en geborgenheid aan. Het heeft invloed op de waarde van de woningen en de leefbaarheid van de buurt. Naast de

▶ 4:12:35doelstelling om snel nieuwe, betaalbare woningen te realiseren, is het noodzakelijk zoveel mogelijk te behouden en naar de toekomst te brengen. De eigenaar van de woning is verantwoordelijk voor de fundering. Dat is geen discussie. Maar die verantwoordelijkheid vraagt om betrouwbare informatie, om een goed functionerende markt en passende ondersteuning. Het vergt inzet van veel partijen, maar heel belangrijk daaronder is de gemeente. Kort samengevat zet het kabinet. Een stevige fundering onder elk thuis. Dat lukt alleen samen. Een kernachtige boodschap die we ondersteunen. De Nationale Aanpak Funderingen gaat stevig in op het tijdig herkennen en aanpakken van funderingsschade. Handelen als het probleem. Er is. Veel minder aandacht. In die tekst is er voor het treffen van preventieve maatregelen en dat verdient veel meer aandacht. Die stap is in Rotterdam gezet in

▶ 4:13:39december 25 door de gemeenteraad. Met het aannemen van de motie aandacht voor preventie en het programmaplan Goed gefundeerd wonen is een eerste uitwerking daarvan. En in het plan wordt duidelijk aangegeven dat de opgave Uh, niet op zichzelf staand. Toekomstbestendig wonen vraagt om investeringen op het juiste moment en tijdig handelen vergroot de mogelijkheid om risico's te beheersen of te beperken, terwijl uitstel kan leiden tot hogere kosten en minder handelingsruimte. Toegankelijkheid, veiligheid en leefbaarheid van woningen en buurten staan op het spel. Niet alleen eigenaren worden dus aangesproken, maar ook andere betrokkenen, waaronder zeker de gemeente zelf. De zorgplicht van de gemeente betekent zeker op buurtniveau een gedeeltelijke verantwoordelijkheid. Maatregelen zijn nodig om fundering te beschermen. Aandacht voor het grondwater. Niveau en inrichting van de Uh openbare ruimte die zorgplicht vraagt over een actieve

▶ 4:14:39betrokkenheid van de gemeente. Goed gefundeerd wonen gaat uit van een brede aanpak met alle betrokkenen. Dat is goed en verstandig, maar het is verbazingwekkend dat in heel die tekst de ervaringen die er zijn. Over het hoofd worden gezien, althans niet genoemd worden. En dat is belangrijk omdat getroffen maatregelen die zijn er. Er zijn ervaringen en die ervaringen kunnen evalueren en op hun effect weer zien. Daar vragen wij al heel lang om. En dat moet veel systematischer gebeurt in kruiden en klei per kwartier. Een oud heel heel ijsberg. Zo'n vijftien jaar ervaring moet worden gebruikt. Het zijn maatregelen die al getroffen zijn om preventie te hebben, om te zorgen dat er geen problemen ontstaan en niet pas te gaan werken als er problemen zijn. We wachten niet tot de schade is, maar we gaan actief om met grondwater grondwaterbeheer waar water wordt ingebracht als het nodig is. Kleiweg Kwartier Water

▶ 4:15:40waarin dam worden ingebracht. Ondergrond om te zorgen dat het water niet te vroeg wegstroomt. Die maatregelen zijn nodig. Die maatregelen kunnen alleen maar plaatsvinden met behulp van de gemeente en het Hoogheemraadschap. Het vraagt om samenwerking, maar het vraagt ook om een trots op het resultaat. Wees blij en trots dat je die woningen kan behouden. Heb het niet over levensduurverlengende maatregelen. Er is helemaal geen sprake van kritiek en kritische situatie. Juist omdat we het aan de voorkant doen, kunnen we heel lang die huizen bewaren. Amsterdam, Een paleis op de Dam. Ga eens even kijken. Hoe lang staan ze er? Die maatregelen kunnen wij ook hebben tegen een hele lage prijs. Het is belangrijk dat de commissie en vervolgens ook de gemeenteraad, de oproep van de samenwerkende bewonersorganisaties inmiddels Berg, omarmt om een pilotproject te organiseren. Een pilotproject waar we aan een bestuursopdracht omgezet worden in een projectmatige aanpak, waarbij

▶ 4:16:41niet alleen horizontaal wordt gesproken, maar ook met elkaar. En dat er ook koers en richting kan worden gegeven vanuit politiek, bestuur, maar ook vanuit de ambtelijke organisatie. Ge uhm. En als voorzitter. Even bij huis blijven van het schiereiland. Ben ik blij dat we na zeven jaar meeten op dertig plaatsen in de Uhbuurt en dat zijn vier straten,. De gemeenten hebben kunnen overtuigen dat er sprake is van een funderingsrisico. Laatste zin. Door. Uh. Wij willen uh en zijn heel blij dat besloten is om een aanleg van uh, een uh dit leiding te doen, tegelijkertijd met het aanleggen van de pomp, zodat we voorbereid zijn om risico's te mijden en niet hoeft te wachten tot de problemen zijn. Dank u wel. Heel veel dank. Dan ga ik naar de vragen vanuit de commissie. Deel waar wij. Ik. Van Doorn. Ja, Dank. Aan u beiden voor uw mooie en belangrijke pleidooi. Samenhang. Organiseren van dit beleid lijkt me ook iets wat eigenlijk alle politieke partijen

▶ 4:17:45overstijgt. En ik hoop dat we ook allemaal uh, zo'n pilot zouden kunnen steunen. Zou u wat meer kunnen uitweiden over hoe u dit praktisch voor u ziet, het per buurt werken, et cetera. Volgende keer dan?. Dank u. Wel. Ik had een vraag. Ik sloeg een beetje aan op uhm, op uh. De stadsvernieuwing. Uh die uh horen vaker voorbijkomen. Als een hele mooie periode. Tegelijkertijd. En u zei zaken die we van kunnen leren. Ik dacht mij juist de andere kant op, want de stadsvernieuwing heeft ons veel geleverd, maar heeft ons bijvoorbeeld ook een hele hoop trespa dozen opgeleverd bovenop. Wat zijn nou lessen als u dit zou vertalen naar het funderingsherstel uit de stadsvernieuwing? Wat we niet zouden moeten doen. Volgende. Mevrouw Bruin. Ja, ik heb eigenlijk geen vragen. Ik heb. Mededelingen meer. Morgen is het. In de Tweede Kamer begreep ik dat Funderingen op de agenda. Dat weten jullie ook allemaal. Nou, perfect kijken zou ik ze ook. Ik ben nu ook wel heel benieuwd wat daar gebeurt. En ten tweede, ik heb net de heer Eerdmans een appje gestuurd

▶ 4:18:46en hij zei Laat me raden, ze hebben nog steeds geen pomp zeker? Dus hij weet het allemaal nog heel goed. Het staat ook nog scherp op zijn geest. Dank daarvoor. Ja, dit, dit onderwerp, dat doe ik bij de afsluiting. Zo dadelijk willen we verder gaan. Dank je wel. Voor een lokale partij toch? Haagse connecties. Next. Oké, dat was het. Dan begin ik bij de heer Huijskens voor de. Oh ja, sneller zijn. De heer Van Dijk. Ja, uhm. Ik uh. Ik werd een beetje getriggerd door de heer Uh Huiskes, als ik t goed zeg. Die begon over een programmadirecteur. Uh, terwijl uh u eerder in uw bijdrage had u t over uh, ja, Er is niemand van uh en uhm grondwater en uh funderingen dus uhm. Ik dacht van ja, zoeken we t niet in die zin te veel in nog meer organisatie? En gaat t er juist niet veel meer om om op de goede plek t mandaat neer te leggen? Uhm, nou laat ik ook een duit in het zakje doen. Moet u niet gewoon een

▶ 4:19:49stadsmarinier? Uhm uh, funderingen komen. Uhm. Zonder dat we weer een hele complexe organisatie optuigen die samen met bewoners aan de slag kan. De heer Huiskens voor de beantwoording wil op de microfoon klikken. Graag. En uh. Kort en uhm. Ja, kort. Uh. Stadsvernieuwing. Kijk D er staat geen parkeergarage op het dorpsplein, want dat was de planning en er is geen weg. Uh. Dus er zijn nog allerlei huizen behouden en achteraf gezien er zijn, laat ik zo zeggen, aandacht voor de kwaliteit van de buitenruimte en en in verhouding met de betaalbaarheid van woningen en zo. Dus dat is gewoon een spannend onderwerp. En en en en wat en wat? Wat we. Wat ik van de stad van u geleerd heb is dat meer aandacht voor schoonheid in de stad dat had. Dat had nog beter geweest en meer aandacht voor groen, wat we overigens ook georganiseerde. Maar dit even te doen. Ik ga geen historische dingen. Zijn we nou t twee? Uh, de bedoeling is absoluut niet een, een, een, een, een een, een p, een programma, uh i Weer iets groots maken. Maar

▶ 4:20:51iemand met een krachtige aanpak in Stadsbeheer is. Die zijn van de korte klap. En dit is een. Dit is een klap die. Die op meer plekken tegelijk gedurende lange periode georganiseerd moet worden. En ja, daar is een. Daar is een model voor in. In. In de stad. Dat heet een projectgewijze aanpak en en en. Wij hebben gewoon een programma met. Met een helm met een heel duidelijk omschreven opdracht Wat willen we nou? We willen een aantal dingen concreet bereiken. We willen leren van het proces en willen we zorgen dat die kennis ook. Dat het in onze buurten werkt en dat die kennis beschikbaar is voor de stad en dat er tempo wordt gemaakt. Dat is dus niet alleen dat het gebeurt, maar ook dat het snel gebeurt. Dat is een iets grotere opgave dan een stadsparend die in zijn huidige bevoegdheden aankomt. Maar dat is. Waar het is. Het is iets wat mensen, laat ik zo zeggen de mensen met wie wij werken, werken zich allemaal echt uit de naad. En er is. En de moed op dit punt moeten. Er moeten er gewoon een paar handjes bij om te zorgen dat dit schip samen kan blijven roeien.

▶ 4:21:54Dat is dus niks. De ontslagen zijn traag, maar ze hebben het ook echt druk. En de cultuur van hier samen aan werken, die moet nog gevormd worden. Toen ik, als ze naar toen de Eerdmans kwam, toen was de afdeling water en de afdeling fundering spaghetti zaten op dezelfde afdeling, maar die hadden nooit met elkaar gesproken, want ieder had namelijk zijn eigen ding. En als er eenmaal iets over de ander zei, dan was het oorlog. Nou, daar moeten we vanaf. We moeten willen dat we dat dat niet dat. Ik ben hiervan en jij bent daar. We allebei een eigen wethouder, allebei een eigen lid, allebei een eigen zus.. We. We. We. We zijn samen in die buurten aan het werk. En daar lig je punt van actie maken. En in die zin is dat model van Stadsbeheer hier wel aardig, want dat zit onder dat model. Alleen het is er moet, het moet, het moet dicht. Dus geven zij veel en een heleboel korte klappen. Even hier. Okeej, als jou jullie nou nog een vraag meneer van forum. Ik ik ik. Ja ik Ik gaf u gewoon de kans om wat meer uit te breiden over uw plannen,.

▶ 4:22:58Om wat meer uit te breiden over uw ideeën om per beurt te werken. Ja. Ik, ik, ik. Ik denk dat onze. Meneer Huiskens eens gewoon eens op eens komt. Zou dat een iets concretere vraag kunnen zijn voordat er een herhaling komt? Dus als je een concrete vraag stelt, uh, helpt dat misschien voor de zuiverheid?. Ja. Ik heb bijvoorbeeld veel gesprekken gehad met mensen in uh Bloemhof die ook snakken naar pompen. Die werken voor hun beurt. Dus ik vroeg me af hoe ziet u dat voor zich om in verschillende buurten in Rotterdam te te realiseren?. Sorry, de de opgave van Van Bloemhof is totaal anders als. Bij ons is het technisch heel anders. Dus. En ik. Laat ik zeggen ik vind. Ik vind niet ik dat ik daar nu d d d zeg. Maar ja, ik. Ik heb te veel verstand van die dingen om daar. Om de even snel te zeggen ik denk dat. Wij hebben voor de. tv voor 2/5 van de starters, Het hoge gedeelte van de stad, dat is niet Bloemhof. Hebben. We hebben een kansrijke aanpak. Wij denken dat. Wij hebben het ook modelmatig ontwikkeld. We weten hoe je daar

▶ 4:24:01stap voor stap van breed en klein kan werken hebben allemaal omschreven. Dus in principe liggen de draaiboeken en de aanpakken klaar. Er is geen landingsplaats en er is niemand die je gaat zeggen we gaan vliegen, snap je? En dat hebben we nodig. De, de, de, de en en waarvoor zeg ik twee wethouders? Nou, omdat en het woon belang en het gemeente werk en het Stadsbeheer Belang. Dat moet het dat dat dat moet? Ja, er moet. Op hoog niveau moet er allebei die. Die moeten allebei zeggen ik wil dit, het moet en we gaan met die banaan. Dank u wel. De heer Beek voor de laatste paar vragen. Ja, uhm uh. Ik denk dat de meest belangrijke vraag uh uh gaat over hoe t. Hoe moet zo'n pilotproject nou eigenlijk draaien? Uh, dat is een uh uh, natuurlijk een bestuursopdracht, maar het gaat vooral om dat de horizontale samenwerking die er uh uh is in de gemeente. Daar is geen twijfel over. Dat die horizontale samenwerking soms tot stagnatie leidt, omdat niemand de prioriteit stelt of de doorzetting nu wel, nu niet, uh en ook in

▶ 4:25:03het overleg met de bewoners daar onvoldoende doorzetting kan laten zien. En daarmee, uh, ontstaat onbedoeld uh binnen de organisatie en met de bewoners en met het Hoogheemraadschap. Frustratie over kleine zaken die helemaal niet hoeven. Wij bepleiten zetten het overleg om in een project op de normale manier zoals het in de gemeente is. Uh, dat is ook nodig, want als de. Riolering project dadelijk over zijn,. Dan moeten we nog lange tijd zien of de maatregelen die we getroffen hebben nou wel of niet het resultaat opleveren. Dus je bent niet klaar met de riolering in de grond vervangen? Je hebt dan maatregelen. Moet je nog eens een keer, wel vijf of tien jaar. Lukt het nou om inderdaad stevig dat uh uh te organiseren op de manier die we gedaan hebben? En als dat niet is, wat zou je dan moeten doen? En daar heb je een organisatie voor nodig die niet heel erg groot is, maar wel doelgericht is en efficiënt kan werken.

▶ 4:26:05Dank u wel. Daarmee zijn we exact op tijd. Oh heerlijk. Oh, dat was even strijden van ons allemaal. Dank jullie wel voor het inspreken. Dank aan iedereen die er nog bij is gebleven voor de technische toelichting. Uhm. De bijdrages worden natuurlijk ook meegenomen in de politieke bespreking op 23 september aanstaande. Dan sluit ik hierbij deze oordeelvorm de ochtend en middag en zie ik de commissieleden om 2.00u terug bij het vervolg beraad in kamer 315. Onthou dat. Neem nog een broodje mee, want anders worden weggegooid, denk ik.

Vorige: Commissie Veiligheid, Bestuur & Financiën 3 september 2026 Volgende: Commissie Bouwen & Wonen 9 september 2026 Alle vergaderingen van Rotterdam

Automatisch verwerkt. Het officiële verslag is leidend. Bron: https://rotterdamraad.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/ed4b7567-d352-4c73-875d-841995fc7ba8

Sprak je in of word je genoemd en wil je je naam hier niet terugzien? Vraag verwijdering aan.