CConstaterende datRotterdam
Koppel je AI →

Commissie Bouwen & Wonen 30 september 2026

Voorbereidende vergadering · gemeente Rotterdam · 09:30 uurBron: portaal van de gemeente

Wat er is gezegd

Automatische ondertiteling · sprekers niet herkend

Of klik op een tijdcode hieronder om op dat moment te beginnen. De speler wordt dan geladen van Company Webcast.

Spraakherkenning maakt fouten in woorden en namen. Controleer citaten tegen de video of het officiële verslag.

▶ 0:00:49De vergadering begint over enkele ogenblikken.

▶ 0:32:54De vergadering gaat beginnen. Goedemorgen allemaal. Graag open ik deze technische sessie van de commissie Bouwen en Wonen over wonen. Typisch. Ik heb een aantal afmeldingen. Tim de Haan van D66. Die is afwezig. Gerben van Dijk van ChristenUnie. Ook Vanessa Bruijn, Jelle, Jasper en keV van Eijk zijn allemaal wat later. En Tijmen de Vries is ook wat later. De commissie gaat het vandaag hebben over stedenbouw en verdichting. Zo worden we geïnformeerd over het verdichtingsbeleid van de gemeente Rotterdam, met hierbij aandacht voor optoppen en overige vormen van beter benutten van de bestaande voorraad. Dit in aanloop naar de commissiebespreking over verdichting in het kader van optoppen op 7 oktober aanstaande. Eind van deze sessie is vandaag om 12.00u uiterlijk. Want dan moeten we echt gaan. En ik heet onze gasten welkom. Ik vond Matthijs schrijven welkom. Hij is hoofd

▶ 0:33:57stedenbouwkundige van de gemeente Rotterdam en zal de presentatie geven. Dan stel ik ook voor om te gaan beginnen. De presentatie bestaat uit een aantal hoofdstukken, beginnend met Rotterdam. Moderne haven Kader. Omgevingsvisie de veranderstad. Hoe werken we aan de stad en al Voorbeelden van meer rivierhaven en beter benutten bestaande voorraad. Ik stel voor dat we eerst even alles aanhoren en dan op het eind de vragen doen. Akkoord, ik geef nu graag het woord aan Matthijs van Rijen voor de presentatie. Dank u wel. Ja, dank je wel. Dank u wel. Uhm, ik heb nog collega Brigitte uh De Wit uh meegenomen. Zij is ook stedenbouwkundige, werkt onder andere aan Merwe Veerhaven. Uhm. Ja, superleuk om jullie eens mee te nemen. Je laatste besluitvormingsmodel in meegenomen voor de zomer. Ook heel erg belangrijk. Maar mijn hoofdvak is stedenbouw, dus ik vind het leuk om jullie ook daarin mee te nemen. En hoe we aan die stad werken. Vanuit verschillende kaders, maar ook vanuit onze vakdiscipline.

▶ 0:34:59Lekker veel plaatjes, zodat ik ook kan laten zien wat we bedoelen. Dus daar neem ik jullie in mee. Dit is die opzet eigenlijk net al door de voorzitter eh gezegd. Eh. Dus dan ga ik snel naar de beelden en ik begin toch even een hele tijd terug met stedenbouw. Is ook wel de ontwikkeling van de stad. Is best wel een traag vak, dus we hebben nog met heel veel invloeden en keuzes uit het verleden.. En kijk, met heel veel keuzes uit het verleden hebben we nu nog te maken. Voor een deel ben je misschien. Anders gaan denken en zaken herstellen en anders zijn. Gewoon een gegeven. En daar borduur je op voort. Dus vandaar dat ik eventjes ook terug stap in de tijd. En jullie nou snel daar doorheen neem,. Die groei van de haven. Het was een moderne haven en daar begon het eigenlijk allemaal mee. Jullie zien ook. De Maassilo op de achtergrond. Enorm veel innovatie die in die haven plaatsvond. Maar de stad was

▶ 0:35:59eigenlijk nog zoals Dordrecht of Delft of Amsterdam. Daarvan werd destijds al voor het bombardement gezegd. Nou, wij hebben ook die moderne stad nodig, dus die boulevard is aangelegd, wijken zijn gesloopt om het stadhuis en het postkantoor te bouwen. En ook de Meent is eigenlijk onze Hausmanniaanse ingreep die in Parijs is gedaan. En grote doorbraken, dat is hier in de Meent gedaan, want een beetje rechtsboven zie je die blokjes,. Maar ik weet niet of ik dat ook aan kan wijzen. Zien jullie? Ja, hier zie je eigenlijk die hele doorbraak van de Meent die dwars door die oude middeleeuwse stad is gegaan. Nou en Die meent die hebben we nog steeds. Nu hebben we andere vraagstukken rond de Meent, maar die mooie straat is toen wel aangelegd en ook overeind gebleven in dat wederopbouwplan. Uhm. Dit kennen jullie ook hè? Die foto's hangen hier buiten, maar toch nog eventjes. Bijna 260 hectare weg, 850 mensen dood en 80.000 mensen dakloos. Er woonden toen 90.000 mensen in de

▶ 0:37:02binnenstad. Dat hebben we nu weer, die 90.000. Maar dan telt wel de hele Kop van Zuid ook mee, dus dat laat ook wel zien. De binnenstad was toen wel heel wat compacter en een groot deel van die woningbouw is eigenlijk allemaal aan de randen van de stad gerealiseerd. Dus je ziet hier links voorgangers van ons die mooie schetsen hebben gemaakt voor Lage Land, Prinsenland en uh aanzet van Ommoord allen. Ik herken t een beetje, de uh, de A16 en de A20. Die zijn er later ook gekomen. De A16, die was er toen nog niet. De opzet is wat veranderd, maar je ziet ook wel een totaal andere kijk op stedenbouw, namelijk een soort van blokjes van wijken in het groen naar rechts. Hoe dat dan uitgevoerd is.. Maar ondertussen zijn we al weer een hele tijd verder en zijn we ook weer aan het kijken. Hoe kan je die wijk ook weer verder verdichten, want er vindt ontzettend veel verdichting ook in die wijken plaats. Nou, de Bernini toren is net opgeleverd, maar dat ik geloof dat de Raad van State zitting was

▶ 0:38:03in 2014 en dus dat laat ook wel zien hoeveel tijd daar overheen is gegaan. Die toren erachter is ook gebouwd, maar je ziet er ook nog een ander appartementengebouw. Dus wij kregen op een gegeven moment ook voor die locatie een vraag voor weer een toren. Daar hebben we van gezegd het is wel een bouwlocatie, maar niet de zoveelste toren. Dus kijk nou of je op een andere manier die appartementen kan realiseren. Dat is heel mooi met terrassen en daar woon je echt anders dan in zo'n toren. Dus dat is hoe we daar dan vanuit stedenbouw naar kijken. Goedemorgen. In de binnenstad ging het vooral over uh city vorming, kantoren en brede straten. Uh voor de auto's. Want ja, dat was. En nu zijn elektrische fietsen en alles, uh zijn uh. Het nieuwe ding om het zo maar te zeggen. Toen waren te auto's, dus daar moest heel veel plek voor zijn. Dus hier zie je de Coolsingel. Hoe die helemaal vol geparkeerd was kan je bijna niet meer voorstellen, maar dit was natuurlijk in die wederopbouw. En wat daar ook heel belangrijk in is

▶ 0:39:05geweest voor die Coolsingel, het stedenbouwkundige plan hoe je de rooilijn dus waar uh staande gebouwen en waar begint uh het trottoir, hoe je dat neerzet en dat is eigenlijk getrapt, is dat gedaan? En zeker aan de onderkant zie je ook zijn elke keer vooruitgeschoven torentjes geplaatst. En dat is eigenlijk een heel duidelijk gegeven wat je nu, vandaag de dag nog terug kan herkennen en waar wij ook voort op voortborduren. Want in Coolsingel 75 is dat dan dat blokje kantoren wat gesloopt is? Waar De Slegte zat? Daar zie je die opzet eigenlijk nog terug? We hebben wel gezegd je mag meer bouwen. Dus die vier lagen, dat glimmende erbovenop, dat is toegevoegd. Maar wel op een manier dat je de oude opzet van de Coolsingel nog helemaal terugziet. En dan kan je natuurlijk praten over is dit de goede architectuur, et cetera. Maar in stedenbouwkundige zin hebben we zowel verdicht hier op deze plek, maar ook het verhaal van die Coolsingel, vandaag de dag nog afleesbaar gehouden en dat niet uitgegumd en zijn we weer

▶ 0:40:06opnieuw begonnen naar het kantoor ernaast. Dit is nog het oude beeld. Dat is natuurlijk ook. Heeft daar ook op, dus is op dezelfde manier gedaan. Protest is ook van alle tijden. Gelukkig maar zou ik zeggen. Zeker in dit geval,. Want op een gegeven moment was het idee dat die Coolsingel ook een verbinding met de A20 nodig had. Nou, dan heb je een snelweg nodig en daarvoor moest de rotte weg. Daar gaat dit over. Eigenlijk was het een beetje borrelend al dat die wederopbouw met Groothandelsgebouw. Allemaal hele grote gebouwen. Die binnenstad die best wel doods was. Ze moest meer gezelligheid komen en er moest vooral meer aandacht komen voor de mensen in de wijken. Want we bouwden Lage Land, Pendrecht, noem maar op. Maar die wijken net rondom de binnenstad. Daar werd eigenlijk weinig aandacht aan besteed. Dus dit was een beetje de druppel. En nou ja, al kost het poen, wij willen meer groen. Nou ja, ook die roep is er nu nog steeds natuurlijk. Het is mooi om te zien dat ze, nou ja, vijftig jaar later, dat nog steeds eigenlijk actueel is. En gelukkig maar, is

▶ 0:41:07die rotte er, want het is een enorme kwaliteitsdrager van de stad. Die panden links zijn door de corporatie ook aangepakt en is nu een van de hipste plekken van de stad. Crooswijk is nu een van de veertig hipste wijken ter wereld, stond er onlangs in de krant. Nou, dat komt met name hierdoor. Dat betekent ook dat keuzes heel ver weg in het verleden hebben. Nog een enorme impact vandaag de dag. Nou, ik zei al die grootschaligheid, dat wat? Dat moest anders. Dus het werd bouwen voor de buurt met de stadsvernieuwing. Nou, deze plaatjes kennen jullie ook nog wel, de trespa. Dit is inmiddels aangepakt. Hier zie je nog wel een beetje die oude panden terug, dus je kan nog iets herkennen van oh ja, dit is een oude stadswijk. Er is een hoop gebeurd, maar dit is een oude stadswijk, dit is in Katendrecht en rechts afslaan maar hier. En ik heb expres even weggelaten waar dit is. Ook aan jullie even de vraag waar is dit?. Want hier is geen trespa toegepast maar sloop nieuwbouw in de stijl van de jaren zeventig en

▶ 0:42:08tachtig. Maar waar is dit?. Huis? Is dat best west?. Nee, nee nee. Dit Uh. Dit is het Frederiksplein in Crooswijk,. Hè? Dus. Nou, je zou kunnen. Het nog steeds, die oude stadswijk? Uhm. Een beetje linksboven die dat. Die speelpalen die daar staan, daar zie je nog één oud pandje. Nou, jullie zijn volgens mij vorige week ook naar Crooswijk geweest. Nou, ik heb hier genoemd ook de uitdaging de herkenbaarheid van de buurt. Katendrecht is nog steeds herkenbaar, maar Crooswijk, ja, wat is nou Crooswijk? En dat is wel een belangrijke vraag waar wij vanuit stedenbouw ook naar kijken van ja, wat is nou de identiteit van de wijk? Tuurlijk, mensen willen een dak boven hun hoofd. Je wil ook meer woningen in deze tijd. Maar het is ook belangrijk dat die mensen zich verbonden voelen met de wijk. En wat is dan de identiteit van die wijk waar je woont? Want daar begint toch ook de betrokkenheid en het sociaal contact

▶ 0:43:12met je, met je buren Dus dat is iets waar we nadrukkelijk naar kijken. Ja, en in Crooswijk, Behalve dat ene pandje en eentje aan de Crooswijkseweg staat geen vooroorlogs pand meer. Terwijl we noemen het een vooroorlogse wijk. En die stadsvernieuwing, die heeft ook wel best wel huisgehouden. Het is een heel onderzoek gedaan en Dat zie je hier. Op deze kaart. Waar rood hoog niveau renovatie is gedaan. Dus zeg maar de trespa. En geel. Allemaal nieuwbouw. En dan heb je het over ruim 50.000 woningen die in vijftien jaar zijn euh, zijn aangepakt. Op zich is daar ook weer een hoop van te leren. Want hoe doe je dat, 50.000 woningen aanpakken in vijftien jaar? Dat is ongeveer ook de. De. De doelstellingen van Uh van het college zou je kunnen zeggen, met ruim 4,5 duizend woningen per jaar. Maar je ziet ook wel dat dat een enorme olievlek is over al die oude stadswijken. Op Zuid is het met name hoger in hoog niveau renovatie geweest. En in Feijenoord en

▶ 0:44:14Delfshaven Oude Noorden ook heel veel nieuwbouw, dus dat roept wel de vraag op. Nou, dit zijn allemaal ingrepen die ruim vijftig jaar oud zijn. Dat betekent dat die allemaal nu aangepakt worden of al zijn. Nou, dan is dus een belangrijke vraag ook van hey, hoe kijken we dan naar de identiteit van die wijken? Gaan we helemaal terug naar hoe het was? Gaan we andere weg inslaan? Maakt misschien nog niet uit, als we maar het gesprek voeren over die identiteit. Want dat is, denken wij, belangrijk. Wat je ook ziet is dat heel veel stratenpatronen totaal op de schop zijn gegaan. Het waren hele kleine achtertuintjes. Nou, dat moest allemaal anders. Maar daardoor is zeker het Oude Noorden wel een enorm doolhof geworden. Nou, dat hebben we in de jaren daarna weer verbeterd. Dit gebouw kennen jullie misschien ook? Dat precies ook in de bocht van de Rotte. Maar je ziet ook rechtsonder dat we daar met Woonstad Corporatie drie pandjes gesloopt hebben om dat doolhof eigenlijk open te breken. En een lange straat de Blokland straat, is dat waar ooit dat ene pandje nog overeind stond om de

▶ 0:45:15Blokland straat gewoon een zijstraat van de Rotte te laten zijn?. Want ook dat is belangrijk. Dus destijds, met die aanpak van een paar projecten, hebben we gezegd wat is nou de belangrijkste stap? De belangrijkste stap is dat je gewoon identiteit hebt. Nou Woon je in een doolhof of woon je in een zijstraat van de Rotte? Het is een enorm verschil, zeker mentaal. Maar als we de mensen ook aan het bewegen willen hebben, ja, dan is het natuurlijk wandelen naar de grotten. Heel belangrijk. En met een project als dit, oudere huisvesting Sociaal hebben we ook die buitenruimte aangepakt. En dat doen we dan ook vaak in combinatie. En maken we weer een enorme kwaliteitssprong en is die rotte weer goed zichtbaar. Daarna ging ik me naar de Kop van Zuid. Eigenlijk ook niet meer voor te stellen dat uh dat uh, die Erasmusbrug er niet was. Was ook wel de tijd van de stadsvernieuwing. Ging het heel erg over de projecten. Kop van Zuid was een tijd. We hebben het weer over de hele stad en we gaan over stadsontwikkeling praten. Wat heeft de stad als geheel uh nodig? Nou en dat was onder andere het slechte van de barrière tussen Noord en zuid. Uhm. Nou dan zie je hier het resultaat.

▶ 0:46:16Maar dat duurt ook langer met de sax en ook het. Hotel achter Hotel New York. Ja, dat zijn we nu aan het bouwen En we zijn de de planners van eind jaren tachtig. en de Erasmusbrug is van 96. Dat laat zien gebiedsontwikkeling, stedenbouw. Dat duurt ontzettend lang. Je kan niet elk jaar een andere visie op stedenbouw hebben, want dan dan? Nou, dan wordt het een ratjetoe. Kan wel. Er zijn genoeg steden in de wereld die dat hebben. Nou, dat is misschien ook wel weer een charme. Maar wij werken anders aan die stad en dit is natuurlijk een kwaliteit. Die Hotel New York is gewoon behouden en die strook van pakhuizen daarachter is behouden. En dat zijn die identiteitsdragers samen met die toren die aan die buitenkant staan. Super helder stedenbouwkundig plan en een van de meest verdichte locaties in Rotterdam. Tegelijkertijd het recept van torens. En die laagbouw weten we inmiddels. Dat wind best wel een uitdaging is en ook de vulling van de begane grond ook een uitdaging is. Dus daar hebben we van geleerd. En in een plan als

▶ 0:47:16Rijnhaven hebben we dat weer geoptimaliseerd. We deden toen ook nog aan New Annexeren. Ik was er niet bij. Ik werkte toen nog niet bij de gemeente, maar ik denk dat het op een vriendelijke manier gegaan is. Maar we hebben gewoon de gemeente Rotterdam uitgebreid om woningbouw te doen. En de opvatting was destijds de stad is vol. Dus we hebben aan de randen van de stad nieuwe plekken nodig. Het is eigenlijk nog helemaal niet zo lang geleden en ook Nesselande duurt heel lang. Natuurlijk een gigantische kwaliteitssprong door die Zevenhuizen plas aan die wijk te koppelen. Een belangrijke stedenbouwkundige ingreep. En waardoor je ook weer. En dat zie je hier, met die torens langs die plas, ook een veel hogere dichtheid kan bouwen. Dus er is best wel veel appartementen naast die grondgebonden woningen die er zijn in Oslanden. Maar op de voorgrond. Die Common Green was ooit een soort van left over in het plan. Daar kon gebouwd worden en dat is pas in 2025 geloof ik. Is het opgeleverd? Dat laat ook weer zien dat er veel tijd overheen gaat. Maar wel een stedenbouwkundig plan waar dit in

▶ 0:48:20paste. De vraag van dat moment Uhm, in dit bouwplan past daar naadloos uh in. Nou, toen kregen we de stadsvisie. Gingen we verdichten in de bestaande stad?. Uh. Voorgangers in de raad hebben 2007 vastgesteld. Ging heel erg over die binnenstad als citylaunch. Eigenlijk, die die operatie uit de jaren zeventig voor meer geborgenheid in de binnenstad met bloembakken en kiosken was toch niet helemaal gelukt. Dus die slag hebben we daarna weer verbeterd. Al die kiosken hebben we weer opgekocht en hebben we weer openbare ruimte van gemaakt. Ehm, maar dit is wat we toen deden met elkaar en vooral ook heel veel woningbouw toevoegen aan de binnenstad. Want die verhouding, die was nog steeds helemaal scheef. En wat ik net zei, nu woonden er 90.000 mensen in de naar de binnenstad op twee oevers. Maar een tijd geleden, waar woonden de 20.000 mensen in de binnenstad? Nou ehm. Ik weet zelf nog dat je op de Coolsingel uh daar kon doen wat je wilde. In mijn studententijd had ik nog geen vlaggenmasten gehangen en weet ik veel wat. En niemand die

▶ 0:49:21het zag, want er was überhaupt niemand op de Coolsingel. Ehm. En een andere. Wat we toen ook heel veel gedaan hebben is het vasthouden van gezinnen. Sociale stijgers een plek geven. Zowel in NPRZ als in de hele stad hebben we ongelofelijk veel ingezet op gezinswoningen. Als je het hebt over verdichten en een stad maken,. Dan is dat niet dit. Tegelijkertijd vonden we met elkaar dat het belangrijk was om meer Sterke schouders. Noemden ze dat geloof ik in de stad te maken, Maar dit is op Katendrecht. Dit is wel wat we toen gerealiseerd hebben op heel veel innovatieve manieren, met zelfbouw, met de ontwikkelaars, met kluswoningen. Maar dit is wel een gegeven. Wat eigenlijk best wel lang. Doorgewerkt heeft. Want zeker binnen NPRZ wat? Drie jaar geleden was de inzet nog steeds op gezinswoningen. Nieuw Kralingen is eigenlijk ook op die manier ingezet. Bouwen voor gezinnen. Nou, daar hebben jullie ook in de raad wel eens vragen over gesteld over de dichtheid

▶ 0:50:24in nieuwe kranen. Maar dat komt dus van best wel ver terug. Het hele plan wordt daarop ingericht. De MER wordt gedaan, het omgevingsplan wordt op die manier opgesteld. Ja, en dan zit je er voor een deel ook aan vast. Ook ik ga de verkeerde kant op. Tegelijkertijd, aan de achterkant van die woningen, net van Katendrecht, hebben we ook dit gebouwd. Want daar sta je aan de Maashaven en vinden we het wel belangrijk dat je die maat en schaal van de Maashaven ook weet te pakken. Dus daar is dit gebouw in het midden, het Havenkwartier, gerealiseerd, hebben we van gezegd. Ja, dat is echt wel heel erg belangrijk om een soort van tegenwicht ook te geven aan die lage dichtheid van die gezinswoningen, wat wel een kwaliteit natuurlijk is. Maar om toch te laten zien van ja, je bent in de stad, je woont in de stad. Dat was even terugkijken, dus dat nemen we allemaal mee eigenlijk in ons rugzakje van hoe we vandaag de dag aan de stad werken. En ook hoe bepaalde keuzes in het verleden eigenlijk bepaald hebben wat we vandaag de dag zien.

▶ 0:51:28Ga ik naar het tweede hoofdstukje?. Dat zijn de kaders. Wat is belangrijker wat we doen? Niet zomaar wat. Jullie hebben als raad ons ook belangrijke kaders meegegeven en dat voeren we uiteraard uit. En in de geest van die kaders, of letterlijk conform die kaders werken wij. Uhm, Omgevingsvisie natuurlijk heel erg belangrijk met de inzet. Je ziet die oranje lijn, de oude lijn, maar in ieder geval de nationale NS spoor met nieuwe stations. Het verdichten rondom alle OV knooppunten. Dat is echt. Eigenlijk de strategieën verdichten rondom OV. Binnenstad op twee oevers en eigenlijk een stad op twee oevers. Dus een nieuwe brug. Nou, daar werken we ook met elkaar aan. En natuurlijk ook heel veel kansen voor verdichting in die oostflank van de stad. Maar je ziet hier ook natuurlijk Merwevierhaven van Nelleknoop. Dat staat hier nadrukkelijk in. En die rivier centraal in het midden.

▶ 0:52:29En één van die kern opgaven is ook verstedelijking en verbinden. Nou, dat hebben we hier. Uhm. Is een voorbeeld. Lidl se.. Uhm,. Dit water was er altijd al. En het gras op de oevers was er ook altijd al. En toch was er nooit iemand. En we hebben met marktpartijen hier woningen ontwikkeld, het aan laten sluiten op de hogeschool. De architectuur past bij punten. Galeien Een keer voel je dat je daar onderdeel bent van de stad. Want iedereen zegt New York, New York. Daar lijkt dit op. Meetpacking district. Dat klopt helemaal. Dat was een referentie. Maar we hebben niet voor niks aangestuurd. Ook op die baksteen, Want met punten halen En ook aan de overkant de Machinist en de Hogeschool Rotterdam. Dat wordt dan eigenlijk één soort geheel, terwijl dit ook op zichzelf staat. We hadden het ook in zilverkleurige beplating kunnen doen. Hebben we nadrukkelijk niet voor gekozen. Maar nu zie je in één keer dat je de verbinding naar de omgeving maakt. Wij hebben geïnvesteerd in de openbare

▶ 0:53:29ruimte en. Al het wonen natuurlijk ook mensen. Maar in één keer zit het vol en springt iedereen in het water. Nou ja, dan hebben we weer andere problemen omdat dat gehandhaafd moet worden, want dat mag niet. Maar dan zie je wel hè. Een mooi voorbeeld hoe we dat verstedelijkt en verbinden in de praktijk brengen. We onderzoeken ook heel veel vanuit stedenbouw van hoe zit het nou op basis van data? Dit is een kaartje wat alle metro en tramhaltes laat zien en de dichtheid daaromheen binnen een loopafstand. En dan zie je ook dat we inmiddels best wel flink verdicht hebben. Hoe paars er hoe dichter rondom, zeg, de Wilhelminapier en de binnenstad. Je ziet tegelijkertijd dat rondom andere metrohaltes of tramhaltes of haltes. Er nog best wel meer verdicht zou kunnen worden. Dus krijgen we daar initiatiefnemers die daar wat willen, passend binnen het werkpakket en vanuit de eis of afspraken. Dan kan je daar dus ook wel meer dichtheid realiseren om gewoon het gebruik van die OV gehaltes wat te stimuleren. Dus dit soort

▶ 0:54:30informatie gebruiken wij ook heel veel op de achtergrond om ook te kijken wat bepaalt nou een keuze? Of je nou volop op een enorme verdichting inzet of misschien wat, nou ja, middelmatig of hoe je het wél wil noemen. Belangrijk aspect van de omgevingsvisie is kiezen voor goede groei. Dus het gaat nooit alleen over woningbouw. Het gaat ook over werken, openbare ruimte, al dat soort dingen meer. En die middelste is voor ons ook een hele belangrijke kapstok. Ontwikkelen vanuit de eigen identiteit. We zijn Rotterdam. We zijn het Oude Noorden. We zijn pendrecht en niet iets anders en ontwikkelen vanuit de bestaande kwaliteiten. Wat is er al? Want dat heb je al en het is makkelijker om daarop voort te bouwen. Dat kunnen. Dat kan groen zijn, dat kan architectuur zijn, dat kan ook een community zijn. Dus het gaat om het versterken van die bestaande identiteit. En dat is dus ook vaak het vertrekpunt. Of eigenlijk altijd het vertrekpunt hoe wij werken aan de stad. Maar ja, uiteindelijk proberen we natuurlijk ook integraal om allerlei aspecten zoals gezondheid, mee

▶ 0:55:32te nemen. Naar de use of uitvoeringsstrategie. Omgevingsvisie kennen jullie ook. Die bepaalt natuurlijk voor een groot deel aan werken welke grote ontwikkelingen we werken, waar de financiering voor is. En vervolgens passen we daar. Dit soort waar ik net over had, passen we toe. En dan zie je dat in verschillende wijken grote gebiedsontwikkelingen en bijvoorbeeld ook in Spaanse polder. Belangrijk kader is ook het hoogbouwbeleid. Nou, ik noemde net al de Wilhelminapier en al die wind in herzieningen 2019 het addendum. In 2022 is er bijvoorbeeld heel veel extra toegevoegd over overwint en wint. Klimaat rondom eh torens. Maar we hebben die hoogbouw zones, daar mag hoogbouw. Hier zie je ze in het midden nog eventjes op de kaart. En daar concentreert zich dus de hoogbouw boven de zeventig meter. Daarbuiten hebben we het niet om die herkenbaarheid te houden. Als je over de Brienenoordbrug aan komt rijden, dan zie je die band van hoogbouw ook op die plek en niet overal maar

▶ 0:56:32opdoemen. Hetzelfde geldt als je bijvoorbeeld vanaf Kleinpolderkolom komt of. Zelfs vanaf de A15 voorbij Numansdorp. Dan zie je ook de stad opdoemen. En wat we ook doen. En dat is weer meer ontwerpend onderzoek, dat is rechts. We hebben een ontwerpgids gemaakt voor sociale kwaliteit in die hoogbouw, Want we hebben ook al destijds met burgemeester Aboutaleb heel erg gesproken over de anonimiteit en met name daardoor de criminaliteit in hoogbouw. En daar hebben we regels voor opgesteld om dat te voorkomen. De belangrijkste daarbij is de knip tussen de parkeergarage en de woning, dus bij de sax. Die grote toren moet je verplicht, als je je auto geparkeerd hebt, weer naar buiten en loop je via het trottoir via de hoofd entree naar binnen. Nou, dat is daar heel handig voor, Maar het is ook fijn dat je in je hoofd dan gewoon je buren tegenkomt. Want niet iedereen is crimineel natuurlijk. Andersom helpt het weer als je al op straat staat. Je verlaat je woning en je staat op straat, ga je dan weer het gebouw naar binnen om je auto te pakken die daar gewoon geparkeerd staat? Of ga je wandelen

▶ 0:57:35en pak je of pak je je fiets? Pak je de metro? Daar kan je ook. Dus met dat soort dingen kan je mensen ook een beetje. Dwingen. Is niet het goede woord, maar wel helpen om keuzes te maken die ons weer helpen in onze beleidsdoelstellingen. Die sociale kwaliteit is ook wel heel belangrijk, want dit is iets. Wat jullie denk ik ook wel weten. Maar in Rotterdam wonen nu is of nu is. 50% van de huishoudens is een eenpersoonshuishouden en nog eens 10% van de huishoudens is een eenoudergezin. Zo betekent dat in 60% van de huishoudens in Rotterdam woont één volwassene. En we weten inmiddels al van de cijfers dat mensen die alleen wonen een veel hogere zorgvraag hebben en zich vaak eenzaam voelen. Dat zijn enorme kosten die op ons als maatschappij afkomen. Dus hoe kan je daar dus ook in je architectuur, in je stedenbouw. Over nadenken? Vandaar dus die slag die we gemaakt hebben met die ontwerpgids voor eh, voor de Rijnhaven. En dat zie je hier ook terug als je naar de begroting van Nederland kijkt. Waar gaat nou het geld naar toe?.

▶ 0:58:39Nou, we hebben een wooncrisis. Klimaat is ook een issue. De economie moet circulair worden en we willen meer investeren in OV en snelwegen en het onderhoud van bruggen. Nou, daar gaat 30 miljard bij elkaar opgeteld naartoe. Maar de kosten van de sociale zekerheid en de zorg, waar heel veel parallellen mee liggen, is de helft van de totale begroting en is echt een veelvoud van de fysieke kant van de begroting. De Rotterdamse begroting is precies hetzelfde in verhouding. Dus hoe kan je nou zorgen dat je met je fysieke. Ingrepen eigenlijk die sociale ingrepen helpt? En hoe kan je inzetten, ook op preventie? Dat is wat wij natuurlijk heel veel doen. Vergroenen maakt dat mensen makkelijker bewegen. Bewegen is heel erg goed voor de gezondheid. Dus dit zijn wel dingen die wij nadrukkelijk meenemen. Maar wat ook een vraagstuk is. Een grote vraagstuk waar jullie als raad jullie natuurlijk ook over buigen. Maar dat laat wel zien we hoe ongelofelijk belangrijk wij denken dat het is. Alleen al

▶ 0:59:41vanuit financieel oogpunt, uiteraard ook vanuit menselijk oogpunt, om hier aandacht voor te hebben in je stedenbouw. En dan is ook van die hoogbouw is de stad op ooghoogte het allerbelangrijkste. Dat hebben we geleerd rondom Nationale Nederlanden. Inmiddels zitten daar wat cafeetjes, maar dat is geen lolletje om daar omheen te wandelen. Hier in de Wijnhaven hebben we gezegd ja, die toren, die staat op die bredere plint. In die plint kunnen allerlei functies zitten. Er wonen ook mensen. Hiermee maak je het contact met de stad in die toren. Misschien ervaar je die wel helemaal niet als je daar over straat loopt en voelt dit gewoon als een fijne straat. Menselijke maat. Maar tegelijkertijd wonen hier ongelofelijk veel mensen,. Dus dat is een belangrijk onderdeel. Ook daarvan. En een belangrijke uitdaging is die plint. Want hier is het een beetje verkeerd gegaan. In mijn ogen. Maar ik ben er ook zelf bij geweest. Precies. Dit is uh uh, bij t

▶ 1:00:42Dak Park de The Big Shops vier Havenstraat. Uhm. Op de begane grond is een woning gekomen. Die is ook nog eens met heel veel glas voorzien. Nou die bewoner, ik kom daar vaak langs, Die gordijnen zijn altijd dicht, dus ik denk dat die bewoner ongelukkig is en misschien best wel een hoge zorgvraag heeft. Maar het is hier dus niet gelukt om iets anders te bedenken,. Want een winkel mocht hier niet. Detailhandel is ingeperkt. Ja, en wat ga je dan doen? Ja, dan kom je misschien op een bedrijfsruimte of een kunstenaarsatelier. Allemaal hartstikke leuk, maar dat levert niks op. En je hebt ook een business case. Dus uiteindelijk is hier een woning gekomen. Die levert meer op. De business case is rond, zou je kunnen zeggen. Maar we hebben hier niet die extra inspanning gedaan om na te denken van hé, wat gebeurt hier nou? En hier loop je niet voor je plezier langs, hier loop je je fietsje ook niet voor je plezier langs. En hier rij je ook niet voor je plezier langs. En diegene op de begane grond, die woont hier ook niet fijn. Dus dit is wel een uitdaging. Hoe doe je dat in dat financiële krachtenspel,

▶ 1:01:44wetende dat elke ontwikkeling eigenlijk geld tekort komt? Hoe doe je dit nou goed? Want hier hebben we vijftig jaar last van als het niet langer is. Andere belangrijke kaders is de omgang met cultuurhistorie. We hebben rijksmonumenten, gemeentelijk monumenten, beschermde stadsgezichten, al dat soort zaken. Dus dat is ook iets wat we natuurlijk wel meenemen. Duurzaam bouwen, hoe kunnen we daar stappen in zetten? Dit is allerlei projecten ook gescoord van hoe scoren ze nou op Paris proof? Tenzij noemen we dat die gele streep? Alle projecten moeten links van de gele streep zitten. Ze zitten allemaal nog rechts, dus dat laat ook zien hoe ingewikkeld die opgave is. Maar tegelijkertijd hoe vastgeroest we misschien nog zitten in in de oude patronen. De impact van klimaatverandering. Hoe ga je daar mee om? Kijken we ook natuurlijk naar waterberging. Hittestress in gebouwen. Je hebt het vast ook wel gelezen. Nieuwe woningen, nieuwe gebouwen. We hebben enorm

▶ 1:02:45veel last van hittestress, want we isoleren heel goed in de winter. Maar in de zomer houden ze al die hitte goed vast. Ja, hoe ga je daarmee om? Dus die impact wordt groter en groter. En dan moet je ook vanuit je stedenbouw over nadenken van ja, wat betekent dat dan?. En dan loop je ook weer aan tegen tegenstrijdige regels. Want vanuit toegankelijkheid superbelangrijk is een drempel. Uit den boze. Maar als je op de begane grond woont en je hebt deze bui, dan ben je ontzettend blij als je een drempel hebt,. Want anders loopt het zo naar binnen. Of misschien een klein trappetje. Maar dat is dus wel de ingewikkeldheid. We hebben regels die heel belangrijk zijn. En hoe maak je nu die afweging? Nou, in dat spel moeten wij zien te opereren en uiteindelijk dat, nou ja, toch die goede stad zien te maken. Nou, we vergroenen heel veel, dus we kunnen ook niet klakkeloos overal verdichten en is een voorbeeld van een schoolplein in tussen dijken. En we zijn ook nog eens 111 stad in de delta. Ook niet onbelangrijk. Ehm.

▶ 1:03:46En wat daar vooral belangrijk in is, is de omgang met de uitgifte pijlen. Want dat uitgifte peil van ontwikkelingen gaat steeds meer omhoog omdat de zeespiegel verwachting, de stijging ook omhoog gaat. Maar we vinden het ook belangrijk om bijvoorbeeld een hotel New York te behouden, die toch echt wel een stukje lager ligt. Dus als je niet oppast gaat in de openbare ruimte wordt het één grote rollercoaster. En hoe los je dat dan ook weer slim op? Nou, dat zijn dagelijkse dingen die we bijvoorbeeld bij de Kaymer rivier haven. Op moeten zien te lossen, om dat toch prettig voor iedereen te doen en toch veilig. Dat was het tweede deel, zodat ze allemaal bagage die wij meenemen in ons dagelijks werk. Hoe werken we dan aan de stad vanuit stedenbouw? Ik heb er al een hoop over gezegd. Hier even een opsomming en dat zal ik zo nog even laten zien. De stad is niet een optelsom van losse projecten. Dat is een hele belangrijke voor ons. Wij kijken altijd naar het project, maar we betrekken, want we werken voor de

▶ 1:04:46gemeente Rotterdam. We betrekken daar altijd de wijk en de stad bij. Wat voegt daaraan toe. En zoals ik net ook al zei, het gaat ook over die beleving. En die verhalen kan je identificeren met de plek. We kijken naar de korte termijn en de lange termijn. Dus we zijn ons bewust dat wat we nu doen er over vijftig jaar ook nog staat. We koppelen andere vraagstukken. Heb ik al iets over gezegd, zoals bijvoorbeeld eenzaamheid, sociale vraagstukken. Die koppelen we nadrukkelijk. Aan ons werk. Die vertalen we ruimtelijk. En we kijken ook wel van ja, zo'n gebiedsontwikkeling Kop van Zuid duurt ook al veertig jaar, dertig jaar. Wat kan er morgen al beter zijn? En waar zou je dan op in moeten zetten?. Het besef hoort er dan bij dat de stad nooit af is, dus dat gaat altijd door. Dus je moet flexibiliteit in je plannen hebben. We zien ook dat kwaliteit zich bewijst waar echt kwaliteit gemaakt is. Dat is vandaag de dag. Negen van de tien keer werkt het ook nog heel goed. Je kan het mooi of lelijk vinden, maar het werkt wel heel erg goed. Of het wordt ook enorm gewaardeerd. Inzichten

▶ 1:05:49veranderen als je de wederopbouw of de stadsvernieuwing vergelijkt. Dat is echt een wereld van verschil. En hoe we er nu naar kijken is ook weer anders. Maar uiteindelijk, wat ik altijd zeg we bouwen niet om gebouwen te maken, we bouwen voor de Rotterdammer, we bouwen voor mensen. Dus die mens die moet centraal staan. En die eerste hoogbouw. Super anoniem. De hoogbouw van vandaag de dag is dat niet. Nou, hoe doen we dat? We versterken de identiteit van de wijk, dus we kijken nadrukkelijk wat is er nou? Nou, dit is ook weer even een quiz. Vraagje. Ik heb er niet niet bijgezet waar het is. Kijk,. Jij herkent het direct. Dit is inderdaad Carnisse. Het is aan de Urkersingel. Carnisse is natuurlijk voor een heel groot deel kommer en kwel. Als je de kranten leest. Er is ook veel aandacht voor nodig en tegelijkertijd is het echt wel op plekken. Ontzettend mooi ook. Tuurlijk, de fundering moet natuurlijk wel goed zijn. Maar die trots mag echt wel ook in die wijk zitten. Een andere.. Waar is dit?.

▶ 1:06:51Nee, het is niet laag geland. Hij is en hij is al onder Lombardije. Nee, dit is de Lamprei buurt in Hoogvliet. Maar daar zie je al. Daar begint het al. Dit zegt natuurlijk wel iets. Ook dit is misschien best wel eenvormig. Dit zie je overal terug. Uh, in heel veel van die naoorlogse wijken. Dus het is ook het zoeken wat is van hier, van deze wijk, de identiteit. Maar hoe kan je hier ook ruimte voor verbetering aanbrengen? En toch die identiteit wat versterken zodat misschien als. Hier wordt ook flink opgeknapt. Is de bedoeling door corporaties dat over een jaar of acht we allemaal herkennen dat dit Hoogvliet is,. Of een wijk in Hoogvliet?. Dit herkennen we denk ik allemaal. Het staat er ook bij. Dit is het Oude Noorden en dit koesteren we ook. Hier is het ineens. Iedereen heeft ongeveer dit plaatje in zijn hoofd bij het Oude Noorden. Dat is natuurlijk wel heel erg krachtig. En hoe zorg je nou dat een plaatje bij een wijk dat iedereen dat gewoon

▶ 1:07:53heeft? Dus het koesteren van een identiteit is wel heel erg belangrijk. En dan zie je dus ook als wij hier een sloop nieuwbouwplan krijgen,. Dan zetten we hier wat minder in op verdichting. Denk er, dan sluiten we juist meer aan op twee lagen. Drie lagen die er is om juist deze kwaliteit overeind te houden. In Crooswijk. Aan de andere kant van de Crooswijkseweg. Jullie zijn volgens mij in het westelijk deel vooral geweest of zo. Ik weet niet of jullie ook hier zijn gaan lopen en het van me kerngebied noemen we dit. Daar hebben we ook nadrukkelijk gezocht voor die ruimte, voor verbetering. Want ook hier zie je dat stratenpatroon uit de stadsvernieuwing. Dat doolhof, dat is hier aanwezig. De afbakening van de openbare ruimte is heel erg onduidelijk. Er moet geïnvesteerd worden in die woningen, vijftig jaar oud inmiddels de ingrepen die gedaan zijn. Dus daar is een masterplan voor gemaakt. Daar hebben we heel zorgvuldig gekeken. Wat is daar nodig? We hebben de structuur versterkt, eigenlijk verbeterd ten opzichte van wat het was

▶ 1:08:54gebeurd in de stadsvernieuwing. Maar we hebben ook gezocht naar verdichting en er zijn komen hier ongeveer zeventig woningen extra, dus het aantal sociaal blijft hetzelfde en er komt in een ander segment. Ik meen middenhuur wordt hieraan toegevoegd en er komt ook een school. Dus het meest rechterblokje wat je op de kaart ziet. Dus hier hebben we en wat verbeterslagen gemaakt. Maar de uitdaging is wel hoe doe je dit nou financieel? Want de AEX hebben jullie hier niet van langs gezien. En dat klopt ook, want er is hier geen grens. Dus het is per project financieel kijken wat er is. Er is een bijdrage vanuit de openbare ruimte om daarin te investeren. Het is eigenlijk een beetje wat financiële plukjes links en rechts maken dit plan Nou en? Hoe kunnen we dat nou ook slimmer doen? Een afdoening van de motie recent voor de. Het meer gebiedsgericht werken met de corporaties gaat hier ook nadrukkelijk over. Kan je toch niet slimmer? Uhm. Uh meer vanuit de gebieds exploitatie. Uh, werken aan dit soort wijken en uitwisselen tussen projecten.

▶ 1:09:57Maar hier zie je dat we die verdichtingsslag nadrukkelijk hebben toegevoegd. En die verdichting moet natuurlijk ook toegevoegde waarde hebben. Niet zomaar klakkeloos woningen toevoegen, maar met toegevoegde waarde. Dit is in het Oude Westen. Odeon. Aan de overkant is twee lagen met een kap of vier lagen. Toch hebben we hier gezegd. Hier mag wel flink wat hoger uiteindelijk zes lagen. Dat is wel in twee stappen gedaan. Dus wij hebben vanuit stedenbouw ook gezegd kijk nou of je vier lagen in die gouverneursstraat aanhoudt en ruim zes lagen aan de kant van het wijkpark. Dan heb je ook meer ogen op het wijkpark Oude Westen, wat heel belangrijk is, want we kennen daar ook de problematiek. Het sluit ook aan op de gouverneur straat. En je kan toch heel veel woningen bouwen. En je hebt een uniek project, want dit hoort echt op deze plek. Dus zo kijken we ook weer. Dus dan vind ik zelf ook een mooi voorbeeld van verdichtingszoeken en ook die toegevoegde waarde in de wijk. Deze focus nu even op die vooroorlogse

▶ 1:10:57stadswijken. Links. Is door corporatie gedaan. Fundering was ongelooflijk slecht. Wij wilden best inzetten op behoud en eerlijk gezegd. Maar die was te slecht. Dus er is nieuwbouw gepleegd. Je herkent nog die architectuur van de oude stadswijk, terwijl het ook wel modern is. Maar we hebben gezegd we gaan hier van drie, vier lagen gaan we naar vijf lagen, want rechts is al een keer hebben we ingezet met vijf lagen. Dat zie je nog net met nieuwbouw. Dat waren koopwoningen. Dus wij dachten hey, hier kunnen we binnen de identiteit van de wijk blijven, maar toch verdichten. En hebben we het niet over twee lagen toevoegen. Nou, soms wel net zeker, maar over één of twee lagen toevoegen aan zo'n wijk, maar daarmee wel de identiteit versterken. Bij Hart van Zuid geldt eigenlijk precies hetzelfde, toch? Die omgang met cultuurhistorie. Links. Het zwembad zit in dat oude pand. Iedereen kent dat oude pand en het is gelukt om een heel bijzonder zwembad te maken door dat oude,

▶ 1:12:00wat ook een deelgemeente kantoor was, overeind te houden. Rechts de metro. Het station. Post 65 zou je kunnen zeggen. Hebben we ook gekeken? Juist. Wat is de. Het is misschien lelijk. Daar beneden is het afschuwelijk. Maar we hebben gezegd wat is nou de kwaliteit van het metrostation? En laten we dat als basis kiezen voor die aanpak van het station. Nou, ik beloof jullie, het wordt echt fantastisch. Je kan ook kijken er zitten heel mooi houten plafonds, zitten er nu in. Wordt echt ontzettend mooi en is natuurlijk heel erg belangrijk om ervoor te zorgen dat als wij volgens de stadsvisie verdichten nabij OV knooppunten, dat die OV knooppunten er wel een beetje fatsoenlijk uitzien,. Want anders gaat niemand met OV. En dan krijg je een groot probleem, want de parkeernorm is daar natuurlijk op afgesteld of afgestemd. Dus dit is een ander voorbeeld. En dit laat ook nog maar eens een keer. Ook dit is ook naoorlogse wijk. Rechts is wat het was. En eh, nou ja,

▶ 1:13:04ik zit er een beetje voor, maar links zien jullie heel goed wat het is geworden in de renovatie. Dit is op sociaal vlak ongelofelijk belangrijk, want er is nu contact tussen de mensen en het was super anoniem. Het is niet drempelloos, maar je woont net even iets hoger dan de openbare ruimte. Super fijn!. Maar kan jullie ook vertellen. Dat dit in de eerste bezuiniging in principe er altijd meteen afvalt. Want als je met zo'n project bezig bent. En je moet bezuinigen in een laat stadium, dan zijn de makkelijke dingen die je er makkelijk even uit kan halen het makkelijkst om op te bezuinigen. Dat is niet de funderingspaal. Maar het is wel zo'n trappetje. Terwijl dit de kwaliteit is die ongelooflijk belangrijk is als je die mens centraal zet. Dus wij sturen hier als stedenbouw altijd enorm op. En tegelijkertijd wil je ook eigenlijk ruimte geven aan mensen dat ze gewoon die

▶ 1:14:05wijk of die buurt kunnen omarmen. Vanuit Rotterdams weerwoord hebben we natuurlijk al gezegd je mag. JT. Je mag die anderhalve steen eruit halen. Nou ja, dan zie je voorbeelden. Ik kwam deze laatst tegen. Ik fiets heel veel door de stad. Dat vind ik leuk en vind ik ook belangrijk voor mijn vak trouwens. Het is ook dit een gigantische metalen plaat. Ik word er echt heel erg vrolijk van. Die mevrouw die daar loopt is redelijk, die heeft er geen oog voor. Die komt er misschien heel vaak langs hè, die zit op de telefoon,. Maar hier loop je fijn langs. En ik denk ook die ziet allemaal stoeltjes buiten zitten, dat die bewoners vaak buiten zitten. Dan heb je contact met je buren. Wat zeg je?. Ja, ja, maar ik denk dat ze ook geen last hadden van de hittestress afgelopen zomer. Dat is dan weer de andere kant. En rechts zie je ook nog een. De buitenzonwering is ook iets waar wij op hameren. Zorg voor de zonwering in elk nieuwbouwproject is ook geen vanzelfsprekendheid. Ik had pas nog een project en daar werd het als optie aangeboden in de toren. Maar wie gaat dan nog ze buiten zonwering aanbieden. Of aanbrengen? Maar dit is

▶ 1:15:07natuurlijk fantastisch en dit maakt de stad. Dit, dit, Dit is. Dit is leuk. Dit is ook weer die verhalen. Dit is ook stedenbouw, maar dat zijn die verhalen en die identiteit. Ik heb jullie voor de zomer meegenomen in het besluitvormingsmodel. Hier zie je dat nog een keer. Dus vanuit stedenbouw werken we heel nadrukkelijk in die stappen van de grote lijn. En steeds concreter bij gebiedsontwikkelingen en bij projecten. Nou eerst, Wat is nou de ambitie die we hier willen bereiken? Welke keuzes maken we? Wat doen we dan niet? Maar goed, dat komt ook bij jullie vaak langs dan. En wat leggen we vast in uitgangspunten? Dan zijn we al ruim over de helft. Ga ik naar hoofdstuk vier, dan laat ik wat voorbeelden nog zien. Ik heb al wat dingen eigenlijk verduidelijkt aan de hand van voorbeelden, maar daar ga ik nog eventjes wat wat verder mee. Om jullie een idee te geven hoe werken we nou aan die projecten?. Brigitte weet er alles van, want die werkt al. Uh, dat is uh. Maar

▶ 1:16:094A5 is haar dagelijks werk. Uhm, maar meer Met 4A5 zijn we begonnen met een ruimtelijk kader. Je zou kunnen zeggen een soort uh, nou ja, uh, plan voor het totaal structuurplan. Bijna een uitwerking van de omgevingsvisie, waarin we al een aantal hoofdlijnen vastleggen en waarin we zeggen wonen en werken moet gecombineerd he. Maar dit is een belangrijk vertrekpunt en je ziet ook die roze lijn. Dat is een hele belangrijke lijn, de hoofddrager van de wijk. En die zie je ook elke keer terugkomen. Dus hier zijn we mee vertrokken. Wat we toen ook gedaan hebben om dat toch belangrijk is. Het is een gebied waar nu nog bijna niemand woont. Hoe identificeer je er nou? Met dat gebied hebben we een tentoonstelling gemaakt. De aard van de plek. Dus een onderzoek. Wat is nou meer begraven in het verleden en wat kan het in de toekomst zijn? Nou, daar hebben we ook debatten over georganiseerd. Tentoonstellingen om ook gewoon Rotterdammers bij te betrekken. Want het is die zoektocht naar het karakter van Merlijn Vierhaven. En we hebben ook aan de voorkant gezegd als ambitie, hè, maar we vier haven is niet. Katendrecht is ook niet de Kaai.

▶ 1:17:11Maar wat is het dan wel?. Nou, en dat hebben we doorvertaald in dit masterplan is het stedenbouwkundig plan ook voor De Merwe pieren. Nou, daar zijn de eerste tenders zijn gedaan. Uh, De eerste gebouwen zullen binnenkort uh ook uh gestart uh worden. En dit is dan het plan waar je uhm uh, waar je een stap dieper uhm ziet hoe we dat doen? Je ziet ook weer nadrukkelijk de aanhechting op Oud-Matten Essen,. Want dat is ook een doelstelling van de omgevingsvisie. Grote gebiedsontwikkeling en de wijken daaromheen moeten daarvan kunnen profiteren. En je ziet links ook die groen zone, de scheiding tussen gemeente Schiedam en Rotterdam. Die gaat eigenlijk door in een park en vervolgens het water bekken van. Dit deel van de rivier haven, om die verbinding ook visueel goed te leggen. Een ander voorbeeld ook met verdichting is deze de Oranjeboom straat. Ooit een straat met heel veel allure.

▶ 1:18:13Nou, daar wil je ook stappen in zetten. Hoe breng je die allure dan terug? Dat staat voorop. Niet zozeer verdichting, maar die allure kan vast wel wat verdichting. Nou, hier dachten we ik kan zeker verdichting. Op deze plek stond ooit een kerk. Nou, er zijn heel veel kerken gesloopt in Rotterdam en hier stond er ook eentje. Wat er terug gebouwd is, zie je rechtsboven in de jaren zeventig. Een schooltje van twee lagen. Die school ging op een gegeven moment op de verkoop lijst van vastgoed,. Want die stond leeg. Veranderingen in waar die scholen zitten en die kan je als maatschappelijke voorziening vastgoed, kan je die verkopen?. Wij hebben toen gezegd ja, wacht eens even. Op zich hartstikke goed, maar kan dat niet anders? Ooit stond hier een kerk. Is dit niet een fantastische plek om te zeggen hier gaan we weer verdichten. En. Het idee van vroeger dat daar een toren was, kunnen we dat niet terug bouwen met woningbouw? Nou, dat hebben we in gang gezet. Daarvoor moet natuurlijk het

▶ 1:19:14omgevingsplan wijzigen. Maar dat is hier gebeurd en dit is gerealiseerd en er zijn heel veel woningen op deze plek gebouwd. Maar ook door wel de vraag te stellen van ja. Niet zomaar dat vastgoed verkopen op andere plekken misschien wel, maar hier nou juist niet. En je ziet de verdichtingslag die hier is gemaakt. En tegelijkertijd die allure van die Oranjeboom straat die een boost heeft gegeven gekregen. Een ander voorbeeld zijn de Fenixloodsen. Het verhaal van Katendrecht naar Katendrecht draait om het verhaal. Tuurlijk, er is heel veel verdicht, maar het verhaal Katendrecht, Iedereen snapt dat beeld van Katendrecht, van die oude Havenwijk midden in de haven. Nou, deze loods hebben wij ooit aangekocht als gemeente om de Rijnhaven brug te kunnen aanleggen. Maar die Fenixloodsen waren ook al gedacht om te slopen. Dat stond al bij wijze van spreken in de boeken. In ieder geval financieel was die al gesloopt.

▶ 1:20:14Toen hebben wij ook gezegd van ja maar wacht eens even, die loodsen. Het Is toch fantastisch om die te hebben? Waarom zou je die slopen? Wat kan je ermee? Laten we dat onderzoek eerst eens doen en tegelijkertijd die verdichtingsvraag. Dus toen zijn wij met het voorstel gekomen om die toren die daar gedacht werd, was. Maar dat is een kopie van de Wilhelminapier. En Katendrecht is niet. De Wilhelminapier heeft zijn eigen verhaal om die toren op zijn kant bovenop die loods te zetten. Dat zijn we gaan onderzoeken. Dat is gelukt. Het staat er en je hebt een uniek woonproject. 200 woningen geloof ik. Midden in de stad, wat nergens anders te vinden is, misschien wel gekopieerd wordt. Maar dit is de identiteit van de plek. Nou en later is natuurlijk die andere loods tot museum verbouwd. Nou, dat beeld gaat de hele wereld over. Maar het begint dus wel met te zeggen van jongens, laten we nou kijken wat we hebben en niet klakkeloos meteen slopen en vooruitkijken. Nou, dat is hier een voorbeeld. Een ander voorbeeld. Is in Bloemhof. Binnen die rode cirkel zie je dat rooie blokje dat ze Dahlia blok.

▶ 1:21:17Kennen jullie misschien ook wel. Hebben we ook. Uhm. Uh, hoe heet dat? Uh. Mmm. Recht van eerste koop. Hoe heet t ook alweer? Uh beslissing uh. Wet. V Ja www.g Wet voorkeursrecht Gemeenten uh op losgelaten Uh om dat te slopen. Maar het is een heel belangrijk kruispunt van twee singels daar midden in. Bloemhof. Je ziet rechtsboven nog een beetje hoe het aan de achterkant was. Daar is nieuwbouw. Dat is nu opgeleverd. Maar daarvan hebben we ook gezegd ja, die voorkant, aan dat kruispunt van die singels, houdt dat nou overeind? Dat zie je links. We hebben toen ook gezegd dit was nog de tijd van de gezinswoningen langs die singel. Zorg nou op z'n minst dat je vier lagen doortrekt langs die singel. Dan heb je een wand aan de Singel. Dus daar hebben we eigenlijk het besluit om hier eensgezind wooninkjes te bouwen ter discussie gesteld. Nou, dat is gelukt, want dat zijn nu BBO's twee. Het is vier uh lagen langs de Singel. Je

▶ 1:22:18ziet hoe die lijn nu doorgaat. Dus stedenbouwkundig verbind je dat met elkaar en je maakt ook meer woningen. Aan de andere kant, daar waar het Patrimonium Hof ligt, hebben we wel die eengezinswoningen. Behouden, zou je kunnen zeggen in het plan, omdat je daarmee ook de aansluiting van het Patrimonium Hof op de overzijde van de straat goed kan maken en hier nu een mooi straatje hebt. Je ziet hier ook weer de uitdaging. Met de uitgifte pijlen. Zie je wat er gedaan is. Er staat hier gewoon letterlijk een keer, want in de straat. Dus daar zie je ook weer het spanning. We gaan uitgiftepeil verhogen, want dat is ontzettend belangrijk in de stad, ook voor klimaatverandering. Maar ja, hoe sluit je dan op het bestaande? Nou ja, dan krijg je dus als we niet oppassen steeds meer van dit soort kunstgrepen in de straten keer, Want daar toch nog een strookje groen langs, dan een uitstapstrook en dan het parkeren. Je verliest eigenlijk best wel veel ruimte op deze manier, Maar dat is dus een. Nou ja, een flinke uitdaging bij dit soort projecten. Maar wat wel heel mooi is dat er is

▶ 1:23:20gezocht naar het parkeren om dat slim op te lossen en een grote binnentuin te maken. Dus hier zie je dat eigenlijk de woningen een terras hebben aan het binnen terrein en een gemeenschappelijk binnenterrein. Daarmee kan je grotere bomen laten groeien, want mensen willen vaak geen grote bomen in hun tuin. Je kan voorkomen dat tuinen volledig bestraat worden, want we hadden ook gewoon tot in het midden de tuinen kunnen doen met een achterpad, maar daar hebben nadrukkelijk niet voor gekozen. Bewoners zijn hier heel blij ook mee, dus dit is voor sociale ontmoeting een stuk beter. Want je ontmoet elkaar, want je kan vanaf het terras die binnentuin inlopen. Je hebt veel meer ruimte voor bomen. Daardoor kan het koeler blijven en het parkeren is slim opgelost. Alleen dit zijn koopwoningen en hier kan je dat dus in de prijs verdisconteren. Die dure parkeeroplossing, Hoe doe je dat op andere plekken?. En dit is ook zo'n voorbeeld. Dit is het wallusblok, die € 1 woningen destijds. Die hebben precies hetzelfde.

▶ 1:24:22Kleine tuintjes, groot gemeenschappelijk binnen terrein. Maar ik denk als dit volstaat met parkeren. En ook die voorbeelden hebben we, dan is het op een hete zomer. Zoals we afgelopen zomer hebben is het tien graden warmer en spelende kinderen heb je dan ook niet. Dus dat ze elke keer de keuze van ja, waar ga je nou voor en hoe ga je ook met met die auto bijvoorbeeld om?. Nou, de Rijnhaven had ik al genoemd. De verplicht sociale ruimte maken, dat zat in de tender voor dat eerste blok. De winnaar is inmiddels bekend. En het leuke is ook dat die. Partijen die hadden ingeschreven voor de tender ook zei ja. Dit zette ons ook weer echt even aan het denken. Dus we hebben ze ook wel weer op scherp gezet door dit soort vragen te stellen. Hoe zorg je nou dat die sociale interactie in een ontwikkeling zit? En tegelijkertijd, het duurt nog wel even voordat het er staat. Hoe kan je ook toch? Dat is misschien wel een erfenis van de wederopbouw. Groots denken, maar tegelijkertijd oog hebben voor wat er morgen beter is en hoe je toch ook die mensen centraal stelt. Nou, dan is dit

▶ 1:25:23een prachtig voorbeeld. Dat eerste stukje park hebben we aangelegd. We hebben ervoor gezorgd dat. Nou, we zwemmen gedogen, want het mag officieel nog steeds niet. Ja, en het is een enorm succes. En die Rijnhaven staat enorm op de kaart. Iedereen weet ja, je kan daar straks in die plannen kan je zwemmen, maar je kan er nu al zwemmen. Volgens mij vandaag de laatste dag trouwens. Een ander voorbeeld. De Laan op Zuid zijn we nog steeds mee bezig. Parkstad. Dit was een aantal jaar geleden. Toen begonnen we vanuit de Kop van Zuid al met de Laan op Zuid. Je ziet al die appartementengebouwen langs de Laan op Zuid. Je ziet het hele spoor emplacement. Op de voorgrond ook nog de dijk en dan de Afrikaanderwijk, de twee Bosbuurt. Dit is wat het wat het ooit was. Hier hebben we ook weer gezegd vanuit het stedenbouwkundig plan. Dat hebben wij niet als gemeente gemaakt, maar daar is een partij voor ingehuurd, want dat gebeurt ook. We maken niet alle plannen zelf. Van nou, hoe kan

▶ 1:26:26je nou niet een nieuwe buurt op dat emplacement maken, maar kan je zorgen dat de Afrikaanderwijk in de Kop van Zuid aan elkaar zitten?. Dus straten doortrekken. De Paul Krugerstraat kan je nu naar de Laan op Zuid. Acht jaar geleden of zoiets. Kon dat niet, dan liep je dood op de dijk. Dan moest je de hoek om. De brede dijk, dat is die grote rode streep aan de bovenkant vanaf Katendrecht. Dat kon niet. Je kon niet naar een beetje kruip. Door sluip door kon je wel onder een gebouw door, maar dat was er niet. Maar hiermee ontsluit je dus de buurt. Kunnen mensen gaan wandelen, loop je ook makkelijker. Bijvoorbeeld naar de vuurplaat voor je, voor je boodschappen. Wij denken dat dat heel erg belangrijk is. Die behoefte aan groen is niet één groot stadspark geworden, maar dat zijn kleine parkjes geworden, gekoppeld aan de dijk, zodat je ook een looproute hebt met dijkjes voor de mensen. Maar wat ook hier speelde. Je ziet langs de Laan op Zuid. Vanuit de Kop van Zuid zag je allemaal appartementengebouwen. Hier hadden we weer te maken met we moeten

▶ 1:27:29gezinswoningen bouwen. Bouwen voor die sociale steiger. Nou, we hebben toen wel gezegd langs de Laan op Zuid, alsjeblieft, zorg dan dat je met die met die eensgezinswoning op z'n minst veertien meter hoog bouwt. Een beetje zoals de Mathenesserlaan, dat is ook een stuk hoger dan daarachter. Gelukkig kwam er al vrij snel ook de roep om meer appartementen, dus wij hebben in dat plan langzaamaan meer verdicht en appartementengebouwen toegevoegd. En dan zie je hier een voorbeeld. Maar die zit gekoppeld, zit tegen de zijkant van grondgebonden woningen aan. Maar hiermee kunnen we toch nog wel een hoop stedelijkheid realiseren, ondanks de lage dichtheid van de eengezinswoningen. En in latere fase hebben we eigenlijk die verdichting veel harder doorgezet. We hebben gezegd van nou, die blokken zijn misschien niet zo heel hoog, nou toch nog vijf lagen, maar dan. In de vorm van van eh accenten erbovenop. Kunnen we toch nog wel flink verdichten om uhm, om wel meer woningen te maken en om die

▶ 1:28:30stedelijkheid langs die Laan op Zuid te realiseren. Dus dat betekent ook de uitdaging, zoals hier ook staat flexibiliteit in de plannen, in je stedenbouwkundige plannen om uiteindelijk meer verdichting toe te staan en toe te laten. En in de oostflank is dat natuurlijk ook de vraag bij de brug en dit plan. En je ziet uiteindelijk hoe Parkstad overgaat in Waterkant, Stadion Park en hoe dat dus uiteindelijk allemaal tot één geheel Wordt gemaakt en ook hoe de verbindingen met Hillesluis worden gemaakt. En dat de mensen straks op de Beijerlandselaan hun dagelijkse boodschappen doen en niet in Waterkant zelf. Maar zo proberen we dus echt wel naar wat wij dan noemen stad te maken en het zo in elkaar te schuiven. Ondanks dat je misschien als vertrekpunt grondgebonden woningen had. En. Daarmee heb ik denk ik een heleboel verteld hoe wij vanuit stedenbouw nadenken over die verdichting.

▶ 1:29:31Flexibiliteit in de tijd om toch meer verdichting toe te staan. Op de ene plek wat meer dan op de andere plek, om uiteindelijk toch die identiteit per plek stevig te verankeren. Laatste gaat over optoppen beter benutten. Hier zie je de kaart met alle het aanbod van nieuwbouwprojecten. Nou, dat zijn. Duizelingwekkende cijfers zou je kunnen zeggen. Dat gaat om duizenden woningen. Maar dat zit dus allemaal in die grote nieuwbouwprojecten. Denk aan Merwevierhaven, denk aan de Oostflank. Stadionpark in de binnenstad. Dat zijn grote ontwikkelingen. Dat maakt je ook. Kwetsbaar,. Hè, Want er gebeurt heel veel in de wereld. Met de Straat van Hormuz, die dicht ging, was een enorme push. Niet alleen voor de benzinepomp, maar ook alle bouwmaterialen. Die prijzen, die vliegen.

▶ 1:30:31Dan gaat de prijs omhoog. Dus we moeten niet alleen kijken naar die grote ontwikkelingen. Die ook nadrukkelijk in de US of natuurlijk genoemd zijn, maar we moeten ook kijken wat kunnen we nog meer doen om wel die woonvraag, die roep om extra woningen te realiseren? En dan is. Een voorbeeld is bijvoorbeeld optoppen. Nou, dit is een willekeurig voorbeeld. Ik dacht in Zuidwijk ja, hier zou je. Op dit flatje zou je best een laag erbovenop kunnen zetten. Is nog ingewikkeld, maar wij denken stedenbouwkundig dat het best zou zou kunnen. Dus je moet ook kijken in die bestaande wijken. Hoe kan je die wijken verbeteren en tegelijkertijd ook daar woningen toevoegen? Met als voordeel natuurlijk ook meer draagvlak voor voorzieningen. Want we wonen steeds meer in ons eentje in een woning, wat gewoon betekent dat de huisartsenpost of dat soort dingen, dat die te weinig mensen hebben. Om van te leven. Uhm, hier is het al gerealiseerd. De Klapwijk in Alexanderprinsen land Uhm

▶ 1:31:35is één laag toegevoegd. Het hadden er best twee kunnen zijn, maar de initiatiefnemer heeft gekozen voor één binnen zijn financiële marge. Dus dat laat ook zien wij kunnen het wel willen, maar de initiatiefnemer moet het ook kunnen. Maar dit is een mooi voorbeeld waar de hele het hele gebouw gerenoveerd is en tegelijkertijd een laag toegevoegd is. En dat vinden we ook wel belangrijk voor dat oppompen. Dat je ook altijd daarnaar kijkt naar grote voorbeelden hebben we natuurlijk ook genoeg in de stad. Fenix Loods hebben jullie al voorbij zien komen. Deze ook. We zijn bijna vergeten hoe het eruit zag met links, maar daar is wel. Een grote hoeveelheid woningen bovenop gebouwd. En die constructie? Die boort zich aan de achterkant door dat bestaande gebouw. Bij dat beter benut. Bij de optocht hebben we wel een aantal fikse uitdagingen,. Want zomaar even een parkeergarage maken op het binnenterrein, dat ja, dat dat, dat lukt niet. Euh,. Extra parkeervergunningen afgeven, Ja, dat is ook natuurlijk een vraagstuk. Dus zeker dat

▶ 1:32:38parkeren, dat is een heel belangrijke uitdaging bij. Het beter benutten van die bestaande voorraad en wat er om wat er is. Het grondbeleid is er ook zo eentje en dan kom ik zo ook nog wel eventjes op terug. Kan je de verdiensten van wat je er erop zet. Nou, in de VvE in het bestaande gebouw stoppen? Of moet er afgedragen worden aan de gemeente?. In principe is het dat laatste. Nou, daar hebben we wel wat uh op uh op bedacht. Uh, het omgevingsplan. Wat past er in het omgevingsplan? Kan je er zomaar een laag op zetten? En wat is die procedure? Kan heel ingewikkeld uh zijn. Omgang met VvE's. Nou, dat is ongeveer het moeilijkste wat er is. Echt heel ingewikkeld dus daar hebben we het Rijk voor nodig om daar misschien meer uhm. Nou ja, ruimte te geven. De staat van de fundering en de constructie. Je kan niet overal zomaar drie lagen bovenop zetten. En bij die Fenixloods konden we drie lagen opzetten, want dat was een. Er stond heel veel in die loodsen, dus dat was een zware constructie. Uiteindelijk zetten we er nog veel meer op, dus had

▶ 1:33:41een extra fundering nodig. Maar dat is wel een belangrijke afweging ook. En dus ja, profiteert die bestaande bewoner? Want je krijgt zomaar iets op je dak. Maar wat levert het op voor jou?. Is een belangrijke vraag. Nou, daarvoor hebben we een kader optoppen waar jullie volgende week uh. Uh, in de raad is dat volgende week toch?. Ja. In de commissie Ja precies uh over gaan hebben dus dan uhm,. Kunt u dan ook nog wel wat uh wat vragen stellen? Maar dat kader, dat hebben we opgesteld om eigenlijk duidelijk aan te geven vanuit de gemeente Wat denken wij nou wat er mag? Dus niet elke initiatiefnemer moet naar ons een vraag stellen van mag ik dit? Nee, we hebben dit kader. Als je daarnaar kijkt, dan krijg je eigenlijk, nou ja, een soort van spelregels. Ben ik zo'n gebouw? Sta ik hier? Ja. Nee. Uhm. En dan weet je waar je aan toe bent. Nou, het gaat vooral over wat wij noemen buitenplannen. De rechter. Het omgevingsplan, is strak om het

▶ 1:34:41bestaande gebouw heen, dus je wil eigenlijk ruimte om af te wijken van het omgevingsplan. Want als het binnen plans is, dan kan je gewoon. Uhm uh ja eigenlijk je omgevingsvergunning aanvragen. Dus daar hebben we het over. Past niet in dat omgevingsplan. We hebben ook gezegd voor vooral dat optoppen. We hebben ongelooflijk veel platte daken. Laten we daar nou eerst eens naar kijken. Dus heb je een wooncomplex met een plat dak? Neem die klapwiek die we net zagen of dat blokje in. Uh uh in uh Zuid wijk. Uhm,. Daar kan je wat mee. We hebben ook gezegd als het monument is ja, dat maakt het wel ingewikkeld, dan willen we toch. Nou, dan moeten we secuur d'r zijn. Beschermd stadsgezicht idem dito. Dan geldt dat kader niet. En we hebben ook gezegd eigenlijk heel simpel we gaan het niet ingewikkeld maken. Hebben we lang op gepuzzeld. Hoeveel ruimte biedt je? Maar, hebben we gezegd, je mag altijd maximaal twee lagen erbovenop zetten. De

▶ 1:35:41ervaring leert dat drie lagen ergens bovenop zetten ook wel heel ingewikkeld en zwaar wordt. Uhm. Dat betekent dat je dus ook gewoon één laag d'rop kan zetten, maar maximaal twee lagen. Dat is de ruimte die we binnen bieden, eigenlijk voor alle wooncomplexen met een plat dak. Om die verdichting en die roep om extra woningen om die mogelijk te maken en die helderheid te bieden,. Betekent dat voorbeeldje. Hier. Hier zouden dan twee lagen maximaal bovenop kunnen. Ik denk dat ik hoop dat jullie het ook met me eens zijn dat als je daar weer vier lagen bovenop gaat zetten, ja dan. Dan wordt de verhouding tussen het bestaande gebouw wat je er op zet misschien ook wel heel verschillend. Want we hebben wel gezegd dat bestaande gebouw is de basis en je voegt iets toe. We zijn bijna aan het eind. Ja. Uhm. Om ervoor te zorgen dat je toch ook de identiteit van die wijk wel verstevigd en ook oog hebt voor wat er is, hebben we een

▶ 1:36:43aantal onder zes kopjes wat punten meegegeven, wat aandachtspunten over de ruimte, kwaliteit en de samenhang. Ook over de woonkwaliteit, de vierkante meters. Maar hoe kom je ook thuis? Hoe ga je om met mobiliteit?. Dat parkeren, nou dat noemde ik al. Dat is een behoorlijk vraagstuk. Dat is toch voor een deel maatwerk? Kan je nou door bijvoorbeeld meer deelauto's of wat meer fietsen. Parkeerplaatsen te realiseren, de autonorm wat verlagen? Kan je vrijstellingen bieden? Kan je salderen? Nou ja, dat zal je per plek wel moeten bekijken. Uhm wat? Wat belangrijk is. En als je ook weet wat er op die plek kan, dan weet je ook wat de behoefte is in zo'n in zo'n wijk Als men. Als daar heel veel mensen wonen die in de haven werken. Nou, en dan weet je dat je een ander vraagstuk hebt dan dat er heel veel mensen wonen die niet voor hun werk afhankelijk zijn van de auto. Of niet per se. Het gaat ook over duurzaamheid. Hoe kan je nou zorgen dat je al die kaders meeneemt? Dat je de daken wel inzet voor bijvoorbeeld

▶ 1:37:45zonnepanelen, water op water opvangen et cetera. En hoe kan je nou ook slim financieel kijken? Want ik zei al in principe, als je iets anders gaat doen, dan komt er een rekening van de gemeente. De ontheffing svergoeding. Nou, dat hebben we nu al aan de voorkant dicht gelegd door te zeggen Want als jij wilt stoppen, dan wil je eigenlijk aan de voorkant weten waar ben ik financieel aan toe? Want we hebben voorstellen gehad. Prachtige plannen van VvE's. Die hadden samen een plan gemaakt, maar die hadden niet gerekend op de ontheffing vergoeding van de gemeente. En toen viel het hele plan in duigen. Dus toen hebben we wel gedacht van hè, die duidelijkheid, die moeten we aan de voorkant bieden, gaan we niet residueel rekenen of wat dan ook achteraf. Dus we hebben gezegd er zijn vaste ontheffing svergoedingen. Dat staat in dit kader. € 0 als de sociale huurwoningen bovenop komen € 0. Als je de middenhuur of midden koopwoningen bovenop zet, is de ontheffing svergoeding en voor de vrije sector de minimum grondprijs € 268 per vierkante meter. Dat is aan de

▶ 1:38:46voorkant helder voor elke initiatiefnemer. Als ik ga optoppen, dan is dit uiteindelijk de rekening die ik eigenlijk zelf al kan betalen. Want als ik tien woningen van vijftig vierkante meter toevoeg, nou, dan kan je gewoon uitrekenen wat de ontheffing svergoeding is. Dat kan je meenemen in je businesscase. Helderheid aan de voorkant. En dat is denk ik wel een van de grootste uitdagingen ook hoe kan je financieel geld voor elke ontwikkeling? Hoe kan je financieel duidelijkheid geven aan de voorkant? En dat even over het kader optoppen en hoe we vanuit deze zes punten daarnaar kijken. We hadden ooit een programma klein en fijn. Dan konden mensen in de stad, als ze een plekje zagen, bij ons aankloppen en zeggen Nou, daar zou ik eigenlijk mijn woning wel willen bouwen. Dit is een voorbeeldje hier in het midden. Die vonden dat smalle kaveltje en hebben daar een eensgezind woninkje eh gebouwd. Nou, superleuk. Wij hadden het programma. Dat is weer gestopt, want het kostte best wel veel tijd. Maar ja,

▶ 1:39:48tegelijkertijd levert het ook wel heel veel op. Want dit en ook andere voorbeelden doen heel veel voor de buurt. Eh. En je maakt een aantal Rotterdammers ook ontzettend, eh ontzettend blij. Ehm. Ja. Ja klopt. Uhm. Maar op deze manier woningen toevoegen vinden we eigenlijk ook wel heel interessant. Dus hoe kunnen we niet alleen praten over optoppen,. Maar ook praten over nou ja, inbreiden of wat dan ook?. Dus links overal optoppen, wat kan daar? Nou, daar zie je ook een aantal die er meer zijn dan twee lagen. Ehm. Maar ook dus eh. En er is een heel onderzoek nu in het Oude Westen door gedaan door Platform Woonopgave. Hoe kan je nou met de bewoners trouwens hebben wij niet als gemeente gedaan. Dat is denk ik heel verstandig, want als wij als gemeente aankomen zien we gaan extra woningen zoeken bij u in de wijk. Maar dit was een superleuk proces dat vanuit platform, woonomgeving en met Omi onder andere met de bestaande bewoners is gekeken. Wat kunnen we nou doen? Nou, dat levert best wel wat

▶ 1:40:52wat op. Maar hoe kan je nou ergens als er een één laags pandje staat, daar wat woningen op zetten? Of een vergeten hoekje? Woningen bouwen, appartementen, gebouwtjes. Dat is waar we toch veel meer nadruk op willen gaan leggen. Dus woningen zoeken in die bestaande wijken. En om daarmee die wijk ook weer een impuls te geven. Nou, dat noemen wij beter benutten. Dat gaat dus over dat optoppen. Maar dat gaat ook over woningdelen. Het gaat over splitsen van woningen. Dat gaat over leegstand,. Woningen omzetten naar of leegstaande plekken omzetten naar woningen. Ik ben daar zelf wel sceptisch over om dat meteen naar woningen te doen. Want je ziet het hier op de begane grond een woning maken waar eerst een winkel was. Ja, voor je het weet heb je die gordijnen weer dicht. Terwijl dan is een huis van de toekomst natuurlijk een veel beter initiatief. Dus. Maar goed, het kan op sommige plekken prima transformeren en ook optoppen. Dit is aan de West Bank dus nu in aanbouw. Kantoorgebouw wat woningbouw wordt met twee lagen erbovenop. Of inbreiden

▶ 1:41:52ergens een gebouwtje aan toevoegen. Dit kennen jullie, want we hebben ook een technische sessie een keer gehad buiten over de welstandsnota en toen zijn we in dit rode gebouwtje geweest. Een aantal van jullie waren daar ook bij, maar dat is ook een plek. Die kwam niet vanuit de buurt, maar wel vanuit ons oog op het park op Katendrecht. Hoe kan je dat nou doen die, want die was totaal dichtgemetseld. Dus wij hebben gezegd van nou, wij willen hier ruimte bieden om het dat iemand hier iets kan bouwen. Nou, het zijn twee woningen en een kantoortje wat hier gerealiseerd is, maar dat is beter benutten. Nou, we hebben wel een grove scan ook gemaakt. Wat is dan het potentieel met optoppen, inbreiden, splitsen? Nou en? Wellicht wat leegstand. Jullie zien een beetje de kleuren waar het roze is. Gaat het veel over optoppen waar het wat groener is? Gaat het ook over inbreiden, bijvoorbeeld in die wijken als lage land. Of ommoord?. Ja, en helemaal kloppen zal het wellicht niet, maar we komen boven de 100.000 woningen. Die hier gewoon door de stad

▶ 1:42:54slimmer te benutten zou kunnen realiseren. Als je dan weer denkt aan Nesselande. De stad is vol. We moeten annexeren om woningen te bouwen. Nou, dan is de tijd toch wel enorm veranderd. Nou, dit kan je dus niet allemaal realiseren, maar dat laat wel zien dat het beter benutten echt wel een bijdrage kan leveren aan die aantallen woningen die je elk jaar wil, uh wil bouwen en dat kader optoppen. Is daar dan de eerste stap in om uiteindelijk, nou ja, beter benutten die wijken te versterken. En dan is dit een mooi voorbeeld wat best wel veel doet voor het bestaande gebouw,. Maar ook voor de ruimte eromheen. dus uhm. Nou ja, belangrijk ook om in die verdichting van de stad om ook dit mee te nemen. Het Architectuur Filmfestival gaat binnenkort van start. En de collega's van het team Optoppen en onze optiepregisseur Yvonne. Nodigen jullie ook uit bij de presentatie van de Atlas van Mogelijkheden. Waar dus gekeken is. Waar kan van alles. Je zag net het kaartje.

▶ 1:43:58Dat wordt aan de hand van twee films en de presentatie van die atlas op 8 oktober gedaan. En we nodigen jullie van harte uit. Misschien kan je je aanmelden. Ik weet niet precies hoe het werkt, maar meld je aan, ook bij de griffie en dan zorgen we dat jullie hier uh bij aanwezig uh kunnen zijn. Uh, Waar ook gesproken wordt over niet alleen die grote ontwikkelingen, maar juist hoe kan je uhm met optoppen, met inbreiden woningen vinden in de bestaande stad?. En als je dat niet samen doet. Dan gaat dat niet lukken. En ook jullie als raad zijn daar natuurlijk een hele belangrijke partner. Doen. Stadmakers congres zeggen we al jaren. We moeten samen die stad maken. Nou, dat is het hele verhaal waar ik jullie in meenam bij je. Maar je hebt gehoord hoe we vanuit stedenbouw werken aan die verdichtingsopgave. Voortbordurend op de geschiedenis, maar vooral ook vanuit de nieuwe kaders. En ook niet alleen focussen op al die grote nieuwe

▶ 1:44:58gebiedsontwikkelingen, maar ook de kansen willen pakken in die bestaande wijken. En daarvoor instrumenten zoals dat kader optoppen aanbieden om op die manier de woningnood toch beet te pakken en tegelijkertijd al die wijken identiteit te geven en te versterken. Dank u wel. Ja, dank je wel. Heel erg bedankt. Heel overzichtelijk en ook nog eens heel visueel. Ik stel voor om even 10 minuten te pauzeren, want we hebben heel wat gehoord en dan kunnen we daar even op reflecteren en daarna de vraag doen. We hebben best wel wat tijd over, dus ik stel ook voor dat we dan de ruimte nemen om juist dat gesprek aan te gaan. Dat we vragen antwoord doen in plaats van alle vragen verzamelen. Juist omdat we wat tijd over hebben. Dat zou gewoon wat fijner zijn voor jullie ook, denk ik. Dan heb je iets meer een gesprek. Oké, 55 Toe dan.. Yes! De vergadering is. Geschorst.

▶ 1:46:48De vergadering is geschorst.

▶ 1:55:02De vergadering gaat beginnen. Yes! Laten we beginnen. Wie heeft de vraag? De heer Jasper. Ja. Yes! Dank je wel.. Uhm. Dank je wel voor de interessante presentatie. Heel verhelderend. Ik heb een vraag eigenlijk. Over het ja, over het woord kwaliteit zal ik maar zeggen. We waren in het vorige week op werkbezoek in Crooswijk en daar stonden op het schuttersveld. Eh. En daar gaat het natuurlijk ook gebouwd worden. Daar is ook van alles aan de hand. En een tijd terug hadden we het project aan de Prins Constantijn Berg, geloof ik. En toen heb ik twee keer gehoord. Bijvoorbeeld dat kwaliteit, de kwaliteit van de omgeving, een argument was. Om minder te verdichten. En daar heb ik die beide keren. Zonder nu in de de integratie van die projecten in te duiken,. Ben ik daar toch ergens ook verbaasd over. Want je zou zeggen het zijn juist dat soort plekken

▶ 1:56:03waar je toch ook de kans hebt om er een laag of twee bovenop te te klappen. En dan? Dan heb je weer twintig woningen erbij. Dus ik ben benieuwd hoe die. Hoe wordt nou die weging gemaakt? Dus aan de ene kant had dat toch soms wat abstracte woord kwaliteit, waar je toch ook van alles mee kan. Want de ene keer zit de kwaliteit en dat is een kwaliteit en daardoor gaan er toch. Dingen sneuvelen waarvan we zeggen de de schreeuw uit de samenleving is zo groot aan woningen. Hoe weegt dan die kwaliteit? Ik ben benieuwd of jullie daar iets meer over kunnen zeggen, want volgens mij missen we soms wel kansen. En als ik dan hoor van mensen,. Denk ik de kwaliteit van het gebied zorgt er nu voor dat we dit niet kunnen doen. Dan denk ik ja. Sorry, maar bepalen wij wel even zelf wat die kwaliteit is hier. Ja, hele goede vraag. Volgens mij is dat ook het uh uh meteen. Zeg maar het spanningsveld uh wat je hebt. Uh uh, in ons dagelijks werk. Uhm. Ook bij het optoppen hebben we wel ook bijvoorbeeld gezegd van je moet naar het kaderbewoning kijken. Dus bestaande woningen, die

▶ 1:57:04mogen niet in één keer zomaar helemaal in de schaduw eh te terechtkomen. Ehm ja. En bij ontwikkelingen. Ehm. Wat ik zeg. Je probeert. Wij moeten ook participatie doen. Je probeert ook de bestaande buurt mee te nemen. Die vinden vaak elke extra woning al een uh, een een vraagstuk. Ehm. Het past niet in het omgevingsplan, dus we moeten ook een goede ruimtelijke onderbouwing leveren waarom we denken dat we kunnen afwijken van het omgevingsplan. Ehm. En dat maakt dat we wel een zorgvuldige afweging willen en moeten maken. En niet zomaar even woningen knallen. Ehm, dus. Dat is in ieder geval in de basis hoe we daarnaar kijken. En dan per plek. Ja, wat is het een toegevoegde waarde voor die wijk. Want je kan wel die woningen. Dan heb je op korte termijn uh woningen gerealiseerd. Het duurt ook wel weer een paar jaar voordat ze er staan natuurlijk. Ehm, maar ben je er over tien jaar of over twintig jaar? Gaat ie weer. Op de lange arm? Uh. Uh, ben je er al over tien jaar of over twintig jaar nog steeds blij mee?

▶ 1:58:06Uhm. En de andere kant is natuurlijk ook. Kan je zaken als parkeren op lossen bijvoorbeeld. Kijk in een nieuwe ontwikkeling zoals bij Schuttersveld. Daar kan je een heleboel oplossen. Daar hebben we ook gezegd daar staat nu een zwembad, een sporthal. Dat is het,. Dat komt terug. Maar er komen ook een heleboel extra woningen bij. Dus daar wordt, denken wij, een flinke verdichting gemaakt. Ten opzichte van wat er stond, Ook in de. Want aan de overkant van Crooswijk, Daar gaat ook een deel sloop nieuwbouw komen. Er wordt ook hoger gebouwd, geen torens, maar er wordt wel flink verdicht. Nou ja, in die balans denken wij dat het op die plek prima is, maar daar voegen we echt wel substantieel. Woningen toe. We hebben het niet over tien woningen. Nee, dat, dat zijn er echt veel meer die ik weet niet precies van Schuttersveld, maar volgens mij zijn het er zo honderd. of richting de honderd die we toevoegen. Nou, dat is aardig wat zou ik zeggen. Dus zo maken we die afweging.

▶ 1:59:09En snappen wij donders goed die maatschappelijke roep om meer woningen. Dus. Maar wij proberen wel het in dit brede beeld te zien. En wat ik schetste. Korte termijn, lange termijn. Heeft het die toegevoegde waarde? Ehm, ja. En we zijn alleen maar bezig met het verdichten van de stad. En ja, zo'n toren. Aan de Oranjeboom straat. Dat idee van die kerk,. Eh ja, daar moesten mensen behoorlijk aan wennen in het begin. En wij hebben gezegd van nee, maar dat is het verhaal op die plek. Iedereen wilde minder, minder, minder. Vijf laag is toch ook prima? Nee, dat draagt bij aan het verhaal. En op die plek kan je dan flink uitpakken op een andere plek zeg je Nou, laten we het op die vijf lagen houden. Maar wij zijn. Ons ons daar echt wel van bewust. En de andere kant is ook die ene. Huishoudens. Hoe groot is een woning? Ook het continue gesprek. Hoe zorg je ervoor dat je goede woningen bouwt? Dat kan ook zijn door binnen een bestaand volume wat kleinere woningen te

▶ 2:00:10bouwen, maar met een ontmoetingsruimte, zodat je grosso modo wel meer woningen maakt. Dus je moet je ook niet blindstaren op alleen maar lager toevoegen is meer woningen. En dat is een beetje hoe we daar naar kijken, maar toch echt wel eigenlijk op elke plek aan het verdichten zijn. Ook bij de prins Constantijn. Er worden ook heel veel woningen toegevoegd waar nu geen enkele woning staat. Dan de heer Verhoef, de heer Budding en mevrouw Graafmans. In die volgorde. Ja, ik heb. Ik heb verschillende vragen, maar we doen per vraag. Weet je waar. Oh ja.. Nou oké, vanuit hier. Uh, bedankt voor de presentatie. Om toch weer wat nieuwe dingen gehoord en daar heb ik natuurlijk ook vragen over. Ehm, je had er net over de Kop van Zuid, hè? Over de plinten daar eh. Eh, tot jullie daarvan geleerd hebben. En tot je bijvoorbeeld de begane grond aan de Rijnhaven hebben jullie geoptimaliseerd. Wat heb je daar dan

▶ 2:01:14anders gedaan als. Op de Kop van Zuid? Dat was ik benieuwd naar. En je had het bij Ik zal het wel bij punt één houden. Uh, je had bij gezinswoningen, uh had je over en staat eigenlijk haaks op het verdichten. Maar ja, verschillende onderzoeken toonden toch aan dat mensen daar heel veel behoefte aan hebben. Zeker Henks gezinswoningen met een tuintje. En je kan naar mijn mening ook niet de hele stad vol plempen met torens. En flatgebouwen. Dus hoe maak je die afweging dan? Uh. Uhm helder?. Uhm ja. Wat we bij de Rijnhaven uh gevraagd hebben is eigenlijk uhm.. Sowieso. Denk heel goed na over wat er allemaal op de begane grond gebeurt. Zorg dat je met programmering komt voor die begane grond. Enerzijds kan het commercieel zijn, horeca winkels, een paar winkels,. Maar ook maatschappelijk. Dus de referentiewaarde maatschappelijke ontwikkeling. Die is

▶ 2:02:15daarop losgelaten. Ehm. Maar wat we ook hebben gezegd en. In Rotterdam is misschien nog het mooiste voorbeeld. Daar kan je door die passage heen lopen. Maar bijna alle gebouwen zijn gesloten voor ons. En tuurlijk, als bewoner wil je niet dat het gebouw open is, maar de overgang van je van je gebouw naar de straat is wel keihard. Want je bent of in je gebouw en vervolgens ga je meteen in de drukte van de straat. En wat we bij de Rijnhaven gevraagd hebben is zorg dat die overgang soepeler gaat. Meer zoals je in een wijk woont in een buurt, dan woon je ook. Ga je van je woning via het voortuintje naar de straat, ga je naar de hoofdstraat in de wijk en via de hoofdstad van de wijk verlaat je de wijk en ga je de stad in om dat principe ook veel nadrukkelijker. Als je op de 25e verdieping woont. Dat je dus met tussenstop beneden komt in een grote hal en dan naar buiten gaat. Want wij denken dat dat enorm bijdraagt aan een beter. Woongenot. En de andere kant is dat we dus ook in die onderste lagen, soms ook op de eerste verdieping,

▶ 2:03:17nog steeds voorzieningen voor de buurt en voor het gebouw kunnen realiseren. En dat het niet ophoudt alleen in de plint. Dus dat hebben we daar in de Rijnhaven echt wel anders gedaan ten opzichte van de torens op de Kop van Zuid. Nou. Ja, dank je wel. Duidelijk? Uhm,. Daar zijn die grote hallen meestal heel ongezellig. Dus hou je daar rekening mee en doe je er ook iets van? Vergroening, d'rin of uh, ontmoetingsplekken, dat soort dingen. Ja ja Nee dus. Uiteindelijk. Eigenlijk elke plek in de stad. Vraag draait het om Hoe krijg je die plek ook levendig? Het is ook een plein. Je kan een heel groot plein maken, maar er kan ook echt heel dood zijn. Ondanks dat je met elkaar eens bent dat er een plein moet komen. Dus hier hebben we ook nadrukkelijk gevraagd. Want wat is dan ook de levendigheid van die plek? En hoe zorg je er ook voor dat mensen elkaar dan ook ontmoeten? Nou, daar is een voorstel door de winnende partij voor gedaan. En de plaatjes die die die zijn ook wel op internet te

▶ 2:04:19vinden. Juist om ervoor te zorgen dat we niet gewoon een doodse hal hebben, maar echt gewoon een levendige plek waar je denkt van hé dit, ja, dit is gezellig, dit voelt goed. En. Dit is dus echt die menselijke maat weer koppelen aan die grotere ruimte. Dus dat hebben we daar nadrukkelijk gedaan. Over die gezinswoningen. Eh ja, helemaal terecht. Iedereen wil zo wonen. De kans is natuurlijk wel dat als we zien met de huidige prijzen, dat die gezinswoning ook steeds verder uit beeld raakt van heel veel Rotterdammers. Eh eh. Dus dat is één kant. De andere kant is gewoon de demografie. 60% van de Rotterdamse huishoudens is en is één volwassene. Die hebben niet allemaal die eengezinswoning nodig en die kunnen we ook niet allemaal betalen. Dus hoe speel je daar op in? We hebben Al een tijd geleden zijn we gestart met. Ook onderzoek naar gezinsappartementen. Daar is op de Lloydpier, dat een soort van

▶ 2:05:19piramide achtige gebouw, uiteindelijk uit naar voren gekomen. Dus wel om te kijken hoe kan je nou als gezin wonen in de stad op een fijne manier,. Zonder dat het alleen die eengezinswoning is. Die, nou ja, een vrij lage dichtheid heeft? Nou ja, dat kan door benedenbovenwoningen ook steeds meer. Dat is ook in al die blokken van de Laan op Zuid zitten heel veel eengezinswoningen, maar ook heel veel appartementen. Dus dan zoeken we. Naar naar die mix, omdat we inderdaad weten dat die vraag er gewoon is. Dus nieuw Kralingen. Ja, er is enorm veel vraag naar die woningen. Ondanks dat ze ehm ja, aan de prijs zijn. Laat ik het zo maar zeggen dat. Ik ik ik kan er. Ja, ik kan er niet wonen. Dat. Dat is ook duidelijk. Al heb ik het ook niet slecht. Maar uhm. Dus ja,. Dat is de zoektocht en hebben we natuurlijk vanuit woonbeleid ook wel kijken van hé, waar is nou precies behoefte aan, waar doen we het het beste en kan je ook op

▶ 2:06:21andere manieren? Dus bijvoorbeeld met kluswoningen. We hebben ook recent nog is dat vorig jaar opgeleverd, de Nijverheidsstraat, Kop van Feyenoord. Ja, dat waren woningen van de corporatie die totaal op wel cultuurhistorische waarde lagen, daar tegenover dat mooie pandje van Vermaning aan het park. Ja, daar wil je gewoon laten zien dit is die oude stadswijk dus liefst behoud. Ja, is ook veel sociale woningbouw. Hoe kan je ook andere doelgroepen trekken? Ja, dat zijn kluswoningen geworden waarbij je toch weer eensgezinswoningen eigenlijk en deels ook appartementen. Kan aanbieden. En ook weer dat verhaal overeind te houden. Maar dan zijn ze relatief. Nou ja dan, dan bied je een andere categorie eensgezinswoningen aan dan de gewoon de standaard nieuwbouwwoningen. Er is een vraag daarop van mevrouw Graafland Ga je gang. Ja. Eh ja. Ik uh, hoorde u zeggen dat er veel vraag is naar gezinswoningen, ook in een specifieke locatie? Waar baseren jullie die vraag op? Eh, hoe komen jullie zegmaar erop uit dat

▶ 2:07:24daar vraag naar is?. En dan daarop een reactie van de heer Van Ekeren. Meer op hetzelfde stukje. Zeg maar over die gezinswoningen. Want jullie zeggen er is behoefte aan. Het gaat over de discussie waar is behoefte aan? Maar je zou de discussie ook om kunnen draaien. Wat hebben we nodig als stad als je een presentatie geeft met. Heel veel mensen zijn eenzaam en maar willen ook allemaal alleen in een woning wonen. Dat roept dan de vraag op ja, zijn we dan wel aan het bouwen voor hetgeen?. Weten mensen zelf wel waar ze behoefte aan hebben, omdat ze op de lange termijn toch vereenzamen in die appartementencomplexen met lange gangen met pijpenlaatjes die we daaraan bouwen. Dus mijn vraag zou zijn wat is nou jullie eigen visie daarop? Of zat dat nou ergens verwoord in een of ander kader? Dat je, omdat je natuurlijk met corporaties hebt, je vaak discussies over gemeenschappelijke ruimtes en dergelijke. In zo'n appartementencomplex En bij ontwikkelingen van marktpartijen zie je toch vaak dat als het uit de kosten loopt, dat dat toch de elementen zijn die als

▶ 2:08:24eerste sneuvelen in die woningbouwprojecten. Ook in Brainpark en allerlei andere zaken. Dat is toch het ding wat ze als eerste tackelen of killen? Dus welke?. Welke strohalm hebben jullie nou om dat wel af te dwingen? En welke visie zit daar dan onder? Dat je dat wel afdwingt? En dan ook op een gegeven moment zegt nou lieve partij, dan maar even niet met jullie. Dan geven we het aan de volgende. Dus graag daar een soort reflectie op. Ja. Uhm. Nou ja, die vraag naar gezinswoningen. Ehm, dat is ook meer. Als je heel veel mensen vraagt hoe wil je wonen? Dan zeggen ze Ik wil graag in een gezinswoning wonen. Dat is dat. Dat is een feit. Wij kijken natuurlijk heel nadrukkelijk wat kunnen we aanbieden in de stad? Is het betaalbaar? Daar hebben we natuurlijk ook vanuit de woonvisie, vanuit wonen beleid. De collega's daar, die weten daar nog veel meer van. Van ja, waar richten we ons nou op? Gekoppeld. Ook gewoon wat we op de korte termijn en op de langere termijn zien,

▶ 2:09:27gekoppeld aan de demografie. Eh,. Die die ook die sterke schouders die de. Dat is een tijd lang gewoon inzet geweest om dat in de stad te realiseren. Daar horen onder andere gezinswoningen bij. Maar. Wij kijken dus nu veel nadrukkelijker ook naar. Van. Ja, we hebben gewoon ontzettend veel eenpersoons huishoudens en we zien ook met de kennis dat eenzaamheid een ongelofelijk belangrijk vraagstuk is. We hebben ook kwaliteitsbeleid Wonen. Dat is beleid. Wat er wat er is. Dat gaat onder andere over die vierkante meters. Maar daar staat ook in. Je kan misschien iets kleiner als je gemeenschappelijke ruimte realiseert, want dan realiseer je die ontmoetingsruimte. De crux is natuurlijk wel dat wij in onze nota van uitgangspunten dat goed vastleggen en ons daar ook wel aan houden en daarom toetsen. Dus bijvoorbeeld in Brain Park, als die ontmoetingsruimte eruit valt, dat wij dat wel geconstateerd hebben en onze vinger opsteken.

▶ 2:10:29Er wordt altijd bezuinigd. Ja, dit zou echt de allerlaatste moeten zijn. Omdat we gewoon weten dat we dan misschien over vijftien jaar. Gewoon een kostenpost voor ons als stad zelf gecreëerd hebben.. Ik liet ook dat plaatje van de begroting zien. Ik merk ook wel dat het. Het is nog niet gemeengoed dat we vanuit preventie. Langetermijn zorgkosten. In het fysieke domein nu dingen afdwingen Dus dat is denk ik ook. Dat doen we nu. Dat is eigenlijk van pas van de laatste paar jaar dat wij vanuit stadsontwikkeling de verschillende clusters met jullie als raad daar ook scherper op worden van Hey, hoe kunnen we dat langetermijndenken wat het beste is voor de stad, voor die bewoner, maar ook vanuit bijvoorbeeld kosten in de toekomst. Hoe kunnen we dat goed doen? En daarin moeten we elkaar denk ik scherp houden. Wij zullen zeker toetsen dat die ontwikkelaar zich echt wel houdt aan de afspraken. Daar zitten we bovenop.

▶ 2:11:32En anderzijds laten we scherp zijn dat we in de kaders daar ook wel ruimte voor vragen. Zodat we ook de de handvatten hebben om daar. Naar te handelen. En die handvatten die door het vaststellen. Dat is wat. Wat? Wat? Wat jullie als raad doen. Ik wil ook de andere mensen de gelegenheid geven om heen en weer vragen te kunnen stellen. Dus dan wil ik graag naar de heer Budding. Dank u wel, voorzitter en bedankt voor de uitgebreide toelichting. Ik. Ik moest even terugdenken aan de aanleiding voor deze sessie. Die kwam volgens mij uit de commissie nadat we een paar keer met de wethouder een debat hadden gehad over meer lagen bouwen op, op bestaande bouw of in nieuwbouwplannen. We hebben met z'n allen een beetje chagrijnig werden van het antwoord wat steeds gegeven werd, namelijk dat kan niet vanuit stedenbouwkundige argumenten of een kader met weet ik veel welke naam. En dan horen we hier een verdere uitleg en ook een een potentieel noemen van honderd 8000 woningen in de hele stad. Nou, dat is natuurlijk prachtig. Dan zou je kunnen zeggen bouwen, bouwen met die hap en verdichten. Maar wat is er dan volgens jullie nodig? En mogelijk in het versoepelen van kaders? Of het eventueel

▶ 2:12:36minder belangrijk maken van de stedenbouwkundige argumenten om die lagen ook daadwerkelijk te kunnen bouwen en dat potentieel te kunnen. Realiseren. Uhm. En misschien ook wel een all in op een andere manier geformuleerd. Welke drempels zijn er dan om dat potentieel te realiseren? Maar welke? Welke besluiten zouden er moeten vallen om die drempels te verlagen?. Dit zijn wel ook politieke vragen. We hebben te maken met een technische sessie, dus kijk ook even uh naar de afweging die je daarin maakt en ook bij de beantwoording. Maak daar ook de juiste afweging in. Ja goed. Uh punt. Voorzitter. Uhm. Ja, ik zeg altijd stedenbouw is geen exacte wetenschap, dus het is ook wel op de plek kijken en wel kijken wat. Wat is belangrijk als je gaat verdichten? Je hebt altijd te maken met een omgevingsplan en daar past het wel in of daar past het niet in. Je hebt te maken met een bestaande plek. De ene plek kan je makkelijk. Allemaal voorstelbaar, ik slagen erop en de andere plek.

▶ 2:13:38Ehm, is dat er veel, eh veel minder. Wij kijken dus, en dat heb ik geprobeerd uit te leggen vanuit stedenbouw. Wat is er op elke plek nodig? En dan zie je toch op veel plekken kan je gewoon een laag of twee lagen erbij doen voor dat kader optoppen. Er werd eigenlijk nog meer versoepeld en hebben gezegd twee lagen, Dat kan altijd maximaal. Er is dan biedt je eigenlijk al best wel veel ruimte. In elk project verdicht je. Ten opzichte van de bestaande situatie. Als dat een vervanging is, kijk je of je één twee lagen misschien kan toevoegen, dan wel binnen het volume extra woningen kan realiseren. Dus de verdichtingsvraag ligt dan altijd op tafel. Maar wat je inzet is wel gekoppeld aan ehm, Nou ja, zoals wij er naar kijken, naar de naar, naar de kwaliteit die je op die plek wil wil realiseren. Nou en? Waar loop je dan tegenaan? Ik noemde onder andere al de bezoning, maar ook de buurt. Ehm, wij moeten

▶ 2:14:41participatie doen. Soms is de participatie laat zien, maar wij zijn faliekant tegen. Extra verdichting. Het gaat ook over de parkeernorm. Krijg je de parkeernorm opgelost?. Die is toch ook een hele nadrukkelijk? Die bepaalt eigenlijk wel heel erg veel financiële haalbaarheid. Nou, dat is er ook zo eentje. Daardoor in dat kader optoppen. Die helderheid aan de voorkant. Dus zo heb je eigenlijk een aantal andere technische aspecten die maken of je wel of niet kan verdichten. Naast wat je. En wat wij vanuit onze professie voorstelbaar vinden op die plek. En ik denk dat zo'n sessie als vandaag ook helpt om over en weer. Daar het gesprek over te voeren. Want als wij ergens. Als wij nu zeggen huppakee, bouwen, knallen maar we staan over vijf jaar buiten en zeggen JQ, heeft dit kunnen gebeuren? Ja, dan doen we het ook niet goed. Ik hoop dat we dan buiten daar staan en zeggen ja, nee, dit. Dit is inderdaad zo. We het erover gehad.

▶ 2:15:44Zo kan je op een verantwoorde manier toch verdichten in de bestaande stad en tegelijkertijd kwaliteiten toevoegen aan een aan een wijk. Maar ja, parkeren. Is gewoon in ieder geval een ook een belangrijke. Die die dat bepaalt. En stedenbouwkundig ook wel dat je zegt van ja, als alles vier lagen is en we vinden het een hele mooie wijk en we gaan er in één keer tien lagen bouwen. In een zijstraatje, ergens achteraf, ja, dan is dat best bijzonder. Maar aan de Rotte, daar zag je wel zeggen we huppakee, daar kan je gewoon omhoog. En zo zijn er een heleboel plekken aan de wat grotere structuren waar we juist kansen zien om meer te verdichten. Waar de. Een van de moties was ook de Rotterdamse laag plus twee is gewoon overal twee lagen erop. Nou, bij het optoppen op die platte daken staan we dat nu toe, Maar in andere wijken moet je daar toch wel nadrukkelijk naar kijken of dat kan of niet en of het misschien één laag is. Of uiteindelijk misschien toch wel vijf. Maar hoe je daarmee omgaat

▶ 2:16:47is geen eenduidig antwoord, maar wel de manier hoe we er naar werken. En is ook dus wel denk ik met elkaar het verhaal van ja, oké, er komt een plan voor bij jullie. Dat gaat over Crooswijk. Hoe kan het de identiteit van Crooswijk versterken en tegelijkertijd verdichting toestaan? Die twee vragen niet alleen verdichten. De heer Verhoeff heeft een aanvullende vraag. Opmerking. Ja, op dat laatste. Uh, ik hoor je zeggen hé, één principe kan overal wel twee lagen minimaal uh, d'r bovenop. Maar kan dat technisch ook overal?. Nee dus. Technische uitdaging heb je ook sowieso. Dus dat. Kijk en en. Ik zeg niet doe overal maar twee lagen op. Ik vind dat je dat, dat dat. Uhm. En zeker in die stadswijken ligt dat toch echt wel anders dan als je bijvoorbeeld gewoon een vier laags portiekflat en twee lagen daar op zet. Ehm. Technisch. Ja,

▶ 2:17:51als je de bestaande fundering en de bestaande constructie wil behouden, dan zit er een hele nadrukkelijk bovengrens. En die moet je natuurlijk wel onderzoeken. Ja, dat kan zomaar zijn dat dat bepaalt dat er één laag op komt en niet twee. Dus die technische kant is, uh is absoluut ook een uh. Een hele belangrijke ja. De heer Budding. Ja. Klein aanvullend vraagje. Je noemt uh parkeren terecht als uh, belangrijke aspect natuurlijk. Voor ons hangt daar natuurlijk of ook heel erg mee samen. Kun je iets meer vertellen over hoe intensivering van OV of meer nabijheid van OV meeloopt in die afwegingen?. Uh ja zeker. Dus uhm. Uh, zeg maar. Vanuit het kader van de omgevingsvisie zeggen we juist inderdaad verdichten. Nabij of vóór het parkeren kan je natuurlijk ook kortingsregen kortings maatregelen treffen. Korting krijgen. Dat heeft onder andere te maken met de nabijheid van OV. Dus het wordt makkelijker om meer woningen toe te voegen met een lagere

▶ 2:18:54parkeernorm als je nabij of iets bouwt. En sowieso willen we ook het gebruik van OV stimuleren. Ja, dan helpt het ook als er meer mensen rondom OV knooppunten wonen. Dus in die afweging van wat kan er wel niet? Speelt dat? Speelt dat absoluut mee als er gewoon geen tramhalte in de buurt is. In die oude stadswijk? Ja,. Dan maak je daar. Nou, daar ga je niet het maximale van de verdichting bij wijze van spreken opzoeken, omdat je weet dat je dan meteen weer een volgende vraag creëert. Als die woning er eenmaal zijn van ja, hoe gaan die mensen. Zich in de stad bewegen?. De heer Hooft. Schepen. Dank, voorzitter. Dank voor het heldere verhaal. Maar om er even op aan te haken om dat parkeren, want ik heb het in dat kader doorgelezen. En dan staat er. Er gelden kortingen waar u het dus net over had voor de auto parkeernormen. Afhankelijk van of er wel of geen parkeerregulering ingevoerd is of gaat worden. Het college is natuurlijk van plan om behalve de kleine kernen overal betaald parkeren

▶ 2:19:57in te voeren. Wat betekent dat dan voor die kortingen? En wat houdt zo'n korting dan precies in? Is dat Staat het ergens beschreven of ligt dat per project anders?. Sorry. Om dat nu overal in te voeren, dus daar ga ik me niet aan branden. Uhm, we zien wel dat als er gereguleerd wordt ja, dat doet iets met hoeveel auto's mensen hebben natuurlijk eh. En ook hoeveel vergunningen je wil afgeven. Wij zeggen wel, nou ja, onder andere. Tot 300 vierkante meter wat je toevoegt. Bijvoorbeeld zes woningen van vijftig vierkante meter. Kan je gewoon vrijstelling hebben. En we zeggen ook als je je moet voldoen,. Je moet toch kijken naar die mobiliteit, Probeer dat dan te doen met zo weinig mogelijk impact op de openbare ruimte. Want die willen we ook

▶ 2:20:57heel graag. En je kan kortingen toepassen. Ja, dat heeft dus onder andere met nabijheid van of te maken. Dat heeft ook mee te maken dat de deelmobiliteit aanwezig is in een wijk, want het is in de ene wijk toch meer dan in de andere wijk. Dat heeft er ook mee te maken. Realiseer je meer en meer fietsparkeren voor je elektrische fiets. Wij zien toch ook heel veel mensen die door een elektrische fiets. Minder in de auto zitten?. Dus dat zijn dan de kortingen die je kan kan toepassen. De fractie van SP heeft aan twee kanten nog een vraag, Dus misschien moeten jullie ook wat meer op één lijn komen zodat het.. Duidelijke aanspreekpunt is uh richting de uh. Oké, ik geef jullie allebei nog eentje, want daar hebben we ook naar mevrouw Graafland, dus die heb ik ook het woord beloofd. Mevrouw van Schepen, daarna de heer Budding. Meneer Hofstra, even maar meneer, u zei mevrouw, maar. Meneer Hoofd geven. Maakt niet uit. Ehm, maar ik ben wat later gekomen omdat het vooral bij mij over de oproep en parkeren ging. Maar een een

▶ 2:21:57korting an sich. Hoe, hoe werkt dat precies? Daar ben ik nog even naar op zoek zijn daar, want ik zie dat niet in het kader. Ik zie wel het woordje korting, maar is dat dan per plan of? Of staat er ergens opgeschreven? Is er een brief of iets dergelijks waar die kortingen worden uitgelegd?. Ja, ik ga er even vanuit dat parkeerbeleid wat wij hebben, dat daar helemaal uitvoerig in beschreven staat hoe dat met kortingen werkt. Dus dit is eigenlijk vooral eventjes een reminder van jongens, we hebben parkeerbeleid en hoe zien we dat specifiek voor optoppen. Toch? uh. Uh, hoe zien we dat voor ons? Ehm. Dus uhm. En daar komen die punten ook weer aan de orde. Dus dat uh bouwen nabij uh metrostation of treinstation Zuid bijvoorbeeld. Ja, dan kan je korting krijgen op je parkeernorm. Esterbinding. Ja, de laatste vraag van de SP fractie op dit onderwerp tenminste. Uhm. Mijn vraag van daarnet was had een klein beetje een andere insteek dan het antwoord dat je gaf.

▶ 2:23:00Ik ging er namelijk van uit dat je ook kon intensiveren. Dus investeren in overheden. Wat ik je in het antwoord vooral hoor zeggen is aansluiten bij bestaand O.V. Dat snap ik. Dus dat je daar dan kijkt naar omdat het er of daar is. Op naar kortingen. Dus mijn vraag op een andere manier geformuleerd is wat? Wat kun je doen of of In hoeverre speelt meer haltes, meer lijnen, meer intensiteit in of een rol in dit soort stedenbouwkundige afwegingen? Ja. Ehm. Vanuit de omgevingsvisie en het koppelen aan de verstedelijking in de. Zuidelijke Randstad hebben we natuurlijk heel erg die koppeling met het bestaande treinspoor met daaraan, met daarbij. En dan zijn we afhankelijk van het Rijk,. Metro station of het treinstation Van Nelle. Dus een nieuw station bij Van Nelle Feyenoord. Die hele gebiedsontwikkeling die is gekoppeld aan het omvormen van het evenementenstation Feijenoord, het stadion naar een permanent station.

▶ 2:24:02Dus daar zijn we. Dat is al geregeld bij Van Nelle nog niet zijn we afhankelijk van het Rijk, dus. De verdichting koppelen we ook aan die extra stations. Dat is onze vraag als stad ook aan regio en rijk om daarin te gaan investeren. Tegelijkertijd hebben we natuurlijk met de nieuwe stadsbrug ook een extra OV lijn. Creëren we daarmee ter Ontlasting onder andere van de metro lijn ook naar beurs, want dat knooppunt zit gewoon helemaal over. Overvol dus dat is ook een investering die wij als stad doen bij jullie als raad ook in meegenomen worden om extra OV lijnen tussen noord en zuid en ook over zuid te realiseren. Dus dat is wat we doen. Discussies over het schrappen van een. Tram lijn, ja dat is ehm,. Dat is vaak ook een politieke discussie en heel veel mobiliteit. Daar ga ik me nu niet aan

▶ 2:25:02branden. Ehm, maar wij hebben als stad, en dat staat eigenlijk met name in de omgevingsvisie, wel nadrukkelijk van waar ga je de capaciteit van OV ook echt uitbreiden? En wij zien gewoon met extra stations. Kan je en makkelijker je gebiedsontwikkeling realiseren. Met de upgrade van stations kan je dat. Dus station Zuidplein is ook zo'n voorbeeld waarin we investeren in het bestaande station. Dat gaan we in Rijnhaven gaan we ook doen. Dat zal op een later moment ook in de oostflank met bijvoorbeeld Kralingse Zoom gebeuren. Dat is ook s avonds nog niet het beste station om thuis. Te komen. Dus in die zin gebeurt er. Heel erg veel eigenlijk. Om dat te stimuleren. Is lid Verhoef. Ja, ik heb toch nog een. Aanvullende vragen over die parkeernormen, hè?. Uhm, want ik hoorde u net uh ook zeggen dat we uhm.

▶ 2:26:06D'r kan ook gekeken worden naar een korting als ze als we gaan optoppen. Ehm. Ik zal even een voorbeeld geven. Stel voor we hebben een complex van 200 woningen. Als we dat gaan bouwen dan uh, zit daar 40% parkeerkorting door de het parkeerbeleid op. Dat betekent dat het uh voor 200 woningen 120 parkeerplaatsen krijgen. Nou zetten we daar uh 100B woningen bovenop op dat complex. Dan is ie 40% is 120. Dus dan hebben we eigenlijk recht op 180 uh parkeerplaatsen. Dus dan moet de vraag toch zijn waar gaan we die zestig extra parkeerplaatsen realiseren, in plaats van kijken of we met nog minder toe kunnen?. Kijk, uhm, wat wij wel hebben gezegd bij dat kader opdoppen. Daar zit ook dat voorbeeldje van de Karel Doorman bij de Bram Ladage Binnenweg plein. Dat zijn zulke grote eenheden, dat zien we gewoon echt als projectontwikkeling. Dus daar, dat is niet het kader. Optoppen. Het kader

▶ 2:27:08optoppen gaat over één laag twee laag erbovenop, waardoor je bijvoorbeeld twintig woningen extra realiseert. En dan gaat het erom wat doe je met de parkeerbehoefte van die bijvoorbeeld twintig woningen? Nou, dat is makkelijker op te lossen dan die grote hoeveelheden, want dan moet je echt een. En ja. Bij wijze van spreken een uh, een wijkhub of iets dergelijks gaan gaan realiseren. En maar. En voor die twintig woningen ga je dan kijken wat. Wat kunnen we daarvoor doen zonder de impact op de openbare ruimte al te groot te laten zijn? Nou ja, misschien komt het er op neer dat er tien parkeerplaatsen bijkomen. En lukt dat op die manier om op uh en toch aan de mobiliteitsvraag te voldoen? Kijk,. We weten ook dat we. Geen extra ruimte in de stad hebben. We hebben ruimte in de lucht, dus daar kunnen we op stoppen. Een woning kan je daar neerzetten, maar die auto niet. Dus die moet ergens beneden. Ja, dan is het ook met elkaar de afweging hoeveel ruimte willen we geven aan de auto? En

▶ 2:28:09hoeveel ruimte willen we geven aan groen, aan spelende kinderen, aan uh, nou ja, noem maar op. Maar die grote, echt, die grote aantallen, dat is zo complex. Daarvan hebben we gezegd daar gaan we niet vanuit dit kader, dat je eigenlijk zonder de gemeente bijna je plan kan doen dat, want dan krijg je ook veel te veel reuring in de buurt. Ja, het gaat er om dat met jouw voorbeeld begrijp ik, want je zet er in principe gewoon een heel nieuw gebouw boven. Uh ja, erbovenop. Uhm. Uh. Behalve parkeernormen heb je natuurlijk ook uh te maken met uh wijzigende referentiewaarde. Uhm. Er is nu al een schreeuwend gebrek aan wachtlijsten bij huisartsen, tandartsen en noem dat maar op. Dus als je gaat oproepen, dan krijg je toch weer meer druk op die voorziening hè? Uh. Waardoor je misschien mensen in een andere wijk naar de tandarts moeten waar ze weer parkeren moeten gaan betalen binnenkort. Dus als je ziek bent, dan kost je nog geld ook. Uh, hoe ga je daar dan mee om? Hoe, hoe uh,

▶ 2:29:10hoe kunnen we als gemeente daarin sturen? Totdat ik. Tot de uitbreiding op kom, zeg maar in principe. Uhm uh ja, nee, uh, hele terechte vraag ook weer. Ik. Ik ga nog een beetje buiten mijn boekje, want het is de. Het is zeker stedenbouw, maar het is ook het beleidsterrein van. Van verschillende collega's. Die referentiewaarde, die hebben voor. Als we nieuwe ontwikkelingen natuurlijk starten, dat je dat goed in de gaten houdt. Want hey, hier komen duizend woningen. Dan moet je dit er ook bij doen. Wat wij natuurlijk wel doen. En dat is een beetje die data. Wat ik ook zei, dat doen we natuurlijk gemeenten breed in de gaten houden. Hoeveel woningen komen erbij? Hoeveel mensen wonen er in de wijk? Weten we wat de druk is op de voorzieningen om dat gewoon eigenlijk continu in de gaten te houden, Zodat de collega's van Mo ook inderdaad kunnen zeggen van ja maar jongens, we hebben hier gewoon eigenlijk twee huisartsen tekort in deze wijk en daar moeten we een plek voor voor zien te vinden.

▶ 2:30:11Maar dat gaat dus om dat we met elkaar. Ja dus wat ik al zei de stad is nooit af. Ja, dat moet je monitoren. En met tien woningen erbij, nou dan zal het wel goed gaan. Maar als dat in zo'n wijk vrij hard gaat, uh,. Dat zal dan niet direct door het optoppen gebeuren, maar door grote nieuwe ontwikkelingen. Ehm ja, moet je er heel nadrukkelijk naar kijken. Dus ook die referentiewaarde. Continue de update om het zo maar te zeggen. Het data is ook wel uh. Laatste punt van de heer Verhoef. Een ding wat we goed, echt goed in de in de gaten moeten houden en dat we goed in de gaten hoe werkt de stad en wat is en wat zijn daardoor dus de behoeften?. Ja, daar ga ik gelijk even door met mijn afsluitende opmerking. En dat is een compliment, want ik ben wel blij om te zien hoe er wordt omgegaan. Met de identiteit van de buurt en uh, de wijk uh, tegenwoordig. Nou, als ik als voorbeeld neem me bijvoorbeeld t uh, de Oude Binnenweg en Nieuwe Binnenweg

▶ 2:31:12Nieuw Binnenweg is uh in mijn optiek uh half vernietigd tijdens de stadsvernieuwing. Er zijn enorme. Dozen tussen gezet, tussen mooie klassieke gebouwen en ik zie dat daar wel verbetering is. Het is niet historisering terug bouwen, maar het is wel in de geest van. En dat doet me deugd. Dus. Nou, dat is altijd ontzettend fijn om complimenten te krijgen. Nou ja, en dat laat denk ik ook meteen zien. Misschien meerdere, maar u zeker schat het op waarde. Ik ook. Ja, dat je dus ook gaat kijken van hé, daar hebben we dus heel lang profijt van. En misschien die vijf extra woningen die we daarbovenop hebben gebouwd? Ja, dat zit daar niet in, in die aanpak van die Oude Binnenweg. Ja, maar we hebben wel die Oude Binnenweg die ongelooflijk veel kwaliteiten geeft. Ik had al beloofd dat mevrouw Graafmans ook nog het woord zou krijgen, dus het woord aan lid gaf ons. Dank u wel. Ik zal me beperken tot twee vragen. Ehm.

▶ 2:32:14Mijn eerste vraag. Of nou oké, het is al samengevoegd. De vraag Maar versnellen van eh, verdichting of bouw? Had ik een vraag over, want ik las onlangs een stuk van de gemeente of over de gemeente Vught, waar 275 woningen vergunningvrij werden gebouwd, omdat het in het kader van de Omgevingswet nu mogelijk makkelijker mogelijk is. Eh, ik vroeg me af gebeurt dat ook in Rotterdam? Zien jullie daar mogelijkheden toe? En onder welke voorwaarden? En wat zijn er haken en ogen? Dus is dat iets wat mogelijk is om de verdichting te versnellen?. En mijn tweede vraag gaat over die levendigheid op de begane grond. Jullie lieten een voorbeeld zien in Delfshaven, waarin de winkel dan uiteindelijk niet mogelijk was op die begane grond. Dus dat werd vrij dicht. Gezicht van dat pand. Terwijl het toch natuurlijk een bepaalde reuring en ontmoeting kan creëren in in. Eh, verdichting. Ehm. Ik vroeg me af waar lopen we tegenaan met het toevoegen van bedrijfs onroerend goed? Noem het even eh, rondom woningbouw. Vanuit welke historische trend komt het op dat dat lastig is? Ehm ja, dat waren mijn vragen.

▶ 2:33:19Uhm. Ja, ik zal een bekentenis uh uh doen. Vergunningsvrij ben ik niet uh happig op. En waarom niet? Omdat je dan niet kan mee koppelen. Want je zegt gewoon. De woning is de woning klaar hè? Je krijgt altijd de de de de vergunning. Uhm, wat je ziet, bijvoorbeeld met die sociale kwaliteit of die aandacht voor die plint? Ja, dat zijn regels die je extra vraagt, specifiek voor de plek waar die woningen gebouwd worden. En dan is het heel fijn om daar. Wel even in mee te kunnen kijken en het gesprek te kunnen voeren als dat er niet in zit. Om dan niet gewoon het aan de voorkant bij wijze van spreken al de vergunning al te geven. Ik denk dat het belangrijk is dat je toch even meekijkt. En wat is hier nou belangrijk? Hoe we dat als stad natuurlijk sowieso ook doen, is volgens het besluitvormingsmodel aan de voorkant in zo'n ambitiedocument even vast te leggen. Maar jongens, wat vinden we nou belangrijk? Hier en daar hoort bijvoorbeeld dat

▶ 2:34:22bij. Tegelijkertijd zijn er denk ik best wel veel mogelijkheden om verder te versnellen. Maar je ziet toch ook wel wat maakt dat je kan versnellen? Ja, dat is. Hoe ga je om met parkeren? Hoe ga je om met financieel? Helderheid aan de voorkant. De De de kwaliteitsregeltjes. Zijn echt niet de showstoppers. Het zit meer in in grotere dingen. En ik denk als het om grote aantallen gaat, zoals 275 woningen vergunningsvrij, ja, dan moet je heel zeker weten dat dat gewoon precies de richting is waar je als stad in de breedte van vindt. Van ja, hier moet dat aan voldoen, want anders heb je alleen een woning 275 in dit geval. Dus ik denk. Maar daar. Uiteindelijk is dat ook aan jullie als raad om te kijken van ja, hoe. Hoe hou je die balans?. Uhm uh. Dus dat dat als antwoord uh uh daarop. Met het kader zeggen we natuurlijk

▶ 2:35:23wel die twee lagen hè, die ruimte bieden we wel. Dus dan moet je nog steeds een vergunning aanvragen. Maar aan de voorkant geven we wel aan wat er buiten het omgevingsplan aan ruimte is om extra te doen, Dus we zetten daar absoluut wel stappen in. Maar het is geen vrijbrief om te zeggen nou, je vergunning, die krijg je op voorhand. Eh, ga aan de slag. Dit gaat om ons. Heeft volgens mij daar nog een reactie op. Ja, nou, voornamelijk verduidelijkende vraag. Want wat we dus in het omgevings. Waar leggen jullie dan nu de meeste uhm voorwaarden in vast? Dat is dus niet in het omgevingsplan. Dat is dat dan in in in in de geest is dat is dat in het financieel? Waar ligt nu die de. Waar liggen de meeste voorwaarden of gaat dat bij het vergunningsproces?. Ehm ja. Goeie vraag. Je hebt landelijke regels waar we ons allemaal aan moeten houden. Ook het BBL Bouwbesluit heette dat. Daar zitten dus heel veel tegenstrijdigheden in.

▶ 2:36:24Dat dat drempels versus hoog water. Nou, hoe ga je daar als gemeente mee mee om?. Ehm, dus dat is dat. Dat is de. Aan de andere kant is. Wij maken uiteindelijk nota van uitgangspunten voor ontwikkelingen die naar. Flink afwijken van het omgevingsplan. Want dan heb je ook een onderbouwing. Ruimtelijke onderbouwing. Als iets in een omgevingsplan past, dan kan je natuurlijk uh, uiteindelijk gewoon. Je vergunningaanvraag is hier nog steeds niet vrij, maar dan kan je m aanvragen. Makkelijker. Op t moment dat het dus niet in het omgevingsplan past. En je hebt een grote afwijking. Een kleine afwijking kunnen we. En dat loopt via de bebouwingscommissie. Kunnen we wel uh. Uh nou ja,. Sneller schakelen, maar bij grote afhaakwijkingen maak je dus een nota van uitgangspunten. En daarin leg je dus bepaalde dingen vast die je belangrijk vindt voor die plek.

▶ 2:37:27En dat kan bijvoorbeeld zijn dat die ontmoetingsruimte. Heel prominent vastgelegd wordt op een uitgangspunt van ja, die moet in dit gebouw zitten, in de begane grond. Je kan ook zeggen het moet op elke verdieping, maar daar kan je het. En daar kan je heel strikt in zijn. Maar daar kan je ook nog van zeggen Ja, beste ontwikkelaar,. Kies jij wat het beste is wat jij denkt dat het beste functioneert? Als die ontmoetingsruimte er maar in zit. En dan gaan we dat toetsen. Maar daar leggen we dus. De regels vast. En eigenlijk zou je kunnen zeggen in die uitgangspunten maken we het project specifiek voor de vraag van de plek. Dus dat zijn de regels. Oké. Dank u wel. Lid van. Ik had ook nog een vraag. Ik was wel zeker. Over Vught, toch?. Oh, de plint. Ja ja. Oh ja. Ja ja ja ja ja ja ja precies. Uh heel goed. Uhm.

▶ 2:38:29Nou, is echt ongelooflijk hardnekkig. Kijk, vroeger zat daar een winkelier en die was eigenaar van zijn pand. Nu is het ook vaak een winkelier en die huurt bij iemand. Wat je ook ziet is dat zeker bij grote partijen en ook in uhm uh, in beleggings portefeuilles is dat gescheiden. Dus je portefeuilles, woningbouw en je portefeuille is commercieel. En dan heb je ook nog eens een keer beleggers die alleen maar op winkelcentra zitten. Wat wij zien, wat er gebeurt, is dat in een groot uh woongebouw. De expertise heel erg zit op het wonen. En dan worden de beleggers zo gevonden. Het verkopen gaat goed. Zo heb je een belegger voor de woningbouw. Ook een corporatie is een belegger. Voor een corporatie is zo'n ruimte in de plint best ingewikkeld. Dat is bedrijfs onroerend goed, krijgen ook de gesprekken. Wij willen liever woningen dan bedrijfs onroerend goed.

▶ 2:39:30Dus ja, je merkt dat die plint eigenlijk best ingewikkeld is, want hij wordt vaak verkocht aan een particuliere belegger die hem weer gaat verhuren. Of de plint, als dat meer is dan één Winkelruimte wordt verkocht aan een aparte belegger ten opzichte van de belegger daarboven. Of hij wordt wel in één hand verkocht, maar dan zit de nadruk vooral op het verhuren van de woningen en minder op het verhuren van die van die ruimte. Nou, als wij als gemeente ook in onze grondprijs een. Waarde aan die plint koppelen en de verhuurder koppelt daar ook een commerciële huur aan,. Ja, dan weet je in ieder geval dat die leuke initiatieven noem ik het maar even, die niet al te veel huur kunnen betalen, dat die er niet kunnen komen. We hebben ook beleid over het inkrimpen van het aantal winkels in de stad. Ja, dat maakt dus ook dat je niet zomaar ergens een winkel kan kan realiseren. Dus. Wij hebben daar echt wel een uitvinding nodig. Als je kijkt naar.

▶ 2:40:33Wonen, dan hebben we allemaal regels. Wat is sociaal, Wat is middencategorie, wat is vrije sector en wat is top?. Voor een plint. Hebben wij geen sociale huur. We hebben wel Scarf, die natuurlijk verhuurt aan verschillende partijen en ateliers. Die hanteren een huurplafond. Maar wij sturen. We hebben ook geen instrument om daar op te sturen dat wij kunnen zeggen. Want nu zeggen wij tegen een ontwikkelaar alles leuk en aardig, maar 50% is in deze woning is betaalbaar, waarvan 40% sociaal, 10% midden, ik noem maar wat En de rest is vrije sector. En voor de plint zeggen we ja, Plint invulling. Maar wij sturen u niet op. Maximaal huur categorie honderd vierkante meter. Ik weet ook niet of beleggers dan massaal afhaken. Maar dat is wel een aandachtspunt voor de komende tijd. En waar ik ook graag het aandacht voor vaak gesprek voor voer. Hoe zorgen we nou voor een slimme manier om die plinten goed gevuld te krijgen?

▶ 2:41:33Want vaak zit het eigendom verspreid. Dus ook bij Imagine, die twee torens aan het eind van de Kop van Zuid, die witte torens in dat grote blok. Is die plint is verkocht aan aparte partijen en die proberen die zo duur mogelijk te verhuren. En dat lukt ze niet helemaal. Ja, het lukt ze wel aan gezondheidspartijen en klinieken. Dus nu komt dat soort functies komen daarin. Nou, die plakken alles dicht. Dat mag niet. Dus daar gaan we handhaven. Maar voor een heel groot deel hebben die behoefte aan privacy, dus die wil je eigenlijk niet helemaal in die plint. Want je wil een wachtkamer is oké, maar de behandeltafel. Die hoef je niet aan de straat te zien. Dus dat is nou wel denk ik, iets om met elkaar, ook in het debat wat jullie als raad voeren over de economie, hoe je dat slim doet en ook dus meer bedrijvigheid kan naar de stad toe kan trekken. Want dat is iets wat we wel graag willen natuurlijk hè. In Spaanse polder zitten allemaal bedrijfjes die prima ook in de plint van een groot woongebouw midden in de stad kunnen zitten. Als de beantwoording nog wat beknopter kan bij de volgende vraag kunnen we nog? Nee, het is helemaal

▶ 2:42:35goed. U bent betrokken en uh enthousiast. Uhm. Maar ik ga dan nog naar lid van. Ik rij in ieder geval nog naar uh, naar Partij voor de Dieren, toch? Ja, en ik kijk even rond. Dat was het dan ook. Ja. De heer Budding werd al heel veel gewisseld. Even kijken of het lukt met de tijd, want we moeten echt om 12.00u stoppen. Dus ik doe ieder geval lid van eieren. Sorry. Ik zeg ook. Als ik de olie Zou dat ook Oké. Yes!. Ik kan nog even een vraag over de. Maken jullie nou een verschil in kwaliteitsverwachtingen die je hebt in de stad, op basis van ongelijkheden die er zijn in de stad. En ik stelde we hadden het net zonder. Even stil bij de Binnenweg en het Oude Noorden. En. Dan zie ik. Dan zie ik die die projecten voorbij komen en dan kijk ik naar mijn eigen wijk, de Charlois, de Dorpsweg. Daar worden dan twee van die glazen vreetschuren neergezet. En als ik kijk naar de naar de naar de kuil, bijvoorbeeld in Feijenoord en de Afrikaanderwijk. Hoe

▶ 2:43:35dan zo'n marktproject helemaal geoptimaliseerd wordt, maar eigenlijk helemaal gestript van kwaliteit. Terwijl dat bijvoorbeeld de NPS wijken zijn waarvan je zegt nou, daar willen we met z'n allen wat extra's doen, wat meer kwaliteit toevoegen. Dus daar vragen we daar dan ook wat meer. En duwen we daar dan ook echt op? En houden we men dan aan die afspraken, omdat ik dat in de praktijk toch. Minder vaak zie. Dus dat is even vraag één. En twee. De vraag is nou, wat ik al wel charmant vond is dat je negen cheetahs allemaal woningcorporatie project hebt opgenomen die die dus blijkbaar allemaal het goede voorbeeld geven. Dus ehm. Daarbij vroeg ik me wel af. Kun je. In heel veel discussies die we hier hebben, wordt vaak stedenbouw een beetje weggezet als de de afdeling die altijd aan de handrem hangt. In de in en in de uitbreiding van de stad dus. Stedenbouw zijn een soort glazen doom over de stad en het bestempelde tot volledig museum. En we mogen daar verder niet te veel aan rommelen. Dat is een beetje.

▶ 2:44:38Ik maak daar veel zwart wit en zo is het natuurlijk niet. Voer hier nou ook discussies met elkaar, want wij lopen daar in de raad ook vaak tegenaan. Bijvoorbeeld bij de tuindorp die we in de stad hebben. Die zijn ooit gebouwd met een totaal andere. Demografie van de stad, met andere gebruiken van die van die woningen en van die buurten. Voering. Maar ook discussies. Want er komen nog meer tuindorp discussies aan de komende jaren over hoe je nou een modern tuindorp hebt wat klaar is voor de 21e eeuw bouwt,. Zodat we ook niet iedere keer met elkaar in discussies verzanden. Over kosten en en en en en en. Het alleen maar renoveren van die van die gebouwen en van die buurten. Maar dat we ook met elkaar een soort gemeenschappelijk beeld hebben over hoe we die tuindorpen naar de komende honderd jaar willen moderniseren en willen verbeteren. Dus dat, dat vroeg ik me nog ook nog even af. En tot slot de laatste vraag. Dit. Ja, die sloot een beetje aan met wat plinten beleid. Is daar nou een soort gemeentelijke eenduidigheid op op het hoekpanden beleid? Want

▶ 2:45:41ik heb zelf in Charlois bijvoorbeeld zelf persoonlijk moeten interveniëren in een aantal verkopen die gedaan zijn door de gemeente, op hoe panden die onwijze sleutelposities hadden op gebied van sociale veiligheid. Ook wasserettes die ineens in een hoekpand worden gezet,. Woning tot omlopen tot woning. En er valt mij toch op dat daar toch een soort andere benaderingswijze is dan in andere delen van de stad. Dat dat toch uh uh, dat hangt een beetje aan met t eerste punt van schieten we nou echt met elkaar echt op scherp? En hebben we intensievere inzet op gebieden die ongelijk er zijn in onze stad dan andere gebieden?. Uhm ja.. Wij behandelen elke wijk uh, in die zin hetzelfde. En misschien juist die wijken die het wat moeilijker hebben juist ook extra aandacht geven. In de praktijk gaan daar ook meer uren naartoe. Maar ik weet niet of je bijvoorbeeld de Hoek Bergse Laan en dat is dan uh, volgens mij de Rodenrijs selaan. Daar zat jarenlang zo'n groentezaak. Die is

▶ 2:46:43verkocht. Is een woning geworden. Nou echt?. Uh, ik ben er nog steeds boos over. Kijk, en daar hebben we ook mee te maken. Kijk. Stedenbouw. De de glazen stolp. Ken je langer dan vandaag. Dus ik uh, ik vind het helemaal prima. Het is goed voor het gesprek. Maar juist ook zo'n hoekpand is stedenbouwkundig van enorme waarde en willen wij heel graag wat van vinden. Maar die ruimte krijgen we ook niet altijd, want we hebben ook verkoopbeleid en dan is het gewoon een uitvoerende instantie, zeg ik dan maar even binnen de gemeente die dat pand op de markt zet en in één keer hangen, zien wij de stedenbouw die door de wijk gaat. Die ziet in één keer daar een verkoop bordje. Dat doen we allemaal nu veel beter. Dus de verkooplijsten worden vooraf gedeeld. Wij kijken van hey, wat zijn belangrijke plekken in de stad en hoe zou je daar nou naar moeten kijken? Dus daar hebben we intern veel betere afspraken met elkaar over gemaakt. Maar je zou ook kunnen zeggen dat gaan we beter met elkaar

▶ 2:47:44vastleggen. Zodat je inderdaad zo'n hoekpand niet in één keer een woning wordt, maar juist zegt van Hey, maar waar heeft die wijk nou behoefte aan? En zullen we dat nou juist hier in dit hoekpand doen? En misschien het dan ook wel in gemeentelijk bezit houden. Het doet wel iets natuurlijk voor de de de financiële kant daarvan. Uhm. Kijk, en. In zo'n uh uh in in de voorbeelden die je noemt als een binnenweg of de Oude Binnenweg. Daar zit heel veel energie vanuit de ondernemers om zelf die enorme vernieuwingsslag te doen. Daar hoeven wij. In die zin is dat bijsturen. En dan gaat het de goede kant op bij de kuil. Uh. Aan die Paul Krugerstraat hebben we enorm moeten duwen om daar gewoon goede plint ruimtes te krijgen die goed verhuurbaar zijn, zodat daar goede functies ook in komen. Ze zitten er enorm op te sturen. En dan nog zou je kunnen zeggen als het er staat is het nou het goede. Maar daar zit echt wel

▶ 2:48:46veel meer aandacht op aan onze kant. Maar het is ook continu met elkaar scherp blijven en dat vind ik ook ongelooflijk belangrijk. Daarom ben ik ook heel blij met dit gesprek. Als er een jaar staat of vijf jaar staat. Is het nou het goede wat we gedaan hebben? Of moeten we beleid herzien? Of moeten we hoe jullie ernaar kijken en anderen daarnaar kijken? Moeten we dat bij elkaar brengen om elkaar te snappen? Maar ook bij De Kuil zit dat wel. Ja. Is daar veel aandacht voor geweest? En wat ik zelf mooi vind is bij. Net om de hoek aan de Laan op Zuid. Ik ben wel weer uitvoerig trouwens. Sorry. Net om de hoek bij de laan op Zuid zit naast het zwembad zit een lunchroom. Nou, die ruimte had mooier gekund, maar die draait als een tierelier. Nou fantastisch. En dan zie je ook de waarde van zo'n plek. En dan de laatste over die glazen stolp. Kijk, we hebben stedenbouw, maar we hebben ook monumenten, de afdeling monumenten, erfgoed en Monumenten. En. Vaak is

▶ 2:49:49stedenbouw de spreekbuis,. Maar hebben we ook gewoon beleid over monumenten. We hebben ook met oproepen vanuit de raad. Dat zijn kaders, omgang, cultuurhistorie. Daar hebben we mee te dealen. Wat wel in algemene zin de tendens is. Wij zijn geen Amsterdam of Delft, dus wij zijn niet dat openluchtmuseum. Dat is echt wel wat als een paal boven water staat. Dus hoe kan je je erfgoed ook naar de toekomst brengen?. Dat betekent wel dat je erfgoed overeind laat staan en niet alles sloopt. Deel gaat weg, maar een deel wil je ook heel bewust laten staan. Maar dan is wel de vraag hoe projecteer je dat naar de toekomst? Nou, Feniks is daar natuurlijk een fantastisch voorbeeld van. Maar ook gewoon het behoud van panden, bijvoorbeeld verkoop als kluswoning of toch opknappen in een zichtbare straat in het Oude Noorden of in Charlois. Heel belangrijk het hart van Oud Charlois. Daar zetten we heel veel effort

▶ 2:50:50op om daar wel dat beeld overeind te houden. Ja. Lid van Beek. Ja, dank je wel voorzitter. En jullie ook bedankt voor de mooie, ja, het inspirerende verhaal. En ik sluit me helemaal aan bij mijn collega Verhoef over die aandacht voor identiteit in de wijk. Ook goed om te zien wat er niet goed gaat. Dat dat plaatje van. De plint bij de big shops daar de vier havens staat volgens mij. Die heb ik heb ik u al wel eerder zien uh tonen op het Stadmakerscongres en ik fiets daar vaak voorbij. En ik moet ook vaak denken aan hoe die bewoner zich voelt. Ik heb een aantal vragen. Ik stel ze gewoon even achter elkaar. Ehm, u gaf aan van dat het opdoppen iets moet opleveren voor de bestaande bewoners. Van wat? Wat is dat dan precies? Tweede we hebben een tijdje of we hebben recent hier in de commissie het gehad over de funderingsproblematiek en zijn we ook gaan kijken naar wat zijn nou al die. Oorzaken daarvan? Bodem inklinking. Verzakking kwam ook voorbij, doet al dat gewicht bovenop de stad, Doet dat iets met de bodem?.

▶ 2:51:54Ik noemde ook platform Woonopgave. Volgens mij een fantastisch initiatief en volgens mij was het Sanne van Manen die zei als 5% van de mensen hier in de stad die te groot woont hun woning delen, dan dan zijn we er eigenlijk al. Nou, delen jullie die?. Delen jullie die visie? Coöperatief wonen. Vragen over. Volgens mij doet het ontzettend veel voor de buurt. Niet alleen in ruimte. Efficiëntie, maar ook sociaal. Volgens mij zegt Van Maanen ook. Volgens mij moet elke buurt een uh een koper coöperatie hebben. Hoe zien jullie dat en en nemen jullie dat mee in beleid? En de laatste vraag is misschien een beetje een abstracte filosofische vraag, maar is er een moment dat de stad ook vol is? Ik noemde het uh over dat er vroeger werd geannexeerd aan de buitenkant wel op een vriendelijke manier, maar daar werd toch de ruimte gezocht. Nu zijn we bezig met die verdichting, is op een gegeven moment, op het moment dat het klaar is. Dank je wel. En daar heeft u dan in ieder geval 7 minuten voor. Ja, Nou ik, ik, ik zal, uh. Kijk het uh

▶ 2:52:56het opleveren voor de bestaande bewoners. Uhm uh. Dat is bijvoorbeeld kan het geld wat het oplevert geïnvesteerd worden in het bestaande gebouw, zodat meerjarenonderhoud gedaan wordt?. Dat dat? Dat is een hele belangrijke En een belangrijke is ook van ja, als je zo'n woning boven je krijgt, je hebt. Profiteer je ervan. Bijvoorbeeld misschien wordt er nu wel een lift gerealiseerd voor die twee extra lagen waar elke laag van profiteert, Dus dan heeft iedereen een lift. Dus dat bedoelen wij met profiteert de bestaande bewoner, maar met name dus ook zeg maar het meerjarenonderhoud. De verduurzaming van het bestaande pand. Want daar profiteert iedereen van en dan gaat je rekening naar beneden. Ja, dat gewicht op de stad, Uh, ik ben geen expert, maar ik weet wel zeker bij torens en al die palen die de grond ingaan, dat doet iets met de ondergrond en met zettingen,. Dus je moet het op palen sowieso bijna alles zetten,

▶ 2:53:59maar heel veel palen op een kluitje. Ja, daar zit absoluut een grens aan. Ehm, dat betekent dat op sommige plekken je misschien niet een hele hoge toren kan bouwen, maar dat die onder de grens van de zeventig meter blijft, omdat de ondergrond gewoon niet nog meer palen op die plek aankan. Tot nu toe eh. Nou ja, hebben we dat in het vizier bij het ingenieursbureau ook. En lopen we nog niet tegen de allergrootste uitdaging aan. Maar het is wel iets wat we zeker in de gaten moeten houden. Ehm. Ja. Woning delen. Die visie van Sanne van Maanen. Helemaal eens. Maar hoe bewegen we bewoners om dat te gaan doen? Eh, we kunnen allemaal ruimte bieden. Zeg van nou doe dat nou Ja, ik ik weet niet wanneer het gaat gebeuren. Wat is de incentive voor een bewoner om te zeggen van nou eh, Ik verhuur de helft van mijn woning of ik ga me ook echt in tweeën splitsen. Ja, daar moeten we het gesprek met elkaar over voeren. Zijn dat belastingvoordelen,

▶ 2:54:59nationaal of gemeentelijk? Geen idee,. Maar eens. De makkelijkste manier is gewoon beter benutten van die bestaande voorraad. En dan beter benutten van de bestaande woningen die die er zijn. Dat is de snelste manier en tegelijkertijd ingewikkeldste. Maar die visie, die delen we. Nou in over coöperaties. We zijn met een aantal pilots bezig en we zijn met CPO ook bezig, dus daar hebben we absoluut oog voor. Ook omdat we gewoon zien dat er, als je het hebt over die vraag vanuit de stad, die vraag, die is er. Ook. Daar is wel hoe krijg je het voor elkaar? Welke locaties maak je beschikbaar, hoe ga je om met grondprijzen, dat soort dingen. En is de stad vol? En nou ja, de stad is sowieso nooit af. Dat is duidelijk. Is die vol? Ehm, nou ja, ik denk als je in Sao Paulo gaat kijken,. Dat is toch echt wel van een andere orde dan Rotterdam. Dus er kan nog echt wel een heleboel. En de vraag is wat vinden wij een fijne stad?. En hoe creëer je

▶ 2:56:02ruimte? Wat is de stad die we willen zijn?. En dan is natuurlijk uh, met bijvoorbeeld een ingreep van het Hofplein. Als dat straks af is, ja, dan geef je in één keer zoveel meer lucht en ruimte aan Rotterdammers die. In de binnenstad en in de ring daaromheen kunnen wonen. Ja, dat je in één keer weer flink kan verdichten. Maar dan gaat die verdichting dus altijd gepaard met extra investeringen. Daarom maken we ook het park in de Rijnhaven,. Omdat we denken van ja, dat, dat heb je wel nodig ja, zolang je de ruimte hebt om dat te doen en we keuzes maken. Aan wie geven we de ruimte? Kan je nog wel een stuk voller worden?. Dat dat mooi. Dan gaan we richting een afronding. Heel veel dank voor uw bijdrage. Ontzettend gewaardeerd. Namens ons allen. Zoals eerder gezegd. Volgende keer dat we dit inhoudelijk bespreken is dat op 7 oktober in de commissie. Dat is de inhoudelijke bespreking en dit was een beeldvormende

▶ 2:57:05ochtend. Die sluit ik hierbij af. En verder herinner ik u nu nog aan de in werksessie vanmiddag vanaf 4.00u over NPS, gezamenlijk met de commissie Onderwijs en Samenleven. Locatie Uh is hier vol met u gedeeld, maar het is programmabureau en zet mijnheer eraan. Vier. En dan wens ik iedereen nog een hele fijne dag. Dank u wel.

Vorige: Commissie tot Onderzoek van de Rekening 29 september 2026 Volgende: Commissie Onderwijs & Samenleven 30 september 2026 Alle vergaderingen van Rotterdam

Automatisch verwerkt. Het officiële verslag is leidend. Bron: https://rotterdamraad.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/3b5e9cce-a8f8-4daf-87a6-63e1c46cc857

Sprak je in of word je genoemd en wil je je naam hier niet terugzien? Vraag verwijdering aan.