Document · PDF

Regioplan beleidsonderzoek Met gepast geweld

zzz Commissie Veiligheid en Bestuur (2018-2022) 1 april 2021, gemeente RotterdamBij agendapunt: Inspreekbijdrage:29.925 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Nog altijd worden de (interne) wet- en regelgeving maar ook opleiding, training en aansturing op dit maatschappelijk cruciale en gevoelige terrein niet of nauwelijks gebaseerd op wetenschappelijke waarneming en informatie, maar op kortetermijnideeën en belangen en beelden vanuit de politiecultuur en -organisatie in plaats van op objectieve waarneming en integere juridische beoordeling. 9.5.

Slotbeschouwing

Dit onderzoek laat zien dat de omvang van het politiegeweld de laatste twee decennia nauwelijks lijkt te zijn veranderd. Wel is er een verschuiving waar te nemen van fysiek politiegeweld naar de inzet van geweldmiddelen, en dan met name vuurwapen en pepperspray. Een mogelijke verklaring daarvoor zou kunnen zijn dat bij de aanwending van geweld politiemensen meer oog hebben voor de eigen veiligheid. Ook veranderingen in de aansturing van politiemensen (meer concrete noodmeldingen in combinatie met verbeterd gebruik van actuele informatie) bieden wellicht een verklaring. De experts die we hebben geraadpleegd in dit onderzoek wezen ter verklaring op maatschappelijke verschijnselen zoals de in hun ogen verruwing van de samenleving en bijvoorbeeld de toename van het aantal verwarde personen waar agenten mee te maken krijgen. Daarnaast maken de respondenten in dit onderzoek gewag van een groeiende handelingsverlegenheid door een toenemende complexiteit van de maatschappelijke problematiek waarmee agenten te maken krijgen in combinatie met een kwantitatief en kwalitatief ontoereikende opleiding en training. Tegelijkertijd tonen cijfers van het CBS een duidelijke afname van de geregistreerde criminaliteit én van het aantal door de politie aangehouden verdachten. Dat zou eerder (moeten) kunnen leiden tot een afname van het politiegeweld.

Slotbeschouwing

9.5.

Al met al ontstaat een beeld van een cijfermatig tamelijk constante toepassing van politiegeweld door de jaren heen, waar maatschappelijke ontwikkelingen maar beperkt invloed op hebben. Of dat beeld klopt, hebben we in dit onderzoek niet exact kunnen vaststellen. Daarvoor zouden we meer diepgaand onderzoek moeten doen naar de achtergronden van de toepassing van geweld door politiemensen. Daarbij zou dan gekeken moeten worden naar sociaal-maatschappelijke achtergronden, veranderingen in de organisatie en aansturing van de politie en ontwikkelingen in de taakopvatting en de beleving van politiemensen zelf. Door de dynamiek tussen deze drie ontwikkelingen te schetsen, zouden we een betere verklaring kunnen bieden voor (eventuele) verschuivingen in de aard en de omvang van politiegeweld. Een dergelijk onderzoek zou daarmee ook kunnen bijdragen aan het doorontwikkelen van de politie als lerende organisatie, zijn weerslag moeten hebben in de registratie van politiegeweld en uiteindelijk ook vertaald moeten worden in de training en opleiding van politiemensen. Dergelijk onderzoek is echter alleen mogelijk als de politie de melding en registratie van het politiegeweld en de omstandigheden waaronder dit wordt toegepast goed gaat organiseren en deze verzamelde data beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek.

Literatuur

Abraham, M., Flight, S. & W. Roorda (2011), Agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak: Onderzoek voor Veilige Publieke Taak 2007-2009-2011, Amsterdam: DSP-groep. Adang, Otto en Jaap Timmer (2005). Beheersing van gevaar. Praktijkboek voor de opleiding van vuurwapendragenden en de toetsing van geweldstoepassing. Derde, herziene druk. Den Haag: Elsevier Overheid. Adang, Otto, Bas Mail en Jaap Timmer (2019). ‘Politiegeweld in zicht: zijn nieuwe geweldsmiddelen nodig?’ Tijdschrift voor de Politie, 219 (1), 22-26, Adviescommissie gewapende particuliere beveiliging tegen piraterij (2011), Geweldsmonopolie en piraterij, Den Haag: Ministerie van Veiligheid en Justitie, p. 14. Bleijendaal, R., Naeyé, J., Chattellon, P. & G. Drenth (2008), Kracht van meer dan geringe betekenis deel A, Den Haag: Reed Business. Bovens, M.A.P. (1989), ‘De veelvormigheid van verantwoordelijkheid’, in: Bovens, M.A.P., Schuyt, C.J.M. & W.J. Witteveen (red.), Verantwoordelijkheid: Retoriek en realiteit. Verantwoording in publiek recht, politiek en maatschappij, Zwolle: W.E.J. Tjeenk Willink. Brugman. L (2007). “Man-vrouwverschillen”. In: Naeyé, J. (red. 2007), Hard én zacht: Geweld in de publiekscontacten van de politieregio Amsterdam-Amstelland, Deventer/ Amsterdam: Kluwer/Vrije Universiteit Amsterdam. p. 125-134. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK, 2009).

Brief minister over naleving Regeling Toetsing Geweldsbeheersing Politie (RTGP). KST92499, kenmerk 29628, nr. 26. 12-03-2009. CBS (2013), Criminaliteit en rechtshandhaving 2012, Den Haag: Boom Lemma. CBS (2017). Veiligheidsmonitor 2016. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek.

Literatuur

Dijk, P., van & G.J.H. van Hoof (1990), De Europese conventie in theorie en praktijk, Ars Aequi Libri. Drenth, G., J. Naeyé & R. Bleijendaal (2008) Kracht van meer dan geringe betekenis deel B, Den Haag: Reed Business. Elsevier (2013), Elseviers moordonderzoek: 2012 iets minder moorddadig, 2 januari 2013 via www.elsevier.nl. Eysink Smeets, Marnix (2020). De jaarwisseling als beeldenstrijd? Een beetje tegenwicht. 9 januari 2020. https://marnixeysinksmeets.com/. Hoffman, B. (2006), Inside terrorism, New York: Columbia University Press. Hoogdalem-Zomer, G., van (2011), Verslag Registratie Interne Onderzoeken 2008, 2009 en 2010 bij de Nederlandse politie, De Bilt: Nederlands Politie Instituut. Inspectie Justitie & Veiligheid (2016). De nekklem. Thematisch onderzoek naar aanleiding van de toepassing van een nekklem in het Zuiderpark. Den Haag: Inspectie Veiligheid en Justitie. Ministerie van Veiligheid en Justitie. Jong. de, J. (2018). Het mysterie van de verdwenen criminaliteit. Den Haag: CBS. Statistische trends, 2018. Justitie & Veiligheid, Ministerie van, (2006). Aanwijzing handelwijze bij geweldsaanwending (politie)ambtenaar, College van Procureurs-generaal 2006A007, Stb. 2006, 143. Kalidien, S.N. & N.E. de Heer–de Lange (2011), Criminaliteit en rechtshandhaving 2010: Ontwikkelingen en samenhangen, Den Haag: WODC. Kop. N. (1999), Blauw licht in het donker (diss.), Utrecht.

Kruize, P. en D.J. Wijmer (1994), ‘Geweldsincidenten tussen politiemensen en burgers in Den Haag’ Themanummer Geweld Justitiële verkenningen, jrg. 20, nr. 1, 1994, Arnhem/ Den Haag: Gouda Quint/WODC, p. 97‑112. Leistra, G. (2017). ‘Enorme stijging van het aantal moorden in 2017’. Elsevier, 21 december 2017. Leistra, G. (2019). ‘Moord schikt zich naar demografische ontwikkelingen’. Elsevier, 3 januari 2019.

Literatuur

Naeyé, J (red. 2005), Niet zonder slag of stoot. De geweldsbevoegdheid en doorzettingskracht van de Nederlandse politie. Politie & Wetenschap, nr. 26. Zeist: Kerckebosch. Naeyé, J. (red. 2007), Hard én zacht: Geweld in de publiekscontacten van de politieregio Amsterdam-Amstelland, Deventer/Amsterdam: Kluwer/Vrije Universiteit Amsterdam. Naeyé. J. (2010), Burgerarrest, Alphen aan den Rijn: Kluwer. Naeyé, J. (2011), ‘De lemen voet van de politiële geweldsbevoegdheid’, in: Spapens, T., Groenhuijsen, M. & T. Kooijmans (red.), Universalis. Liber amicorum Cyrille Fijnaut, Antwerpen/Cambridge: Intersentia, p. 555-564. NRC Handelsblad, hoofdredactioneel commentaar, 20 juli 2015. NRC Handelsblad, 30 juni 2015. NRC Handelsblad, hoofdredactioneel commentaar 24 december 2013 en 20 juli 2015. NRC Handelsblad, 18 juli 2015. NRC Handelsblad, 29 oktober 2016. ’Politie past omstreden nekklem aan’. Politie (2017). Jaarverantwoording 2016 politie. Denk Haag: Politie. Reenen, P. (1979), van, Overheidsgeweld: Een sociologische studie van de dynamiek van het geweldsmonopolie, Alphen aan den Rijn: Samsom. Reenen, P. (2010), van, ‘De tanden van de politie’, in: Stokkom, B., van, Terpstra, J. & L. Gunther Moor (red.), De politie en haar opdracht: De kerntakendiscussie voorbij, Apeldoorn/Antwerpen: Maklu, p. 117-138. Scholtens, A., M. Helsloot, I. Helsloot (2019).

Politiestraatgezag en (on)gehoorzaam burgergedrag. Den Haag: Sdu. Steeg M., van der (2004), Politieel tuchtrecht: Een studie naar juridische aspecten in de praktijk, Alphen aan den Rijn: Kluwer. Steeg M., van der & J.S. Timmer (2016), Beoordeling van politiegeweld: tuchtrecht eerst, Ars Aequi, maart 2016, p. 171-176. Stel, E. L. A. C., de Groot, R. M., Bervoets, E., van der Torre, E. J. en J.M.I. Visser, (2009), De Regeling Toetsing Geweldsbeheersing Politie Een evaluatie en behoefte- onderzoek. Den Haag: COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement.Timmer, J.,

Literatuur

Naeyé, J. & M. van der Steeg (1996), Onder schot: Vuurwapengebruik van de politie in Nederland (1978-1995), Deventer: Gouda Quint. Timmer, J. (2005), Politiegeweld: Geweldgebruik van en tegen de politie in Nederland, Alphen aan den Rijn: Kluwer. Timmer, J.S. & Pronk, G.J. (2009), ‘Politiegeweld in Europa. Een vergelijkende verkenning van bevoegdheden in politieel vuurwapengebruik’, in: Borgers, M.J., Duker, M.J.A. & L. Stevens (red.), Politie in beeld, Nijmegen: Wolf Legal Publishers, p. 325-341. Timmer. J. & G. Pronk (2011), ‘Comparing of police use of firearms in the EU’, in: C. Lorei (Hrsg), Eigensicherung & Schusswaffeneinsats bei der Polizei. Beiträge aus Wissenschaft und Praxis 2011, Frankfurt am Main: Polizei & Wissenschaft, p. 181-192. Timmer. J. & G. Pronk (2016), ‘Police use of firearms in comparative perspective’, Paper Vrije Universiteit Amsterdam, March. Timmer, J.S. & R.S.M. Visser, (2014). ’Geweld in politiewerk’, in: Muller, E.R., Torre, E.J., van der, Hoogenboom, A.B. & N. Kop (eds.), Politie. Studies over haar werking en organisatie (Handboeken Veiligheid), Deventer: Kluwer, p. 443-466. Timmer, J.S. & R.S.M. Visser (red.) (2015). Gepast geweld. Geweld van en tegen de politie in 2010. Amsterdam: Centrum voor Politiewetenschappen Vrije Universiteit Amsterdam. Timmer, J.S. (2015), ‘Rechtspleging na politiegeweld’, in: Baas, R., Havinga, T., Laemers, M. & H.

den Tonkelaar (eds.), Rechtspleging en rechtsbescherming (Serie Staat en Recht, 24), Deventer: Wolters Kluwer, p. 51-64. Timmer, J.S. (2015), ‘Politiegeweld onder vuur’, Tijdschrift voor de politie, 77(8), p. 6-10. Timmer, J & V. Cozijn (2016). ‘Geweld door politie’. In: M. Liem en E.R. Muller. Geweld. Geweld en geweldsbeheersing in Nederland. Deventer: Wolters Kluwer. Timmer, O.M. (2018). In de war. Een onderzoek naar hoe de politie Amsterdam omgaat in GGZ-instellingen met verwarde personen die geen strafbaar feit plegen. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam. Torre, E.J., van der, Gieling, P.J., Dozy, M.C., Leeuwen, F.C., van & W. Hamoen (2012), Veilig politiewerk: De basispolitie over geweldgebruik, Den Haag: Boom Lemma uitgevers.

Literatuur

Tweede Kamer der Staten-Generaal (1997), Beleidsvoornemens Politie 1998, 25 616, vergaderjaar 1997-1998, Den Haag 17 december. Verenigde Naties (1979), Code of conduct for law enforcement officials (Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, 17 december 1979, resolutie 34/169. Verenigde Naties (1991), Basic principles on the use of force and firearms by law enforcement officials (Achtste VN congres over de preventie van criminaliteit en de behandeling van wetsovertreders, Havana, Cuba), september 1991. Wittebrood, K. (2006), Slachtoffers van criminaliteit: Feiten en achtergronden, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

Bijlage 1 Variabele meldingsformulieren geweldsaanwending

Tabel B1.1 Variabele meldingsformulieren geweldsaanwending Variabele

Antwoordopties

Toelichting tekstmining meldingsformulier

waarschuwing

ja; nee; missing

waarschuwing o.b.v. tekst achter ‘is waarschuwing voorafgegaan’

type geweld

fysiek; vuurwapen; pepperspray; wapenstok; diensthond; boeien; dienstauto; ernstvuur; alternatief; wapenstok; missing

type geweld gezocht o.b.v. tekst achter ‘soort geweld’, titel document als in de feitelijke beschrijving

aantal typen geweld

open variabele

aantal o.b.v. som variabele ‘type geweld’

eenheid waar voorval plaatsvond

Den Haag; Limburg; Midden-Nederland; Noord-Holland; Noord-Nederland; Oost-Brabant; Oost-Nederland; Rotterdam; Zeeland-West-Brabant; missing

eenheid o.b.v. tekst achter ‘organisatie-eenheid’

tijdstip van voorval

open variabele

tijdstip o.b.v. tekst achter ‘datum/tijdstip voorval’, afgerond op hele uren

dagdeel

ochtend; middag; avond; nacht; missing

antwoordcategorisering o.b.v. variabele ‘tijdstip van voorval’. 7.00-12.00u = ochtend; 13.00-18.00u = middag; 19.00-23.00u = avond; 0.00-6.00u = nacht

dag

maandag; dinsdag; woensdag; donderdag; vrijdag; zaterdag; zondag; missing

dag o.b.v. tekst achter ‘datum/tijdstip voorval’

gevolgen geweld ambtenaar

geen; gering; ernstig; onbekend

gevolgen o.b.v. tekst achter ‘voor de betrokken ambtenaar(/ ambtenaren) had de geweldsaanwending’, voor de eerstgenoemde ambtenaar

gevolgen geweld burger

geen; gering; ernstig; onbekend

gevolgen o.b.v. tekst achter ‘voor de betrokken burger(/burgers) had de geweldsaanwending’, voor eerstgenoemde burger

gevolgen geweld derden

geen; gering; ernstig; onbekend

gevolgen o.b.v. tekst achter ‘voor de betrokken derden/ omstanders had de geweldsaanwending’, voor eerstgenoemde derde

geslacht agent

man; vrouw; missing

geslacht o.b.v. tekst achter ‘geslacht’, geslacht van eerstgenoemde ambtenaar

aantal betrokken agenten

open variabele

aantal o.b.v. som van tekst achter ‘naam’, van het aantal is één afgetrokken ter correctie van de ondertekende meerdere

dienstjaren

open variabele

dienstjaren o.b.v. tekst achter ‘ononderbroken dienstjaren excl. primaire opleiding’

Bijlage 1 Variabele meldingsformulieren geweldsaanwending

Variabele

Antwoordopties

Toelichting tekstmining meldingsformulier

gemeente waarin voorval plaatsvond

alle Nederlandse gemeenten in 2016

gemeente o.b.v. tekst achter ‘plaats’ en over gehele tekst meldingsformulier, matchingbron van alle Nederlandse gemeenten in 2016

aanhouding

ja; missing

aanhouding o.b.v. tekst achter ‘aanhouding van verdachte’

aanhoudingsgrond

open variabele

aanhoudingsgrond o.b.v. tekst achter ‘aanhouding van verdachte’ en gericht gezocht op meest voorkomende wetten (incl. diverse afkortingen) en delicten en tekst achter het woord ‘lid’

jaar certificering

open variabele

jaar certificering o.b.v. tekst achter ‘certificaat AZ’

Bijlage 2 Indicatoren dossierstudie politiedata

Tabel B2.1 Indicatoren dossierstudie politiedata Variabele

Antwoordopties

Aanvullende instructie

nummer dossier

1 t/m 40