[26bb002264] Bijlage behorende bij 26bb002265 over Ambitiedocument Stadiondriehoek

waterretentie, groendaken voor biodiversiteit en ruimte voor verblijf

bijdraagt aan de economische, culturele en sociale vitaliteit van het gebied.

en recreatie. Met uitzicht over het gebied, De Kuip en de skyline van

Deze programmering draagt bovendien bij aan de activering van de plint van het stadion en versterkt de alzijdigheid en toegankelijkheid van het gebouw. Zo kan het stadion niet alleen op wedstrijddagen functioneren

In de gebouwen worden vele functies met elkaar verwoven dit bevordert kruisbestuiving en samenwerking

als voetbaltempel, maar ook 365 dagen per jaar en 360 graden een betekenisvolle bestemming vormen voor de omgeving en de stad.

Meer ruimte voor programma rondom het stadion zorgen voor een goede verankering en alzijdigheid Reservering toekomstige uitbreiding stadion

Voorzieningen worden ook verticaal gestapeld, ingericht op dubbelgebruik en kruisbestuiving. Van plint tot dak wordt gekeken naar een optimale verdeling van de ruimte.

Het parkeerprogramma wordt opgenomen in een parkeerpodium waar het maaiveld overheen doorloopt

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 31

04

Ruimtelijke vertaling 4.1 Ruimtelijke structuur en opzet 4.2 Ruimtelijke en programmatische ankers 4.3 Het ruimtelijk speelveld 4.4 Landschap en publieke ruimte 4.5 Mobiliteit en logistiek

4.1 Ruimtelijke structuur en opzet Waar het vorige hoofdstuk liet zien hoe het gebiedsconcept van de uls en de drie kernwaarden - beleving, innovatie en topprestatie - in het programma van de Stadiondriehoek tot leven komen, richt dit hoofdstuk zich op de vertaling hiervan in het ruimtelijke speelveld. Het doel is om ook in de fysieke

Balkon op de dijk

ring Waterke

omgeving een kloppend geheel te creëren voor de eindgebruiker, waarin

reeks illustraties wordt dit raamwerk stap voor stap inzichtelijk gemaakt.

de

vertrekpunt voor het ruimtelijk raamwerk van de Stadiondriehoek. In een

Hi lle slu is na ar

De uitgangspunten uit het Masterplan Feyenoord City 2.0 vormen het

M aa s

programma en ruimte elkaar versterken. Rond je St adio npar k

Stationsplein

Olym piaw eg

Stadionplein

Essentiële routes, bouwvelden en plekken van bijzondere dynamiek worden benoemd. De ruimtelijke compositie, gewenste accenten en zichtlijnen zijn gewaarborgd in het ruimtelijke raamwerk. De hoogteverschillen naar de randen van het gebied worden opgevangen door de introductie van

Essentiële verbindingen

Drie stedelijke ruimtes

een parkeerpodium, waar het maaiveld over doorgetrokken wordt. De

Verschillende lange lijnen verbinden de Stadiondriehoek met de omgeving

De Stadiondriehoek gaat van een autogedomineerde omgeving naar

Stadiondriehoek bouwt voort op de stedelijke lijn van de Laan op Zuid -

en dragen bij aan de vorming van de ruimtelijke structuur van het gebied.

een gebied gericht op wandelen en fietsen (het gebied blijft bereikbaar

Stadionweg. Het ruimtelijk raamwerk is het fundament voor een gebied

Elk van deze routes heeft een eigen identiteit; Rondje Stadionpark is gericht

voor de auto). Daarbinnen vormen drie stedelijke publieke ruimtes de

waarin puls, beleving, innovatie en topprestatie in elke steen, route en ruimte

op recreatie en groen en is een belangrijke verbinding in de ecologische

belangrijkste ontmoetingsplekken. Ze spelen een centrale rol in de routing,

voelbaar zijn, en waarin een kloppend totaal voor de eindgebruiker ontstaat.

hoofdstructuur van de stad. De route Hillesluis naar de Nieuwe Maas vormt

programmering en interactie tussen bezoekers. Het Stationsplein bevindt

een stedelijke interwijkverbinding tussen de oude wijken van Rotterdam-

zich op twee niveau's: een verhoogd stedelijk plein, met groen en een

Zuid, de Veranda en de rivier. Aan deze interwijkverbinding bevindt zich

veelzijdig programma in de plinten, dat aansluit op de interwijkverbinding

het nieuwe Station Rotterdam Stadionpark in combinatie met de halte van

over het spoor met en een lager gelegen niveau onder de traverse langs

de nieuwe tramlijn. In deze verbinding wordt daarnaast het hoogteverschil

de Olympiaweg, met ruimte voor mobiliteit zoals fietsen, bussen en kiss-

tussen de interwijk en de Stadiondriehoek opgelost. De waterkering heeft

and-ride. Beide niveaus zijn met elkaar verbonden. Het verhoogde plein is

naast zijn primaire waterkerende functie ook een recreatieve en ecologische

ontworpen voor ontmoeting in een hoogstedelijke omgeving. De verbreding

functie. De Olympiaweg krijgt een adaptief karakter en wordt minder een

langs de waterkering wordt het Balkon op de dijk, dat zicht biedt op het

infrastructurele lijn. Tijdens evenementen wordt de weg ter hoogte van De

Stadion. Het wordt één van de fotospots voor supporters op weg naar het

Kuip onderdeel van het stadionplein. De Stadionweg en Coen Moulijnweg

stadion. Het krijgt een inrichting met sportvoorzieningen en ecologische

blijven stedelijke boulevards waarlangs de Stadiondriehoek wordt ontsloten.

elementen, zoals bloemrijke vegetatie. Het Stadionplein krijgt een groener karakter en is gericht op sport en het huisvesten van evenementen. Een levendige en veelzijdige ontmoetingsplek. Het plein biedt ruimte aan grote groepen supporters op wedstrijddagen, maar voelt op andere momenten prettig en uitnodigend aan. Kinderen kunnen er spelen, en Rotterdammers kunnen er allerlei vormen van sport beoefenen.

34 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Veranda

Waterkant

DG 2 DG 1

Sportcampus

DG 3 Stationsomgeving Hillesluis

Context van de ontwikkeling

Ruimtelijk speelveld

Ruimte voor het stadion

De verschillende deelgebieden van Stadionpark maken dat in de

Het speelveld in de stadiondriehoek is drieledig: twee driehoekige

De openbare ruimte rond het stadion is gericht op ontmoeten, sport en

toekomst alle randen van de Stadiondriehoek zullen worden bebouwd.

deelgebieden bieden ruimte voor de ontwikkeling van een gemengd

groen.In dit gebied wordt voldoende ruimte gereserveerd voor een eventuele

Hierdoor ontstaat een compleet nieuwe dynamiek en stedelijke alure. De

(hoogstedelijk) programma. Langs de belangrijkste routes is

toekomstige ontwikkeling van het stadion, bestaande uit een reservering

Stadiondriehoek komt hiermee te midden van een hoogstedelijke context te

ruimte voor hoogteaccenten tot 150m, om die routes in de omgeving

van 20m uitbreidingsruimte en een extra 10m als obstakelvrije zone voor het

liggen. De sterke randen geven in de ruimtelijke uitwerking vrijheid om hierin

te markeren en verankeren. De relatie en verhouding van de nieuwe

waarborgen van de toegankelijkheid, logistiek en veiligheid.

een lossere verkaveling te onderzoeken.

ontwikkelingen tot stadion Feijenoord als belangrijkste gebouw in het gebied,

De relatie tussen Zuid, de directe omgeving en De Kuip blijft behouden,

monument en icoon, is cruciaal. Om die positie en waarde te garanderen en

ook met de verdichting in de Stadiondriehoek. Het assenkruis (vanuit de

verankeren in de ruimtelijke opzet wordt een assenkruis geïntroduceerd.

middenstip opgezet) garandeert die zichtbaarheid en verankering. Langs

Het parkeren wordt opgelost onder een verhoogd maaiveld, buiten het zicht

deze assen worden in de ruimtelijke opzet van de ontwikkeling zichtlijnen én

van bewoners en bezoekers. Door het parkeren op deze manier in te passen

panorama’s op het stadion gecreëerd en versterkt. De logistiek, ontsluiting

kan de Stadiondriehoek meer ruimte bieden voor attractieve openbare en

en programmering wordt in samenhang met de omgeving alzijdig ontworpen.

groene openbare ruimte, wandelen en fietsen. Met het verhoogde maaiveld

Dit zorgt voor een optimale relatie en synergie tussen de ontwikkelingen en

(ook wel podium genoemd) worden de hoogteverschillen met de randen van

het monument in de Stadiondriehoek en waarborgt een sterke stedelijke

de Stadiondriehoek opgevangen (oa. de aanlanding van de stationstraverse,

verankering. De Kuip blijft hiermee het herkenbare icoon van Rotterdam-Zuid.

aansluiting op de waterkering en het talud van de Coen Moulijnweg).

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 35

4.2 Ruimtelijke en programmatische ankers Feyenoord Het stadion als open, alzijdig stedelijk icoon

stedelijk landschap dat 365 dagen per jaar leeft en ademt. Het stadion is

Het stadion ontwikkelt zich tot een open, alzijdig stedelijk icoon dat

al bijna 100 jaar een baken van innovatiekracht. In de toekomst vormt dit

onlosmakelijk verbonden is met zijn omgeving en diep verankerd ligt in de

een verbindende mentaliteit naar de rest van de Stadiondriehoek, waarmee

stad en de omliggende wijken. Waar het stadion op wedstrijddagen nu al een

Feyenoord zich zowel ruimtelijk, programmatisch als mentaal nog sterker

ongekende impuls geeft aan het gebied, wordt deze energie in de toekomst

verankerd in het gebied.

voelbaar gedurende het hele jaar. Tienduizenden supporters die met passie naar Feyenoord komen kijken zorgen voor een explosieve dynamiek waarin

Alzijdigheid en actieve plinten als motor voor stedelijke vitaliteit

emotie, topprestatie en collectieve beleving samenkomen. Deze puls vormt

Als open en alzijdig icoon presenteert het stadion zich aan alle kanten. Op

de hartslag van het gebied: intens op wedstrijddagen, maar ook daarbuiten

elke as van het stadion is er een functie die zicht opent naar de omgeving.

levendig, betekenisvol en uitnodigend.

Actieve plinten met horeca, sport, leisure, maatschappelijke en commerciële functies zorgen voor een sterke wisselwerking tussen binnen en buiten.

Van historisch ankerpunt naar levend stadsdeel

Door deze functies op maaiveldniveau publiek toegankelijk te maken,

Het stadion bouwt voort op en respecteert de rijke geschiedenis, maar

wordt het stadion een plek waar je ook buiten wedstrijddagen komt: om te

transformeert, voor zo ver dat ook technisch mogelijk is, fundamenteel. Bij

ontmoeten, te bewegen, te leren of te verblijven. Zo groeit het stadion uit tot

deze transformatie biedt de monumentale waardestelling van Steenhuis

een herkenbaar en trots stedelijk ankerpunt dat de economische, culturele

Meurs goede handvatten. Ooit geplaatst in een weids polderlandschap

en sociale vitaliteit van Rotterdam-Zuid en de Stadiondriehoek versterkt.

als rationeel en efficiënt bouwwerk, en later versterkt door de toevoeging

Toekomstige zonering stadion en loopstromen op wedstrijddag

en calamiteiten. Zo blijft het gebied functioneel, veilig en prettig, ook op de drukste momenten.

van het Maasgebouw als stedelijke gevel, groeit het stadion nu door tot

Veilig én prettig: een intuïtieve en inclusieve wedstrijddagbeleving

een volwaardig stuk stad. Waar het vandaag nog grotendeels binnen

Veiligheid en comfort vormen daarbij geen tegenpolen, maar versterken

De publieke ruimte als verlengstuk van het stadion

hekken staat, omgeven door asfalt en parkeerterreinen, ontstaat straks een

elkaar. Op wedstrijddagen ontvouwt zich een collectieve beleving

De publieke ruimte vormt het verlengstuk van het stadion en speelt een

waarin spanning, verwachting en verbondenheid centraal staan. Waar

hoofdrol in de totale beleving. Het autovrije plein om het stadion is de plek

de huidige situatie nog sterk leunt op hekwerken, sectorscheidingen

waar de ervaring begint, nog vóór de aftrap (zone 5). Het van Zandvlietplein

en geconcentreerde mensenmassa’s, ontstaat in de toekomst een veel

en het Olympiaplein versmelten tot een bruisend plein met sport, spel

natuurlijker en intuïtiever systeem. De zichtbaarheid van het stadion staat

en tijdelijke voorzieningen; op andere dagen zijn het een uitnodigende

centraal in het ontwerp van het stedenbouwkundig plan. De zichtlijnen

verblijfsruimtes voor de stad en de wijk. Adaptief ingericht en ontworpen

van- en naar het stadion zijn vanaf alle toegangswegen en binnen het

voor dubbelgebruik, schakelt deze ruimte moeiteloos tussen grootschalige

gebied gewaarborgd en geaccentueerd. Daarnaast komt het stadion alzijdig

evenementen en het alledaagse stadsleven.

vrij in de openbare ruimte te staan, met heldere entrees aan een royaal

Programmatische verankering van Feyenoord in de Stadiondriehoek

36 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

stadionplein. Logistieke stromen worden overzichtelijk en vanzelfsprekend:

Diepe verankering in stad, Stadionpark en Stadiondriehoek

van de openbare weg naar het plein (zone 5), via de juiste entree (zone

De kracht van het stadiongebied ligt in de diepe verankering met de wijken

3/4) naar de tribunes (zone 2). Fouilleren, ticketcontrole en omloop vinden

en met heel Zuid. Via onder meer het sociale programma van de Feyenoord

plaats binnen een zorgvuldig ontworpen stadionzone, ondersteund door

Foundation wordt het stadion gedeeld met uiteenlopende groepen uit de

een veiligheidszone van 10 meter die ruimte biedt voor geleiding, buffering

stad. Het is niet alleen een bestemming, maar een plek van betekenis in het

dagelijks leven, een omgeving waar sport, ontmoeting en maatschappelijke initiatieven samenkomen en doorwerken in de wijken. Dit versterkt de verbondenheid, het gevoel van eigenaarschap en de trots op de plek. Adaptief, innovatief en toekomstbestendig Tegelijkertijd is het stadion adaptief, innovatief en toekomstbestendig ontworpen. Binnen de vastgestelde ruimtereservering van 20 + 10 meter is er ruimte voor groei, verandering en verdere uitbreiding voor toekomstige toename in bezoekers. Het stadion kan zich aanpassen aan veranderend gebruik en wisselende intensiteit, terwijl slimme oplossingen zorgen voor een hoge kwaliteit van organisatie en beleving. Dit is de plek waar Sport en Data samenkomen. Zo wordt het stadion veerkrachtig en klaar voor de toekomst. Emotie, identiteit en trots Onder alles ligt een sterke emotionele laag. Het stadion draagt geschiedenis, herinneringen en verhalen, en biedt ruimte aan nieuwe rituelen en momenten van collectieve beleving. Ook wanneer het stadion en zijn omgeving vernieuwen, blijft de ziel voelbaar: als een constante hartslag die Rotterdam-

Illustratie ruimtelijke verankering van het stadion door middel van zichtlijnen, assenkruis dat hiërarchie brengt voor entrees, en positie van programmering rond het stadion. Een ruimtereservering van 20 meter voor een toekomstige uitbreiding en een extra 10 meter als veiligheidsbuffer

Zuid verbindt, vooruit duwt en elke dag opnieuw tot leven brengt.

Het stadionplein als levendige verblijfsplek op niet-wedstrijddagen en creëert een veilige zone op wedstrijddagen

Het stadion als centraal focuspunt in de gebiedsontwikkeling met levendig plein op wedstrijddag en in het alledaagse stadsleven

Aantrekkelijk vormgegeven entree’s van het stadion en programmatisch ontworpen in interactie met de omgeving

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 37

AI Datacampus De AI Datacampus (een ontwikkeling in samenwerking met de Erasmus Universiteit) wordt het knooppunt waar drie lijnen samenkomen: RotterdamZuid, Rotterdam als kennisstad en de Europese innovatiestad. Het is geen abstract “innovatiegebied”, maar een concreet antwoord op drie heel praktische vragen: Waar leiden we het talent van morgen op? Waar laten we het talent wonen? En waar kan het talent direct meedraaien in de praktijk? De Stadiondriehoek is daarvoor de logische plek. Het gebied ligt aan de Oude Lijn, op een paar minuten van de binnenstad, nabij Campus Woudestein en met een toekomstig Station Rotterdam Stadionpark en directe verbindingen naar Delft, Den Haag, Leiden, Amsterdam en Eindhoven. Hier kan Rotterdam een echte campus aan het spoor maken: onderwijs, onderzoek en bedrijven op loopafstand van OV, De Kuip en de grote stedelijke voorzieningen in Stadionpark.

Het campus-ecosysteem in de Stadiondriehoek

De AI Datacampus maakt die positie zichtbaar en tastbaar. In plaats van

Belang voor Rotterdam-Zuid

versnipperde locaties en losse projecten, bundelt de campus in de

De AI Datacampus levert een structurele en duurzame bijdrage aan de

onderwijs en hoogwaardige werkgelegenheid, juist in een gebied met

Stadiondriehoek alles wat nodig is voor een modern kennis- en innovatie

brede welvaart van Rotterdam-Zuid. Het project sluit direct aan op meerdere

veel onbenut potentieel. Jongeren zien concreet welke kansen er zijn

(eco)systeem:

stedelijke opgaven en maakt ze concreet in één gebied:

en kunnen via korte lijnen instromen in opleidingen en banen die eerder

•

•

buiten bereik leken.

• •

Onderwijs: dependances en programma’s van MBO, HBO en universiteit,

Sociale ontwikkeling: De campus verlaagt drempels naar hoger

gericht op AI, data, digitalisering, techniek en zorg.

en universiteit ontstaat een doorlopende leerlijn voor jongeren uit Zuid:

De AI Datacampus is daarmee een krachtige hefboom voor inclusieve

Praktijk en onderzoek: labs, applied research, fieldlabs en pilotlocaties

van entree- en mbo-opleidingen tot bachelor- en masterprogramma’s.

groei, carrièreontwikkeling zowel op het gebied van onderwijs als van

waar bedrijven, kennisinstellingen en overheid samen ontwikkelen.

Jongeren hoeven de wijk niet uit om door te groeien naar hoger

wonen, wijkvernieuwing en toekomstbestendige stedelijke ontwikkeling op

Bedrijven: ruimte voor startups, scale-ups en R&D-teams van grotere

onderwijs en hoogwaardige banen.

Rotterdam-Zuid.

spelers die talent willen binden en directe toegang tot onderwijs zoeken. •

Talentontwikkeling dichtbij huis: Door samenwerking tussen MBO, HBO

•

•

Perspectief op werk: Onderwijs (theorie) wordt vanaf dag één

Wonen: studenten- en starterswoningen, middenhuur en (internationale)

gekoppeld aan de praktijk via stages, opdrachten, leerwerkbanen,

kenniswerkers, zodat talent hier kan landen en blijven.

startups en innovatieprojecten. Jongeren krijgen directe toegang tot

Door deze functies in één gebied te concentreren, ontstaat een hybride campus: geen gesloten instellingsterrein, maar een stadswijk waar je woont,

groeisectoren als AI, digitalisering, zorgtechnologie en techniek. •

Versterking van de leefomgeving: Door de combinatie van wonen, leren

leert en werkt door elkaar heen. Dat maakt de AI Datacampus niet alleen

en werken ontstaat een levendige en veilige stedelijke structuur in de

economisch relevant voor Rotterdam en de regio, maar ook direct voelbaar in

Stadiondriehoek. De continue aanwezigheid van studenten, bewoners,

het dagelijks leven op Zuid.

onderzoekers en medewerkers zorgt voor reuring, voorzieningen en sociale veiligheid.

38 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

De AI Datacampus vormt een zelfversterkend ecosysteem dat geworteld is in Zuid en bijdraagt aan talentontwikkeling en positionering van AI als belangrijke pilaar van de Rotterdamse economie

Ruimtelijke vertaling

Labgebouw met werkplekken voor startups & R&D teams

De AI Datacampus vormt zowel programmatisch als ruimtelijk een belangrijk onderdeel van de Stadiondriehoek als zelfversterkend ecosysteem. De campus wordt ontwikkeld als een adaptief ruimtelijk concept dat zich in

Hoofdgebouw met onderwijs en kantooromgeving met publieksgerichte plint

Woonruimtes voor studenten van de AI Datacampus

samenhang met het gebied ontwikkelt. Er wordt ingezet op een netwerk van

Samenwerking Topsport & Data

gebouwen en programmeringen die een open en verweven campus vormen. De AI Datacampus bestaat uit uitnodigende gebouwen te midden van een publieke omgeving die ontmoeting en ontdekking stimuleert. Actieve plinten met publiek toegankelijke functies, zoals cafés, werkplekken, voorzieningen

Datamuseum

of tentoonstellingsruimtes, zorgen voor zichtbaarheid, interactie en een

Samenwerking Feyenoord & Data

Train de 100m sprint tegen je favoriete speler van Feyenoord

sterke relatie tussen binnen en buiten. Architectuur en technologie versterken elkaar in een experimenteeromgeving

Research flow of people

waarin AI en data niet alleen worden onderzocht, maar ook zichtbaar

Samenwerking met AI-experience center

worden in het ontwerp: via datagedreven ontwerpprocessen, adaptieve

Testinstallaties en exposities

gevels, slimme verlichting en mediaprojecties. De AI Datacampus maakt van de Stadiondrieho ook een living lab door onderzoek en innovatie rond de opgaven van de Stadiondriehoek zoals, flow of people, sport en leisure toegankelijk voor een breed publiek.

Centrale ontmoetingsplek met publieksgerichte voorzieningen, zoals café, werkplek, of exposities

Illustratie van de mogelijke ruimtelijke en programmatische verankering van de AI Datacampus. Verbonden met de opgaves en thema's van de Stadiondriehoek.

Ruimtelijke uitstraling van de campusgebouwen spelen in op het thema AI en data

De AI Datacampus vormt een stedelijk ecosysteem van verschillende gebouwen en en aantrekkelijke publieke ruimtes

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 39

Topsportcentrum Het Topsportcentrum, geëxploiteerd door Sportbedrijf Rotterdam, fungeert

als proeftuin binnen de sportsector. Binnen het bestaande gebouw wordt

wordt een verbinding gelegd tussen wat binnen gebeurt en wat buiten tot

momenteel als thuisbasis voor onder andere basketbal, TeamNL turnen

gezocht naar ruimte voor nieuwe, verhuurbare ruimtes, zoals kantoren

leven komt. Dit zorgt dat het Topsportcentrum deel wordt van het open

trainingsaccommodatie en huisvest de sportopleidingen van het Albeda

met een open en uitnodigend karakter. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken

sportlandschap van de Stadiondriehoek. De architectonische uitstraling van

College en vormt daarmee een essentieel onderdeel van het sportieve

naar partijen die passen bij de identiteit van het gebied, van sportbonden

het gebouw speelt een sleutelrol in deze transformatie. De gevel kan actiever

ecosysteem van Rotterdam Zuid. Tegelijkertijd is het gebouw in zijn huidige

tot sportondernemers, foundations en startups, die bijdragen aan

en expressiever worden ingezet om sport zichtbaar en beleefbaar te maken

verschijningsvorm sterk introvert: de relatie met de omgeving is beperkt

talentontwikkeling, maatschappelijke impact en sportinnovatie. Samen

in de openbare ruimte, zodat het gebouw optreedt als een vanzelfsprekend

en ook intern wordt de energie en uitstraling van een topsportcentrum nog

vormen deze een innovatief en sportief ecosysteem in de Stadiondriehoek.

sportief ankerpunt binnen de Stadiondriehoek.

Programmering en activatie van gebouw en buitenruimte

Verbreding van het programma en sportief ecosysteem

Een open en bruisend sportknooppunt

Door het intensiever benutten en verhuren van de bestaande sporthallen,

Binnen het Topsportcentrum is een belangrijke rol weggelegd voor studenten

De ambitie is om het Topsportcentrum te transformeren tot een open,

onder andere door het aantrekken van evenementen, wordt toegewerkt

en jongeren: het Topsportcentrum moet nadrukkelijk een sportieve

levendig en herkenbaar knooppunt binnen de Rotterdamse sportwereld,

naar een programmering van circa 30 tot 40 evenementen per jaar. Hierdoor

verblijfplaats worden waar zij kunnen trainen, leren, verblijven en deelnemen

nauw verweven met de dynamiek van de Stadiondriehoek. Het gebouw

wordt Topsportcentrum een constante aanjager van activiteit en ontmoeting.

aan zowel formele als informele activiteiten. Aanvullend wordt onderzocht

wordt een plek waar topsport, breedtesport, onderwijs, evenementen en

In en rondom het gebouw wordt ingezet op een rijke en gevarieerde

hoe het programma van het Topsportcentrum kan worden uitgebreid.

sport gerelateerde bedrijvigheid samenkomen en elkaar versterken. Het

programmering, waarbij de overgang tussen binnen en buiten bewust

Hiervoor is voldoende (ruimtelijke) sporttechnische capaciteit noodzakelijk

Topsportcentrum wil zich ontwikkelen tot een landelijke innovatiehub,

vervaagt. De publieke ruimte rondom het Topsportcentrum wordt ingericht

om het gewenste niveau van evenementen, competities en trainingen te

waarin nieuwe beweegconcepten, datamonitoring, AI-toepassingen,

als een actief sportlandschap dat uitnodigt tot bewegen, verblijven en kijken.

kunnen faciliteren. Met voldoende, of zo nodig extra capaciteit, voor zowel

E-sports, Exergaming en samenwerking met kennisinstellingen kunnen

Rondom het Topsportcentrum wordt meer ruimte gemaakt voor functionele,

topsport(evenementen) als dagelijks gebruik door studenten en jongeren,

worden ontwikkeld en getest. Dit sluit aan bij de landelijke beweging

uitnodigende en veelzijdige sport‑ en beweegplekken. Gericht op motorische

waarmee een compleet en toekomstgericht programma kan worden

richting sportinnovatorcentra en versterkt de rol van het Topsportcentrum

ontwikkeling, sociale interactie en laagdrempelige sportbeoefening. Hiermee

aangeboden.

Inspiratiebeeld toekomst Topsportcentrum, waarbij de buitengevel een dynamisch beeld geeft van de activiteiten binnenin het gebouw

Digitaal glass floor-concept biedt eindeloze mogelijkheden in projecties van sportvelden

E-sport en exergaming als nieuwe vormen van sport en bewegen

onvoldoende ervaren.

40 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Leisure en retail De Stadiondriehoek ontwikkelt zich tot een nieuw stadscentrum met een

zorgt voor een continue levendigheid en maakt de Stadiondriehoek tot een

Cultuur (een gebied waar iedereen welkom is)

uitgesproken eigen dynamiek. De sportieve en innovatieve identiteit van het

plek waar je bewust naartoe gaat. Onderdeel van de strategie is dat een

Overdags ontmoeten creatieve ondernemers, kunstenaars, jongeren uit

gebied, in combinatie met de schaal en ligging, maakt het bij uitstek geschikt

heel groot deel van het Leisure programma op de Veranda verhuist naar de

verschillende disciplines elkaar om samen om nieuwe stijlen, disciplines en

voor reuring, ontmoeting en een levendig dag- en nachtprogramma. Het

Stadiondriehoek als Centrumgebied. Functies zoals de bioscoop, bowling,

genres te vormen. Dit kan bijvoorbeeld in een multifunctioneel gebouw,

gebied transformeert naar een gebied dat 7 dagen per week en de hele dag

escaperooms en andere vrijetijdsbestedingen zijn een fantastische aanvulling

een plint van een gebouw of broedplaats met unieke programmering. Een

door bruist van activiteit. Hier past een centrum stedelijk milieu waar leisure,

op het dagdagelijkse aanbod van een bruisend centrumgebied. Dergelijke

gebouw waar je kan ontmoeten, waar je spullen kan lenen en een kop koffie

cultuur, horeca en kleinschalige retail op natuurlijke wijze kunnen landen

functies in de nabijheid van het stadion zorgen er ook voor dat voor en na

kan drinken.

en elkaar versterken. Niet alleen in de gebouwen komt deze levendigheid

een evenement het gebied uitnodigt om langer te verblijven.

tot uiting, maar ook de openbare ruimte doet mee in dit bruisende gebied.

De Stadiondriehoek is ook een ideale plek voor avond en nachtcultuur.

Daarbij worden nieuwe functies vanaf het begin uitgedaagd om slim na te

Horeca (na een wedstrijd, op een zonnige namiddag of in het weekend)

Door zijn ligging, ontsluiting en combinatie met andere functies is dit een

denken over een optimale interactie tussen binnen en buiten. In het hele

Horeca en nachtcultuur zijn hierbij complementair aan sport, evenementen

gebied waar reuring plaats kan vinden. Een goed avond en nachtprogramma

gebied is ruimte voor stedelijke voorzieningen dicht bij het stadion en aan de

en andere stedelijke voorzieningen, en vormen samen een samenhangend

floreert het best in een cluster of ecosysteem. De nacht biedt ruimte

voet van de nieuwe stadsbrug. Het nieuwe Station Stadionpark speelt daarin

en aantrekkelijk aanbod. Voor veel Rotterdammers is een hapje eten

voor vrijheid, ontmoeting, inspiratie en ontplooiing. Het is een plek waarin

een cruciale schakel. Het gebied kan samen met het station uitgroeien tot

buiten de deur en het ontmoeten van mensen een belangrijke manier van

subculturen en groepen binnen de samenleving samenkomen en zich vrij

een nieuwe toegangspoort voor Rotterdam-Zuid en de rest van de stad.

ontspanning zoeken. Ook dat kan straks volop in de Stadiondriehoek. De

kunnen uitdrukken. Daarnaast fungeert het als broedplaats waar creatieve

Stadiondriehoek vervult de rol van stedelijke trekker. Dit geldt niet alleen voor

ondernemers en kunstenaars uit verschillende disciplines samen komen om

Leisure (een plek waar van alles te doen is)

bewoners van Rotterdam-Zuid, maar ook voor bezoekers en toeristen. Door

nieuwe stijlen, disciplines en genres te vormen. Om dit ecosysteem goed te

De ambitie is een gebied dat niet uitsluitend piekt op wedstrijddagen

in te zetten op kwaliteit, diversiteit en continuïteit in het programma ontstaat

laten floreren onderzoeken we een functies zoals bijv. een multifunctioneel

rond De Kuip, maar ook op andere dagen en avonden aantrekkelijk is. Een

een gebied dat uitnodigt tot verblijven, ontmoeten en ontdekken.

podiumgebouw of een wijkhub.

evenwichtige mix van functies, met variatie in schaal en programmering, Retail (ondersteunend aan de sport en beleving) Met het hele gebied zetten we in op de beleving, dus ook de retail is in dit gebied een aanvulling op de totale beleving van sport, data, ontmoeting en onderwijs. Er worden geen grote nieuwe retail programma’s toevoegd, maar een enkele sportwinkel als ondersteuning van het sportieve karakter zou een goede aanvulling op de totaal beleving zijn. Ook kleinschalige ondersteunende formules die horen bij een stedelijke stadion en stationsomgeving, zoals bijvoorbeeld een vintage voetbalshirtjes winkel, een gemakswinkel of een boekenwinkel die de datacampus ondersteund zijn voorstelbaar.

Ruimte voor horeca en nachtcultuur

Bioscoop met actieve programmering in de plinten

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 41

4.3 Het ruimtelijk speelveld Het ruimtelijk speelveld geeft de vrijheid om te studeren op een reeks

De hoogteverschillen zijn op sommige plekken groot. Hierbij

van de functionaliteit nu en in de toekomst en een integrale ruimtelijke

uiteenlopende ruimtelijke studies. Hieruit is zowel programmatisch als

dient voldoende aandacht te worden gegeven voor inclusieve en

kwaliteit.

ruimtelijk een bandbreedte voortgekomen die in de vervolgfases verder

aantrekkelijke vormgeving. De hoogteverschillen vormen een integraal

zal worden uitgewerkt. Programmatisch is dit uit de drukken in een ‘small’

onderdeel van de publieke ruimte en binnen-buitenrelatie, van

waarborgen en de openbare ruimte aantrekkelijk te maken, ook buiten

tot ‘large’ variant (zie hoofdstuk programma). Naar de toekomst geeft dit

gebouwen. Hoogteverschillen zijn daarnaast ook een kans: ze bieden

wedstrijddagen.

flexibiliteit doordat in deze fase vele factoren, zoals marktvraag, behoeftes

een uniek zicht op De Kuip en de trappartijen of hellingbanen kunnen

en oppervlaktes nog volop in beweging zijn. Dit heeft vervolgens ook zijn

worden vormgegeven als unieke publieke ruimtes.

ruimtelijke opzet. ‘Social Design’ is hierbij een leidend thema, waarbij de

De impact van geluid zal een grote invloed hebben op de ruimtelijke

Stadiondriehoek zowel op een alledaagse dag als op een wedstrijddag

of positionering kan vragen om een andere ruimtelijke structuur. Uit alle

vormgeving en positionering van programma. Zowel weg als spoor

veilig en aantrekkelijk vormgegeven dient te zijn. Dit gaat over punten

studies zijn een drietal denkrichtingen geconcludeerd die een beeld geven

hebben invloed op de Stadiondriehoek, als ook het geluid van het

zoals vluchtroutes, zichtlijnen, materialisatie, etc. De uitwerking

van het ruimtelijk potentieel van de Stadiondriehoek. Deze variëren van

stadion (zowel op wedstrijd- als niet-wedstrijddagen).

van dit thema zal worden gedaan in nauwe samenwerking met de

De waterkering vormt een duidelijke ruimtelijke drager. De inpassing

veiligheidsregio en Feyenoord.

uitwerking op de ruimtelijke modellen. Een andere kijk op programmering

besloten tot een open structuur. In de vervolgfases wordt met een concreter programma van eisen verder gewerkt naar een definitieve ruimtelijke opzet.

•

•

•

•

•

In de plinten is actieve programmering van belang om levendigheid te

Veiligheid en het gevoel van veiligheid vraagt om aandacht in de

van deze kering dient een goede balans te zijn tussen het waarborgen

Enkele punten die van belang zijn in de verdere uitwerking van de ruimtelijke structuur en opzet: •

De lange lijnen die verbinden met de omgeving vormen de ruggengraat

Deelgebied 2

Hoogstedelijke ontwikkeling, aansluiting Topsportcentrum & waterkering

van het gebied. Zowel de gebied overstijgende routes, zoals de interwijkverbinding van Hillesluis naar de Maas en het Rondje Stadionpark, en de interne aanlooproutes richting het stadion bepalen de oriëntatie en samenhang. Deze routes zorgen ervoor dat de Stadiondriehoek goed aansluit op haar omgeving en op natuurlijke wijze

Deelgebied 1

Hoogstedelijke ontwikkeling, aansluiting stationstraverse en waterkering

onderdeel wordt van het stedelijk netwerk. Het stadion is een essentieel ankerpunt van de ruimtelijke structuur. •

De positionering van gebouwen, openbare ruimte en zichtlijnen zullen het stadion versterken en herkenbaar houden als oriëntatiepunt. Richting het stadion kan de bebouwing losser en meer open worden vormgegeven, binnen een stevig stedelijk raamwerk dat onderscheid gemaakt tussen levendige, hoogstedelijke plekken en rustigere woonomgevingen.

•

Deelgebied 3

Publieke ruimte rond het stadion en ruimtereservering voor toekomstige uitbreiding

Het parkeren wordt ondergebracht in een podium, waarmee de verschillende hoogteverschillen in en rond het gebied worden samengebracht. Hierdoor bevindt het maaiveld zich op verschillende niveaus, waar gebouwen en publieke ruimtes op worden afgestemd.

42 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Overzicht deelgebieden Stadiondriehoek

Variatie aan typologieën, programma's en massa's

+

Gesloten bouwblokken met rustige binnenwereld

Stadscampus met Atrium

Leisure Hub

+

óf

Losse volumes met voorzieningen in de plint en wonen erboven

Onderwijs in verschillende karakterstieke gebouwen verspreid door de Stadiondriehoek

Hotel, kantoren en retail

Gebouwvorm die zicht op het stadion behoudt

Poortgebouw met stationsgerelateerde programmering

Optoppen en aanbouwen aan het Topsportcentrum

óf

Legenda Wonen Onderwijs (AI Datacampus)

Kleinere volumes langs spoor Overbruggen hoogteverschillen doortrekken in gebouwen

Maatschappelijk & Dienstverlening Hotel Horeca & detailhandel Kantoren & bedrijvigheid Sport, cultuur en leisure

Maken diverse stedenbouwkundige configuraties en concepten mogelijk

Superblokken

Bouwblokken en losse volumes

Bandbreedte van verschillende ruimtelijke uitwerkingen

Playground met losse campusopzet

4.4 Landschap en publieke ruimte De Stadiondriehoek vormt een schakelpunt tussen (top)sport, wonen,

de directe omgeving. Heldere zichtlijnen, onder andere naar het stadion,

Stedelijke as Hillesluis naar de Maas

werken en recreatie. Het landschap en de openbare ruimte spelen een

zorgen voor een goede oriëntatie, zoals bij de uitgang van het station of

Deze route is één van de twee ‘lange lijnen’ die de Stadiondriehoek

centrale rol in het verbinden van deze functies, het versterken van de

langs het Rondje Stadionpark. De hoogteverschillen in het gebied worden

verbinden met de omgeving. Ze vormt een schakel tussen de oude

identiteit van het gebied en het faciliteren van ontmoeting en beweging.

overbrugd met trappen en hellingbanen. Deze worden zoveel mogelijk

wijken van Zuid aan de andere kant van het spoor, het station, de

De inrichting is flexibel, groen en toekomstbestendig, en speelt in op

inclusief vormgegeven, de hele Stadiondriehoek en de doorlopende routes

gebiedsontwikkeling in het Stadionpark en de Nieuwe Maas met het

klimaatadaptatie, biodiversiteit en beleving. Echter zorgt dit ook voor

voor iedereen goed toegankelijk zijn.

getijdenpark. Daarmee loopt de route door een grote diversiteit aan buurten

uitdagingen door onder andere de benodigde verharding rondom het stadion

en karakteristieke omgevingen. De route kan worden gezien als een

en de gebouwde parkeerpodia. De Stadiondriehoek sluit aan op de grotere

Balans tussen intieme ruimtes en dynamiek: Naast een hoogstedelijke

parelsnoer die verschillende functies aan elkaar rijgt: van woongebieden en

groenstructuren die onder andere zijn voortgekomen uit het Masterplan

centrum functie wordt de Stadiondriehoek ook een plek waar het fijn wonen

parkzones tot de stationsomgeving en winkelgebieden. Het is een stedelijke

Feyenoord City. Via de lange lijnen van Hillesluis naar de Maas en het Rondje

is. Dit betekent dat er naast de reuring en ruis voldoende ruimte moet zijn

as met een gevarieerd programma dat zowel lokale bewoners als stedelijke

Stadionpark wordt niet alleen de Stadiondriehoek, maar ook de omliggende

voor rust en intimiteit (voor zowel mens als dier). Plekken waar bewoners

en maatschappelijke functies bedient. De verschillende identiteiten langs

woonwijken verbonden met onder andere het nieuwe getijdenpark en

elkaar kunnen ontmoeten, waar plek is voor kleinschalige buurtborrels

de route worden verbonden door een samenhangende publieke ruimte, met

de Nieuwe Maas, Varkenoordsepark en de Sportcampus. Het nieuwe

of feestjes. Zowel op maaiveld als op de daken. De publieke ruimte rond

een gedeelde uitstraling en een opeenvolging van groene, uitnodigende

Station Rotterdam Stadionpark in de zuidwesthoek fungeert als belangrijke

het stadion wordt ingericht als actief verblijfsgebied met pleinen, horeca,

plekken.

toegangspoort. Rondom het station wordt de publieke ruimte ingericht met

evenementenruimte en culturele functies zoals een museum. Dit vormt

inclusieve looproutes naar alle delen van de Stadiondriehoek. De publieke

een stedelijke huiskamer waar leisure, sport en cultuur samenkomen. De

ruimte zal worden gekenmerkt door zijn zeer gevarieerde gebruik en

inrichting ondersteunt zowel grootschalige evenementen als kleinschalige,

programmering. De intensiteit van het gebruik zal sterk fluctueren. Voor de

buurtgerichte activiteiten.

publieke ruimte gelden een aantal basisprincipes: Slimme technologie en AI voor een veerkrachtige publieke ruimte: De Strategisch vergroenen: Momenteel is de publieke ruimte sterk verhard,

Stadiondriehoek wordt ook een proeftuin voor slimme en datagedreven

wat een sterke negatieve impact heeft op beleving, kwaliteit en hittestress.

stadsontwikkeling, in nauwe samenwerking met de AI Datacampus, Erasmus

Binnen de kaders wordt zoveel mogelijk vergroend om de Stadiondriehoek

Universiteit, Feyenoord, Topsportcentrum en gemeente Rotterdam. AI en

te transformeren tot een unieke hoogstedelijke groene ruimte. Groot deel is

data-analyse worden ingezet voor:

verhoogd maaiveld, ook hier wordt gewerkt aan een hoge kwaliteit publiek

•

gebied met ruimte voor bomen van de 1 categorie (dit zijn bomen met een volwassen hoogte van minimaal twaalf meter). Goed voor mens en natuur.

Slim beheer van groen en infrastructuur via sensoren die bijvoorbeeld irrigatie of verlichting automatisch aanpassen aan gebruik en seizoenen.

e

•

Dynamisch crowd management bij evenementen, waardoor bezoekersstromen veilig en efficiënt worden geleid.

Gebied gericht op wandelen en fietsen: In de Stadiondriehoek is wandelen

•

Realtime monitoring van leefbaarheid, zoals luchtkwaliteit, geluid en

de voornaamste modaliteit. Het gemotoriseerd verkeer begeeft zich

gebruiksintensiteit, waarmee de publieke ruimte continu kan worden

voornamelijk langs de randen van het gebied. De inrichting van de openbare

geoptimaliseerd.

ruimte richt zich op een aantrekkelijk wandelklimaat met logische routes, korte loopafstanden en goede verbindingen binnen de Stadiondriehoek en

44 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

•

Interactie met bewoners en bezoekers via digitale platforms die feedback verzamelen en activiteiten promoten.

Stedelijke as met een eigen identiteit, afgewisseld met groene publieke ontmoetingsruimtes.

De stationsomgeving en route naar de Maas

Verbeterde bereikbaarheid en routes voor heel Rotterdam-Zuid

Rooftop experience

Verbinding naar getijdenpark en vervoer over water

Zicht op het stadion vanuit stationsomgeving

Langs het spoor is ruimte voor gevarieerd stationsprogramma

Tramlijn Kralingse Zoom - Zuidplein met parallel een wandel en fietsroute over het spoor

Bruisend wijkplein met stedelijke voorzieningen over verschillende lagen

Groene interwijkverbinding tussen Hillesluis en de Stadiondriehoek

Station Rotterdam Stadionpark

Stadionplein

Dijkpark

Sporten langs het 'Rondje Stadionpark'

Overbruggen van de hoogteverschillen

De waterkering langs de Stadionweg heeft als primaire kering een cruciale

Het Rondje Stadionpark is een ‘lange lijn’ uit het Masterplan Feyenoord

In de Stadiondriehoek vormt de overbrugging tussen verschillende

rol in de waterveiligheid van Rotterdam-Zuid (zie hoofdstuk 5.3). De ambitie

City, die de Stadiondriehoek verbindt met de omgeving. Deze recreatieve

hoogteverschillen in de omgeving een kans. De randen worden gedefineerd

is om de dijk te transformeren tot een prettige verblijfsplek en lineair park,

route van ongeveer vijf kilometer verbindt Groot IJsselmonde met de

door een waterkering langs de Stadionweg en de Coen Moulijnweg bevindt

herkenbaar als ruimtelijke eenheid met ruimte voor sport, spel en ontmoeten.

ontwikkelingen in het Stadionpark, de Nieuwe Maas en het getijdenpark.

zich op een verhoogd talud. Het toekomstige station en de gewenste

Op enkele kruisingen met belangrijke routes door de Stadiondriehoek wordt

Langs deze recreatieve route komt in de Stadiondriehoek ruimte voor

interwijkverbinding komen het gebied eveneens binnen op hoogte. De

de dijk verbreed tot grotere ontmoetingsplekken. Plinten van gebouwen zijn

verschillende sportfaciliteiten. Dat kan variëren van fysieke sport- en

verschillende niveaus komen in de Stadiondriehoek samen. Hiervoor wordt

hier gevuld met horeca, winkels of leisure. Bij de kruising met het Rondje

speelelementen tot meer suggestieve verwijzingen naar sport, bijvoorbeeld

een podium gemaakt, waar het parkeren in wordt opgelost. Bovenop dit

Stadiondriehoek wordt een groot venster op het stadion voorzien. Naast

verwerkt in de bestrating. Het Rondje heeft in de Stadiondriehoek te maken

podium ontstaat het verhoogde maaiveld, waarin de hoogteverschillen

verblijven en ontmoeten is de dijk ook een belangrijke schakel voor natuur en

met enkele hoogteverschillen (waaronder de waterkering). Deze worden

op een inclusieve en toegankelijke manier worden opgelost. Dit

ecologie. Hierdoor wordt de dijk ook een belangrijke ecologische verbinding

op een zo inclusief mogelijke manier overbrugd en ingepast. Op die manier

maakt dat iedereen zich gemakkelijk door het gebied verplaatst. Deze

waarbij een optimaal biotoop wordt gecreëerd voor de nader te bepalen

blijft de route voor alle gebruikers toegankelijk en aaneengesloten. Naast

verbindingen kunnen worden vormgegeven met een mix van trappartijen

gidssoorten in het gebied. Op de dijk komt een fietspad van minimaal 4

recreatie vormt het Rondje ook een belangrijke ecologische verbinding

en hellingbanen. Belangrijk aandachtspunt hierbij is de toegankelijkheid van

meter breed met een goede wandelroute als aanloop naar het stadion. Er ligt

tussen Varkenoord en het getijdenpark. Langs deze route wordt daarom extra

het gehele podium voor nood- en hulpdiensten. Hoogteverschillen kunnen

de ambitie om zoveel mogelijk voordeuren langs de dijk te maken.Op de plek

ingezet op vergroening met zoveel mogelijk inheemse soorten die bijdragen

doorgetroken worden in de gebouwen voor een optimale verbinding tussen

van het huidige fietspad wordt onderzocht of de ontbrekende bomenrij in

aan de ecologische doelstellingen van het gebied.

binnen en buiten. Enkele hoofdroutes dienen grote groepen mensen te

het profiel van de Stadionweg kan worden aangevuld.

kunnen verwerken. Deze routes hebben tegelijkertijd een hoogwaardige en groene uitstraling, met een menselijke maat.

Gevarieerde programmering met plekken voor ontmoeting, sport en groen maken van de waterkering een aantrekkelijk Dijkpark en fijne overgang naar de omgeving.

46 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Het Rondje Stadionpark wordt geprogrammeerd met sport- en spel programmering.

Overbruggen hoogteverschillen met integratie van groen en verbindingen met gebouwen.

De dijk als aantrekkelijk groen park

Sporten en spelen met zicht op het stadion

Skywalk over dak van het De Kuip!

Balkon op het Stadion aan verbrede dijk

Hoeken activeren met publiek programma

RONDJE STADIONPARK Fietspad op hoogte van de dijk

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 47 STADIONWEG

Dynamisch Stadionplein

Meervoudig en dubbel ruimtegebruik

Vervaging overgang gebouw naar publieke ruimte

Het Stadionplein rond De Kuip vormt een belangrijk ankerpunt binnen de

Als het hart van Stadionpark biedt de publieke ruimte van de Stadiondriehoek

Programma in de Stadiondriehoek, met name in de plinten, gaat een directe

Stadiondriehoek. Er is de ambitie om de hekken te laten verdwijnen en te

ruimte aan een variatie aan programma’s en activiteiten, waarbij wordt

interactie aan met de publieke ruimte. Binnen en buiten beïnvloeden

laten op gaan in een nieuwe gebouwschil. In de plint ontstaat ruimte voor

ingespeeld op veranderende behoeften, seizoenen en doelgroepen. De

elkaar en versterken de levendigheid op straatniveau. Transparante plinten,

ondersteunende programma's, waardoor het stadion direct verbonden

Stadiondriehoek kenmerkt zich door een voortdurende dynamiek, die eens

doorlopende entrees en publieksgerichte functies zorgen voor een

raakt met zijn omgeving en de publieke ruimte een open en uitnodigend

per twee weken wordt geïntensiveerd wanneer supporters, uitsupporters

natuurlijke uitwisseling tussen gebouw en plein. Denk aan horeca met

karakter krijgt. De ambitie is om het plein te transformeren tot het kloppend

en beveiliging het gebied tijdelijk transformeren tijdens een thuiswedstrijd

terrassen, sport- en spelplekken die aansluiten op de gevel, exposities en

hart van de Stadiondriehoek: een groene, aantrekkelijke verblijfsruimte

van Feyenoord. Het ontwerp voorziet in ruime en robuuste routes die deze

werkateliers in het zicht, of onderwijs- en trainingsprogramma’s die naar

voor ontmoeting, sport en evenementen. Het ontwerp is flexibel en

bezoekersstromen veilig en efficiënt kunnen verwerken (ook bij het vergroten

buiten doorwerken. Deze overgangen versterken de interactie tussen

toekomstbestendig: ruim genoeg voor grootschalige piekmomenten,

van de capaciteit van het stadion met maximaal van 10.000 supporters),

programma, bewoners en bezoekers, wat bijdraagt aan een dynamisch

maar met een menselijke maat voor dagelijks gebruik. Naast permanente

waarbij de menselijke maat, het comfort en de verblijfskwaliteit voor dagelijks

hoogstedelijk stadsdeel. Ook digitale toepassingen kunnen deze interactie

sportvoorzieningen biedt het plein ruimte voor spontane activiteiten zoals

gebruik behouden blijven. Dit vraagt om een adaptieve en dynamische

versterken, zoals slimme verlichting, dynamische wayfinding en tijdelijke

een potje voetbal, bootcamp of een skate-sessie. Ook kan het plein plek

inrichting. Door slim in te zetten op dubbelgebruik wordt voorkomen dat

programmering die inspeelt op piekmomenten en seizoenen. Belangrijke

bieden aan tijdelijke programmering zoals foodtrucks, kunstinstallaties,

schaarse ruimte slechts één functie kent. Sportvelden op het Stadionplein

aandachtspunten zijn sociale veiligheid, inclusiviteit en flexibiliteit:

markten en innovatieve tentoonstellingen. Het plein behoudt bovendien een

kunnen op wedstrijddagen dienen als tijdelijke fietsenstalling of parkeerplaats

actieve plinten vragen om voldoende transparantie en een goede dag- en

sociale en symbolische functie voor supporters. Tijdens grote evenementen

voor supportersbussen, en functioneren op andere momenten als sportplek,

avondprogrammering.

kan de Olympiaweg tijdelijk onderdeel worden van het plein.

tentoonstellingsruimte of locatie voor kleinschalige evenementen. Zo ontstaat een flexibele en toekomstbestendige stedelijke ruimte die zowel tijdens piekmomenten als in het dagelijks gebruik optimaal functioneert.

Publieke ruimte rond het stadion met een groener karakter, plekken om te verblijven maar ook in staat grote groepen mensen te verplaatsen.

48 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Delen van de publieke ruimte ondergaan een gedaanteverwisseling in gebruik. Hiermee wordt enkelzijdig ruimtegebruik zoveel mogelijk voorkomen.

Transparante en open plinten van gebouwen vervagen de grens tussen gebouw en publieke ruimte.

Stadionplein als stedelijke ontmoetingsplek

365 dagen ruimte voor sport, ontmoeting en vermaak

Activiteit van plint tot dak!

Programma in plinten van stadion en gebouwen ontmoeten elkaar in de publieke ruimte Meer ruimte voor voetgangers, fietsers en groen op de Coen Moulijnweg

Op niet-wedstrijddagen wordt de zone voor uitsupportersbussen ingezet voor extra ruimte voor sport en spel Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 49

4.5 Mobiliteit en logistiek Momenteel is de Stadiondriehoek een sterk geïsoleerd gebied in de

hoogteverschillen in het gebied. Routes en looplijnen beschikken over

Fietsen & deelmobiliteit

stad, wordt omringd door autoverkeer en gedomineerd door een grote

voldoende capaciteit om op wedstrijddagen grote groepen supporters veilig

Langs de drie wegen rond de Stadiondriehoek worden 2-richtingsfietspaden

hoeveelheid verharding en parkeerplaatsen. Het gebied wordt met het

en soepel naar het stadion te geleiden, maar zijn tegelijkertijd ontworpen

gerealiseerd. Dit zorgt voor een betere verkeerveiligheid, onder andere

nieuwe station, de tram en de stadsbrug beter bereikbaar met het OV en de

met oog voor de menselijke maat, vrouwvriendelijk en ruimte voor rust en

doordat dit de noodzaak om de drukke wegen als fietser over te moeten

fiets. De toekomstige stadiondriehoek is goed bereikbaar per auto, maar in

ontmoeting. Het gebied wordt flexibel ingericht om grote evenementen

steken reduceert. Deze routes zijn onderdeel van grotere fietsnetwerk van

het gebied staan wandelen en fietsen centraal. De grote wegen langs de

te blijven accommoderen. Hierin is dubbelgebruik en tijdelijke interventies

de stad. In de Stadiondriehoek zelf is de fiets te gast in een publieke ruimte

randen worden beter oversteekbaar. Dit zorgt voor een betere verankering

het uitgangspunt, om te voorkomen dat het gebied te veel wordt ingericht

die met name is ingericht voor voetgangers. Vanuit deze shared space is

van het gebied in de omgeving en betere aansluiting om de omliggende

voor evenementen. Parkeren wordt, in tegenstelling tot nu, uit het zicht

toegang tot de entrees van de woningen, parkeerplekken voor kantoren,

wijken en de rivier. Hier dragen een aantal belangrijke stedelijke lijnenuit het

ingepast in garages. Dit vormt een podium waarmee de hoogteverschillen

voorzieningen, etc. Fietsparkeren wordt zoveel mogelijk geclusterd en

masterplan aan bij (zoals het Rondje Stadiondriehoek en de route vanuit

in het gebied worden opvangen en wordt aangesloten op onder andere

geïntegreerd in zowel parkeergarages als gebouwen in de Stadiondriehoek,

Hillesluis naar de Maas). De verbinding met Hillesluis wordt onder andere

de stationstraverse. Boven op het podium ontstaat een tweede maaiveld.

met als uitgangspunt dat stallingen eenvoudig toegankelijk zijn vanaf de

gevormd door de verbrede stationstraverse, die naast het station, ook

Het parkeren wordt zo vormgegeven dat dit op wedstrijddagen kan worden

straat en zich op korte loopafstand bevinden. De ambitie is om zoveel

functioneert als interwijkverbinding met ruimte voor veel groen en een hoge

ingezet voor de parkeerbehoefte van Feyenoord of het Topsportcentrum.

mogelijk meervoudig gebruik tussen het verschillende programma te

verblijfskwaliteit.

Elke parkeerplek, voor zowel fiets en auto, wordt hiermee optimaal

stimuleren. Bij het station komt een fietsenstalling voor OV-gebruikers,

De openbare ruimte wordt ontworpen met een optimale verblijfskwaliteit

benut, wat bijdraagt aan een duurzame inrichting en ruimtegebruik. In de

inclusief OV-fietsen. Er wordt onderzocht of parallel langs de nieuwe tramlijn

die uitnodigt tot ontmoeten, sporten en spelen. Alle routes zijn inclusief

Stadiondriehoek vinden alle verschillende modaliteiten een plek, maar wordt

een fietspad kan worden ingepast, wat de oversteekbaarheid van het spoor

ingericht, waarbij extra aandacht is voor het overbruggen van de

de voorkeur gegeven aan wandelen, fietsen en gebruik van OV.

voor fietsers sterk zal vergroten. De ruimte die in het gebied is gereserveerd

Voetgangers

Voetgangersroute parallel aan tram-viaduct (in onderzoek)

Van een auto-gedomineerd gebied naar focus op de voetganger. Hoogteverschillen worden op een inclusieve manier ontworpen.

50 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Fietsen

Fietspad parallel aan tram-viaduct (in onderzoek)

Hoofdfietsroutes bevinden zich aan de randen van de Stadiondriehoek.

voor fietsparkeren van het station en het niet-woonprogramma wordt op wedstrijddagen ingezet om parkeerplekken voor supporters te faciliteren. In de Stadiondriehoek wordt een gevarieerd aanbod aan deelmobiliteit aangeboden. Dit wordt zowel geïntegreerd in het podium, als in de publieke ruimte. Tijdens wedstrijddagen staat een derde van de Rotterdamse deelscootervloot rond het stadion. Dit vraagt om een duidelijke strategie hoe hiermee om te gaan in de toekomst. Dit zal, in samenwerking met Feyenoord, in de vervolgfases verder worden uitgewerkt.

Dé OV-hub van Zuid Direct naast de Stadiondriehoek verrijst het vernieuwde Station Rotterdam Stadionpark. Waar het station nu nog alleen dienstdoet als halte voor evenementen, wordt dit in de toekomst een volwaardig en multimodaal

De stationsomgeving en interwijkverbinding als groene verbinding over de sporen

knooppunt: dé nieuwe OV-hub van Rotterdam-Zuid. Hier komen trein, tram en bus samen. Rondom het station ontstaat bovendien ruimte voor comfortabel voor- en natransport, zoals (OV-)fietsen, deelmobiliteit aangesloten op aantrekkelijke fiets- en wandelroutes. Dit alles is georganiseerd langs de interwijkverbinding Hillesluis naar de Maas. De traverse wordt ingericht als

Huidige tramhalte wordt verplaatst Interwijkroute vormt een langgerekte OV-hub met verschillende modaliteiten

een hoogwaardige buitenruimte, rijk aan groen en plekken voor ontmoeting, zonder dat het aanvoelt alsof je je op een brug bevindt. Aan beide zijdes van deze route is ruimte voor OV-gerelateerd programma. Daarnaast is het voornemen om de huidige tramhalte op de Stadionweg te verplaatsten naar een plek dichter bij het station, waardoor overstappen eenvoudiger en sneller wordt. Een belangrijke onderdeel aan het nieuwe stations is een vernieuwde evenementtraverse, die enkel tijdens grote evenementen ingezet wordt om Busparkeren uitsupporters

de grote bezoekersstromen af te wikkelen. Deze nieuwe traverse ligt in de as van het stadion en komt direct uit op het Olympiaplein. De positionering zorgt voor een monumentale entree tot het gebied. Direct onder deze nieuwe traverse wordt het parkeerterrein voor bussen van uitsupporters uitgebreid, zodat alle bussen op één plek kunnen halteren. Bij een toekomsitge uitbreiding van De Kuip en de realisatie van een daaraan gekoppelde nieuwe mobiliteitshub zouden deze op termijn een andere plek kunnen krijgen.

Tram halteert aan de Hillesluiszijde, via de Interwijkverbinding wordt deze met de Stadiondriehoek verbonden

Tramlijn Kralingse Zoom-Zuidplein Spoorlijn Leiden-Dordrecht

Evenemententraverse wordt enkel ingezet tijdens wedstrijden in het stadion

Overige tram-en buslijnen rond de Stadiondriehoek

Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek | 51

Gemotoriseerd verkeer blijft aan de randen

conform het Masterplan Feyenoord City 2.0) minder als een lijn, maar meer

(Stads)logistiek, nood- en hulpdiensten

Al het gemotoriseerd verkeer voor, bewoners, bezoekers en ondernemers

als een plek. Hierin dient een goede balans te worden gezocht tussen

Bevoorrading van voorzieningen in de Stadiondriehoek gebeurt óf via de

vindt plaats langs de randen van de Stadiondriehoek (Stadionweg, Coen

verblijfskwaliteit en de doorstroom van auto’s maar bovenal het handhaven

publieke ruimte of wordt opgenomen in het podium, waardoor winkels

Moulijnweg en Olympiaweg), waarbij de Coen Moulijnweg en Olympiaweg

van de doorgaande fietsroute. Langs de Stadionweg blijft het profiel

en horeca via de ‘achterkant’ worden bediend. De grote omvang van het

voornamelijk zullen zorgen voor de ontsluiting van het gemotoriseerd verkeer

voor auto’s en OV onaangetast. Hier wordt ingezet op meer ruimte voor

niet-woonprogramma zal resulteren in veel logistieke bewegingen. Om

van en naar het gebied. Ten opzichte van nu wordt op elk van deze wegen in

de fiets en voetgangers. Deze ruimte wordt gevonden boven op de kruin

deze reden heeft het inpassen van de logistiek in het podium de voorkeur.

de toekomst ingezet op meer ruimte voor voetgangers en fietsers.

van de dijk. De tramhalte ter hoogte van het Cor Kieboomplein verschuift

Kanttekening hierbij is dat dit een grote impact zal hebben op de beschikbare

De Olympiaweg kan in de toekomst worden opgedeeld in twee zones.

op richting de oversteek van de Interwijkverbinding, waarmee een betere

ruimte in het podium. Echter voorkomt dit dat een groot deel van de dag

Het eerste deel van de kruising met de Stadionweg tot het Olympiaplein

aansluiting ontstaat met het station. Het profiel van de Coen Moulijnweg

de publieke ruimte vol staat met bezorgbusjes, vrachtwagens e.d. Voor

heeft een belangrijke logistieke functie, maar er komt tegelijkertijd ook

sluit aan op het nieuwe profiel van Stadionviaduct en Breeweg (na de

pakketbezorging worden centrale plekken in het gebied ingericht die

meer ruimte voor fietsers en voetgangers. Het wegprofiel zoals dit op de

realisatie van de nieuwe tramlijn Zuidplein-Kralingse Zoom). Ook wordt er

gemakkelijk te bereiken zijn voor zowel bewoners als pakketdiensten. Enkel

Olympiaweg-zuid ligt, wordt hier doorgetrokken. Er komt ruimte voor inritten

meer ruimte gemaakt voor fietsers en voetgangers. In relatie tot het stadion

nood-en hulpdiensten hebben volledig toegang tot het voetgangersdomein

naar de parkeergarages en inpassing van stationsgerelateerde functies,

voelt deze zijde nu vooral als een ‘achterkant’ door de vele logistieke en

en het verhoogde maaiveld en dienen te alle tijden bij alle entrees en

zoals een kiss and ride, busparkeren of een entree naar een fietsenstalling.

veiligheidsmaatregelen die noodzakelijk zijn rond het uitsupportersvak. In

voordeuren te kunnen komen.

Voor het tweede deel, ter hoogte van het stadion, ingezet op een minder

de verdere toekomst wordt gekeken hoe dit verhoogde wegdeel een betere

dominante rol van de auto, dan in de huidige situatie. Olympiaweg voelt

verbinding kan krijgen met het stadion.

Gemotoriseerd verkeer

(Stads)logistiek, nood- en hulpdiensten

Keermogelijkheid bij afsluiting Olympiaweg ten tijden van evenementen

Co en

Olym piaw eg

M ou lijn we g

weg Stadion

Nieuwe stadsbrug

Te onderzoeken logistieke routing door podium Indicatie routing nood- en hulpdiensten Indicatie routing kleine logistiek in publieke ruimte

Gemotoriseerd verkeer blijft langs de randen

52 | Gebiedsambitiedocument Stadiondriehoek

Indicatie logistieke stromen en nood-en hulpdiensten

Parkeren in een stedelijk podium

Podium Deelgebied 2 (1 parkeerlaag) Sluit aan op 1e etage Topsportcentrum

De parkeervraag van de Stadiondriehoek wordt zoveel mogelijk opgelost in een uit meerdere niveaus bestaande garage. Met deze parkeergarage (of podium) worden

eg nw o i ad St

daarnaast de hoogteverschillen in het gebied overbrugd. Dit vormt het tweede maaiveld van de Stadiondriehoek en is met inclusief vormgegeven routes aangesloten op de

Topsportcentrum Rotterdam

context. Het parkeerpodium zorgt voor een parkeeroplossing buiten het zicht van de publieke ruimte en draagt bij aan een aantrekkelijk leefklimaat, waarbij de (ruimtelijke) aan de inpassing van centrale plekken voor deelvervoer die mogelijk samen met de

Interne circulatie

toegangen van fietsparkeervoorzieningen op strategische plekken in en rond het podium een plek dienen te krijgen. Deze voorzieningen dienen als eerste gemakkelijk

Stadion Feyenoord

Coen Moulijnweg

impact van het gemotoriseerd verkeer beperkt blijft. Aandacht dient te worden gegeven

Lineaire garage Stadionweg Variabel in lagen uitgangspunt 1 of 2 (onderzoeken plaatselijk 3 lagen)

bereikbaar te zijn vanuit het bovenliggende programma, om actieve mobiliteit zoveel Bussen uitsupporters (ca. 15-20) geclusterd tussen Olympiaweg en spoor

mogelijk te stimuleren. In het podium wordt onderzocht of hier ook ruimte kan worden gemaakt om logistieke ontsluiting onder te brengen. Olympiaweg

uitgangspunt is dat elk deelgebieden voor hoogstedelijke ontwikkeling (deelgebieden 1 en 2) in de eerste plaats voorziet in de eigen parkeerbehoefte. Dit heeft invloed op de plaatsing van programma en de maximale dichtheid. Voor een optimale circulatie kunnen beide garagedelen met elkaar verbonden worden (zoals in optie 1). Hierdoor ontstaat een interne routing die de voorzien entrees aan de Coen Moulijnweg en de Olympiaweg met elkaar kunnen verbinden. Binnen de garages worden verschillende