[25bb000506] Verslag Hoorzitting ontwerpbestemmingsplannen 14 januari 2025

Het is onzeker of de exploitaties van de 3 horeca-inrichtingen Après Skihut, Get Back en Bierkeller, alsmede de gezamenlijke exploitaties, niet onevenredig geschaad worden na het van kracht worden van de maatwerkvoorschriften;

•

Daarnaast missen wij in het MER een onderzoek van variant 2, waarbij woningen vanaf de plint gebouwd worden, zodat deze niet beoordeeld kunnen worden;

•

In het akoestisch rapport ontbreekt bijvoorbeeld de vereiste geluidisolatie van cruciale constructies van de vouwpuien in de gevel, waarmee de zeer hoge geluidsisolatiewaarden van de gevels van de horeca-inrichtingen gerealiseerd moeten worden om aan de geluidnormen van het Activiteitenbesluit op de gevels van het Lumière en Rise te voldoen;

•

Voor het geluid dat via de sluizen van de horeca-inrichtingen naar buiten kan treden bij komen en gaan van grote groepen (beide deuren ca. 2,5 m

B0S01540aa.A0.jk

10

KUPERS&NIGGEBRUGGE Bouwakocstick

'f(

Verkeerslawaai

~-

Milieubeheer

diepe sluis) is geen adequate akoestische oplossing voorzien, zodat niet aan de maatwerkvoorschriften kan worden voldaan; •

In het kader van het vereiste van een goed woon- en leefklimaat is vereist dat de geluidsisolerende constructies in de gevel van het Lumière, Rise en de horeca-inrichtingen aan de vereiste geluidsisolatiewaarden op grond van bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel voldoen. Daarover bestaat ernstige twijfel gezien het voorgaande;

•

Voor de horeca-inrichtingen Après Skihut, Get Back en Bierkeller geldt dat de huidige exploitatie na het van kracht worden van de planregels per direct onmogelijk wordt op grond van het Activiteitenbesluit, ofwel onevenredig geschaad wordt. Door de geluiduitstraling van de sluizen op grond van voorschrift 2.18 lid 2 van het Activiteitenbesluit kan niet worden voldaan aan de geluidniveaus op de gevel van Lumière en Rise, waardoor ook niet voldaan wordt aan de bestemmingsplaneis van een gecumuleerd geluidniveau van 35 dB(A) etmaalwaarde binnen de woningen van Lumière en Rise;

•

Maatwerkvoorschriften ontbreken voor de Après Skihut, Get Back en de Bierkeller, waardoor deze inrichtingen boven op de maatregelen die nu gepland zijn in het bestemmingsplan Lijnbaankwartier - Coolsingel kostbare extra maatregelen moeten treffen;

•

Een en ander luistert nauw doordat sprake is van een ernstige geluidsproblematiek door onder andere de bouw van de Lumière toren en Rise. Daarnaast zijn tot op heden geen sluitende akoestische berekeningen uitgevoerd;

•

Bij de geluidberekeningen van het geluid van de horeca-inrichtingen op het Stadhuisplein op Lumière en Rise is geen rekening gehouden met hoorbaar muziekgeluid. Als daar rekening mee gehouden wordt, voldoet de

80501540aa.A0.jk

~

Bouwfys,ca

11

KUPERS&NIGGEBRUGGE

geluidwering van de gevels niet om aan de binneneis van 35 dB(A) etmaalwaarde te voldoen1s; •

De effecten van de Lumière en Rise (twee grote woonprojecten binnen de invloedssfeer van de horeca-inrichtingen op het Stadhuisplein en de Kruiskade moeten nog bestudeerd worden) zijn niet vast te stellen omdat het bestemmingsplan Lijnbaankwartier- Coolsingel en de MER-procedure parallel loopt.

Naar onze inschatting brengt het van kracht worden van de maatwerkvoorschriften de continuiteit van Après Skihut, Get Back en Bierkeller in gevaar1s; Graag lichten bij het voorgaande nader toe. Nieuwegein Kupers & Niggebrugge

Ir. J.F.C. Kupers Gerechtelijk deskundige LRGD

15 Daarnaast wordt de geluidnorm op de gevel van het Activiteitenbesluit overschreden waardoor

maatwerkvoorschriften vereist zijn. Deze ontbreken in de planregels. Zonder maatwerkvoorschriften wordt de exploitatie van de horeca-inrichtingen beperkt. 16or de horeca-inrichtingen van Skihut geldt dat de huidige exploitatie na het van kracht worden van de maatwerkvoorschriften per direct onmogelijk wordt op grond van voorschrift 1.3.1 en 1.3.2, ofwel onevenredig geschaad wordt. Daarnaast geldt dat door de geluidsuitstraling van de sluizen niet kan worden voldaan aan de geluidniveaus van de maatwerkvoorschriften ter hoogte van de gevel van de studentenwoningen, waardoor ook niet voldaan wordt aan de bestemmingsplaneis van een gecumuleerd geluidniveau van 35 dB(A) etmaalwaarde binnen de studentenwoningen.

B0501540aa.A0.jk

12

De afgelopen 4 jaar hebben we een mooi verhaal gehoord van de gemeente en de woningcorporatie over het hogere belang; wel zo’n 1477 woningen die zullen worden bijgebouwd voor woningzoekenden. Dit verhaal is gewoon flinterdun. Van die 1477 woningen zouden er met aftrek van de te slopen 226 Pompenburgwoningen uiteindelijk 512 middeldure en 35 sociale huurwoningen bijkomen, in het voordeligste geval. Maar voor al die urgente woningzoekenden is die middenhuur geen betaalbare oplossing. En volgens de anterieure overeenkomst kunnen nogeens 20% van die middenhuur na 15 jaar op de vrije markt worden afgezet. Zo blijft er van dat hogere belang nog maar weinig over. Wij hebben bovendien van experts te horen gekregen dat er alternatieve mogelijkheden zijn die praktische hetzelfde hogere belang kunnen bereiken. Bijvoorbeeld door de combinatie optoppen van de Pompenburgflat en het bouwen van één betaalbare woontoren.. Een alternatief dat goedkoper, minder ingrijpend en minder risicogevend is, niet alleen voor de huidige bewoners maar voor alle woningzoekenden die in tijden van woningnood absoluut niet staan te wachten op die dure torens. Door dit controversiële superhoogbouwplan blijven bovendien andere projecten op de plank liggen die minder gecompliceerd, sneller uitvoerbaar en harder nodig zijn voor de stad.

De woningcorporatie gaf trouwens aan in de vorige inspraakronde dat niet alle Pompenburgwoningen energielabel A zijn maar C of D. Vóór de renovatie van 3,2 miljoen euro met de installatie van een energiezuinig klimaatsysteem waren deze woningen inderdaad label C of D maar na de renovatie hebben wij in 2022 de pre-labelmeting van de corporatie ontvangen, waaruit blijkt; 5 van de 226 woningen zijn volgens deze meting label B, en 221 woningen zijn verhoogd naar energielabel A. Deze woningen slopen is ernstige kapitaalvernietiging. Daarnaast gaan extreme hoogbouwprojecten gepaard met grote financiële risico’s en zien we steeds meer signalen uit de samenleving die samen één grote rode vlag vormen met de boodschap: ‘doe het niet!’ Bouw geen superhoogbouw waarvan bekend is dat deze samen met de sloop voor een grote toename van CO2-uitstoot zorgt, terwijl in de nabije toekomst een CO2lockdown dreigt. Start geen grote bouwprojecten met horeca, hotels en andere bedrijven nu sprake is van zware netcongestie in heel Zuid-Holland die nog jaren aan zal houden. Onderschat niet de onzekere factoren zoals prijsstijgingen van bouwmaterialen, gereguleerde huurprijzen, hogere energieprijzen en personeelstekort die een grote rol spelen in de haalbaarheid van zulke omvangrijke projecten.

Onlangs hebben we ook voorbij zien komen wethouder klimaat, bouwen en wonen die in een rechtszaak een schikking had getroffen met een projectontwikkelaar van een ander bouwproject. Hij had nagelaten om volgens afspraak 20% middenhuur te realiseren. De wethouder trof deze schikking achter uw rug om. Hoe kan het dat er geen deugdelijke afspraken waren gemaakt? Hoe kan het dat de gemeente geen 'poot had om op te staan' in haar juridisch verweer? Dit is niet alleen een ‘bom onder het vertrouwen’ van u maar ook een bom onder het vertrouwen van ons bewoners en de vele woningzoekenden die door dit soort fouten nog langer in de kou blijven staan.

Nogmaals, het betreft een groeiende opeenstapeling van onacceptabele risico’s en misstanden, te veel om hier nu op te noemen. Hoe kúnt u die grote rode vlag nog blijven negeren? Hoe kunt ú het huidige plan nog goedkeuren onder deze omstandigheden? Hoe kunt u garanderen dat wij een goede behandeling zwart op wit gaan krijgen. Wat als het mis gaat? Ik vrees dat het Tweebosbuurt fiasco dan niets zal zijn vergeleken met de Pompenburgflat.

Vergadering Commissie Bestemmingsplannen, 14 januari 2025 Ontwerpbestemmingsplannen Rise & Lumiere

Geachte raads- en commissieleden, We zijn weer 4,5 jaar en zitten hier voor u t.a.v. torens nummer 14 t/m 17, van de 18 geplande hoogbouwtorens in een gebiedje van nog geen 900 x 350m, waar de bewoners van de Provenierswijk én Agniesebuurt weerr mee overvallen zijn, letterlijk en figuurlijk. Want dat de 4 torens van 155 t/m 286m voor een groot negatief impact gaan hebben is evident. Je hebt te maken met de wetten van de natuur en dan geldt: hoe hoger de gebouwen hoe langer de schaduw. En hoe meer gebouwen hoe meer schaduw. En ook de positie van de zon ten opzicht van een gebouw bepaalt mede de schaduwimpact; een lagere ochtendzon werpt langere schaduw dan de zon rond 12 uur. Afstand bepaalt hierdoor niet perse de mate van schaduw. Echter, het College werpt in de Nota afstand wel continu op als reden dat we geen schaduw kunnen krijgen van Rise, Lumiére en andere RCD-XL-torens. Bijlage 1 met foto’s voor-en-na tonen dat dit incorrect is en wij van augustus t/m april in de schaduw gaan liggen (de gezellige terrassen van de Proveniersstraat nog langer). Eén grote aaneengesloten wand ondanks toezegging door wethouder Karakus dat wij deze niet zouden krijgen. Het College beweert bij punt 22.2 incorrect dat deze toezegging nimmer is gedaan. Zie bijlage 2 met citaten en bronverwijzingen van de toezeggingen.

De natuurwetten blijken overigens niet van toepassing te zijn voor deze 4 gigantische torens – en de andere 14 torens in RCD-XL. Want wonderlijk genoeg krijgen onze woningen en de straat elke keer méér zon zodra een toren wordt toegevoegd. Rise kan niet eens gebouwd worden zonder dat de ASR-torens toegevoegd worden. Waarom? Omdat de 3 Rise-torens – ondanks dat ze ook zon toevoegen op straat – toch teveel schaduw geven op Hofplein (niet conform Hoogbouwvisie). Hoe dan? Nou, als de ASR-torens worden toegevoegd komt er méér zon op de Hofplein. En dan kan Rise wél gebouwd worden! Bijzonder. Samenhang? Overigens kunt u deduceren dat ‘meer zon’, betekent ‘meer schaduw’. Zie ook de diverse afbeeldingen van de Rise, lumiere en RCD-torens in bijlage 3. Wij lezen nog meer bijzonderheden over het thema bezonning: • Veel meer ‘schaduw-bewoners’ dan berekend. Er zijn maar enkele woningen getoetst en 1 meetpunt per gebouw; duizenden bewoners meer komen in de schaduw. Peutz: “Uitgangspunt is een representatieve toets, niet een exacte weergave van het aantal woningen waar een afname is”. • Torens 3 RISE-torens (en terrassen) en Lumiere sorteren onderling effect op elkaar, Het College bevestigt dit in de Nota.

Maar dat wordt niet in beeld gebracht omdat dit ‘niet het beleid is’ en “ook in het kader van een goede ruimtelijke ordening acht de gemeente het niet noodzakelijk om dit te onderzoeken”. • Verkeerde hoogtes in de MER. De gemeente bevestigt dat de er verkeerde hoogtes van de Rise-torens zijn gebruikt voor de onderzoeken, maar ziet daarin geen probleem. • Ook nieuwste Peutz-onderzoek van 2024 toont tekeningen die niet kloppen. Zo heeft de 155m hoge Lumiere een kortere schaduw dan de toren die 150m hoog is

Aan de beantwoording op onze zienswijzepunten zien wij meer bijzonderheden, hiaten en/of cirkelredeneringen. Het is helaas te veel voor nu, maar ik stip er enkele aan: 1. Samenhang/salamitactiek/MER. Wij verbazen ons dat het College weer naar de uitspraak van bestemmingsplan RCD wijst, daar deze RvS niet over RCD-XL heeft uitgesproken. Alleen het RCD-gebied. Wethouder Zeegers heeft dit al eerder erkend tijdens de commissie BWBvergadering over de ASR-torens (juni 2024). Of wil het College in deze wel bevestigen dat er een samenhang is tussen RCD en RCD-XL? 2. Discrepantie in nieuwe onderzoeken parkeerplaatsen/verkeersbewegingen - #ppl omlaag a) Rise (1700 woningen) had met 90% aftrek een parkeervereisten van 179. Volgens het College zijn de parkeervereisten nu 220 en moeten er 158 parkeerplaatsen extern geregeld worden. Volgens Goudappel lezen wij vreemd genoeg iets anders. Daar zijn ineens de parkeervereisten gehalveerd naar 80. Met 68 parkeerplaatsen(i pv 79) van Rise zijn er nog 12 parkeervereisten (die moeten naar een externe parkeergarage). Deze aantallen lijken niet reëel. Zeker in vergelijk dat Treehouse met 299 woningen (320 eerst) totaal 108 parkeerplaatsen dient te regelen (met alle aftrek). En ASR wil zelfs een parkeergarage voor de 2 ASR-torens met 300 parkeerplaatsen (ondanks de ambitie 0 ppl), lezen wij in de Nota.

b) ‘Wel’ rekening gehouden met verkeergeneratie naar externe parkeergarages. N.a.v. onze zienwijzepunten stelt het College dat externe parkeergarages (‘parkeerplaatsen op afstand) standaard zijn opgenomen in de autonome verkeersbewegingen, omdat in de huidige situatie daar ook al geparkeerd kan worden. Dit zien wij echt als lariekoek, o.a. door 1) Goudappel heeft iets anders verwoord 2) Waar is het verkeersmodel die deze verkeersbewegingen toont? 3) En waar is dat zichtbaar in de cumulatie van al deze verkeersbewegingen? Kan de wethouder deze tonen? c) Externe parkeerplaatsen in Weena-garage voor Rise/Lumiere. Hoe kan Weena-garage een optie zijn voor parkeren zijn als de ambitie van de gemeente is om de parkeergarage Weena af te breken en 0 parkeerplaatsen in ASR-torens? M.e.r.-commissie stelt uitgangspunten MER wel ter discussie Het College reageert op punt 22.20 (p69) over cumulatieve effecten en MER: “Zoals ook al eerder is opgemerkt, is het MER ter toetsing en advies voorgelegd aan de Commissie voor de m.e.r. De gehanteerde methodiek en uitgangspunten van dit MER wordt door de Commissie niet ter discussie gesteld.” M.e.r.-commissie: voorafgaand besluitvorming aanvullen. Bovenstaande lijkt onjuist te zijn.

De m.e.r.-commissie blijkt in het rapport van 10 september 2024 op vele vlakken niet tevreden te zijn met de afhandeling en hoe hun adviezen opgepakt zijn: Advies Commissie: “De Commissie signaleert echter dat bij de toetsing van het aangevulde MER nog steeds belangrijke informatie ontbreekt. Het aanvullen van die informatie is essentieel om het milieubelang volwaardig mee te kunnen wegen bij het besluit over RISE en Lumière. In de aanvulling zijn geen nieuwe analyses of berekeningen uitgevoerd. Hierdoor ontbreken diepere inzichten en zijn conclusies in de aanvulling niet altijd goed te volgen.”

Bovenstaande tekst gaat o.a. om: cumulatieve hinder tijdens de aanlegfase, Cumulatieve geluidhinder in de gebruiksfase, Energie en warmte, Regenwaterbeheersing. In bijlage X zijn de belangrijkste conclusies verwerkt. Zie bijlage 4 en ook deze link: https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p38/p3805/a3805tsea.pdf M.e.r.-commissie wijst op essentiële (milieu)belangen We lezen in de reactie van het College op de dit rapport van de m.e.r.-commissie, maar missen in de samenvatting de strekking van wat de commissie werkelijk gezegd heeft. Verder zien wij dat de reactie van het college gemakkelijk de bevindingen en dwingende adviezen van de m.e.r.commissie wegpoetst. Deze adviezen laat echter zien dat ook de m.e.r.-commissie merkt dat de wethouder en het College te weinig en niet serieus de belangen van de bestaande bewoners, flora & fauna, biodiversiteit, klimaat, gezondheid, gezonde leefomgeving, etc meegewogen worden. IWij hopen dat u in onderstaande punten, de bijlage 4 en/of de link leest om goed kennis te nemen van de gestelde adviezen (zover niet al het geval). 1. Aanbeveling Wind-, schaduw- en daglichtonderzoek. De mer-commissie had in een eerder rapport geadviseerd om voor o.a de Provenierswijk en Agniesebuurt onderzoek te doen naar schaduwwerking op de kortste dag (21 december) met de laagste zonnestand en naar afname daglicht.

Ontevreden met het antwoord van Antea Group (dit is geen beleid en aantal zonuren beperkt) geeft de commissie aan: “Commissie kan deze redenering niet goed volgen. Ook op bewolkte dagen kan hoogbouw direct licht wegnemen bij omliggende woningen. Juist in de donkere winterperiode is direct licht waardevol voor bewoners.” De commissie vindt schaduwhinder op omwonenden op de kortste dag van het jaar in beeld gebracht dient te worden, zodat de effecten voor hen duidelijk zijn. => Peutz heeft een aanvullend onderzoekje gedaan voor alleen Kabouterdorp. Het resultaat is dat alles gelijk blijft. Dit is onmogelijk. Echter, zolang dezelfde onbetrouwbare rekenmodellen worden gebruikt (als werken met bouwenveloppen) dan zullen de resultaten niet-valide blijven. En waar blijven die tekeningen op ooghoogte waar de Provenierswijk ook al 20 jaar om vraagt? 2.

Aanbeveling Recreatiemogelijkheden in de buitenruimte. ”In de aanvulling is verwezen naar de inspanningen van de gemeente voor de ontwikkeling van 20 hectare nieuw groen in de stad. Onduidelijk is nog in hoeverre RISE en Lumière bijdragen aan de gemeentelijke groenopgave en in hoeverre het nieuw te realiseren groen geschikt is voor recreatie. Het is belangrijk om de leefbaarheid in de stad te monitoren. De Commissie beveelt daarom aan om in een monitoringssysteem bij te houden hoeveel vierkante meter gebruiksgroen (binnen verschillende afstanden) toegankelijk is voor in het centrumgebied woonachtige bevolking.” → Ook dit advies lijkt niet serieus opgepakt te zijn. Verwijzing naar 20 hectare groen dat vooral aan de rand van de stad worden geplaatst of groen op daken doet weinig voor de bewoners in de woonwijken en/om het binnenstad. Het College pleegt het komend half jaar zelfs een kaalslag door circa 70 (!) – de laatste volwassen - bomen te kappen/verwijderen uit het RCD-gebied (33 bij Schiekadeblok). Wat betekent dit voor de fauna, hittestress, etc? Jonge bomen doen wel 40 jaar over voordat ze weer betekenis hebben voor klimaat, gezonde lucht en biodiversiteit.

VEILIGHEID IN GEDING stadhuis en gemeentebestuur en raad? De torens torenen hoog boven het stadhuis uit. Het mooie, statige Stadhuis wordt gereduceerd tot een ‘Kabouter Plop’-woning tussen de reuzen (zie hieronder en bijlage 5). De toren van Post Rotterdam toont nu al dat iedereen zo in de binnentuin van het stadhuis kan kijken en op de glazen koepels. Wat betekent dit voor de veiligheid van de gemeenteraade, de burgemeester en wethouders en ambtenaren? Bommen gooien, schieten vanaf de balkons en andere narigheid of kattekwaad is gemakkelijk gedaan (en tegenwoordig geen utopie). De Rise-torens staan nog dichterbij bij het stadhuis. En het politiebureau. Hoe beschermd u zichzelf? En uw privacy als u in de binnentuin bent? Heeft u daar wel eens over na gedacht? Hoe kwetsbaar is de gemeente en het stadhuis zodra al die torens gebouwd zijn? Is dit wat de gemeente voor ogen heeft?

Deze plannen van 4 torens tot 286m hebben een groot negatief miliieuimpact op de binnenstad en omgeving. Op basis van onze zienswijze en van de genoemde discrepanties, hiaten, onzorgvuldigheden en wat wij – en ook de m.e.r.-commissie - aandragen maakt duidelijk dat de ontwerpbestemmingsplannen Rise en Lumiere niet vastgesteld kan worden. Wij verzoeken u om deze dan ook af te wijzen.

Dank voor uw luisterend oor. Bijvoorbaat dank. Bewonersvereniging Provenierswijk Miranda van den Broek

BIJLAGE 1

Een voor- en na (ingetekende) foto vanaf de 2e verdieping van Proveniersplein gemaakt op 25 juli om 10.17 uur (met een groothoeklens): De wandvorming van o.a. Rise, ASR en Schiekadeblok geven al IN AUGUSTUS tot en met APRIL. Dit voldoet niet de Provenierswijkregel. In cumulatie met de geplande planologische ontwikkelingen in Pompenburg-gebied is de ochtendzon meer dan 7 maanden geheel verdwenen. Zichtbaar op deze voor en na-foto’s is dat de zon al dicht bij de torens staat. M.a.w. in augustus (en april/mei) is er meer dan 1 uur schaduw van deze torens aan het zuid-oosten.

Afbeelding 2 – Hofplein ommuurd door extreme hoogbouw. Hofplein zichtbaar donker op deze maquette. Rise kan niet gebouwd worden als ASR niet gebouwd wordt vanwege bezonning Hofplein (meer torens, meer zon).

BIJLAGE 2 - Diverse toezeggingen aan Provenierswijk Al bijna 20 jaar (tot 2017, dan valt het stil) praat de bewonersvereniging namens de bewoners van Provenierswijk met de gemeente en is er veel ingesproken. De afspraken en toezeggingen zijn terug te zien in de diverse wethouders- cq vaststellingsbrieven en de kaderstellende documenten, waarin gesteld wordt dat “de effecten op de Provenierswijk in belangrijke mate bepalend geweest voor de positionering en de hoogte van de bebouwing.” (bron: SV 2011). De extra en hogere torens en meer ‘geknipte’ plannen in en rondom het RCD-gebied en aan de hoofdtoevoerwegen - die ook door Provenierswijk lopen – passen niet binnen deze afspraken. Hieronder een puntsgewijs overzicht met citaten en bronverwijzing:

Afbeelding 3 – Ochtendzon om 09.35 uu op 22 september op de Provenierssingel, de bomen en de gevels. De zon zal met RISE en ander RCD-XL torens NOOIT MEER SCHIJNEN OP DE SINGELS en de woningen (zonnepanelen hebben geen zin).

BIJLAGE 3

BIJLAGE 4 - Rapport mer-commissie MER Rise/Lumiere 10 september 2024 als reactie op aanvulling MER door Antea Group dd 17 juli 2024. De m.e.r- commissie signaleert dat bij de toetsing van het aangevulde MER nog steeds belangrijke informatie ontbreekt. Het aanvullen van die informatie is essentieel om het milieubelang volwaardig mee te kunnen wegen bij het besluit over RISE en Lumière. Het gaat om (onderstaande tekst zijn citaten): 1. Inhoud en diepgang aanvulling. Er zijn geen nieuwe analyses of berekeningen van omgevingseffecten toegevoegd. De conclusies uit de aanvulling zijn hierdoor moeilijk of niet te verifiëren.

2. Cumulatieve hinder tijdens de aanlegfase: de BLVC-plannen geven op projectniveau een goed beeld van mogelijke knelpunten en maatregelen tijdens de aanlegfase. Inzicht ontbreekt echter nog in de cumulatieve (hinder)effecten tussen RISE en Lumière en in samenhang met de herinrichting van het Hofplein. Hierdoor is onduidelijk welke maatregelen of voorwaarden nodig zijn om hinder te beperken en normoverschrijdingen te voorkomen.

3. Cumulatieve geluidhinder in de gebruiksfase: de cumulatieve geluidsberekeningen zijn niet in lijn met de geldende voorschriften. Het advies van de Commissie op dit punt blijft daarom om de cumulatieve geluidsberekening in de aanvulling opnieuw uit te voeren.

4. Energie en warmte: hoewel de energievraag in de aanvulling in beeld is gebracht, blijft onduidelijk in hoeverre hier binnen de kavels van RISE en Lumière aan kan worden voldaan. Dat geldt ook voor de warmtevraag. Daarnaast ontbreekt inzicht in de effecten (inclusief ruimtevraag) en daarmee de uitvoerbaarheid van de geprefereerde energie- en warmteconcepten.

5. Regenwaterbeheersing: de wateropgave is in de aanvulling niet kwantitatief in beeld gebracht. Hierdoor blijft onduidelijk welke waterbergingscapaciteit binnen de kavels kan worden gerealiseerd en welke hoeveelheid regenwater de gemeente nog moet kunnen afvoeren bij een piekbuik.

BIJLAGE 5 Afbeelding 1 – Torens/woningen hebben vol zicht op het Stadhuis en politiebureau en zijn in bereik vanuit de ramen/balkons (zie blauwe pijltjes)

Afbeeling onder: Zichtbaar dat het stadhuis, de binnentuin en het politiebureau kwetsbaar zijn t.a.v. de woontorens Post en Rise.

F. van der Pijl

memo d.d. 23 dec 2024

ZIENSWIJZE

betreft Rise & Lumière

document : 2025.01.14 versie :

02

mondelinge toelichting DE OMGEVING VAN DE MENS IS DE MEDE-MENS

zienswijze Het gaat om de zienswijzen 27 en 20 betreft OMV NL.IMRO.5999.BP2200RISE-on01 en NL.IMRO 0599.BP21148Lumière-on01

inspreken 1. Mijn basisstandpunten zijn: • we streven naar een zich ontwikkelende stad zonder sociale achterstand. dat gaat niet vanzelf; • als het om bouwen en wonen gaat is het zaak ons te richten een gezamenlijke stadsontwikkeling. Ontwerp en bouw om ruimte geven voor iedere mens om te wonen, geloven, reizen en werken, te leren, creëren, recreëren en sporten, te gaan winkelen, uit eten te gaan en te zorgen en te genezen, kortom: te leven. • dat betekent in een vroeg stadium van plannen maken... samen onderzoeken, overdenken en beslissen welke kant we op willen gaan. • daarvoor is het noodzakelijk dat iedereen een beter begrip heeft wat de stad is, wat het doet voor “de mens” / de burger, deze kennis kunnen we ook met zijn allen uitdragen. • randvoorwaarden zijn er echter wel. De regels en voorschriften moeten niet steeds gezien worden als obstakels, of ge-framed worden als kosten- of prijsverhogend. Regels horen er allemaal bij, het ontwerpen en bouwen is een vak dat verstaan moet worden. Dit heeft dan niet alleen betrekking op wat en hoe je bouwt, maar ook op hoe je het financiert en in te zien hoe het ontwerp zijn uitwerking zal hebben “in de wereld”. 2. In 't kort mijn zienswijze op de reactie die ik op mijn initiële zienswijze heb ontvangen. Vanwege de tijd kunnen de onderwerpen niet allemaal individueel worden besproken. Ik kom er op een ander moment op terug.

Wel vindt ik het belangrijk er een te noemen. Ik had verzocht aan te geven hoe de gemeente dacht dat aan de Europese en Nederlandse wetgeving voldaan zou worden bij de plannen. Degene die die vraag behandelde maakte zich er vanaf door te zeggen dat het niet duidelijk was wélke wetgeving. En nam mijn vraag ter kennisgeving aan. Dat lijkt mij geen goed antwoord. Verder worden economische en technische zaken nu buiten mijn beschouwing gelaten. 3. Positie van de voorgestelde ontwikkelingen Rise en Lumière binnen het huidige file: zienswijze 2025 Van der Pijl-v2

1-4

gemaakt voor :

P2305

/

-09

F. van der Pijl

memo d.d. 23 dec 2024

ZIENSWIJZE

betreft Rise & Lumière

document : 2025.01.14 versie :

02

tijdsgewricht: • het zijn twee totaal verschillende voorstellen, hoewel het beiden multifunctionele gebouwen zouden worden. Overigens, niet dat ze hetzelfde hadden moeten zijn, hoor. • a1. Rise: er zou een voorstel voor kunnen komen dat beter past bij de situatie waarin de stad zich nu bevindt. De sloop en daaropvolgende nieuwbouw heeft een impact op onze omgeving die buiten proportioneel is. De traditionele hoogbouw die wordt voorgesteld is gebaseerd op een bouwwijze die, hoewel die nog veel voorkomt, niet bij deze tijd past. Ik refereer aan de CO2-footprint (volgens het Klimaatakkoord van Parijs). • a2. Rise: het plan zorgt een verlies van een woongemeenschap, goede woningen en natuurwaarden. • b1. Lumière: Afgezien van het feit dat “de stad” heeft ingezet op het laten verdwijnen van de Rotterdamse bioscopen, Calypso, Lumière en binnenkort Cinerama, komen de gezondheidsaspecten licht, lucht, rust en uitzicht door dit plan onder druk. Het laten wegnemen van zonnewarmte en uitzicht van bestaande gebouwen zouden we niet moeten toegelaten. • b2. De aanduiding dat de plangrenzen zijn: “Het plangebied is gelegen aan de Lijnbaan in het stadscentrum van Rotterdam, op het snijvlak van de Lijnbaan (winkelgebied), het Schouwburgplein (cultuur) en het Rotterdam Central District (hoofdzakelijk kantoren), is niet juist. 4.

Volgende punt: we moeten in de stad kunnen experimenteren, hoor je nog wel eens zeggen. Ja, dan moet je wel plannen hebben die daarbij passen. Rotterdam is beslist niet vergelijkbaar met elkaar, wel qua oppervlakte: beiden ongeveer 60 vierkante km. Niet qua vorm Manhattan 21 km lang en ca. 3 km breed. En Rotterdam: van Marconiplein naar Ring Oost (A16), is 7,25 km. En van Ring Noord (A20) naar Ring Zuid (A15), is het 8,25 km. De structuur van de stad is geheel verschillend. Manhattan heeft een grid-structuur – met de bijbehorende zoning laws1 en is “het enige programma waarin efficiency en verhevenheid samenkomt. Rotterdam niet. En op basis van deze niet-bestaande grid-structuur is nu toch het idee opgevat hier hoogbouw – tussen aanhalingstekens – te gaan maken. En de verhevenheid, die zullen we hier niet vinden. We kijken naar Rise, naar wat je ziet (van het ontwerp): Kon je bij andere architecten (o.a. Koolhaas) spreken van een goed verhaal: zijn retroactief manifest “kan impliciete aspecten van zijn werk benoemen die anders onbesproken zouden blijven”. Neil Leach verwijst hier naar Koolhaas' elegante esthetiek. En... dit wordt toegespitst als zijn gepubliceerde onderzoek – door AMO en 1

Zoning Laws New York City’s Zoning Resolution divides land into districts where similar rules are in effect. Zoning regulations are assigned to these districts based on relevant land use issues. These issues include building shape, affordable housing, walkability and climate change resiliency. They do not include factors such as property ownership or financial considerations. Zoning regulations set limits on how a property owner may use land (rather than requiring them to use it in a particular way).

file: zienswijze 2025 Van der Pijl-v2

2-4

gemaakt voor :

P2305

/

-09

F. van der Pijl

memo d.d. 23 dec 2024

ZIENSWIJZE

betreft Rise & Lumière

document : 2025.01.14 versie :

02

de Harvard Graduate School of Design – erbij wordt betrokken. Koolhaas is op zoek naar de factoren die de hedendaagse samenleving voeden en beïnvloeden. “de nadruk ligt niet op uitingen die zich aan de oppervlakte manifesteren, maar op de onderliggende processen” [ 2003 – p.91-92 ]. Dit geeft een gelaagdheid in het culturele debat. In tegenstelling de wens van de RISE-architect die zich opstelt als de door Ayn Rand gecreëerde romanfiguur Howard Roark, in “The Fountainhead”. Die uit zich in een: “platte kopieerdrift” van een historisch voorbeeld als het Chrysler Building in Manhattan en deel zal uitmaken van een eclectisch amalgaam dat wordt samen­ gesteld uit de Brutalistische vormgeving van de Shelltoren en deze misplaatste inspiratie uit New York. Een vergelijkbaar experiment zien we ook overigens terug bij Little C aan de Coolhaven, dat plan refereert aan de Village in New York. Zulke projecten zouden dan de uitdrukking moeten zijn van onze hedendaagse architectuur. Ik denk dat het anders kan. Op basis van een observatie van Aaron Betsky [ 2003 p.39 ] stel ik: laten we het beeld van de architectuur gebruiken om een overtuigende architectuur van beelden te maken. bron 2003 WAT IS OMA – V. Patteeuw ed. – verzameling essays.

file: zienswijze 2025 Van der Pijl-v2

3-4

gemaakt voor :

P2305

/

-09

F. van der Pijl

memo d.d. 23 dec 2024

ZIENSWIJZE

betreft Rise & Lumière

document : 2025.01.14 versie :

02

Rotterdam – geheel Door Janwillemvanaalst - Eigen werk, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=36067203

Rotterdam – fragment

gebied (links) Schouwburgplein – Lijnbaan – Coolsingel en Weena – Aert van Nesstraat (onder)

file: zienswijze 2025 Van der Pijl-v2

4-4

gemaakt voor :

P2305

/

-09

Op 22 december 2023 heeft de gemeente het ontwerpbestemmingsplan, de omgevingsvergunning en de MER (MilieuEffectRapportage) voor plan RISE ter visie gelegd. Hierbij ontvang u mijn zienswijze t.a.v. de concept-omgevingsvergunningen voor Rise en Lumière – respectievelijk met kenmerk OMV.23.09.00177 en OMV.23.09.00188 - als gepubliceerd in het bericht van het Gemeenteblad van 22 december 2023.

Geachte aanwezigen, Als architectuurhistoricus en initiatiefnemer van het kennisplatform www.post65.nl wil ik bij deze bezwaar maken tegen de sloop van het woongebouw Pompenburg. De karakteristieke architectuur van Pompenburg uit 1981 heeft cultuurhistorische betekenis. Het is een beeldbepalend gebouw op steenworp afstand van het Hofplein en het Hiltonhotel. Beeldbepalende objecten zijn van groot belang voor de identiteit, geschiedenis, cultuur en uitstraling van onze stad. In oktober 2022 is zelfs een motie aangenomen waarmee beeldbepalende objecten in bestemmingsplannen tegen sloop zijn beschermd. De Pompenburg is in meerdere cultuurhistorische onderzoeken aangemerkt als beeldbepalend. Zowel in Cultuurhistorische verkenning over Weena - Hofplein uit 2021 als in de cultuurhistorische verkenning die voor Rise is opgesteld uit 2023. Het ontwerpbestemmingsplan RISE neemt echter niet het gebouw Pompenburg op als beeldbepalend. De conclusies van meerdere cultuurhistorische verkenningen worden kortom ter zijde geschoven. Beeldbepalende objecten worden niet voor niets zo gelabeld.

Cultuurhistorische betekenis In de jaren zeventig en tachtig werd er alles aan gedaan om de binnenstad van Rotterdam leefbaarder te maken. Er vond een metamorfose van de binnenstad plaats. In het ongezellig bevonden zakencentrum met vooral kantoren en winkels, kwamen meer uitgaansgelegenheden, er werd een grote nieuwe Centrale Bibliotheek gebouwd en er werden veel woningen bijgebouwd. Woningen die een eigen en bijzondere uitstraling hadden zoals de Kubuswoningen bij Blaak, de woningen aan het Sint Jacobsplein of de terraswoningen langs de Rotte en Delftsevaart. Kleurrijke en gevarieerde complexen die afweken van de gangbare woningbouw zoals die in de nieuwe buitenwijken was verrezen. In 1981 kwam de Pompenburg tot stand, een galerijflat die ook op allerlei manieren afwijkt van de standaard galerijflats. Geen rechte flat, meer een U-vormig galerijflat zodat er ruimte is voor een grote binnentuin. Met buitengevels van lichtgele baksteen. Met een onderlaag met winkels. Met een parkergarage onder die collectieve binnentuin. Met hele bijzondere taartpuntvormige woningen en met maisonnettes, allen met zeer goed ontworpen plattegronden. Met galerijen langs de binnengevel die afgewisseld worden met ruime balkons. Met verspringingen in de bouwhoogte zodat de woningen en binnentuin optimale bezonning krijgen. Kortom een unieke en zeer bijzondere galerijflat.

En nog wel in het hart van de stad. Want dat was typerend voor de toenmalige politiek: in de stad Rotterdam werd gebouwd voor iedereen. Een groot gebouw met sociale woningbouw op een prominente locatie vlakbij het Hofplein.

Het plan om Pompenburg, een woongebouw naar ontwerp van de fameuze architect Carel Weeber, te slopen is geen goed plan en eigenlijk volledig achterhaald. In de afgelopen jaren is de waardering voor jong erfgoed, uit de zogenaamde post’65 periode, flink toegenomen. Reden om de robuuste U-vormige galerijflat die in prima staat verkeerd, vanuit cultuurhistorische overwegingen te behouden. Het is belangrijk om zorgvuldig met dit gebouw om te gaan, omdat met behoud van Pompenburg ook een stuk historische gelaagdheid van de stad wordt gewaarborgd. Zeker in Rotterdam is de geschiedenis al nauwelijks aanwezig en zouden we de sporen uit het recente verleden zoveel mogelijk moeten koesteren. Er dient met veel meer met respect naar de bestaande stad en naar de gebouwen uit de Post ’65 periode gekeken te worden. Bij verdere verdichting en verduurzaming van de stad zou transformatie in plaats van sloop moeten plaatsvinden. De roep om dergelijke grote, betonnen constructies niet te slopen is ook vanuit duurzaamheidsoverwegingen steeds duidelijker geworden. Steeds meer onderzoeken tonen aan dat CO2 uitstoot bij sloop-nieuwbouw vele malen hoger is dan bij renovatie of transformatie. Sloopafval is bovendien een van de grootste afvalstromen in Europa.

Ten derde druist de sloop van Pompenburg in tegen de sociaal-maatschappelijke belangen omdat het appartementengebouw midden in het centrum hoge kwaliteit sociale woningen met een collectieve binnentuin en een parkeergarage biedt. De woningen zijn in goede conditie: slechts een paar jaar geleden zijn ze door Havensteder grondig gerenoveerd en verduurzaamd tot energielabel A. Juist in deze tijd waarin de tekorten in de woningbouw enorm zijn, valt de sloop van prima woningen niet goed te praten. Bewoners krijgen weliswaar een andere woning aangeboden maar een woning is meer dan vier muren en een dak, deze bewoners verliezen hun vertrouwde omgeving met hun buren en specifieke uitzicht. Bovendien zullen de sociale woningen in de nieuwbouw stukken kleiner worden. Wonen in de Pompenburg rond de binnentuin heeft kortom allerlei kwaliteiten die we niet overboord mogen gooien!