[24bb005010] Bijlage 1 behorende 24bb5009 over NPRZ Voortgangsrapportage 2023

ZUID OP KOERS → Inhoudsopgave Voortgangsrapportage 2023. 1. Voor een sterke basis pagina 2

DE KRACHT VAN DE LANGE ADEM Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) is een aanpak van de lange adem. Bij de start van het NPRZ in 2011 was dit een bestuurlijk unicum. Inmiddels zijn er meer gebieden die à la het NPRZ aan de slag gaan en ontdekken dat een meerjarige gezamenlijke aanpak de enige manier is om de kansen van inwoners te vergroten en daarmee de achterstanden in te lopen. Dit jaar zal onze voorzitter Ahmed Aboutaleb afscheid nemen. Al voor de ondertekening door alle partners eind 2011 was hij een drijvende kracht. Op verschillende cruciale momenten heeft hij sturend en beschermend opgetreden. Zijn betrokkenheid bij zijn stadsgenoten op Zuid en zijn geloof in belang en maakbaarheid van een beter leven, zijn een voorbeeld voor alle partners van het NPRZ. De aanpak van het NPRZ heeft veel draagvlak: lokaal, bij het Rijk en bij de landelijke politiek. In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet staat bijvoorbeeld dat het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt doorgezet. Dit is opnieuw een bewijs dat de handtekeningen onder het NPRZ uit 2011 nog steeds staan als een huis. Zijn we er dan als we op deze manier doorgaan? Nee, want er zijn ook zorgen.

Toen we begonnen, dachten we dat we in eerste helft van de 20 jaar het wiel zouden uitvinden en de boel in beweging zouden zetten, en dat we in de tweede helft van het programma vooral de snelheid moesten opvoeren. Nu overziend was dat optimistisch.

→ Thuisbasis op Orde Meer samenhang en samenwerking pagina 4

Zuid is zeker in beweging, maar met alleen versnellen gaan we het einddoel – net zo opgeleid, werkend en wonend als hoort in een grote stad – niet halen. Zo zitten nog lang niet genoeg scholieren op een vmbo-school waar ze voor techniek kunnen kiezen. Dit terwijl het aantal goed betalende banen in de technieksector alleen maar groeit. Ook moeten we meer doen om mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) volwaardig mee te laten komen in onze maatschappij.Het begin is er, maar we moeten nu echt de stap maken van herkennen naar doeltreffend helpen. Veel mensen met lvb verdwalen in het woud van regels, formulieren en voorschriften. Ze worden daarmee buitengesloten en sluiten zich af van de maatschappij. En dan is er nog de particuliere woningvoorraad op Zuid. Na het Midtermonderzoek van de commissie Van Rijn werd een financiële doorbraak afgesproken om het aanpakken van de slechte particuliere voorraad mogelijk te maken. Maar die doorbraak is nog steeds niet gerealiseerd. Ook zien we dat de nieuwbouw op Zuid in aantal en doelgroep achterblijft bij de nieuwbouw in de rest

2. Betrekken bewoners en partners pagina 3 3. Thuisbasis op Orde pagina 4 4. School pagina 6 5. Werk pagina 8

van de stad. Daardoor worden verschillen groter in plaats van kleiner. Al deze dossiers zijn taai en ingewikkeld. Er zijn veel partijen bij betrokken en er spelen veel belangen. Het zijn echter ook uitdagingen die we gezamenlijk aankunnen. In de eerste twaalf jaar zijn er op Zuid veel zaken geregeld die eerder voor onmogelijk werden gehouden. Die hebben het leven van bewoners op Zuid beter gemaakt. Dat kan nu ook. De drijvende kracht achter het mogelijk maken van het schijnbaar onmogelijke is de noodzaak en het geloof dat het nodig is. Deze overtuiging zit diep bij alle partners. Dat hebben de afgelopen twaalf jaar aangetoond. Deze vastberadenheid zal er ook voor zorgen dat de doorbraken er gaan komen.

6: Wonen pagina 10 7: Veilig pagina 12 8: Organisatie en Financiën pagina 14 Op NPRZ.nl zijn de uitgebreide documenten te vinden. Scan de onderstaande qr-code voor de Voortgangsrapportage 2023

Omdat de inwoners van Zuid net zoveel recht hebben op een goed bestaan als mensen elders. Niet meer en niet minder. Marco Pastors, directeur NPRZ

→ School

→ Werk

→ Wonen

→ Veilig

Resultaten stijgen, maar minder snel dan G4 pagina 6

Meer werkgevers met AanDeBak-garanties pagina 8

Veel nieuwbouw op Zuid gekocht door Zuiderlingen pagina 10

Minder criminaliteit maar meer gevoel van onveiligheid pagina 12

3 | NPR Z

2 | ZUID OP KOERS | V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E 2 0 2 3

1. Voor een sterke basis

2. Betrekken bewoners en partners

Tabel 1

Hoe staat Zuid ervoor op gebied van School, Werk en Wonen In olijfgroen is aangegeven van welke indicatoren op dit moment 25% of meer van het einddoel is behaald. Nederland

Totaal G4

Rotterdam

Zuid

7 Focuswijken

Stand bevolking 1 januari (2023)

17.811.291

2.512.803

663.900

211.168

80.146

Aandeel bevolking van Zuid (2022)

1,19%

8,40%

31,81%

100%

37,95%

Aantal inwoners tot 27 jaar in % van totale bevolking (2022)

30,2%

32,4%

33%

33,5%

35,9%

% leerlingen basisonderwijs met laagopgeleide ouders (1 okt 2022)3

8,2% (12%)7

13,4% (24%)7

14,5% (29%)7

20,0% (37%)7

22,9% (45%)7

Referentieniveaus: fundamenteel niveau (2022/2023)

95,8% (95,5)9

95% (94,1%)9

94,4% (94,5%)9

93,1% (94,1%)9

93,2% (92,8%)9

Referentieniveaus: streefniveau (2022/2023)³

60,6% (57,2%)9

59,8% (54,1%)9

57,3% (52,3%)9

52,7% (48,0%)9

51,7% (45,6%)9

In de midtermreview werd geadviseerd extra aandacht te besteden aan het betrekken van bewoners en partners. In 2023 is het NPRZ daar volop mee aan de slag gegaan. Zo zijn er 27 bezoeken aan de 14 wijkraden geweest en zijn er al verschillende bewonersinitiatieven voor de buitenruimte op Zuid gefinancierd door het NPRZ.

WAT IS ER BEREIKT IN 2023?

27 bezoeken aan de wijkraden ↑ NPRZ op bezoek bij de wijkraad Carnisse

In het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ), werken Rijk, de gemeente Rotterdam, woningcorporaties, zorginstellingen, schoolbesturen, bedrijfsleven, politie en het Openbaar Ministerie samen aan een gezonde toekomst voor Rotterdam-Zuid. Samen zorgen alle NPRZ-partners dat de kansen van Zuiderlingen worden vergroot. Het NPRZ doet dat door zich te richten op de basis: elke bewoner van Zuid heeft recht op een goede woning, een fijne thuisbasis, goedbetaald werk, een veilige leefomgeving en een opleiding waarmee ze hun talenten kunnen ontwikkelen. De ambitie is dat de bewoners van Rotterdam-Zuid in twintig jaar tijd net zo zijn opgeleid, werken en wonen als in de andere vier grote steden van Nederland. Want waar je in Nederland wordt geboren of woont, mag niet je kansen in het leven bepalen. En hoe het met de bewoners van Zuid gaat, is bepalend voor hoe het met Rotterdam-Zuid gaat. Tabel 1 wordt vanaf het begin van het NPRZ gebruikt. In de Zuid-kolom in deze tabel is met groen aangegeven welke indicatoren op dit moment 25% of meer dichter bij het einddoel zijn. In de voortgangsrapportage 2023 (www.nprz.nl/documenten) is een uitgebreidere analyse te vinden. Duidelijk is dat Rotterdam-Zuid op veel doelen en indicatoren op koers ligt.

% leerlingen in leerjaar 3 havo/vwo (2022/2023)³

48% (47%)7

53% (43%)7

43% (35%)7

34% (27%)7

32% (23%)7

% nieuwe voortijdig schoolverlaters (schooljaar 2020/2021)

1,9% (2,1%)8

2,4% (3,6%)8

2,7% (3,7%)8

2,9% (4,2%)8

3,0% (4,7%)8

% middelbaar of hoger opgeleid, als % van de bevolking 15 tot 75 jaar (1 okt. 2022)3

73,7% (68%)6

77,7% (69%)6

69,9% (62%)6

62,1% (52%)6

60,6% (49%)6

Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen, gestandaardiseerd (2020)

€ 34.300 (€25.400)5

€ 34.200 (€24.600)5

€ 31.100 (€22.900)5

€ 27.200 (€20.100)5

€ 24.800 (€17.500)5

Kinderen tot 18 jaar in een huishouden met inkomens tot 110% van het sociaal minimum in % van alle kinderen tot 18 jaar in een huishouden (2022)3

7,0% (10%)5

12,6% (19%)5

15% (23%)5

19,1% (29%)5

20,5% (32%)5

% Huishoudens met een PW-AO- of WW-uitkering (2021)

8,1% (9%)5

11,8% (15%)5

13,5% (17%)5

16,3% (21%)5

18,9% (24%)5

% kwetsbare meergezinswoningen t.o.v. de woningvoorraad (2022)

-

-

22,3% (25,1%)5

33,1% (36,5%)5

48,4% (51,5%)5

Gemiddelde WOZ-waarde van woningen (2023)³

€ 368.000 (€236.00)5

€ 326.400 (€162.900)5

€ 255.800 (€126.400)5

€ 218.100 (€103.400)5

€ 421.900 (€215.100)5

Samen met de partners en bewoners werkt het NPRZ aan het verbeteren van het leven op Zuid. Doordat NPRZ-partners en professionals in de wijk samen aan betere school- en werkcarrières werken, gaan we het verschil maken. We betrekken hierbij bewoners als bondgenoot van het NPRZ en gaan met elkaar aan de slag, zodat bewoners meer eigenaarschap ervaren over hun eigen leven en dat van hun kinderen. Samenwerking met de Wijkraden Het programmabureau ging het afgelopen jaar in gesprek met wijkraden over school, werk, wonen, thuisbasis op orde en veiligheid. NPRZ-directeur Marco Pastors en Tim Versnel, NPRZ-bestuurslid namens de gemeente, spraken met de wijkraden over de raakvlakken met hun wijkakkoord en jaaractieplan. Die waren er niet altijd, maar sommige wijkraden gaven bijvoorbeeld aan het belangrijk te vinden dat er meer alleenstaande moeders uit de bijstand worden geholpen en dat jongeren weerbaarder worden tegen criminele invloeden. Inmiddels zijn NPRZ-partners hier op wijkniveau mee aan de slag. Initiatieven van bewoners Om de NPRZ-doelen te realiseren werken we samen met onze partners in de wijk. Bewoners met ideeën die aansluiten

Figuur1: Integraal wijkgericht werken

Bewoners

Scholen

1)

Landelijke bron 2) Lokale bron 3) voorlopig cijfer 4) Landelijke bron voor NL en de G4 5) Cijfer van 2011 6) Cijfer van 2013 7) Schooljaar 2011-2012

8)

schooljaar 2012-2013 9) schooljaar 2016-2017

Zorginstellingen

Cluster MO

Rijksoverheid Directie Veilig

Wijk MT

Cluster DV

Wijk manager Cluster W&I

Cluster SB

STUREN EN WERKEN OP WIJKNIVEAU

Noordereiland Feijenoord Kop van Zuid

Katendrecht

Tarwewijk Heijplaat

Oud-Charlois

Oud-IJsselmonde

Afrikaanderwijk

Hillesluis

Beverwaard

Bloemhof

Zuidplein Vreewijk

Wielewaal

Woning coporaties

Om de gezamenlijke doelstellingen te behalen wordt er binnen het NPRZ op wijkniveau gewerkt (zie ook figuur 1 op pagina 3). NPRZ-partners en professionals in de wijk kunnen elkaar vinden zoals in figuur 1 is geïllustreerd. Het WijkMT onder leiding van de wijkmanager heeft hierbij een verbindende rol. Daarnaast kunnen bewoners bij de wijkpartners terecht met ideeën die aansluiten bij de doelstellingen van het NPRZ.

BEWONERSBETROKKENHEID Legenda Samenwerking binnen 1 pijler Samenwerking tussen meerdere pijlers

Bewonersparticipatie via de partners Het programmabureau en de NPRZ-partners hebben samen de opgave te werken aan een bewonersbondgenootschap. Bewoners worden via de NPRZ-partners betrokken bij het programma en zijn onderdeel van de inzet om Zuid net zo opgeleid, werkend en wonend te maken als gebieden elders in ons land. In 2023 zijn het programmabureau en de NPRZpartners in gesprek gegaan over bewonersparticipatie. Er is gesproken over hoe het programmabureau de NPRZ-partners kan helpen om het NPRZ-bondgenootschap van elke indivuele partner in te vullen. In 2024 worden hierover afgespraken gemaakt. Burgerberaad NPRZ Het afgelopen jaar heeft het programmabureau samen met gemeente Rotterdam gewerkt aan de voorbereiding van een Burgerberaad NPRZ. Dit Burgerberaad wordt ingezet om de kansen van de bewoners op Zuid te vergroten bij het vinden van een goede opleiding, baan en woning. Dit is geen eenvoudige opgave, en daarom wordt bewoners van Zuid gevraagd mee te denken over de aanpak. Komend jaar wordt er een projectplan opgesteld en gaat het projectteam met de uitvoering aan de slag, zodat in 2025 het Burgerberaad NPRZ kan plaatsvinden. Daarbij wordt ook geleerd van de ervaringen met het Klimaatberaad dat de gemeente Rotterdam in 2024 houdt.

#IedereenkomtnaarZuid Ook in 2023 kwamen er veel besturen, volksvertegenwoordigers en programmabureaus van andere NPLV-gebieden naar Rotterdam-Zuid. Zij maakten kennis met verschillende partnerinterventies; zo bezochten ambtenaren van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een leerpraktijkcentrum, en hoorde het college van burgemeester en wethouders van Bergen op Zoom alles over de praktijk van het programma ‘Gaan voor een baan’. De vraag die in 2023 het meest gesteld werd tijdens werkbezoeken, is hoe je het als nationaal programma voor elkaar krijgt dat zoveel partners naar een gezamenlijk doel toewerken. Ook binnen het NPRZ blijft dat een uitdaging, en juist daarom is het zo belangrijk dat de partners elkaar in de wijk kunnen blijven vinden. De formule van de werkbezoeken aan Rotterdam-Zuid gaan we in de toekomst daarom ook óp Zuid gebruiken; de partners van het NPRZ zullen ook een bezoek aan elkaar brengen. Dit sluit bovendien aan bij de nieuwe koers die het NPRZ wil

TOP Ouders incl. Kalender 52 Topweken van Zuid

Burgertop

↑ Bewonersinitiatief vergroening Herman Costerstraat is gefinancierd door het NPRZ.

varen. In de eerste helft van het programma is de strategie geweest niet in te zetten op naamsbekendheid. De gedachte was: ‘Als de mensen maar profijt hebben van de acties van het programma.’ Inmiddels is er de overtuiging dat een grotere bekendheid van het NPRZ wel degelijk belangrijk is voor het bondgenootschap met bewoners en voor een gevoel van betrokkenheid bij alle NPRZ-partners. Het NPRZ wil de komende periode daarom zorgen voor meer naamsbekendheid bij bewoners en bij medewerkers van de partners – zowel binnen de hoofdorganisatie, als bij de professionals in de wijken. Zodat de partners, zoals in figuur 1 is geïllustreerd, met elkaar blijven samenwerken op wijkniveau.

Tweede reeks bezoeken alle wijkraden Zuid

Start NPRZ-bestuurslid namens bewoners

Jongeren top

2010 2011 2012 2013 2014

BurgerTOP

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Zuidwijk

Legenda Charlois Zuidrand

Bedrijven

bewonersinitiatieven uitgevoerd in 2023 gefinancierd door het NPRZ

Groot-IJsselmonde Zuid

Zuiderpark

Lombardijen Pendrecht

Cluster SO

Kop van Zuid -Entrepot

Groot-IJsselmonde Noord Carnisse

Politie & Openbaar Ministerie

6

bij de doelstellingen van het NPRZ kunnen terecht bij het initiatievenloket, bij MijnRotterdam, bij de wijkmanager van gemeente Rotterdam of bij wijkpartners zoals verenigingen of geloofsgemeenschappen.

Focuswijk NPRZ Overige wijk NPRZ 0

500

1.000 Meters

© Gem. Rotterdam, SB - Basisinformatie, augustus 2023

Start bestuurslid NPRZ namens bewoners

Start wijkgesprekken jongeren

Start wijkgesprekken ouders

Convenant maatschappelijke organisaties op Zuid

Start jaarlijkse bijeenkomsten wijkraden en gebiedscommissies

Wijkgesprekken Zuid

Eerste reeks bezoeken alle wijkraden Zuid Start jaarlijkse schouwronden Dagprogrammering inclusief gesprekken ouders en leerlingen

5 | NPR Z

4 | ZUID OP KOERS | V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E 2 0 2 3

3. Thuisbasis op Orde

WAT IS ER BEREIKT IN 2023? 5.005 bewoners aangemeld bij de wijkteams, 36% van Rotterdam. In 2022 waren dit er 4.390.

Bezuinigingsopgave zorg Bij de opgave voor de gehele stad om de zorgkosten te beperken (Bestuursopdracht Zorg van de gemeente Rotterdam) doet zich bij de uitvoering ook de kans voor om de verdeling van de hulp proportioneel op Zuid te laten landen. We zien op veel vlakken dat de zorg nog minder vaak op Zuid belandt dan verwacht mag worden gezien de problemen waarmee inwoners van Zuid te maken hebben. Zie hiervoor de pictogrammen aan de rechterkant van pagina 5. Het NPRZ neemt deel in de pilot bestaanszekerheid Bloemhof, waardoor zorgprofessionals de mogelijkhe-den van het NPRZ kunnen benutten ten behoeve van zorgvragers en preventie van zorgvragen. Kansrijk opgroeien: programmatische aanpak 0-4 jaar Jaarlijks zijn er in het NPRZ-gebied gezinnen waar ouders worstelen met opvoeding, werk en armoede. Om hun situatie structureel te verbeteren, is een integrale aanpak nodig waarbij jonge (aanstaande) ouders vanaf de start worden ondersteund en een kansrijke ontwikkeling van zowel jonge ouders als jonge kinderen centraal staat. Op basis van de aanbevelingen van de Midterm Review van de commissie Van Rijn, hebben de NPRZ-partners afgesproken gezamenlijk een programmatische aanpak -9 maanden tot 4 jaar te ontwikkelen. Deze integrale aanpak is bedoeld voor een kansrijke ontwikkeling van jonge (aanstaande) ouders en jonge kinderen.

In 2023 is gestart met de opzet van een programmatische aanpak van 0-4 jaar. In 2024 is er een plan van aanpak voor drie actielijnen opgeleverd. ↑ Een stevige thuisbasis vergroot de kansen op een goede schoolloopbaan voor kinderen en de kans op werk voor volwassenen.

Thuisbasis op Orde heeft zich vanaf de start van het NPRZ in 2011 ontwikkeld tot een essentiële schakel in de aanpak van Zuid. Er is namelijk verbetering nodig in de samenhang en samenwerking van de organisaties die hulp bieden. In het eerste jaar dat Thuisbasis op Orde een officiële pijler is, valt op dat nog wordt gezocht naar een beter inzicht in het versnipperde landschap van hulp. Ook kampen de betrokken sectoren met personeelstekorten.

Voor het NPRZ betekent de Thuisbasis op Orde dat sociaal functioneren, opvoeding, geldzaken, taalvaardigheid, veiligheid voldoende zijn ingevuld zijn om school, werk en wonen mogelijk te maken voor elk huishouden. Een stevige thuisbasis vergroot de kans op een succesvolle schoolcarrière voor kinderen en de kans op het krijgen en behouden van werk voor volwassenen. In Rotterdam-Zuid wonen relatief veel mensen zonder zo’n basis: er is veel armoede, er zijn veel gezinnen met schulden, meer mensen met een licht verstandelijke beperking, met problemen en stress. Preventie in de wijken De wijkteams staan onder druk door personeelstekort. Dit is een belangrijke reden waarom het nog niet is gelukt de wachtlijsten bij de wijkteams weg te werken. Er wordt goed bijgehouden of de ingezette maatregelen het gewenste resultaat hebben. Ondertussen ontwikkelen de wijkteams zich door.

De deelname aan de schoolzorgteams is geregeld voor nagenoeg alle in aanmerking komende scholen (53 van de 55 op Zuid). De voorbereiding van de uitbreiding van de Children’s Zone teams, als onderdeel van de wijkteams, naar alle wijken van Zuid is in gang gezet. De wijkteams hebben een aanpak die wordt gekenmerkt door “er-op-af”, aanwezig zijn op plekken waar ouders zijn, vroegsignalerend/preventief, Hierbij is ook hulp beschikbaar voor enkelvoudige pro-blematiek. De gezinsaanpak gericht op armoede wordt hierbij gelijk geïntegreerd. Ook de zogenaamde aanpak “Hand-in-Hand” wordt in alle wijken ingevoerd. Hierbij werken wijkteam en werkcoaches nauw samen. Vergroten basisvaardigheden We weten dat problemen op Zuid relatief vaker voorkomen dan in de rest van de stad. Zo woont meer dan 50% van de laaggeletterden van Rotterdam op Zuid, van het geschatte aandeel mensen met een lichtverstandelijke beperking (lvb) woont 44% op Zuid en 43% van de mensen met problematische schulden. Er is afgesproken dat de gezamenlijke partners sturen op de verdeling van de hulpinzet en effecten in de stad naar proportionaliteit. Het aandeel taaltrajecten is, in tegenstelling tot voorgaande jaren, in 2023 afgenomen. Van 45% gestart en 47% behaalde trajecten in 2022 naar 38% gestart en 43% behaald.

Voor de aanpak licht verstandelijke beperking (lvb) wordt vooralsnog vooral ingezet op het trainen van professionals van de gemeente in het herkennen van lvb. Er is slechts beperkt inzicht in hoeveel mensen er worden bereikt en een plan om doorbraken op dit vlak te bereiken, ontbreekt nog. Bij de aanpak en mogelijkheden rond schulden zien we een lichte verbetering van het bereikte aandeel mensen en ook absoluut worden er meer mensen op Zuid bereikt. Ook zijn de voorbereidingen in gang gezet om het Expertiseteam financiën straks aanwezig te laten zijn op het Werkstation op Zuid. Ook wijkteam en vraagwijzer zullen daar aanwezig zijn.

42% van de door de wijkteams toegekende jeugdwet voorziening kwam terecht bij jeugd van Zuid. In 2022 was dit 41%. Onder Jeugdwet voorzieningen valt alle hulp die een jeugdige of zijn ouders nodig hebben bij problemen met het opgroeien, de zelfredzaamheid of deelname aan de maatschappij. ↑ Bij Thuisbasis op Orde is speciale aandacht voor de ontwikkelingen van 0-4-jarigen.

›  Toewerken naar gratis kinderopvang met voorschoolse educatie (ve) voor 0-4-jarigen Door het gratis maken van de kinderopvang kunnen ouders richting betaald werk worden begeleid en/of worden opgeleid voor werk in de kinderopvang. Het koppelen van een educatief programma aan gratis kinderopvang komt de ontwikkeling van kinderen ten goede. › Het eerder en beter bereiken van ouders en kinderen Om meer potentieel kwetsbare ouders en kinderen tussen 0-4 jaar in NPRZ-gebied op een juiste manier te ondersteunen, moeten zij eerder en beter worden bereikt met bestaande voorzieningen, of het aanbod dient te worden aangepast aan de vraag in het gebied. › -9 maanden aanpak met het programma Stevige Start De eerste duizend dagen zijn bepalend in de start van een kinderleven. Het is dus van belang om al in de zwangerschap te starten, omdat dan al achterstanden bij kinderen kunnen ontstaan. Met een stevigere aanpak -9 maanden wordt bijgedragen aan het doel om meer kwetsbare ouders te bereiken en te ondersteunen zodat de kinderen gezonder, kansrijker en veiliger opgroeien.

DOELEN THUISBASIS OP ORDE Voor Thuisbasis op Orde zijn drie effectindicatordoelen benoemd waar geen directe acties op zijn benoemd maar die wel als ondergrenswaarde aangeven in welke mate het lukt om school, werk en wonen voor de huishoudens op Zuid mogelijk te maken. Alle drie de doelen hebben zich positief ontwikkeld.

op Zuid bij (40% van heel Rotterdam) en er gingen 117 leerlingen weer naar school (39% van heel Rotterdam). Per saldo volgen er 66 leerlingen per datum oktober 2023 ongeoorloofd geen onderwijs. Het aandeel van Zuid binnen Rotterdam is afgenomen van 57,3% naar 44,5%.

Daling van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede In 2022 is het aantal huishoudens op Zuid met kinderen en een inkomen tot 110% van het sociaal minimum circa 4.100. Dit is 41.4% van Rotterdam. Dit percentage is gezakt vergeleken met het jaar ervoor maar nog steeds hoog. Het proportionele aandeel van huishoudens met kinderen is namelijk 33,6% van Rotterdam (zie grafiek 1).

Aantal uithuiszettingen als gevolg van schulden is laag en mag niet hoger worden Aantal verzoeken tot bemiddeling in 2023 was voor 926 huishouden op Zuid (38,4% van Rotterdam). 19 daarvan zijn daadwerkelijk ontruimd (28,8% van heel Rotterdam). Een voorgenomen ontruiming was er echter voor 175 huishoudens (42,1% van heel Rotterdam). Hoewel het aantal verzoeken tot bemiddeling en voorgenomen ontruimingen behoorlijk is toegenomen ten opzichte van 2022, is het aantal daadwerkelijke ontruiming gelijk aan 2022 en daarmee laag gebleven.

Daling naar proportioneel aandeel in de stad van aantal thuiszitters In schooljaar 22/23 kwamen er 144 nieuwe thuiszitters Grafiek1: aandeel van Zuid in Rotterdam 46,0% 44,0% 42,0% 40,0% 38,0% 36,0% 34,0% 32,0% 30,0%

Doel 2023

2021

2022D

oel 2023D

Start proportionele aandelen stedelijk taal en schulden programma

Legenda Samenwerking binnen 1 pijler Samenwerking tussen meerdere pijlers

Schoolzorgteams op 24 scholen

Start schoolondersteunende zorg

2010 2011 2012 2013 2014 2015

Start wijkteams Children’s Zone (CZ)

Start integrale wijkteams Zuid

• Programma van eisen wijkteams CZ • Vaststelling Vraag analyse instrument (VAI)

2016

Alle wijkteamleden Zuid naar VAI training

2017

2018

2019

Afronden Hand in Hand aanpak van wijkteams en werkcoaches en borgen in staande organisatie

2020

2021

Aanpak Proportioneel aandeel schulden gehaald

53 van de 55 scholen op Zuid die in aanmerking komen, hebben een schoolzorgteam.

1.616 taaltrajecten zijn door bewoners van Zuid afgerond, dit is 43,0% van heel Rotterdam (47,3% in 2022).

Aandeel huishoudens met kinderentot en met 17 jaar

THUISBASIS OP ORDE

9 van de 15 wijkteams op Zuid werken met een Children’s Zone team.

oel 2031

Aandeel kinderen tot en met 17 jaar in huishoudens met inkomen tot 110% van het sociaal minimum

↑ NPRZ wil de situatie van ouders die worstelen met opvoeding, werk en armoede structueel verbeteren.

In bijna alle wijkteams was in 2023 sprake van wachtlijsten.

3.503 taaltrajecten zijn door bewoners van Zuid gestart, dit is 38,4% van heel Rotterdam (45,1% in 2022).

Doel 2031

2020

Net als in 2022 woonde in 2023 op het einde van het jaar 35% van de bewoners met een WMO-voorziening op Zuid. Hier wordt nog gewerkt aan nadere duiding.

Start pijler aanpak Thuisbasis op Orde inclusief aanpak 0-4 jaar

2022

Start pilot gezinsaanpak armoede in Carnisse en Tarwewijk

2023

1.676 bewoners zijn geholpen met begeleiding van het expertise team financiën (ETF), dit is 4,6% van heel Rotterdam. In 2022 ging het om 1.364 bewoners.

858 bewoners zijn geholpen door de Kredietbank Rotterdam, dit is 41,2% van heel Rotterdam. In 2022 ging het om 907 bewoners.

7 | NPR Z

6 | ZUID OP KOERS | V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E 2 0 2 3

4. School

leerlingen verschillende havenbedrijven, ontmoeten de medewerkers en ontdekken het werken in de haven.

DAGPROGRAMMERING IN HET KORT

Tabel 4

DOEL 34 basisscholen

7 vo-scholen

Vele maatschappelijke partners

5 schoolbesturen

4 schoolbesturen

Programmabureau NPRZ

10 uur per week

6 uur per week

8.290 leerlingen

1.261 leerlingen

Gemeente Rotterdam

Bijdragen aan: • bredere vorming van leerlingen • een evenwichtige sociaal-emotionele ontwikkeling • goede onderwijsresultaten

↑ Onderwijsresultaten op verschillende basisscholen op Zuid zijn 2023 is licht gestegen.

hoogste categorie zit en in de grote steden (G4) 36%, is dat op Zuid 71%. Een hoge schoolweging en kwetsbare leerlingensamenstelling gaat vaak gepaard met een hoger lerarentekort (Bron: Onderzoeksbureau Centerdata). Rotterdamse schoolbesturen Tabel 2: lerarentekort basisscholen okt‘21

okt‘22

okt‘23

Feijenoord

21%

16%

24%

IJsselmonde

13%

12%

15%

Charlois

14%

17%

20%

Rotterdam

12%

11%

17%

(Bron: Dataformulieren CentERdata, OBI)

melden dat klassen vanwege lerarentekort zijn vergroot en dat de werkdruk in het onderwijs hierdoor hoger is geworden. Het lerarentekort is een landelijk probleem maar extra problematisch op Zuid, het tekort in met name Feijenoord en Charlois is ver boven het gemiddelde van de stad. Tegen deze achtergrond behalen veel scholen op Zuid met de hoogste schoolwegingen mooie resultaten. Ze doen het even goed of zelfs beter dan vergelijkbare scholen in de G4. (Bron: Monitor scholen op Zuid 2023) Wat hier ook bij helpt is de samenwerking tussen basisscholen en hulpverlening, in de vorm van de schoolzorgteams op

Grafiek 2: streef niveau

Grafiek 3: fundamenteel niveau

65,0%

96,0%

70 65

94,0% Doel 2023

60

92,0%

55

55,0%

Zuid

35

Rotterdam

SCHOOL Legenda Samenwerking binnen 1 pijler Samenwerking tussen meerdere pijlers

Geld beschikbaar door OCW en Gemeente voor extra lestijd CZ (€18 miljoen per jaar t/m 2017/18)

Routekaart ‘Gaan voor een Baan’

Schooljaar ’23/24

Basisscholen

6,4

8,8

¢

Onderbouw voortgezet onderwijs

4,1

4

å

Bovenbouw voortgezet onderwijs

5,6

5,2

å

Laatste school gestart met CZ concept

31 20

23 …

22

/2 0 22

21 21

/2 0 20

20

20

Gaan voor een Baan Basisscholen op Zuid maken fors meer gebruik van loopbaanoriëntatie en -begeleiding (lob). Zo komen steeds meer kinderen al vanaf groep 6 in aanraking met kansrijke sectoren zorg, haven en techniek. Daarbij valt op dat vooral praktijkgerichte activiteiten populair zijn. We zien in 2023 dat het aantal studenten in de zorg op het mbo is gestegen, maar in de techniek is het aantal licht gedaald. In Rotterdam-Zuid starten jaarlijks zo’n 1.200 leerlingen met een mbo-diploma op de arbeidsmarkt. Helaas is er nog steeds sprake van een mismatch tussen opleidingskeuzes van jongeren en de vraag van de arbeidsmarkt. Werkgevers in de zorg, haven en techniek bieden een hoog salaris, maar hebben een structureel tekort aan goed opgeleide mbo’ers. Door brede loopbaanoriëntatie op de basisscholen, het voortgezet onderwijs en het mbo geeft het NPRZ-programma Gaan voor een Baan leerlingen van Zuid een sterke start op de arbeidsmarkt. Zo ontdekken jongeren waar ze goed in zijn, waar in de toekomst werk en ondernemerskansen te vinden zijn en welke beroepsopleidingen een garantie geven op een baan met een goed salaris. In 2023 is de uitstroom van het percentage studenten op het mbo in de zorg opleidingen gestegen van 14% naar 16,1% en daarmee ligt de doelstelling van 17% binnen handbereik. Voor de techniek zien we een lichte daling van 30,2% naar 28,8% (zie tabel 3).

Om te zorgen dat 38% van de leerlingen met een techniekdiploma het mbo verlaat, is meer investeren in vroegtijdige en structurele loopbaan oriëntatie en keuze begeleiding van cruciaal belang. In 2023 is gestart met een onderzoek naar wat ervoor nodig is om op elke vmbo-school in Rotterdam-Zuid een techniekprofiel aan te bieden en welke alternatieven er zijn voor het aanbieden van een techniekprofiel. Het onderzoek zal in juni 2024 worden opgeleverd. Samen met de onderwijspartners, Gemeente Rotterdam en het Rijk zullen vervolgacties worden gedefinieerd.

Tabel 3: meerjarige doorstroming tav zorg en techniek Instroom vo (klas 3)

2012

2019

2020

vmbo techniek

16,9% 21,6% 19,4% 23,3% 22,2%

vmbo Z&W

34,8% 31,8% 35,8% 35,6% 35,9%

vmbo ec-agr

48,3% 46,6% 44,8% 41,1% 42,0%

Uitstroom vo

2012

vmbo techniek

17,1% 22,2% 22,4% 20,9% 20,9%

vmbo Z&W

34,6% 37,1% 33,8% 37,3% 37,3%

vmbo ec-agr

48,3% 40,6% 43,8% 41,8% 41,8%

Instroom mbo

2012

Techniek 1/2

10,9% 12,9% 11,8% 11,6% 12,2%

Techniek 3/4

11,1% 19,8% 17,4% 19,4% 16,7%

Totaal Techniek

22,0% 32,7% 29,2% 31,0% 28,9%

Zorg

7,5%

Overig

68,9% 56,8% 60,0% 55,8% 60,0%

Uitstroom mbo

2012

2019

2020

2021

2022

Techniek 1/2

13,0% 7,5%

7,9%

7,2%

7,2%

Techniek 3/4

10,6% 25,0% 21,5% 23,0% 21,6%

Totaal Techniek

23,6% 32,5% 29,5% 30,2% 28,8%

Zorg

7,5%

12,3% 13,1% 14,0% 16,1%

Overig

68,9%

55,2%

2019

2020

2019

2020

2021

2021

2021

2022

2022

2022

10,5% 10,9% 13,2% 11,1%

57,4%

55,8%

55,1%

Loopbaanoriëntatie en –begeleiding (lob) In schooljaar 2023/24 hebben de basisscholen meer loopbaan oriëntatie activiteiten georganiseerd, met gemiddeld 8.8 ingeplande lob-activiteiten (was 6.4 in 2022/23). Dit is hoger dan de gemiddeld 7.5 activiteiten dan voor de Coronapandemie. Het voortgezet onderwijs liet een lichte daling zien, zowel in de onderbouw als in de bovenbouw (zie tabel 4). Een mooi voorbeeld van een lob-activiteit van Gaan voor een Baan is het havenprogramma. Ruim 600 leerlingen op het voortgezet onderwijs hebben kennis gemaakt met de dynamiek en veelzijdigheid van de Rotterdamse haven. Via het havenprogramma voor het voortgezet onderwijs bezoeken

De bijdragen van werkgevers vormen een cruciaal onderdeel van de lob-activiteiten. Zij laten jongeren kennismaken met de verschillende sectoren en verstevigen de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt. Centraal onderdeel van Gaan voor een Baan is de beschikbaarheid van AanDeBak-garanties. Om het voor jongeren extra aantrekkelijk te maken om te kiezen voor een beroepsopleiding met hoge baankansen en hoge salarissen, stellen werkgeversorganisaties ADB-garanties beschikbaar voor de jongeren van Zuid (zie hoofdstuk 5). Betrokkenheid van ouders is nieuw onderdeel van onze loopbaanoriëntatie. Ouders spelen immers een belangrijke rol bij de studiekeuzes van hun kinderen. De aandacht vanuit het Gaan voor een Baan programma op het versterken van ouderbetrokkenheid lijkt binnen het basisonderwijs vruchten af te werpen. Er is steeds meer vraag naar interactieve ouderavonden waarbij samen met de scholen een programma op maat gemaakt wordt om de interactie tussen ouders en leraren te vergroten. Ook inspiratiesessies voor professionals in het basisonderwijs (door een lob-expert) worden in toenemende mate aangevraagd. Een ander belangrijk thema binnen de scholen zijn de verleidingen van de criminaliteit, deze hebben invloed op de keuzes die jongeren maken voor hun toekomst.

Het aanbod van Gaan voor een Baan is daarom ook uitgebreid met activiteiten gericht op het verstevigen van de weerbaarheid van leerlingen (zie hoofdstuk 7). Programma Tech op Zuid, Sterk techniek Onderwijs Tech op Zuid heeft als doel de in- en doorstroom van leerlingen in de vmbo-techniekprofielen te verbeteren. Vanuit de gezamenlijke ambitie wordt samengewerkt met Gaan voor een Baan op loopbaan oriëntatie. De doelen van Tech op Zuid zijn het verbeteren van zowel het imago van techniek als de techniekfaciliteiten op het basis- en voortgezet onderwijs. Ook het aantrekken en professionaliseren van voldoende bekwame docenten en het versterken van de samenwerking met het bedrijfsleven is onderdeel van de aanpak. Op het voortgezet onderwijs is geïnvesteerd in nieuwe techniekruimten, machines en materialen om goed aan te sluiten bij de behoefte van het bedrijfsleven in de regio. Op alle techniekscholen is een breder palet aan keuzevakken beschikbaar die beter aansluiten bij moderne technologie in de regio. Ook kunnen vmbo-leerlingen via de doorlopende leerlijn PIE (Produceren, Installeren en Energie) versneld hun mbo-diploma halen. De huidige regeling loopt eind 2024 af en er zal voor de nieuwe periode 2025-2029 een nieuwe aanvraag worden ingediend. Deze geldt dan voor alle vmbo-scholen en niet alleen de technische vmbo-scholen.

Verder is er een verplichte samenwerking met mbo, basisscholen en bedrijfsleven.

(Bron CBS, bewerking OBI Gemeente Rotterdam)

1e Gaan voor een Baan event 3e en 4e klas vmbo’ers en hun ouders

2e Gaan voor een Baan event

Opening Zuidergymnasium Toekenning EU-subsidie Bridge 3e Gaan voor een Baan event

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Eerste scholen gestart met CZ concept (oa extra lessen en wijkteams)

/2 0 20

20

19

/2 0 19

18 18

/2 0 20

20

17

/2 0 17

20

16

/2 0 16

15

/2 0 15

20

20

3 14

/2 0 11

(Bron CBS, bewerking OBI Gemeente Rotterdam)

/2 0

12

03 1 Do

20

(Bron CBS, bewerking OBI Gemeente Rotterdam)

G4

30

el 2

02 3

3…

el 2

02 Do

2 02

20 22 /2

1 02

20 21 /2

9 01

20 20 /2

8 01

20 18 /2

17

20 17 /2

20 16 /2 0

20 31 el

20 23

Do

el

02 3…

84,0%

Do

22 /2

02 2 20

21 /2

02 1 20

01 9

20 /2 20

18 /2 20

17 /2 20

16 /2 0

17

01 8

40,0%

Focus

40

Do el

86,0%

Doel 2023

45

23

G4

G4

45,0%

50

20

Rotterdam

Do el

NPRZ

88,0%

20

Rotterdam

Focuswijken

90,0%

01

NPRZ

50,0%

20

Focuswijken

/2

Doel 2023

Doel 2031

12

Doel 2031

Dagprogrammering Om kinderen en jongeren op Zuid te stimuleren in hun leerprestaties, talenten en sociaal- emotionele vaardigheden, bieden 34 van de 59 basisscholen en 7 van de 19 voortgezet onderwijsscholen op Zuid extra leertijd aan. Dit noemen we Dagprogrammering. Op de basisscholen krijgen leerlingen sinds 2019-2020 tien uur extra leertijd per week. In het voortgezet onderwijs gaat het sinds 2021-2022 om zes uur per week extra, voor eenderde van de leerlingen. Jaarlijks zijn er schouwrondes naar de relatie tussen doelen, inzet en opbrengsten van de Dagprogrammering. Zodoende ontstaat een goed beeld van de invulling in de praktijk en wat er nodig is om prestaties te verbeteren. Er hebben inmiddels twee schouwrondes plaatsgevonden waarbij 22 bassischolen en alle zeven Dagprogrammeringsscholen in het voortgezet onderwijs zijn geschouwd. In schooljaar 2024-2025 volgen de overige 12 basisscholen. Alle betrokkenen zijn overtuigd dat de Dagprogrammering van meerwaarde is voor leerlingen. Door steeds meer inzicht in wat wel en niet werkt, gaat de uitvoering van de Dagprogrammering steeds beter (Bron: schouw rapporten 2022 en 2023 Sardes).

Grafiek 4: aandeel adviezen havo/vwo

Doel 2031 60,0%

inmiddels vrijwel iedere basisschool op Zuid. Een team van hulpverleners onder leiding van de school zorgt dat kinderen op school en het gezin van waaruit ze komen de hulp krijgen die nodig is. In de nadere analyse van de onderwijsresultaten op schoolniveau zien we ook scholen die niet meekomen. Met de onderwijspartners is afgesproken dat wordt ingezoomd op deze scholen.

20

Schoolweging en lerarentekort De scholen op Zuid hebben veel leerlingen die extra zorg en aandacht nodig hebben omdat ze opgroeien met bijvoorbeeld armoede, schulden of stress. Hoe kwetsbaarder de leerlingensamenstelling, hoe hoger de zogenoemde schoolweging. Waar slechts 10% van de basisscholen in Nederland in de

Schooljaar ‘22/23

Gelijke kansen realiseren en de talenten van de kinderen beter benutten.

De onderwijsresultaten op de basisscholen op Zuid zijn in 2023 licht gestegen, maar op veel punten minder hard dan de G4. Uit een nadere analyse blijkt dat scholen met hoogste schoolgewicht op Zuid ondanks het lerarentekort en achterstanden beter presteren dan vergelijkbare scholen elders in het land. Er zijn echter ook scholen die minder goed meekomen en meer ondersteuning en begeleiding nodig hebben.

In het basisonderwijs worden twee referentieniveaus gevolgd. Het basisniveau wat elke leerling tenminste zou moeten beheersen bij het verlaten van de basisschool en het streefniveau wat iedereen nodig heeft om mee kunnen doen in de maatschappij. Voor het streefniveau zien we voor Zuid een stijging van 51,10% naar 52,6%. Dezelfde ontwikkeling zien we ook bij de G4, zij stijgen ook van 58,9 naar 59,8% (zie grafiek 2). Voor het fundamenteel niveau zien we bij de leerlingen van Rotterdam-Zuid een hele lichte daling t.o.v. vorig jaar, van 93,7% naar 93,1%. De G4 zit op 95%, dat was vorig jaar 94,9% (zie grafiek 3). Bij de eindadviezen voor havo/vwo zien we een lichte stijging in Rotterdam-Zuid, van 45,5 naar 46,8% (zie grafiek 4). Deze adviezen stijgen echter minder snel dan het percentage leerlingen dat het zogenaamde streefniveau dat op 52,6% ligt. Je zou verwachten dat een hoger streefniveau betekent dat het aandeel havo/vwo adviezen meestijgt. Hier is verdere analyse en duiding met de schoolbesturen nodig. In het uitvoeringsplan NPRZ 2023-2027 is afgesproken dat de scholen ‘passend en kansrijk’ adviseren’. Het hebben van hoge verwachtingen van álle leerlingen is daarbij de norm. Verder zien we dat de afstroom van leerlingen in het 3e leerjaar, t.o.v. het schooladvies in groep 8, is afgenomen. Van 14% in 2022 naar 10,4% in 2023.

Lob-activiteiten

Start intensivering samenwerking scholen en welzijn

Alle scholen doen mee aan LOB

2017 2018

Start Stuurgroep CZ, Meesterlab en Opgaveteam dagprogrammering

Start inzet volledige 10 uur dagprogrammering

Start uitbreiding extra uren naar 10 uur Toekenning Regio Dealmiddelen

Toekenning Sterk techniek onderwijssubsidie Tech op Zuid

2020

2019

4e Gaan voor een Baan event nu ook voor 2e klassers vmbo

Einde BRIDGE Subsidie

Start Stuurgroep Vakmanschap

Start Dagprogrammering op 8 voortgezet onderwijs scholen

Start Schoolzorgteams

1e schoolsluiting Covid 19

Lancering Nationaal Programma Onderwijs

Start schouwen op 6 Dagprogrammering scholen

Tweede ronde schouwen Dagprogrammering op 9 po en 6 vo scholen

2021 2022 2023

2e schoolsluiting Covid 19

Start Dagprogrammering Toekenning EU subsidie Kansen in het voortgezet voor West III (KvW3) voor Gaan onderwijs voor een Baan Toekenning REACT EU subsidie voor Gaan voor een Baan

9 | NPR Z

8 | ZUID OP KOERS | V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E 2 0 2 3

5. Werk

om samen met basisonderwijs, vmbo’s, mbo’s en de gemeente Rotterdam jongeren op Zuid op weg te helpen naar een kansrijke toekomst. Ook stellen de politie, kinderopvangorganisaties en schoolbesturen 245 AanDeBak-garanties beschikbaar. Samen creëren de betrokken partijen een win-win situatie. De AanDeBak-garanties zijn voor werkgevers een krachtig instrument om in een vroeg stadium goed opgeleid personeel aan zich te binden. Voor jongeren van Zuid zijn de AanDeBakgaranties een sterk signaal dat ze gewild zijn op de arbeidsmarkt. Ook kunnen zij allerlei obstakels op weg naar een baan overslaan inclusief mogelijke arbeidsmarktdiscriminatie. Wanneer jongeren gediplomeerd zijn, verdienen zij substantieel meer dan diegenen die zonder de AanDeBak-garantie of in een andere sector aan de slag gaan (zie grafiek 5).

Tabel 5

In 2023 is het aantal mensen op Zuid in de bijstand gedaald, maar niet hard genoeg. Verder zijn nieuwe werkgevers gaan meedoen met de AanDeBakgaranties waardoor nog meer jongeren op Zuid een baangarantie hebben. In deze periode is ook voor een vernieuwde aanpak gekozen met onder andere loonkostensubsidie, meer mogelijkheden voor kinderopvang en meer inkomenszekerheid bij de overgang van de bijstand naar werk. Het hoofddoel van de pijler werk is om het aandeel mensen met een uitkering in Rotterdam-Zuid op hetzelfde niveau te krijgen als in de rest van Rotterdam. Op Zuid woont ongeveer 32% van alle Rotterdammers, maar van alle Rotterdammers met een uitkering 40,02%. Dat moet naar 32%, ofwel 10.000 Rotterdammers eind 2031 bij gelijkblijvend aantal voor Rotterdam als geheel. Eind 2023 hadden 13.065 mensen op Zuid een uitkering. Bij de pijler Werk van het NPRZ staan twee groepen inwoners centraal: schoolgaanden van groep 6 tot aan de arbeidsmarkt en werkzoekenden met een bijstandsuitkering. De inspanningen in het NPRZ richten zich bij de eerste groep op het zoveel mogelijk laten kiezen van opleidingen met goede vooruitzichten op een baan, dus in de sectoren zorg, haven, techniek en logistiek, kinderopvang, onderwijs en politie. Daarnaast is er het programma Samen voor Zuid, een samenwerking met de gemeentelijke diensten W&I en MO. Hiermee worden meer mensen aan werk geholpen.

Werk is beste zorg en de beste weg uit armoede, maakt kansen groter en ongelijkheid kleiner en geeft structuur in het leven. AanDeBak-garanties Steeds meer jongeren kunnen profiteren van de AanDeBakgarantie waarmee zij aan het begin van hun opleiding al zeker zijn van een baan én een goed startsalaris. Het aantal garanties in 2023 is gestegen van 802 naar 831 door de uitbreiding met vier werkgevers. Naast niveau 3 en 4-opleidingen zijn nu ook niveau 1 en 2-opleidingen met de AanDeBakgarantie beschikbaar. Ook is het aantal studenten dat een van die mbo-opleidingen volgt gestegen.

Werkgevers

Aantal beschikbare AanDeBak-garanties (2023)

Ministerie van Defensie

100

Stadsbeheer Rotterdam

22

SPG Infra en Bouwend Nederland

50

Bouwplein Rotterdam

20

Deltalinqs

100

deRotterdamseZorg

180

Food Innovation Academy

30

Sectorinstituut Transport en Logistiek

25

RET

10

Metalent en IW Zuid-Holland

40

Kinderopvang

100

Politie eenheid Rotterdam

45

AmSpec

3

Basisonderwijs (pabo)

100

Rotterdam Ahoy

1

Stedin

5

Totaal

831

Lichte stijging zichtbaar In schooljaar 2023/2024 schreven 865 leerlingen zich in voor een opleiding met de AanDeBak-garantie die leidt naar een baan in de zorg, haven, techniek, bouw, infra, food, kinderopvang, politie, onderwijs (pabo). Dat is een stijging ten opzichte van voorgaand schooljaar (2022/2023: 830). Bij deze ontwikkeling springen de opleidingen in de kinderopvang en de bouw er uit. (kinderopvang van 82 naar 99 leerlingen, bouw van 48 naar 63). En waar de meeste AanDeBak-garanties gelden voor jongeren met een niveau 3 en 4 opleidingen zijn er inmiddels ook 38 niveau 2 en 1 niveau 1 opleiding waarmee jongeren na het behalen van hun diploma gegarandeerd een baan hebben. Feestelijke uitreikingen In maart 2023 hielden Albeda Zorgcollege, Zadkine en twee werkgeversorganisaties samen met NPRZ een feestelijke uitreiking van de AanDeBak-garantie in Theater Zuidplein. De aanwezige vmbo’ers met profiel Zorg & Welzijn en mbo-studenten ontvingen hun garantie uit handen van deRotterdamseZorg en Rotterdamse kinderopvangorganisaties. Ook maakten zij kennis met het werk en de werkgevers. Zo konden de vmbo’ers zich oriënteren en de mbo-studenten zich verzekeren van een kansrijke toekomst. Ook ontvingen 87 derde- en vierdejaars vmbo’ers van Het Zuiderpark College een AanDeBak-garantie, sommigen in het bijzijn van hun ouders.

Met een technisch profiel als Bouwen, Wonen, Interieur (BWI) en Produceren, Installeren en Energie (PIE) is er volop toekomstperspectief voor studenten en zijn zij van onschatbare waarde. Dat was dan ook de boodschap

Win-winsituatie Jongeren die een opleiding volgen waar de AanDeBak-garantie voor geldt, zijn verzekerd van een baan zodra zij hun diploma halen. Dertien werkgevers en brancheorganisaties in zorg, haven en techniek staan daarvoor garant met in totaal 586 van de 831 garanties. Rotterdam Ahoy, AmSpec en Stedin zijn de nieuwste partners die zich langdurig committeren

110,00% Grafiek 6: bijstandsvolume (BUIG-uitkeringen) in vergelijking met de G4

105,00%

100,00%

95,00%

90,00%

Grafiek 5: ontwikkeling salarissen 45.000

40.900

40.000 35.000

85,00%

29.600

30.000 25.000

22.500

80,00%

20.000 15.000 10.000 5.000 0

75,00%

na 1 jaar AanDeBak

na 2 jaar

na 3 jaar

na 4 jaar

na 5 jaar

Overig Zorg, Techniek en Vervoer, transport en logistiek

na 6 jaar

1

2

3

4

na 7 jaar

5

6

7

8

9

10 11 12

1

2

3

2019

Andere sector

Amsterdam

Den Haag

4

5

6

7

8

9

10 11 12

1

2

2020 G4

NPRZ

Rotterdam

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12

1

2

3

2021

100 Carrièrestart Garanties (CSG’s) Deltalinqs

10 CSG’s RET

30 CSG’s Food

100 CSG’s Defensie

5

6

7

8

9

10 11 12

1

2

Afspraak 40% van de inzet W&I

4

5

6

7

8

9

10 11 12

2023

Utrecht

CSG’s Stadsbeheer gemeente

120 CSG’s Zorg

Start 3 experimenten WenI voor Zuid

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017

Onderzoek Tordoir

3

2022

WERK Legenda Samenwerking binnen 1 pijler Samenwerking tussen meerdere pijlers

4

50% van de inzet W&I op Zuid

Start Entreewerkcollege (mbo1)

22 CSG’s Stadsbeheer

CSG’s bouw

Pilots werkweekagenda, wijkgestuurd werken en hand-in-hand

2018

Eerste Relatieve bestandsdaling (afname aantal mensen in bijstand)

Resulaten economische structuurversterking in 2023? › Besluit van gemeente en Rijk om tot een derde oeververbinding (Kralingen-IJsselmonde) te komen. Eind 2023 besloot de gemeenteraad definitief over deze nieuwe stadsbrug. › De TU Delft wil uitbreiden naar Rotterdam. De vestiging van

de TU Delft op Zuid is een grote kans voor de economische structuurversterking van Rotterdam-Zuid.

› Gemeente, Codarts, Willem de Kooning Academie en

de Erasmus Universiteit werkten verder aan het Masterplan Cultuur&Campus. Dat geldt ook voor het inrichten van een experimenteerhub/living lab aan de Putselaan. Hiermee wordt vooruitgelopen op de ontwikkeling aan de Doklaan. Er is nog geen zicht op voldoende financiering voor de Doklaan.

WAT IS ER BEREIKT IN 2023? De inzet van extra werkcoaches heeft gezorgd dat elke werkcoach op Zuid minder werkzoekenden hoeft te ondersteunen: 80 tegenover 100 in de rest van Rotterdam.

↑ Bij het Werkstation worden aanvragers van een uitkering niet alleen geholpen aan werk en opleiding of training maar krijgen ze ook ondersteuning bij andere kwesties zoals schuldenbeheer, kinderopvang en laaggeletterdheid.

van de leerwerkbedrijven Metalent, IW Zuid-Holland, Haagbouw en SPG Infra tijdens de uitreiking. Al bij de start van de opleiding kunnen studenten in dienst bij een van deze bedrijven. Ze ‘leren in de praktijk’ drie of vier dagen, de andere dagen zitten ze op school. Tijdens het ‘leren in de praktijk’ ontvangen ze al een salaris.

baan. Er zijn via verschillende interventies mensen aan het werk geholpen. Zo hebben werkcoaches op Rotterdam-Zuid meer tijd per werkzoekende en worden er speciale methodes ontwikkeld om achterliggende problemen sneller op te lossen. Denk aan mensen die niet alleen werk zoeken, maar ook een zorgvraag of financiële problemen hebben.

De AanDeBak-garantie kent veel waardering maar had nog weinig navolging. In 2023 kwam daar verandering in. De negentien burgemeesters van de gebieden die vallen onder het NPLV (zie kaartje op pagina 14) verkennen hoe zij de AanDeBak-garantie kunnen inzetten in hun eigen gebieden.

Vergelijking met de G4 In vergelijking met de andere G4-steden en de rest van Rotterdam valt op dat het bijstandsvolume in NPRZ-gebied vóór corona sterker daalde dan elders. Aan het begin van de coronaperiode steeg het aantal uitkeringen weer maar inmiddels is daling weer ingezet. Rotterdam-Zuid deed het nipt beter dan de rest van Rotterdam, maar andere steden daalden over de hele periode 2019 tot en met 2023 sneller, met uitzondering van Utrecht. Het verschil met de G4 in aandeel huishoudens met een WW of WWB-uitkering was 30,3% ingelopen eind 2022, eind 2023 was dit 35,7%. We bewegen in Rotterdam-Zuid dus de goede kant op, maar te langzaam. Er is meer nodig om de achterstand ten opzichte van de rest van Rotterdam en de G4 in te lopen. Daarom is in 2023 aan een adviesbureau gevraagd hoe de acties binnen Samen voor Zuid beter kunnen aansluiten op het einddoel voor 2031. Ook wordt gekeken naar een zorgvuldige uitvoering en aansturing. Voor 2024 sturen we met alle acties van Samen voor Zuid op het verkleinen van aantal mensen in de bijstand naar 12.750, dat komt neer op 39,8% van het Rotterdamse bestand. We moeten hiervoor 317 mensen éxtra aan het werk helpen. Met dit tempo van daling komen we eind 2031 op 10.000 mensen met een bijstandsuitkering uitkomen, ongeveer 32% van het Rotterdamse totaal.

Samen voor Zuid In 2023 is gestart met een vernieuwde aanpak, door banen met loonkostensubsidie, hulp om kinderopvang te regelen en te zorgen voor inkomenszekerheid bij de overgang van uitkering naar werk en veranderingen in toeslagen. Die verandering gaan vooral over het wegnemen van belemmeringen. Veel alleenstaande moeders denken dat ze niet kunnen werken omdat er te weinig plekken zijn in de kinderopvang of omdat ze op zien tegen de aanvraag. Ook zijn er drempels rond inkomenszekerheid. Door het wegvallen van toeslagen bij het aannemen van werk, zijn mensen bang om financieel achteruit te gaan. Daarom is er in 2023 een pilot gestart om deze onzekerheid weg te nemen. Met een app krijgen mensen inzicht in hun toekomstig inkomen. En er wordt gewerkt aan een buffer om schommelingen in het inkomen tegen te gaan en risico’s rond terugbetalen bij mensen weg te nemen. De nieuwe inspanningen hebben in 2023 nog niet geleid tot het gewenste resultaat. Er is een afname van het aantal mensen in de bijstand maar dit aantal is lager dan beoogd. Het absolute aantal mensen in de bijstand op Zuid in 2023 is gedaald naar 13.065, een afname van 179 (in 2022: 682). Dat is een afname t.o.v. het jaar ervoor van 1,4% (2022: 4,9%). Deze stagnatie is ook in de G4 zichtbaar (zie grafiek 6). In 2024 wordt de aanpak verbeterd.

Er zijn voldoende kansen voor werk, maar om deze kansen te kunnen verzilveren, is een zorgvuldige uitvoering en aansturing noodzakelijk, met oog voor de doelgroep en hun leefomgeving thuis. De stagnatie komt door de instroom, er gaan in RotterdamZuid namelijk relatief veel mensen van bijstand naar een

Start werkaanpak Samen voor Zuid

Driemanschap Kennis en Cultuurcampus op Zuid

Opening Kunsten pand (Theater Zuidplein en Bibliotheek)

Er zijn 58 mensen aan het werk gegaan via een Leerpraktijkcentrum (LPC) zoals Beroepentuin, KoCo, Witte Paard, Sanna, Cultuur werkplaats Tarwewijk, Rotterdamse munt, Rotterdam Kookt, Glazenwasserij van Elten, Voedseleducatie 010.

ADB-garantie Haagbouw (BouwPlein Rotterdam) Procesevaluatie Samen voor Zuid (KNAP’RZ)

2020

ADB-garanties politie en Kinderopvang

Er zijn 388 thuisbezoeken afgelegd bij mensen die een verplichting voor hun uitkering hebben verzuimd. In heel Rotterdam 606. Op Zuid waren dus 64% van alle thuisbezoeken.

Economische structuurversterking Het NPRZ wil ook de economische structuur van RotterdamZuid versterken. De bereikbaarheid van werk elders is matig en er is in het gebied zelf relatief weinig werkgelegenheid. De partners en NPRZ hebben een goede basis gelegd met het opleiden van meer professionals in de zorg, haven en techniek. Dit vanuit de behoefte op de arbeidsmarkt en de kansen voor inwoners van Rotterdam-Zuid. Voor nieuwe werkgevers is de nabijheid van goed geschoold personeel een vestigingsfactor. En voor werknemers is de nabijheid van banen een reden om ergens te gaan wonen.

CSG’s worden AanDeBak-garanties (ADB) inclusief Sectorinstituut Transport en Logistiek en Metalent

2019

Er zijn 1.465 mensen van een uitkering naar werk uitgestroomd. (1.740 in 2022). Van alle mensen in Rotterdam die in 2023 van uitkering naar werk gingen, woonde 43,4% op Zuid. In 2022 was dat nog 42,1%.

Tweede jaar op rij bijstandsontwikkeling lager dan G4

2021 2022 2023

Coronacrisis leidt tot nieuwe stijging aantal bijstandsgerechtigden

ADB-garantie AmSpec Start Bauhaus Cultuur&Campus Zuid

Definitief besluit 3e stadsbrug KralingenIJsselmonde

11 | N P R Z

10 | ZUID OP KOERS | V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E 2 0 2 3

6. Wonen

OPGELEVERD IN 2023 Rotterdam-Zuid (Feijenoord, Charlois, IJsselmonde)

Rotterdam totaal

Percentage op Zuid (Feijenoord, Charlois, IJsselmonde) t.o.v. rest stad

Eengezinswoningen opgeleverd in 2023

229

629

36%

Totaal nieuwe huurwoningen opgeleverd in 2023

635

1539

41%

Waarvan sociale huurwoningen

445

1035

43%

Waarvan middenhuur woningen

100

415

24%

Totaal nieuwe koopwoningen opgeleverd in 2023

438

1234

35%

Waarvan sociaal

1

1

100%

Waarvan in het middensegement

70

147

48%

Type/soort/segment

In 2023 is veel nieuwbouw op Zuid gekocht door mensen die al op Zuid wonen. Het aanbod van nieuwe woningen staat echter flink onder druk. De nieuwbouw blijft achter bij de planning. Er is veel vraag, vooral in het middensegment. Dankzij de opkoopbescherming daalde het percentage gekochte woningen door particuliere verhuurders van 69% in 2021 naar 36% in 2023, waardoor er meer woningen te koop zijn voor mensen die er ook zelf gaan wonen.

Alle acties van de samenwerkende NPRZ- partners binnen de pijler Wonen zijn erop gericht dat de kwaliteit van wonen op Zuid verbetert. Bijvoorbeeld doordat er meer betaalbare woningen te koop komen, de eigen woning kan worden verbeterd en vergroot, of doordat er meer mogelijkheden zijn te verhuizen naar een grotere woningen. Ook worden bewoners ondersteund bij het op peil krijgen van het onderhoud van hun woning. In het eerste kwartaal van 2023 hebben alle partners in het NPRZ, waaronder de gemeente en de corporaties, het nieuwe Uitvoeringsplan NPRZ 2023-2027 vastgesteld. Voor alle wijken worden zogenoemde handelingsperspectieven gemaakt waarin de aanpak per wijk is uitgewerkt. Eind 2025 heeft elke wijk in Rotterdam-Zuid een actueel handelingsperspectief. Resultaten in 2023 Belangrijke mijlpalen in 2023 in projecten waren de sloop van het Dahliablok in Bloemhof, de eerste paal bij de Mijn-

↑ Nieuwbouw in de Mijnkintbuurt in de Tarwewijk.

kintbuurt in de Tarwewijk, start verhuur nieuwbouwwoningen Tuinbuurt Vrijlandt, start bouw Dukdalf in Feijenoord, start bouw Valcensteyn in Pendrecht, start bouw Het Zuiderhof fase drie in Vreewijk en de vaststelling van de nieuwe aanpak voor de Fazantstraat in Carnisse. Dit is een aanpak waar achterstallig onderhoud wordt weggewerkt en de gemeente woningen aankoopt en vergroot. De gemeente heeft ook veel slechte woningen verworven om aan te pakken, waaronder de Urkersingel in Carnisse. Ook is er gestart met verkennende gesprekken met eigenaren en bewoners voor nieuwe projec-

Grafiek 7: NPRZ Wonen ambitie vs. realisatie 2022

Kwetsbare woningen Het aandeel kwetsbare woningen laat een daling zien van 36,5% naar inmiddels 33,1% in Rotterdam-Zuid (bron: Wijkprofielen). Dat komt omdat er veel nieuwbouw is toegevoegd. Daarom zijn er naar verhouding minder woningen van slechte kwaliteit. De praktijk in de wijken op Zuid is dus nog steeds dat er veel kwetsbare woningen zijn, zowel in de sociale als particuliere voorraad. Ook in 2023 blijft de nieuwbouw onder druk staan. De uitdaging zit vooral in het toevoegen van grotere woningen in het midden-segment, in zowel koop als huur. Deze zijn cruciaal voor de doorstromingsmogelijkheden voor inwoners van Zuid. In de bestaande voorraad worden door de prijsstijgingen steeds meer koopwoningen onbereikbaar voor starters en kleine huishoudens/eenverdieners op Zuid. Door de wetgeving en acties gericht op goed huren en verhuren worden misstanden tegengegaan, maar dit zorgt niet direct voor meer aanbod in de betaalbare huur. Dit komt omdat de maatregelen nog maar kort van kracht zijn (Verhuurdervergunning, Wet betaalbare huur). Er zijn relatief weinig nieuwbouwwoningen in het middensegment bij gekomen. Ten opzichte van de rest van de stad komt er op Zuid meer sociaal bij. In de recent vastgestelde nieuwe Woonvisie voor Rotter-

14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 Basisaanpak Particuliere Voorraad

Grondige Aanpak Particulier Voorraad

Corporatievoorraad

Ambitie

13.000

10.000

12.000

Behaald in 2023

8.900

2.200

8.400

WONEN Legenda Samenwerking binnen 1 pijler Samenwerking tussen meerdere pijlers

2010 2011

Vestia in de problemen: 16 projecten geschrapt

Convenant Vestia projecten €30 miljoen Spies gelden

2012

Zuid wil Vooruit inzet corporaties t/m 2022

Corporaties investeren €494 miljoen in eigen opgave periode 2014-2018

2013

Wet verhuurderheffing goedgekeurd met aftrekregeling voor Zuid €34,4 miljoen voor corporaties en €26 miljoen voor PV

MKBA Particuliere Voorraad NPRZ

2014

Steigers op Zuid Businesscases aanpak gestart: 3.000 PV opgeleverd particuliere woningen verbeteren Bijdrage aan Particuliere in 2015-2018 Voorraad (PV) door gemeente (€10 miljoen p/j voor 5 jaar)

2015

Ruimtelijk Perspectief Rotterdam-Zuid en handelingsperspectieven

ten in onder andere Carnisse en Oud-Charlois. Doel is informeren over het waarom van een aanpak en het horen welke ideeën en wensen er bij bewoners leven over hun woning en woonomgeving. Ook een belangrijke mijlpaal in 2023 was de start van de gesprekken in de wijk Bloemhof om woningeigenaren te informeren over de effecten van bodemverzakking in combinatie met funderingsproblematiek. Dit was gebeurde parallel aan de gesprekken van de corporaties Woonstad en Hef Wonen met hun huurders. In 2023 zagen we net als eerdere jaren dat bewoners van de nieuwbouw op Zuid in meerderheid Zuid zelf komen, gemiddeld 60% per project (bron: OBI).

2016

Nieuwe woningwet in werking uitzonderingspositie realiseren nietdaeb in Rotterdam Zuid door corporaties

Motie De Vries aangenomen in de Tweede Kamer

Ondertekening convenant particuliere voorraad

dam is het ontwikkelen van woningen in middenkoop en middenhuur een belangrijk speerpunt. Hier moeten komend jaar ook acties op ingezet worden om de planning bij te sturen. Qua realisatie blijft het bouwen achter bij de planning, zowel op Zuid als in de rest van de stad en bij zowel projecten van corporaties als marktpartijen. Aanpak van woningen Binnen NPRZ wordt via drie sporen gewerkt aan betere woningen op Zuid; de aanpak van corporatiewoningen, de basisaanpak van particuliere woningen en de grondige aanpak van particuliere woningen. In 2023 zagen we dat corporaties hun woningvoorraad wel opknappen, maar in hun aanpak kunnen zij steeds minder gaan doen aan het bouwen van woningen in het midden en hogere segment. Dit is wel belangrijk op Zuid om een divers aandeel woningen te krijgen. De voortgang op de grondige aanpak van particuliere woningen, kwam moeizaam op gang omdat dit een nieuw beleidsterrein was. Inmiddels is er een forse stap vooruit gemaakt naar 2.000 van de 10.000 woningen, met geld van Rijk en gemeente. Bijzondere uitdagingen in wonen en leefbaarheid Naast de drie sporen ligt er nog een uitdaging in de slechte kwaliteit en woonomstandigheden in de particuliere woningsector. Het goed onderbrengen van kwetsbare groepen in de samenleving is een belangrijke taak voor gemeente, Rijk en corporaties.

In 2023 zijn deze partijen met elkaar gaan kijken per wijk waar precies de grootste problemen liggen en welke aanpak nodig is. Er wordt vervolgens een aanpak uitgewerkt

Corporaties investeren €625 miljoen periode 2019-2023 Coalitiovereenkomst NPRZ

Vaststelling werkprogramma wonen NPRZ door gemeenteraad

MKBA NPRZ

2017 2018 Start verwerving Urkersingel

Extra aftrek verhuurStart verwerving derheffing €37,4 Dahliablok miljoen voor PV op Zuid en €35,4 miljoen voor Start verwerving corporaties Mijnkintbuurt

Regio Deal Rotterdam-Zuid: €160 miljoen voor de aanpak van de particuliere voorraad

Motie Dik Faber aangenomen: onderzoek naar nieuwe heffingskorting voor woningcorporaties in Rotterdam-Zuid en krimpgebieden

2020 Rijksprogramma leefbaarheid en veiligheid start

Uitspraak minister en adviescommissie geschilbeslechting woningwet

Regio Deal Rotterdam-Zuid: €160 miljoen voor de aanpak van de particuliere voorraad

Eerste kroon-besluiten onteigening particuliere voorraad Mijnkintbuurt en 2e Carnissestraat

BEWONERS EN VERHUIZEN

Op 1 januari 2023 telde Zuid 211.168 inwoners. Dit betekent een groei van 2.500 inwoners ten opzichte van het jaar daarvoor. In Rotterdam-Zuid woont 31.8% van de bevolking van Rotterdam. In 2023 verhuisden in totaal 54.565 mensen binnen, van of naar Zuid. Van de 2.673 bewoners die binnen hun wijk verhuisden deden de meesten dat in de wijken Tarwewijk (aandeel 6,7%), Oud Charlois (8,8%) en Groot IJsselmonde (18.0%). Hierbij zij aangetekend dat laatstgenoemde wijk meer dan twee keer zo groot is als de andere wijken. In 2023 kwamen 26.430 mensen wonen op Zuid. De wijken Groot IJsselmonde (aandeel 14,1%), Vreewijk (8,1%) en Lombardijen (10,6%) ontvingen de meeste bewoners uit andere wijken van Zuid. Carnisse (aandeel 11,1%), Oud-Charlois (9.8%) en de Tarwewijk (12,0%) ontvingen de meeste bewoners uit het buitenland. 25.462 bewoners verhuisden van een adres van Zuid. De meeste bewoners vertrokken naar een andere wijk van Zuid (aandeel 26,2%), naar elders binnen Rotterdam (22,1%) en naar de regio (15,1%). De rest verhuisde naar de provincie, naar elders in Nederland of naar het buitenland. Van de woonwijken kenden de Kop van Zuid en Wielewaal relatief de meeste verhuisbewegingen.