[24bb003773] Bijlage behorende bij 24bb003772 over Concept-Projectambitiedocument en de Nota van uitgangspunten Lemairepark
Tekst van het document
Projectambitiedocument Ă Nota van Uitgangspunten Maart 2024 Gemeente Rotterdam
Colofon Dit document is opgesteld door het cluster Stadsontwikkeling, afdeling Ruimtelijk Ontwerp en Advies van de Gemeente Rotterdam. Projectmanager:
Peter Oosterloo
Gebiedsaccountmanager:
Ferry Pronk
Projectsecretaris:
Sharon Mahabier
Planeconoom:
Leo van Kleij
Markt- en contractspecialist:
Walter Breunesse
Stedenbouwkundige:
Olga Limarenko, Brenda Zuijdervliet
Landschapsontwerper:
Jasper Calliauw
Adviseur water:
Marijn Meijer
Verkeerskundig ontwerper:
Leander Smits, Jasper Jansen
Duurzaamheidsadviseur:
Dorine van der Linden
Ingenieursbureau:
Kees Kouwenhoven, Patrick Fiere
Ecoloog:
Iris Beijeman
Verantwoording beeldmateriaal: De auteur van het beeldmateriaal is vermeld in het hoofdstuk beeldverantwoording. Indien niet anders vermeld is het beeldmateriaal opgesteld door de gemeente Rotterdam. Dit document is vastgesteld door de gemeenteraad van Rotterdam op xx xx 2024.
2
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
ínhoud Samenvatting Begrippenlijst
4 6
12. Milieu
104
7. Mobiliteit
56
7.1 Bereikbaarheid
59
12.1 Geluid
106
7.2 Voetganger en fietser
59
12.2 Externe veiligheid
106
7.3 Gemotoriseerd verkeer
59
12.3 Bodem
107
1. Introductie
8
7.4 Duurzame mobiliteit
60
12.4 Niet gesprongen explosieven
107
1.1 Aanleiding
11
7.5 Parkeernorm
60
12.5 Archeologie
107
1.2 Ruimtelijke opgave
11
12.6 Bezonning
107
1.3 Programma
11
8. Ecologie en natuurinclusief bouwen 62
12.7 Windhinder
107
1.4 Grondposities
12
8.1 Verbonden met groene omgeving
64
12.8 Stikstof en
109
1.5 Beleidskaders
12
8.2 Natuurinclusieve gebouwen en buitenruimte
64
gebiedsbescherming
109
8.3 Vastgestelde beschermde soorten
64
8.4 Gidssoorten
66
13. Technische uitgangspunten
2.1 Locatie
17
8.5 Algemene uitgangspunten bouwblokken
66
13.1 Afval
112
2.2 Historie
17
8.6 Uitgangspunten deelgebieden
66
13.2 Expeditie
113
2.3 Huidige situatie
19
8.7 Parkinrichting
67
13.3 Peilmaat
113
2.4 Toekomstige situatie
19
8.8 Gidssoorten park
69
13.4 Kabels en leidingen
113
13.5 Nutsvoorzieningen, trafo's en installaties
113
13.6 Vetputten
113
13.7 Overige objecten
113
2. Plangebied
3. Ambitie
14
20
9. Duurzaamheid
70
110
3.1 Verbonden met de omgeving
23
9.1 Energietransitie
73
3.2 Voor en van iedereen
23
9.2 Circulair bouwen
73
3.3 Natuur leidend
23
9.3 Klimaatbestendige stad
74
14. Proces
3.4 Gezonder leven en duurzaam bouwen
23
9.4 Gezonde leefomgeving
75
14.1 Omgevingplanprocedure
116
9.5 Inrichting en gebruik van daken
75
14.2 Stedenbouwkundig Matenplan
116
4. Buitenruimte
24
114
14.3 Inrichtingsplan Lemairepark
116
4.1 Huidige situatie en context
26
10. Water
76
14.4 Keuze ontwikkelaars
116
4.2 Kernambities
26
10.1 Waterberging in de bouwblokken
78
14.5 Participatie en communicatie
117
4.3 Parkconcept
28
10.2 Waterberging in het park
78
14.6 Financiële haalbaarheid
119
10.3 Krimsloot
78
5. Stedenbouw
15. Bijlagen
34
120
5.1 Programma
36
11. Ontwikkelprincipes deelgebieden 80
15.1 Concept Stedenbouwkundig Matenplan (SMP)
122
5.2 Stedenbouwkundige randvoorwaarden
40
11.1 Lemairehof
15.2 Vuistregels 'Bouwen in kleine kernen'
124 125
6. Beeldkwaliteit
44
6.1 Architectuur
46
6.2 Buitenruimte
53
82
11.2 Prins Hendrikhof
86
15.3 Waterberging bij nieuwbouw
11.3 Hoekse Hillhof
92
15.4 Parkeernormen auto en fiets
126
11.4 Kijkuythof
98
15.5 Welstandsnota gebiedscriteria
130
15.6 Feitenkaart Prijsgrenzen Rotterdam in 2023
132 terug naar index
3
Samenvatting Op deze pagina is een samenvatting te vinden van de belangrijkste uitgangspunten voor deze ontwikkeling. Verder worden de andere uitgangspunten in dit document
Voor de prijssegmentering van het woningbouwprogramma in
de bebouwing een eigentijdse en vernieuwende architectuur,
het Lemairepark gaan we voor een bouwprogramma dat past bij
welke aansluit op de duurzaamheidsambities van de gemeente
het Coalitieakkoord van de gemeente Rotterdam en bij Hoek van
Rotterdam. Daken vormen de vijfde gevel en dragen samen met de
nader toegeiicht.
Holland: 40X sociaal, 25X middelduur en 35X in hoger segment.
gevels bij aan natuurinclusiviteit.
De sociale woningen zullen te vinden zijn in de Lemairehof en de
Opgave
Prins Hendrikhof.
Aansluiting gebouw op openbare ruimte
Ruimtelijke uitgangspunten
de parkzijdes zijn een bouwkundig onderdeel van de woningen.
Het Lemairepark is een bouwproject, waarbij er ruimte is voor diverse soorten woningen en voorzieningen. 'Wonen in het park'
De privébuitenruimtes van de woningen op de begane grond aan
zal diverse doelgroepen aanspreken. De doelen zijn:
Park
Deze zijn maximaal 2 meter gerekend vanaf de gevellijn en maken
^
Een vervangend woonzorgcomplex te realiseren dat het
We maken een natuurlijk en klimaatadaptief park dat gericht is
deel uit van het architectonisch ontwerp en het gevelconcept.
verouderde Bertus Bliekhuis in het dorp vervangt.
op ontmoeten, ontspannen, gezond bewegen en het koesteren en
Bovendien anticipeert het nieuwe gebouw op de stijgende
ontwikkelen van de natuur Het bestaande groen wordt zoveel als
Parkeren
zorgvraag door vergrijzing.
mogelijk behouden en versterkt. Ook maken we goede aansluiting
Parkeren bevindt zich op eigen terrein binnen de hoven, met
^
Woningen te realiseren met name voor senioren en starters;
met de omliggende groen(blauwe)structuren. Er wordt daarbij
uitzondering van de Lemairehof. De auto's dienen uit het zicht te
voor senioren om door te stromen uit een eengezinswoning
sterk ingezet op het verbeteren van de biodiversiteit. Om de
worden onttrokken (onder een groene pergola, dek of vlonder,
en voor starters zodat zij meer kans op de woningmarkt
openbare ruimte en de omliggende woningen te beschermen tegen
op maaiveld of (half) verdiept. In alle gevallen loopt de groene
krijgen.
overstroming en droogte wordt in het park ook ruimte ingericht
kwaliteit door vanaf maaiveld. De parkeerplaatsen zullen ruimtes
voor waterberging waar het water langzaam in de bodem zakt. Het
worden met verblijfskwaliteit. Het parkeren wordt opgelost
We bouwen vier woonhoven in het park. Natuurinclusief bouwen
Lemairepark krijgt naast veel ruimte voor natuur ook verschillende
volgens de parkeernormen van de gemeente Rotterdam.
en de inpassing in het landschap hebben nadrukkelijke aandacht.
functies, zoals sport, spel en ontmoeten. De bewoners en de
Het park wordt klimaatadaptief heringericht en vormt een groen
bezoekers van het Lemairepark zijn daarbij te gast in de natuur.
hart van de nieuwe buurt. Het park biedt ruimte voor bewoners en geeft ruimte voor natuur (flora en fauna).
Beeldkwaliteit Voor de Welstandstoetsing gelden de criteria voor 'Stedelijke
Bebouwing
groengebieden'. Voor dit plan is specifiek aangegeven hoe deze
De bebouwing in het park vormt een ensemble met een eigen
criteria geïnterpreteerd dienen te worden. De criteria leggen
Programma
woonsfeer, passend bij de dichtheid van het dorp en unieke
nadruk op de aansluiting bij de groene sfeer en het karakter
Het programma wordt verdeeld in vier woonhoven: Lemairehof,
kwaliteiten van het omliggende landschap. De gebouwen hebben
van het Lemairepark. Zo wordt voor materiaalkeuze getoetst op
Prins Hendrikshof, Hoekse Hillhof en Kijkuythof.
levendige plinten, staat letterlijk met de voeten in het landschap
de toepassing van natuurlijke en biobased materialen met een
De Lemairehof is een woonzorgcomplex met 60 tot 78
en zijn georiënteerd naar het park. Er komen daarbij geen paden
uitstraling die past binnen het groene karakter van het gebied.
woonzorgeenheden en 20 tot 29 zelfstandige aanleunwoningen.
direct langs de gevels. Bouwvolumes zijn compact en alzijdig, de
In de Lemairehof is verder ruimte voor lichte horeca, zorg- en
bouwhoogte is drie tot vier bouwlagen. De gevels met vier lagen
welzijnsfuncties die het functioneren van woonzorgcomplex
begeleiden de Prins Hendrikweg en de centrale ruimte van het
min mogelijk verharding. De binnenhoven dragen daardoor bij
ondersteunen.
park.
aan een klimaatbestendig en natuurinclusief bouwblok. Elke
De binnenterreinen worden groen en biodivers ingericht met zo
In de overige drie hoven worden tot maximaal 144 diverse
De bouwblokken onderscheiden zich door posities, vormen en
binnentuin heeft een eigen programma en inrichting, maar sluit
woningen gerealiseerd in de vorm van appartementen en
verschillende semi-openbare binnenterreinen. Daarnaast krijgt
wel aan bij de sfeer en het totale beeld van het park.
grondgebonden woningen.
4
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Mobiliteit De voetganger staat in het gebied op de eerste plaats. Voor gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer worden de woningen benaderd/ontsloten vanuit de randen.
Duurzaamheid Lemairepark wordt een groen, biodiverse en natuurinclusieve wijk waar iedereen toekomstbestendig kan wonen en recreëren. Duurzaamheid is daarbij van fundamenteel belang. De volgende thema's worden hieronder verstaan: energietransitie, circulair bouwen, klimaatbestendige stad, gezonde leefomgeving en inrichting en gebruik van daken. De nieuwe ontwikkeling moet niet alleen duurzaam zijn op het gebied Hoekse Hillhof
van energie en klimaat. Tevens zijn toekomstbestendig en flexibel bouwen uitgangspunt voor het plan. Een echt duurzaam gebouw beweegt flexibel mee met de veranderende eisen van de stad, tijd en haar gebruikers.
Ecologie en natuurinclusief bouwen Lemairepark levert een bijdrage aan de biodiversiteit in de grotere ecologische structuur van de Krimsloot en het Nieuwlandsepark. Binnen het plangebied is een essentieel foerageergebied van de gewone dwergvleermuis aangetroffen. Daarnaast zijn gidssoorten beschreven. Voor de beschreven gidssoorten (waaronder ook de
Kijkuythof
gewone dwergvleermuis) dienen de habitat randvoorwaarden meegenomen te worden in het ontwerpproces van de openbare ruimte en woonhoven. Per woonhof dient een eigen ontwerpopgave te worden uitgewerkt voor natuurinclusief bouwen. Bij het ontwerpen moet een
Lemairehof
ecoloog van de gemeente betrokken worden.
Milieu
Prins Hendrikhof
Het Lemairepark ligt op een milieugevoelige locatie, er spelen hoofdzakelijk drie milieuzaken: stikstof, geluid en bodem. Ten eerste mag op de nabijgelegen Natura2000-gebieden de stikstofdepositie niet toenemen. Door extern salderen maken we het project mogelijk. De stikstofdepositie in de bouw- en gebruiksfase moet tot de overgenomen stikstofruimte beperkt worden. Indien dit niet kan, is een ecologische voortoets nodig. Ten tweede ligt het Lemairepark in een geluidsgevoelig gebied vanwege de haven. Voor het project zal een besluit hogere waarden nodig zijn. De gebouwen moeten voldoen aan het Ontheffingenbeleid van de gemeente Rotterdam. Ten derde is in het verleden de bodem van het Lemairepark vervuild. Om te kunnen bouwen zal een leeflaag aangebracht worden op de vervuilde locaties. Plankaart
Begrippenlijst In dit hoofdstuk worden enkele vaktermen en begrippen
Bouwblok/woonblok/bebouwingscluster
Extreme neerslag
die voorkomen in het Projectambitiedocument Lemairepark kort uitgeiegd. De begrippen staan in
Een gebouw of groep gebouwen waarin meerderen woningen bij
Er is geen eenduidige definitie voor extreme neerslag, maar in dit
elkaar staan . Eromheen liggen straten of groen.
Projectambitiedocument betekent het meer dan 50 millimeter
alfabetische volgorde.
Bouwveld
neerslag in 24 uur.
Een aangewezen oppervlakte bestemd om te bebouwen. Foerageergebied
Aanleunwoningen Een zelfstandige (sociale huur-) woning met beperkte
Bruin dak
zorgvoorzieningen. Het is met name bedoeld voor ouderen.
Op het dak ligt grond waar planten groeien en dieren leven.
Een gebied dat dieren regelmatig gebruiken om zich te voeden. Functioneel groen
De woning ligt dicht bij een instelling voor ouderenzorg. Doelsoorten
Groen dat voldoet aan bepaalde eisen voor een diersoort is
Aanzicht(en)
Een dier- of plantensoort die de gemeente wil beschermen. Vaak
functioneel voor dat dier.
De kant waarop je naar een gebouw kijkt. Het aanzicht is
gaat het om bedreigde of zeldzame dieren en planten of soorten
belangrijk voort het straatbeeld. Daarnaast is het in de context van
die erg waardevol zijn voor andere dieren en planten.
weten hoe het gebouw er van verschillende kanten uitziet. Afstootflexibiliteit
Gidssoorten Gidssoorten staan model voor een hele groep van soorten die
dit Projectambitiedocument belangrijk voor de architect. Die moet Doorzichten
vergelijkbare eisen stellen aan hun leefgebied. Als voldaan wordt
Wat je ziet als je zo ver mogelijk in een straat, pad of tussen groen
aan de eisen van een gidssoort op een bepaalde plek, is de kans
kijkt.
groot dat ook andere soorten uit deze groep het goed doen op die
De flexibiliteit om een gebouw, gebouwdeel of unit te kunnen
plek.
afstoten. Hiervoor is het wenselijk (delen van) het gebouw te
Duinvorming
kunnen demonteren.
Hoe duinen ontstaan door wind uit zee.
Alzijdige oriëntatie
Duurzaam/duurzaamheid
Een gebouw heeft aan alle kanten ramen en/of deuren.
Zo bouwen en leven dat het in de toekomst geen schade geeft.
Gradiënt Dat het landschap overgaat in wat anders. Bijvoorbeeld van droog
Meestal zo bedoeld dat het de natuur zo min mogelijk beschadigt.
Groen dak Het dak is bedekt met planten. Het kan bijvoorbeeld met kruiden,
Biobased Biobased bouwmaterialen zijn bouwmaterialen gemaakt van
Ecologisch kerngebied
dierlijk materiaal of planten die ecologisch verantwoord geteeld,
Kerngebieden zijn al bestaande natuurgebieden (zoals nationale
geoogst, gebruikt en hergebruikt worden.
naar nat. Of van veel planten naar weinig planten.
bloemen of grassen.
parken, bossen, grote wateren, landgoederen en waardevolle
Grondreserves
agrarische cultuurlandschappen) van minimaal 250 hectare groot.
De extra berg zand die nu in het Lemairepark ligt.
Biodiversiteit Verscheidenheid aan dieren en plantensoorten die ergens leven.
Ensemble Meerdere bouwblokken die bij elkaar horen. Dit kan je bijvoorbeeld zien aan de materialen, kleuren en vorm van de gebouwen.
6
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Haakwal
Levensloopgeschikt
Semi-openbaar terrein
Een soort duin. Zandwallen die haaks op de kustlijn zijn gevormd
De woning is zo ingericht dat iedereen er kan wonen, wat de vraag
De overgang tussen het park en de huizen. Bijvoorbeeld een
op plekken waar grote rivieren door de duinenrij heen de zee
naar ondersteuning ook is.
binnentuin, een galerij of een parkeerterrein.
Maaiveld(hoogte)
Setback
raken. Inclusieve vormgeving
Het grondoppervlak van het gebied. Je staat meestal op het
De verdieping van een gebouw ligt een beetje naar achter ten
Ontwerp dat rekening houdt met iedereen.
maaiveld. Vaak wordt hiermee ook de hoogte van het oppervlak
opzichte van andere verdiepingen.
uitgedrukt. Streekeigen beplanting
Indelingsflexibiliteit De flexibiliteit om na verloop van tijd het gebouw anders in te
Natuurinclusief bouwen
Plantensoorten die thuishoren in het landschap, maar door de
delen.
In het gebouw komen plekjes waar dieren een nest kunnen maken
mens hier naartoe zijn gebracht. Bijvoorbeeld tamme kastanje.
en waar planten kunnen groeien. Infiltratie Hoe regenwater wegzakt in de grond.
Uitbreidingsflexibiliteit Natuurlijke inrichting
De flexibiliteit om een gebouw, gebouwdeel of unit uit te kunnen
De pleinen, straten en het park worden ingericht met planten.
breiden.
Inheemse beplanting
Hierdoor zakt regenwater weg in de bodem, kunnen dieren
Planten die hier al groeiend voor er in het gebied mensen kwamen.
voedsel vinden en is er voldoende verkoeling op warme dagen.
Inpandig
Natuurvriendelijke oever
Vegetatie Verschillende soorten planten.
Binnen het gebouw. Intramurale zorg
Een natuurvriendelijke oever heeft een geleidelijke overgang van
Wadi
water naar land, waardoor het een grote diversiteit aan planten en
Een groene greppel. Hier komt regenwater heen zodat het in de
dieren kan herbergen.
grond kan zakken. Een wadi helpt tegen wateroverlast en droogte.
Overhoekse (architectonische oplossingen)
Zandplaat
De zorg die cliënten ontvangen gedurende een onafgebroken verblijf in een zorginstelling. Invasief
Dit is een oplossing waarbij de hoeken van het gebouw aan beide
Een zandplaat is een ondiepe plek van zand op de bodem van
kanten een gelijke uitstraling hebben.
water.
Planten of dieren die zich buiten hun oorspronkelijke verspreidingsgebied hebben gevestigd en door hun aanwezigheid
Paaltop armaturen
of hun groei tot problemen kunnen leiden.
Straatverlichting waarbij de lamp bovenop de paal staat en meestal in alle richtingen schijnt.
Legger (bij Krimsloot) Een beschermd gebied rondom een dijk of sloot. Het Hoogheemraadschap van Delfland controleert dit.
Robuuste (inrichting, beplanting, vormgeving) Het betekent krachtig en stevig. Als iets robuust is dan zal het niet snel stuk gaan. Voor landschap betekent het met goede planten
Levend groen Geen kunstgras of kunstplanten.
Begrippenlijst
die tegen een stootje kunnen.
1. Introductie 1.1 Aanleiding 1.2 Ruimtelijke opgave 1.3 Programma 1.4 Grondposities 1.5 Beleidskaders
8
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
- -
- --- v
ii»mïįêįğįį’ïM UäJ'.
ÿįĘįmğļĘm»
jiÿŠŞŵ' :v,ŵ;.»S:r i r. ,
ŵ‘
mm.
.
- ^
ŕ?Ŵa:
: 'í -X-
mm
mm -Vi: .'İ;Í J.-‘Ŵ ï
RļsĚ
" 1 ' --ŕ 1 '
T
Impressie schets
1
l
ľ' 'f — i S—E tr ■Inľ
A
i
1.1 Aanleiding In dit Projectambitiedocument staan belangrijke zaken om tot realisatie van de gebiedsontwikkeling Lemairepark te komen. Dit document is ook de Nota van Uitgangspunten en bevat de ranvoorwaarden waaraan bouwplannen van ontwikkelaars en particuliere opdrachtgevers moeten voldoen. Dit document wordt gebruikt als toetsingskader, bijvoorbeeld wanneer een ontwikkeling niet in het omgevingsplan past en/of om gemeentelijke ambities, zoals programma, architectuur, etc. te borgen wanneer de gemeente aan gronduitgifte doet. Tenslotte zorgt het opstellen van uitgangspunten ervoor dat de inbreng van de verschillende vakafdelingen (Stedenbouw, Wonen, Planologie, Landschap, Duurzaamheid, Mobiliteit) is afgestemd. Het document wordt vastgesteld en is daarmee het bestuurlijk bekrachtigde kader voor ontwikkeling van bouwplannen.
verbindende schakel maken in het gebied. Daarom wordt het
Ook wordt in het Projectambitiedocument en bij de inrichting van
woonzorgcomplex gecombineerd met een vernieuwd park en
het park rekening gehouden met een mogelijke ontwikkeling aan
144 diverse woningen. Het wordt een unieke buurt waar wonen,
de oostzijde van de Krimsloot. Waar het Lemairepark anno 2024
ontmoeten en zorg samenkomen.
de rand van het dorp is, zal het in de toekomst een groene schakel in het dorp zijn.
Dit document is de volgende stap in het mogelijk maken van de gezamenlijke opgave. Dit document bevat een verdere uitwerking van eerdere ambities op basis van ruimtelijke en milieutechnische onderzoeken. Het benoemt algemene uitgangspunten voor het
1.3 Programma
gehele Lemairepark. Verder worden voor de vier bouwvelden
Het Lemairepark is een ambitieus bouwproject, waarbij er ruimte
specifieke uitgangspunten en randvoorwaarden geformuleerd
is voor diverse soorten woningen en voorzieningen. 'Wonen in het
die voor de ontwikkelende partij gelden als basis voor verdere
park' zal diverse doelgroepen aanspreken. Door de combinatie van
uitwerking. Daarmee is dit ook de Nota van Uitgangspunten voor
doelgroepen ontstaat een levendige en diverse woonomgeving
alle vier de bouwvelden.
waar bewoners zich thuis kunnen voelen. In het park kunnen zij elkaar ontmoeten.
1.2 Ruimtelijke opgave
In het Lemairepark komt een modern woonzorgcomplex. De
Woonzorgcomplex Lemairehof Het nieuwe woonzorgcomplex zal bestaan uit 60 tot 78 eenheden voor 60 tot 78 bewoners. Hier komen mensen te wonen die niet meer zelfstandig kunnen wonen. Bijvoorbeeld doordat zij
gemeente Rotterdam, Woningbouwvereniging Hoek van Holland
De ruimtelijke opgave is een bijzonder woonmilieu te realiseren
dementie of erge somatische klachten hebben. Ook bevat het
(WVH), en Stichting Humanitas vinden dit de meest geschikte plek
dat nog ontbreekt in Hoek van Holland; 'wonen in het park'.
complex 20 tot 29 sociale aanleunwoningen. Hier wonen ouderen
in Hoek van Holland voor deze functie. Het nieuwe gebouw moet
zelfstandig, maar wel dicht bij het zorgcomplex. In de Lemairehof
voorzien in de groeiende behoefte aan zorg- en welzijnsfuncties
Rondom het Lemairepark staan vooral rijtjeshuizen en een hoog
is verder ruimte voor lichte horeca, zorg- en welzijnsfuncties die
en vervangt het verouderde Bertus Bliekhuis in het dorpscentrum.
flatgebouw. De nieuwbouw in het Lemairepark zal er anders
het functioneren van woonzorgcomplex ondersteunen.
Het Bertus Bliekhuis uit 1981 is verouderd en sluit niet meer aan
uitzien. We bouwen vier bouwblokken (of hoven) waarin een
op de toenemende zorgvraag. De gemeente, WVH en Humanitas
woonzorgcomplex, eengezinswoningen en appartementen te
Wonen
zijn het erover eens dat nieuwbouw de beste aanpak is. Uit eerder
vinden zijn. Elk hof krijgt een eigen identiteit. Natuurinclusief
In de overige drie bouwblokken komen circa 23 grondgebonden
onderzoek is namelijk gebleken dat een ingrijpende verbouwing
bouwen en de inpassing in het landschap hebben hierbij de
woningen en circa 92 appartementen. Met de appartementen
van het huidige Bertus Bliekhuis geen passende oplossing is. Er
nadrukkelijke aandacht.
willen we twee doelgroepen aanspreken. Allereerst
Het Lemairepark blijkt het beste qua ligging, kosten en gewenst
We gaan ook het park herinrichten. We willen dat het Lemairepark
eengezinswoning. Ten tweede krijgen starters hiermee kansen op
ontwikkeltempo.
een volwaardig park wordt dat een groen hart vormt in de nieuwe
de woningmarkt. De eengezinswoningen bieden mogelijkheden
buurt. Het park 'draagt' de bouwontwikkelingen. Het ontwerp
voor (jonge) gezinnen. Ook voor deze doelgroep zijn in Hoek van
is in 2020 samen gezocht naar een geschikte nieuwbouwlocatie.
bieden ze kansen voor senioren om door te stromen uit een
In opdracht van de gemeente heeft buro MA.AN een
wordt geïnspireerd door de onderliggende landschappen, zoals
Holland weinig nieuwbouwwoningen beschikbaar. Voor deze
ontwikkelvisie voor het Lemairepark vervaardigd. Deze is in
onder andere de voormalige haakwal en het polderlandschap.
doelgroep bieden we nieuwbouwwoningen, in aanvulling op de
juli 2021 door het college van burgemeester en wethouders
Een aandachtspunt is zorgen voor goede overgangen tussen
reeds bestaande voorraad.
vastgesteld. De gemeente wil van het Lemairepark een
gebouwen met de collectieve buitenruimte in de binnenhoven en het openbare park.
1. Introductie
terug naar index
11
Park Het bouwproject en het programma voor het park dienen met
1.4 Grondposities
1.5 Beleidskaders
elkaar in balans te zijn. Het Lemairepark is er voor alle Hoekenezen
De gemeente is eigenaar van het merendeel van de gronden in
en zal dus inclusief zijn. Dit betekent dat het park toegankelijk
het Lemairepark. WVH is eigenaar van de Houtmanflat en de
is voor iedereen. Ook moet er voldoende ruimte zijn voor een
bijbehorende parkeerplaats. Eventuele herontwikkeling van deze
De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden.
divers gebruik van het park. Dit zijn: tot rust komen in de natuur,
parkeerplaats is de verantwoordelijkheid van WVH. De gemeente
Vanaf die datum geldt het omgevingsplan gemeente Rotterdam.
sport (minstens één sportvoorziening), spel (spelaanleidingen
is en blijft eigenaar van het park. Na de oplevering zal de gemeente
Voor de locatie gelden de regels uit het bestemmingsplan
en/of intensieve speelplek) en ontmoeten (minstens één ruime
deze in beheer nemen.
Omgevingsplan
Hoek van Holland - Woongebied, onherroepelijk sinds 14 mei
ontmoetingsplek voor zowel bewoners als bezoekers). Daarbij
2014. Het gebied is met name bestemd voor recreatie. Er is een
zijn de bewoners en de bezoekers van het Lemairepark te gast in
wijzigingsbevoegdheid opgenomen voor maximaal 100 woningen
de natuur. Er wordt dan ook maximaal ingezet op biodiversiteit,
met maximaal drie bouwlagen. Het plan voor het Lemairepark
behoud van bestaande bomen en waardevolle beplantingen.
wijkt af van het omgevingsplan.
Ter bescherming tegen intensieve neerslag moet er volgens de
Omgevingsvisie
richtlijnen van de gemeente en het Hoogheemraadschap van
In 2021 is de Omgevingsvisie voor de gemeente Rotterdam
Delfland watercompensatie plaats te vinden van de toegevoegde
vastgesteld; 'De Veranderstad'. Het beschrijft hoe Rotterdam 'goed
verharde oppervlakte. Afhankelijk van de uitvoering van deze
kan groeien'. Dat doet de gemeente door bij te dragen aan welzijn
wateropgave en de hoeveelheid aangebrachte verharding, kan
van bewoners, een duurzame samenleving en economische
deze ruimteclaim oplopen tot meer dan 10 procent van het park.
vooruitgang. Ook versterken we de lokale identiteit en betrekken
We beperken daarom de toename van verharding in de openbare
we bewoners bij onze processen. Vijf perspectieven zijn
ruimte van het park tot maximaal 1.500m2.
omschreven als kompas voor stedelijke ontwikkeling: compact, gezond, inclusief, duurzaam en productief. Vrij vertaald zien we
Verkeersbewegingen en stikstof
deze hoofdpunten als volgt terugkomen in het Lemairepark:
Voor de gebruiksfase van het Lemairepark wordt stikstofruimte
1. Het Lemairepark wordt een groene omgeving vlakbij
gekocht. De basis voor de aankoop zijn mobiliteitscijfers
groenblauwe verbindingen, zoals de Nieuwe Waterweg, de
gebaseerd op het aantal verkeersbewegingen door het nieuwe programma. Het maximale aantal verkeersbewegingen per etmaal mag daarom de 1.102 niet overstijgen.
Krimsloot en het Nieuwlandse Park. Het groen van het nieuwe Plangebied Lemairepark, in gemeentelijke eigendom, binnen rode lijn
park helpt tegen hittestress, wat met name belangrijk is voor de kwetsbare doelgroepen (zoals kinderen en ouderen). 2. Het Lemairepark ligt op kleine afstand van het centrum van Hoek van Holland en is goed verbonden met de metro naar zee en Rotterdam. 3. De nieuwe bewoners dragen bij aan een versterking van de economische en sociale voorzieningen in Hoek van Holland, zoals scholen, winkels en het verenigingsleven. 4. Met het plan geven we invulling aan uiteenlopende duurzaamheidsambities, van biodiversiteit tot energietransitie. 5. Het plan is afgestemd op de economie in de haven, met name op het gebied van geluidshinder.
12
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Vuistregels 'Bouwen in de uitbreidingswijken en kleine kernen van Rotterdam'
Segmentering & Coalitieakkoord Eén Stad (2022)
.
Biodiversiteitskader (2023)
.
Bouwmaatregelen Woningbouw Rotterdam (2018)
Voor mensen met verschillende inkomens- en levensfasen wordt
.
Bouwstenen Kindvriendelijke wijken (2010)
Aan de hand van elf vuistregels wordt de reikwijdte van het
het mogelijk om in het Lemairepark te wonen. Door een mix
.
Bouwverordening Rotterdam (2010)
gemeentelijk beleid beschreven voor de Rotterdamse woonwijken
van woningtypen en prijsklassen ontstaat er een gevarieerd
.
Convenant Aardgasvrij, milieubeleid Rotterdam (2015)
met een rustig en groen karakter. De vuistregels zijn een bijlage
aanbod aan woningen. Voor de prijssegmentering volgen we het
.
Convenant Huisvesting Bijzondere Doelgroepen (2015)
van dit Projectambitiedocument. Het gaat om de volgende elf
coalitieakkoord (Eén Stad, 2022). Onze nadruk ligt op betaalbare
.
Cultuurhistorische Verkenning (2017)
regels:
woningen in het sociaal- en middensegment. We moedigen
.
Doorbouwmaatregelen 2023-2026 (2023)
1. Versterken bestaande kwaliteiten van de wijk
ontwikkelaars aan om met inovatieve woonconcepten te komen.
.
Fietsplan 2016-2018: Fietsen heeft voorrang (2016)
2. Hergebruik gebouwen
Het uitgangspunt is 25 procent sociale huur (minimaal), 40 procent
.
Handboek openbare buitenruimte (2009)
3. Woningdifferentiatie en woonkwaliteit
middensegment, 35 procent hoger-Aopsegment (voor de exacte
.
Klimaat Actieplan Rotterdam (2023)
4. Behoud groene karakter
prijsklassen geldt de 'Feitenkaart prijsgrenzen Rotterdam 2023';
.
Motie Slim Faseren (2018)
5. Gebruikswaarde lange termijn
deze wordt jaarlijks geïndexeerd).
.
Natuurinclusief bouwen (2018)
.
Programma Biodiversiteit 2023-2027 (2023)
6. Inclusieve stad 7. Veranderende mobiliteit
Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen
.
Programmakader WeerWoord 2030 (2023)
8. Plinten met hoge kwaliteit
Wat betreft onder meer de woninggroottes is het Nieuw
.
Referentiewaarden maatschappelijke voorzieningen (2020)
9. Duurzame gebouwen
Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen (2020) van toepassing. Ook
.
Rotterdam gaat voor groen (2019)
10. Bouwplaatsinrichting en kwaliteit in de tijdelijke situatie
zaken als voldoende privé-buitenruimte en voldoende bergruimte
.
Rotterdams Duurzaamheidskompas (2020)
11. Architectenkeuze
zijn in het kader van dat Kwaliteitsbeleid van belang.
.
Rotterdamse Energiesysteemvisie (2021)
.
Rotterdamse Mobiliteitsaanpak (2020) Rotterdamse Mobiliteitsagenda 2015-2018 (2014)
Langer Thuisakkoord
Ander beleid
.
We willen zoveel mogelijk levensloopbestendige woningen
Naast het beschreven beleid en dit Projectambitiedocument
.
Rotterdamse Stijl (2009)
om invulling te geven aan het Langer Thuisakkoord. Dit
gelden de volgende beleidskaders:
.
Stedelijk Verkeersplan Rotterdam 2030 (2017)
betekent niet dat alle woningen alleen voor ouderen zijn. We
.
Actieplan middenhuur (2019)
.
Uitvoeringsagenda Rotterdams WeerWoord 2023-2026 (2023)
gaan uit van 2-sterren-kwalificatie, zoals omschreven door
.
Actieplan middenkoop (2022)
.
Van Zooi naar Mooi - Programma Rotterdam Circulair 2019
woningbouwcorporaties: een nultredenwoning die toe- en
.
Architectenprotocol (2010)
doorgankelijk is met een rollator.
.
Architectuurnota Architectuur Rotterdam (2010)
.
Welstandsnota Rotterdam (2012)
.
Beleidsregeling Parkeernormen auto en fiets Gemeente
.
Woonvisie Rotterdam (2016, in maart 2024 wordt nieuwe
Rotterdam (2022)
1. Introductie
2023 (2019)
Woonvisie verwacht) en addendum Woonvisie 2030 (2019)
terug naar index
13
2. Plangebied 2.1 Locatie 2.2 Historie 2.3 Huidige situatie 2.4 Toekomstige situatie
14
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
mmm
'img
ã»
■5T~ř"
Si»
KRIMSLOOT
Prins Hendrikstraat HBC Doelgericht
Delflandsedijk
DEZEKKEN
Luchtfoto Lemairepark en omgeving met Hoeksebaan in aanbouw
16
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
2.1 Locatie
2.2 Historie
van de nabijgelegen oude Synres stortplaats aan de overzijde
Het Lemairepark ligt aan de zuidoostzijde van Hoek van Holland.
De historie van het Lemairepark hangt nauw samen met de
gedeeltelijk vervuild met PAK en zware metalen.
Het wordt omringt door de Hoekse Hillweg, Kijkuytstraat en Prins
gehele geschiedenis van Hoek van Holland. De Maasmonding
van de Krimsloot. De bodem in het Lemairepark is nog steeds
Hendrikweg. Die laatste is een van de entrees voor auto en fiets
in de Noordzee is in de loop van de eeuwen steeds zuidelijker
Tussen 1950 en 1990 zijn diverse woonbuurten gerealiseerd die
van Hoek van Holland. De hoge Houtmanflat markeert de oostrand
komen te liggen. Hierdoor ontstond een groot verzand gebied met
nu de randen van het Lemairepark vormen. De Houtmanflat is
van het dorp (de Nieuwe Hoek).
verschillende haakwallen. De meest prominente haakwal is nog
gerealiseerd in 1972. Het grootste deel van de 20e eeuw heeft
steeds te herkennen als het Nieuwlandse Park en het Staelduinse
het terrein dienstgedaan als sportterrein voor een voetbalclub en
Aan de overzijde liggen het terrein van Handboogclub (HBC)
Bos, onderdelen van het natuurgebied Solleveld Kapittelduinen.
tennis. Er waren ook enkele volkstuintjes vlak bij de Krimsloot.
Doelgericht, de milieustraat van gemeente en, wat verderop,
Een andere haakwal eindigde in het huidige Lemairepark. Een dijk
bedrijventerrein 'De Zekken'. Het terrein van HBC Doelgericht
koppelde deze haakwal aan een haakwal ten zuidoosten van het
In oktober 2010 is de sportkantine afgebrand. Vervolgens zijn de
grenst aan de Delflandsedijk. Achter de dijk ligt de Nieuwe
gebied. Via de Krimsloot waterde het ingepolderde gebied af.
twee Hoekse voetbalverenigingen gefuseerd en is de sportfunctie
Waterweg. Vanuit het Lemairepark zijn silhouetten van windmolens en voorbijvarende schepen te zien.
verplaatst naar de Rondgang bij het Roomse Duin. Na het vertrek In de tweede helft van de 19e eeuw is het dorp Hoek van Holland
van de voetbalvereniging is het Lemairepark ingericht als tijdelijk
gesticht vanwege de uitgraving van de Nieuwe Waterweg. In
park. Het voormalige sportcomplex is nog altijd bepalend voor
1920 zijn op de kaart de eerste ontwikkelingen te zien rondom het
de huidige ruimtelijke structuur van het Lemairepark. Aan de
Krimsloot. Het gebied aan de overzijde tot aan de Haakweg draagt
Lemairepark. In die periode zijn huisafval, tuinafval, koolas en
noordzijde zijn de strakke lijnen van de beplanting rondom
dezelfde naam. Hier liggen glastuinbouwbedrijven en weides.
sintels gestort aan de noordzijde.
het voormalige sportcomplex nog goed te herkennen. Bij de
Er waren drie wellen die in de jaren '30 van de vorige eeuw zijn
voor een betere verbinding met de aangrenzende noordelijke
gedempt. Het vermoeden is dat er ook verontreinigingen komen
woonbuurten. De beplanting met zachte vormen en heuvels
Aan de zuidoostzijde van het Lemairepark ligt watergang de
herinrichting van het tijdelijke park is een eerste aanzet gemaakt
doorbreken de strakke vormen van de voormalige voetbalvelden.
Wms
Het Lemairepark aan de rand van het dorp met de Nieuwe Waterweg op de achtergrond
2. Plangebied
Gewaardeerde groenstructuren met haakwallen (gestippeld) in de Cultuurhistorische Verkenning Hoek van Holland (2017)
Luchtfoto uit jaren '90 van de vorige eeuw met voetbalvelden
terug naar index
17
Foto's van de Locatie
18
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
2.3 Huidige situatie Het Lemairepark is nu een park waarvan de inrichting tijdelijk is. Aansluitend op de Houtmanflat liggen twee parkeerterreinen.
2.4 Toekomstige situatie
worden uitgewerkt met alle belanghebbenden. Het is al lang het plan dat de nieuwe ontwikkeling een brede, overwegend groene parkzone aan de zuidzijde krijgt. Deze verbindt het dorp, via het Lemairepark, met het recreatieve buitengebied Oranjebonnen. In
Één parkeerterrein hoort bij de flat en het tweede parkeerterrein
De gemeente is in de toekomst van plan om het gebied aan de
de groene zone komen (recreatieve) voorzieningen voor de nieuwe
is een 'overblijfsel' van het sportcomplex. Ondernemers van
oostzijde van de Krimsloot te ontwikkelen tot een woongebied van
wijk. In het Lemairepark plannen we daarom bij de toekomstige
het bedrijventerrein De Zekken gebruiken soms het oude
minimaal 1.000 woningen. In de Omgevingsvisie Rotterdam 'De
ontwikkeling een brug over de Krimsloot. Zo wordt het bestaande
parkeerterrein van het sportcomplex om te parkeren en goederen
Veranderstad' zijn de Lemairepark en de Krimsloot opgenomen
dorp voor langzaam verkeer goed verbonden met de nieuwe
te stallen.
als zoekgebied voor verstedelijking. De ruimtelijke visie moet nog
uitbreidingen.
Het grootste deel van het park is grasland en wordt omzoomd door een stevige groene gordel van bomen en heesters. Een deel van deze groene zoom is foerageergebied van de gewone dwergvleermuis. De plantensoorten kunnen grofweg in twee groepen ingedeeld worden, namelijk nat en droog. Het tijdelijk park is een park aan de rand van het dorp met extensief recreatief gebruik. Omwonenden gebruiken het park om
ROOMSE DUIN
(met de hond) te wandelen of te sporten. Er zijn mogelijkheden om te voetballen op het kunstgras of het Cruijff Court. Ook is er een verhard basketbalveld en sleeën bij sneeuw de kinderen van de heuveltjes af. Er is een mountainbikeparcours voor kinderen aangelegd als plaatselijke scholiereninitiatief. De bumps zijn afgekalfd en door weinig gebruik is er gras over het parcours
CENTRUM HOEK VAN HOLLAND
gegroeid. KRIMSLOOT ÎEPARK
ORANJEBONNEN
Lemairepark wordt schakel tussen de oude Nieuwe Hoek, de toekomstige woonwijk Krimsloot en het buitengebied Oranjebonnen
2. Plangebied
terug naar index
19
3. Ambitie 3.1 Verbonden met de omgeving 3.2 Voor en van iedereen 3.3 Natuur leidend 3.4 Gezonder leven en duurzaam bouwen
20
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Plankaart
22
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Voor het Lemairepark zijn er vier hoofdambities. Ze beschrijven wat we witten bereiken, nu en in de toekomst. In de vervolgstappen werken gemeente, ontwikkelaars en andere spelers binnen de kaders van het Projectambitiedocument en de vier hoofdambities. De ambities inspireren, verrijken en kunnen gebruikt worden om etkaar te toetsen.
3.1 Verbonden met de omgeving
3.3 Natuur leidend
In het Lemairepark ontmoet een nieuw woonpark het oude dorp
Beschermde vleermuizen en huismussen zoeken in het bestaande
Na het verplaatsen van de sportvelden bleven verschillende planten en dieren over als bewoners van het Lemairepark.
'de Nieuwe Hoek', dat gegroeid is vanaf de Prins Hendrikstraat.
park nu hun voedsel. De nieuwe buurt vormt een belangrijk
Dit park wordt een schakel tussen het bestaande dorp en de
ecosysteem dat natuurinclusief ontworpen wordt. Hierbij hanteren
buitengebieden. Grotere groenstructuren van de Bonnenpolder,
we het principe van de 4V's: verblijfplaats, veiligheid, voedsel
Natura 2000-gebied Solleveld-Kapittelduinen, Nieuwlandse Park,
en verbinding. In het park en in elk bouwblok komen elementen
Delflandsedijk en het groen in het dorp komen hier bij elkaar.
die daaraan bijdragen. Denk aan een natuurgericht maaibeleid,
Naar deze structuren lopen recreatieroutes door het Lemairepark
ecologische verbindingen en beschutte plekken voor gidssoorten.
vanuit dorp. Bewoners van de nieuwe woningen en uit de
's Nachts wordt er zo min mogelijk overlast veroorzaakt door licht.
omgeving kunnen een klein ommetje maken of een grote tocht
De gebouwen en binnenterreinen bieden leefruimte voor dieren
lopen rond Hoek van Holland. Er is een brug over het water naar de
en planten. Op robuuste wijze wordt de verbinding gelegd tussen
toekomstige woonbuurt Krimsloot gepland voor in de toekomst.
bewoners en natuur. Vier seizoenen per jaar is de natuur hier
Door dit alles wonen de nieuwe bewoners niet aan de rand van het
beleefbaar.
dorp maar midden in een park bij de dorpsentree.
3.2 Voor en van iedereen
3.4 Gezonder leven en duurzaam bouwen Hoek van Holland ligt in een omgeving van milieubelastende
Het Lemairepark wordt een gastvrij en sociaal buurtpark; een
functies, zoals de haven, kassen, scheepvaart en bedrijven.
groen dorpsmilieu. Zorg- en woonfuncties komen hier bij elkaar.
Het is belangrijk om binnen het Lemairepark een zo gezond,
Er is een gezonde mix van woningtypes, voor jong en oud en van
robuust, circulair en energiebewust mogelijk plan te ontwikkelen.
sociaal tot duurder. De woningtypes zijn onderscheidend van het
Gebouwen en het park bouwen en onderhouden we op duurzame
aanbod in het merendeel van Hoek van Holland. Dit leidt tot een
manier. De gebouwen worden energiezuinig en we benutten
buurt met een menging van verschillende bewonersgroepen. In
de daken voor de energie- en klimaatopgave. We bouwen met
het park tussen de bouwblokken komen bewoners, zorgverleners
duurzame materialen, zoals hout en andere biobased materialen.
en zorgbehoevenden samen. Er komt een diverse en toegankelijke
Er komt voldoende ruimte voor watercompensatie en schaduw
parkinrichting, waardoor Hoekenezen elkaar kunnen ontmoeten
tegen hitte. De centrale parkzone wordt autovrij en alleen gebruikt
en er kunnen bewegen. Het park wordt een sociaal aangename en
voor wandelen en fietsen. Zo geven we concreet invulling aan de
veilige plek voor iedereen.
duurzaamheidsthema's: energietransitie, circulaire economie, klimaatbestendigheid en gezondheid.
3. Ambitie
terug naar index
23
4. Buitenruimte 4.1 Huidige situatie en context 4.2 Kernambities 4.3 Parkconcept
24
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
wmm
4.1 Huidige situatie en context
4.2 Kernambities
secundaire landschappelijke en recreatieve verbindingen van
Voor de buitenruimte van het Lemairepark gelden vier
de Hoekse Hilleweg onderdeel uitmaken van het Lemairepark.
kernambities:
Met deze verbindingen ligt het Lemairepark ingebed in een
In 2014 werd door de gemeente een tijdelijk inrichtingsplan voor
.
Verankerd in het landschap
groene structuur die het park in het noorden verbindt met
het Lemairepark gemaakt en uitgevoerd na het opheffen van de
.
Park als schakel
het Nieuwlandse Park en de daaraan gekoppelde nog fysiek
voetbalvelden. De inrichting van het park is tot op de dag van
.
Een nieuwe entree
aanwezige binnenste haakwal. In het zuiden is het Lemairepark
vandaag nog overwegend zoals deze toen is ontworpen. Enkele
.
Natuurlijk park
aangetakt op de dijk langs de Nieuwe Waterweg en de buitenste
orthogonale paden doorkruisen het park en passen niet in het
haakwal. Ook zijn de aan elkaar geschakelde pocketparkjes in
nieuwe parkconcept. De slingerende paden kunnen eventueel
Verankerd in het landschap
de Brunelstraat belangrijke stapstenen en groenstructuur in de
worden geïntegreerd in het nieuwe ontwerp. De aangeplante
Het Lemairepark wordt gevormd door de verschillende
verbinding tussen het dorp en het toekomstige Lemairepark.
bomen en heesters passen goed op deze plek en ze gedijen
landschappelijke structuren van het gebied. Hoek van Holland
redelijk. Uitgangspunt is deze groeninrichting te behouden en te
kent namelijk een lange cultuurhistorische geschiedenis. Deze
versterken. Verder kent het gebied een natuurlijk hoogteverschil,
wordt uitgebreid belicht in Hoek van Holland Cultuurhistorische
De oorspronkelijke landschapstypes die het gebied rijk is, vormen
het terrein loopt van west naar oost onder een hellend vlak, wat
Verkenning (2017). De historie heeft geleid tot een grote diversiteit
de inspiratie voor de inrichting van het park. Het Lemairepark
interessant is door de natte en droge plekken en de beplanting die
in de ondergrond en daarmee het landschap. Drie identiteiten en
vormt daarbij een gradiënt van het oorspronkelijke duinlandschap
daarbij hoort.
sferen zijn bepalend voor Hoek van Holland en het projectgebied:
(met haakwallen) aan de westzijde naar het polderlandschap
het strand, het dorp en de polder. Tussen het strand en de polder
aan de oostzijde. Hoewel enkele landschappelijke structuren
wordt de landschappelijke hoofdstructuur in oost-westrichting
als de haakwal en de voormalige dijk, alsook de invloedsfeer
bepaald door de binnenste haakwal, het Nieuwlandse Park en
van het strand fysiek niet meer direct waarneembaar zijn in het
Lemairepark ingebed in de groene structuur van Hoek van Holland
26
noord naar zuid waarvan de Krimsloot en de groenstructuur langs
terug naar index
Gradiënt tussen duin, polder en dijk
het Staelduinse Bos aan de noordzijde, en de buitenste haakwal
Lemairepark, geeft de zandige ondergrond wel mede richting aan
en de Nieuwe Waterweg met parallel gelegen dijklichaam aan
de ruimtelijke keuzes en opbouw van de inrichting van het park. Zo
de zuidzijde van het plangebied. Daartussen lopen een aantal
is de zandige ondergrond aanleiding om beplanting toe te passen
Lemairepark ingebed in cultuurhistorische structuur van haakwal (geel) en dijk (bruin)
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
die qua standplaats, soort en vorm thuishoort op een plek als de
een blauwgroene verbinding met de Nieuwe Waterweg, het
samen met de nieuwe zorg- en woonblokken de nieuwe entree
voormalige haakwal.
polderlandschap en het Nieuwlandse Park. De zuidzijde van het
voor het dorp markeren. Met het oog op de toekomst, ontwerpen
park ligt langs de laanbeplanting van de Prins Hendrikweg. Het
we het gebied als een uitnodigende en toegankelijke schakel
Park als schakel
nieuw in te richten centrale park verbindt de omliggende buurten
tussen ruimtelijke en maatschappelijke structuren in het dorp. Het
Sociale schakel
en de landschappelijke structuren met elkaar.
wordt een aangename verblijfsplek in het netwerk van recreatieve,
Dit Projectambitiedocument en de toekomstige inrichting van het
openbare en groene ruimtes en routes.
park zijn erop gericht om van het Lemairepark een herkenbare
Verbondenheid met het dorp
en aantrekkelijke plek te maken voor alle Hoekenezen. Wonen,
Het Lemairepark ligt op een unieke plek aan de rand van het dorp.
Natuurlijk park
welzijn en zorg komen te liggen in een park met diverse functies.
Het vormt een cruciale schakel in het koppelen van de grotere
Na het opheffen van de sportvelden zijn de planten en dieren de
Er is ruimte voor: het tot rust komen in de natuur, sport, spel en
recreatieve landschappen aan het dorp en de omgeving. Hier
bewoners van het Lemairepark geworden. Onder hen zijn enkele
ontmoeten. Zo vormt het een Lemairepark een ontmoetingsplek
komen meerdere groenblauwe structuren bij elkaar: Krimsloot,
beschermde soorten, waarvoor het Lemairepark een belangrijk
voor het dorp.
Prins Hendrikstraat, Hoekse Hilleweg en Brunelstraat. Door de
onderdeel van hun habitat vormt. Hoewel er gebouwd gaat worden
toekomstige woningbouwontwikkeling van het Lemairepark
in het Lemairepark blijft het beschermen van het bestaande
Landschappelijke schakel
en de mogelijke ontwikkeling van het gebied ten oosten van de
ecosysteem belangrijk. Uitgangspunt is dat bewoners en
Het Lemairepark is nu al een belangrijke groene ruimte aan de
Krimsloot, wordt het park als groene schakel nog belangrijker. Het
bezoekers van het Lemairepark te gast zijn in de natuur. Het doel is
rand van Hoek van Holland. Het grootste deel van het park van
park ligt dan niet langer aan de rand van het dorp maar blijft wel
om het Lemairepark zo natuurlijk mogelijk in te richten. Dit uit zich
vier hectare is momenteel nog ingevuld als open grasland. Aan
een belangrijke schakel van het dorp naar de polder.
onder meer in het beperken van verharding en de inzet op onder
de noord- en westzijde van het park is een robuuste en dichte
andere ecologische keuzes die bijdragen aan de biodiversiteit.
groene rand die het park aan de zijde van het dorp omzoomt.
Een nieuwe entree
Waar dit qua gebruik kan, wordt het gras extensief gemaaid (drie
Deze rand is onderdeel van een grotere groenstructuur die via
Het Lemairepark ligt aan de van oudsher belangrijkste
keer per jaar). In het nog uit te werken beplantingsplan zal het
verschillende vertakkingen dwars door de buurt heen loopt, vanaf
toegangsweg naar het dorp: de Prins Hendrikweg die over gaat
bomenassortiment verrijkt worden met verschillende soorten.
het Nieuwlandse Park tot aan het Lemairepark. De Krimsloot
in de Prins Hendrikstraat. De flat langs de Houtmanstraat is sinds
Sport en spelen werken we op een natuurlijke wijze uit. Het doel
begrenst het park aan de oostzijde, maar vormt tegelijk ook
de bouw een markant gebouw geweest. Het zal in de toekomst
is een robuuste en duurzame openbare ruimte in te richten voor mens en natuur. De wateropvang zal hier een bijdrage aan leveren.
Lemairepark als schakel tussen dorp en landschap
4. Buitenruimte
Landschap algemeen concept
terug naar index
27
4.3 Parkconcept
element voor de beleving van het park als groene plek met enige
Verder bouwen aan bestaand groen
intimiteit. Uitgangspunt is dan ook om deze groene rand te
Groene rand
behouden en te versterken.
Ondergrond en hoogteverschillen leidend
De groene parkrand is onderdeel van de meer zandige gradiënt tussen duin en polder. De huidige beplanting is richtinggevend
Het ontwerp is geïnspireerd op de onderliggende landschappen,
We nemen ook het groen en het wegprofiel van de Hoekse
zoals de voormalige haakwal, de dijk, de Nieuwe Waterweg en
Hillweg en De Houtmanstraat in ogenschouw. Hoewel de groene
voor het ontwerp. De groene rand is met een inrichtingsplan in 2014 op bepaalde plekken in de breedte uitgebreid. Deze relatief
de polderstructuur. Hoewel de haakwal en de voormalige dijk
ruimtes aan de andere zijde van Hoekse Hillweg buiten de scope
jonge beplanting blijkt tien jaar later goed te zijn gegroeid,
niet meer direct waarneembaar zijn, kent het Lemairepark in
van het project vallen, vormen ze samen de groene randen van
draagt bij aan de biodiversiteit van het gebied en voegt een
de huidige situatie een verschil in hoogte. Het park loopt af van
het Lemairepark. Voor deze ingrepen zijn er momenteel geen
aantrekkelijk beeld toe aan de oorspronkelijke parkzoom. Ook
zuidwest naar noordoost. Ook de omliggende wijken worden
plannen, wel wordt in dit Projectambitiedocument een voorzet
het groen dat voor 2014 al aanwezig was, is nog steeds bijzonder
gekenmerkt door dit duidelijke verschil in hoogte. De woningen
gegeven voor deze ontwikkeling door duurzaam en strategisch
waardevol. Samen vormen ze een compacte parkzoom en groene
in de noordwestelijke omgeving van het Lemairepark zijn
om te gaan met de huidige groene rand van het Lemairepark.
drager van het Lemairepark. Daarnaast is de rand belangrijk
ongeveer anderhalve meter hoger gesitueerd dan de woningen
De Hoekse Hillweg is een weg door parkachtig groen. Om dit te
voor fauna. Onder meer de gewone dwergvleermuis kent hier
aan de noordelijke zijde van het park. De bouwblokken worden
behouden moet de uitstraling van het park aan beide zijden van
zijn foerageergebied. In dit Projectambitiedocument en in de
zo in het Lemairepark ingepast dat ze qua hoogte aansluiten
de weg hetzelfde zijn. De groene structuur van de Hoekse Hillweg
toekomstige inrichting wordt hieraan verder gebouwd.
op de woningen in de buurt. Hierdoor ontstaat in het park een
zou verder geoptimaliseerd kunnen worden voor zoogdieren en
tweedeling in maaiveldhoogtes. Het maaiveld dat in de toekomst
vleermuizen. Denk aan het toevoegen van meer struweel en het
hoger ligt, is afgestemd op de ligging van de voormalige dijk
vullen van verschillende onderbrekingen in de boomstructuur.
Het Lemairepark heeft droge en nattere delen. Dit is van nature
en haakwal. Dit hoger gedeelte van het park en de zandige
Eventueel kan de Hoekse Hillweg worden afgeschaald, om een
aanwezig. Daarnaast is er sprake van vervuilde grond en is er een
ondergrond zijn leidend in de keuze voor een beplanting die qua
bredere en sterkere parkrand te maken.
heuvel aanwezig in het huidige park. Natuurlijke en kunstmatige
standplaats en soort thuishoort op een plek als de voormalige
Nat en droog
hoogteverschillen worden samen met de bouwblokken verder
haakwal. De lagere delen zullen wat natter zijn en in de uitwerking
De oostrand van het Lemairepark wordt ruimtelijk begrensd door
uitgewerkt voor het park. Bestaande en nieuwe maaiveldhoogtes
zal hier qua beplanting rekening mee gehouden moeten worden.
de Krimsloot. De Krimsloot is de verbinding van de Nieuwlandse
maken onderdeel uit van het nieuwe parkontwerp.
Duin naar de dijk en de Nieuwe Waterweg. Deze lange lijn langs het
Groene parkzoom
water kent zijn eigen groenstructuur met meer natuurvriendelijk
Het Lemairepark is langs de noord- en westzijde omzoomd door
en extensief gemaaide oevers.
een dichte en robuuste groene rand die onderdeel uitmaakt
Boomvormers Een rondgang door Hoek van Holland leert dat er veel verschillende boomsoorten aanwezig zijn. Ook de groene rand
van de landschappelijke en recreatieve verbindingen met het
Open middengebied
van het Lemairepark herbergt diverse boom- en heestersoorten,
Nieuwlandse Park. Deze randen worden gevormd door veel
In contrast met de meer dichte randen van het park staan de
waaronder enkele forse en aantrekkelijke bomen. De diversiteit
grote bomen en heesters daaronder. Ze vormen ecologische
nieuwe bouw en zorgblokken aan een meer open parkdeel in het
in de grote boomvormers is daarbij eerder beperkt. Wel zijn ze
beplantingsgroepen die voor verschillende vogels en
midden. Hier is gras met bomen verspreid over hoge en lage delen
allen inheems en vormen ze samen een waardevolle biotoop.
vleermuizen belangrijk zijn voor verblijf, nestelen en voedsel.
te vinden. De entrees vanuit alle zijden van het park zijn open en
Algemeen zijn de aanwezige bomen en heesters onder te verdelen
Inzet is het creëren van een robuuste parkrand met heldere en
toegankelijk en bieden zicht op het meer open middendeel. Door
in twee groepen: droog en nat. Meerdere soorten gedijen daarbij
overzichtelijkere entrees naar het park. Daarom blijft de parkrand
het midden van het park open te houden, willen we voorkomen dat
op beide plekken. De nieuwe groeninrichting en beplantingskeuze
meer open bij de entrees. Dit maakt het park uitnodigend voor
mensen zich onveilig voelen in het gebied.
bezoekers en bewoners. De groene randen zijn een krachtig
bouwen verder op de boomvormers en waardevolle heesters per groep, aangevuld met inheemse of streekeigen soorten die de biodiversiteit verhogen.
28
terug naar index
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Hoogte principes (hoger deel in oranje en Lager deel in blauw) en bodem verontreiniging
4. Buitenruimte
Bestaande situatie met bestaande beplanting onderverdeeld in 'droge' en 'natte' soorten
Toekomstige open en dichte ruimtes
terug naar index
29
0 Intensief # Extensief
Toekomstige beplanting - Intesief en extensief grasland omzoomd door dichte groene rand
30
terug naar index
Zichtlijnen en doorkijkjes in het nieuwe park
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
Biodiversiteit
open middeldeel en door de knikverdraaiingen in de gevels is
vormgeving voor het gehele park. Auto's zijn beperkt tot de
Bij de inrichting van het Lemairepark wordt bewust ingezet
het zicht en uitzicht langs de blokken afwisselend. Ook biedt
toegangen van de bouwblokken. De toegangswegen richten we
op een sterke variatie aan planten. Dit is interessant voor het
de richtingverandering van de blokken voor de toekomstige
zo in dat auto's te gast zijn. Parkeren gebeurt uit het zicht en niet
aantrekken van dieren. Variatie van beplanting kan ook beter
bewoners verschillende uitzichten op het park. Daarnaast worden
langs de parkpaden en toegangswegen. Om dit te voorkomen
tegen verandering van het klimaat en is minder onderhevig
door de hoogteverschillen en de compositie van de bomen en
planten we groen naast de toegangswegen.
aan plantenziektes. Tegelijk draagt een goed gekozen en rijke
bosschages gevarieerde parkruimtes gemaakt.
samenstelling aan planten, heesters en bomen bij aan een jaarrond
Het Lemairepark is daarnaast een belangrijke schakel tussen het recreatief netwerk en het dorp. Hierdoor fungeert het als een start-
boeiend beeld. Zo ontstaat niet alleen een park dat visueel
Aan de zuidzijde grenst het park over de volledige breedte aan de
of kruispunt voor fietsers en wandelaars. Prominent in het park is
aantrekkelijk is voor de bezoeker, maar bouwen we verder aan de
Prins Hendrikweg. In de zuidoostelijke punt van het park is nog
dan ook het brede fiets- en wandelpad in de oost-west richting. De
natuur en een parkbiotoop voor onder meer vleermuizen, vogels
een interessant zicht vanaf de weg naar het weidse park aanwezig.
overige paden zijn enkel te voet toegankelijk.
en insecten. Dit doen we door een groot gedeelte van het park in te
Over de gehele breedte van het park ontbreekt het langs de
richten als kruidenrijk grasland (dat extensief wordt gemaaid) met
Prins Hendrikweg aan een duidelijke groenstructuur. De Prins
Routes
daarin boomgroepen, heesters en nattere delen met vaste planten.
Hendrikweg als invalsweg naar het dorp verdient een heldere
Doordat het Lemairepark een belangrijk plek vormt in een grotere
boomstructuur.
aaneenschakeling van groene ruimtes en ouderen een belangrijke
Daarnaast zijn de nieuwe bouwvelden zodanig ingepast dat het
doelgroep zijn voor de nieuwe bewoners, zijn kwalitatieve routes
foerageergebied netto niet kleiner en liefst zelfs uitgebreid wordt.
Overgang gebouwen naar park
en een goede toegankelijkheid van het grootste belang. Goede
Een volledig overzicht van de randvoorwaarden met betrekking
Naast doorzichten speelt zicht op de nieuwbouw een belangrijke
aansluiting van de interne routes op de omgeving zijn daarbij
tot biodiversiteit wordt beschreven in hoofdstuk 8: Ecologie en
rol voor de ruimtelijke beleving van het park en de omgeving. De
cruciaal. Ook moet het voor zorgbehoevenden mogelijk zijn om
natuurinclusief bouwen.
vier bouwblokken hebben plinten gericht op het park en daardoor
(met de hulp van een zorgverlener) te kunnen genieten van een
prettige overgangen tussen gebouw en maaiveld van het park. De
rondje door het park.
Woekerende soorten
bebouwing heeft knikken die variatie brengen in de open ruimte.
Om de waarde van de bomen en heesters optimaal te benutten
Meer ambities en randvoorwaarden voor de gebouwen zijn te
Om de totale oppervlakte verharding tot een minimum te beperken
is het van belang dat bij de verdere groeninrichting landschap,
lezen in het hoofdstuk 5: Stedenbouw.
wordt in de verschillende paden een duidelijke hiërarchie
ecologie en stadsbeheer samen optrekken om een strategie
onderscheden. De breedte van elke pad wordt daarbij toegespitst
uit werken voor de parkzoom. Het sterk woekeren van bramen,
Sociale controle
op de route en de eigenheid van het pad. Het centrale voet- en
klimop en gewone berenklauw is ondanks de ecologische waarde
Bij enkele omwonenden heerst de zorg dat een parkzoom sociaal
fietspad is breder dan secundaire paden. Daarboven hoeft niet
van deze soorten fataal voor de groeikansen van andere planten,
onwenselijke activiteiten met zich mee kan brengen. Doordat
elke route in het park toegankelijk te zijn voor iedereen, zo kan er
heesters en bomen. Indien het woekeren niet wordt beperkt, vormt
de woningen er in het park bij komen zal er meer zicht op de
bijvoorbeeld ook gebruik gemaakt worden van graspaden.
de overmaat aan deze soorten mogelijk een bedreiging voor de
parkzoom zijn. Zicht en uitzicht hierop heeft een positieve werking
biodiversiteit van het Lemairepark.
op ongewenste activiteiten.
Zichtlijnen en doorkijkjes
Parkpaden
ook plekken voor buurtgenoten en bezoekers om elkaar te
Doorzichten parkruimte
Om tot een hoogwaardig woonmilieu in het groen en een
ontmoeten. Deze ruimtes liggen centraal in het park en kunnen
De nieuwbouw wordt op fraaie wijze gepositioneerd in het
aangename verblijfsplek te komen, worden voetgangers en
worden vormgegeven door bepaalde plekken in het park
park zodat centraal een open parkzone met ruime zichten
de fiets voorop geplaats in de inrichting van het Lemairepark.
intensief te beheren (maaien), waarbij het omliggende groen
ontstaat. Vanaf de verschillende parkentrees zijn de zichtlijnen
De parkpaden krijgen één soort verharding een één duidelijke
extensief wordt beheerd. Het lagergelegen en nattere deel van
Verblijfsplekken, spelen en sporten In het park zijn er, naast ruimte om te wandelen- en fietsen,
anders en afwisselend. De nieuwe bebouwing staat aan het
4. Buitenruimte
terug naar index
31
circa +U NAP
circa +2Z? NAP
Één materiaal en vorm voor alle paden, variatie in breedte volgens functie
32
terug naar index
Één gekoppeld nat systeem in het lager gedeelte van het park
Twee centrale verblijfsplekken
Projectambitiedocument en Nota van Uitgangspunten Lemairepark
het park kan daarnaast aanleiding zijn voor het inpassen van
oevers met damwanden bepalen in sterke mate de beleving van de
De aanwezigheid van het foerageergebied betekent dat het
een wadispeelplek of een regentuin met vaste planten. Een
Krimsloot. Een wens is de oevers aan beide zijden om te vormen
eventuele licht naar beneden gericht dient te zijn en het niet mag
verblijfsplek op het hoger gelegen en drogere gedeelte kan
tot natuurvriendelijke oevers. Door de vervuiling van de bodem,
schijnen op boom- of waterstructuren. Bij de toegangswegen
worden ingevuld als sport- of speelpek.
randvoorwaarden van het Hoogheemraadschap van Delfland en
naar de bouwblokken impliceert dit ook dat de laagst mogelijke
Water
binnen de huidige financiële kaders is dit onhaalbaar gebleken.
paal met uithouder passend binnen de Rotterdamse Stijl wordt
Binnen de beperkingen van de verontreiniging is daarom gezocht
toegepast. Paaltop-armaturen zijn vanwege het horizontaal
Waterberging en -compensatie
naar alternatieve mogelijkheden. Voor een zone van 60 meter
uitschijnen van het licht niet toegestaan. Verder wordt het groen
In het Lemairepark wordt volgens de eisen van de gemeente en het
lengte die mogelijk vrij is van verontreiniging kan in een volgende
onder geen beding aangelicht (grondspots of gelijksoortige
Hoogheemraadschap ingezet op waterbergingen - compensatie.
fase onderzocht worden of een natuurvriendelijke oever mogelijk
verlichting), ook niet op de binnenterreinen.
Dit is een belangrijke eis voor de nieuwe bouwontwikkelingen in
is. Door de beperkte lengte biedt de natuurvriendelijke oever met
het park. In hoofdstuk 10: Water wordt beschreven hoe de eis voor
name meerwaarde voor de wateropgave en op ecologische vlak.
Binnentuinen
watercompensatie is opgebouwd. De ontwikkelaars zijn daarbij
Als er nader onderzoek wordt gedaan naar deze ambitie moet
De buitenruimtes van de bouwblokken dienen in samenhang met
verantwoordelijk voor de opgave binnen de bouwblokken. De
afstemming met Hoogheemraadschap van Delfland plaatsvinden.