[24bb003508] Bijlage 2 behorende bij 24bb003515 - Bijlagenboek ontwerp bp De Kaai
Tekst van het document
Cultuurhistorische waarde
2- Context
Basis voor stedenbouwkundig plan
Technische werkplaats
Laboratorium
De interne structuur bepaald door de oude stegen door het
De volgende elementen zullen bepalend zijn in de
De volgende elementen zullen bepalend zijn in de
complex (IJsgang en Multiplexgang) dienen als basis voor
beeldkwaliteit van de nieuwe ontwikkeling op deze locatie of
beeldkwaliteit van de nieuwe ontwikkeling op deze locatie of
het stedenbouwkundig plan. Zoals ze historisch hebben
worden hergebruikt als relict:
worden hergebruikt als relict:
gefunctioneerd, zullen deze assen in de toekomst het
• Pandsgewijze opbouw aan de Roentgenstraat
• Pandsgewijze opbouw aan de Roentgenstraat en als
plangebied met de omgeving verbinden.
(herkenbaarheid fabriekslaag).
beeldbepalend element op de zichtas van de Nassauhaven (herkenbaarheid fabriekslaag + positie accent)
Daarnaast zullen drie bepalende gebouwen (Het
• IJzeren vakwerkliggers. • Stalen kolommen. • Lichtstraten.
hoofdgebouw, de Emballagehal en de Machinekamer) worden behouden. Deze gebouwen zullen een gebouwde
• Experimentele karakter. • Getoogde dak met een centrale lichtstraat. • Stalen kolommen.
en programmatische verbinding maken met de wijk Feijenoord door het plangebied naar de kade aan de Maas en vormen daarmee een centrale historische as door het gebied. Gezien de beperkte gebouw historische waarde en de veelvuldige aanpassingen aan het interieur van de afgelopen jaren in relatie tot de (programmatische) opgave zullen de Technische werkplaats en het Laboratorium niet worden behouden in het nieuwe stedenbouwkundige plan. De cultuur-historisch waardevolle elementen zoals deze door SteenHuisMeurs worden beschreven worden hergebruikt.
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 25
Historische kernelementen
2 - Context
Monumentaal front Nassaukade
Emballagehal, schil melkkamer
Belangrijke historische structuur
Ketelhuis en werkplaats
Pindakaaspotten
Relicten
26 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
2- Context
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 27
3 Masterplan
Stedenbouwkundige situatie
Rotterdam centraal
3 - Masterplan
Goudsesingel
Hofplein
Oostplein Kralingen
Hoogkwartier Laurenskwartier
Coolsingel
Oostzeedijk
Rotterdam Blaak
Lijnbaankwartier
Maasboulevard
Willemsbrug
Wijnhaveneiland
Nieuwe Maas
De Kaai Boompjes
Noordereiland Hef
Museumpark
Feijenoord
Scheepvaartkwartier
Erasmusbrug Wilhelminapier 1:500 30 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Analyse van de plek Morfologie Stadsdriehoek
3 - Masterplan Ecologische hoofdstructuur
Stedelijke verbinding
Struisenburg Oude Plantage Ons Park
watertaxi
Noordereiland
watertaxi
Feijenoord Nassauhavenpark Kop van Zuid
west-oost
Hefpark
De Kop van Feijenoord ligt aan de zuidoostelijke rand
De Nieuwe Maas bij de Kop van Feijenoord is van
De Kop van Feijenoord is redelijk bereikbaar met
van het stadscentrum van Rotterdam, ten zuiden van de
vitaal belang voor de natuur, met trekvissen, vogels,
verschillende vormen van mobiliteit. Zo is er een
Nieuwe Maas. Het gebied wordt begrensd door de wijken
waterinsecten, en bevers die er leven. De dynamiek
metrostation bij Wilhelminaplein en Station Rotterdam-Zuid,
Feijenoord in het westen, Struisenburg in het noorden
van de getijden en de overgang van zoet naar zout
en zijn er diverse tram- en buslijnen die langs de rand van
en Kop van Zuid en het Entrepot in het westen. Aan de
water zijn essentieel voor biodiversiteit. Maar door de
het gebied rijden.
overkant van de Nieuwe Maas ligt de wijk Stadsdriehoek,
scheepvaart zijn de oevers vaak verhard. Het ‘De rivier
De belangrijkste infrastructurele hoofdstructuur rondom
die gemakkelijk bereikbaar is via de Willemsbrug. Het
als getijdenpark’ programma werkt aan ecologische
de Kop van Feijenoord wordt gevormd door de Rosestraat
gebied wordt gekenmerkt door zijn ligging aan het water
herinrichting met vegetatie en overstroombare zones, zoals
en Laan op Zuid, die parallel aan elkaar het gebied
en de nabijheid van verschillende iconische Rotterdamse
in de Nassauhaven. Nabij liggen groene gebieden zoals
doorkruisen en een belangrijke verbinding vormen tussen
gebouwen en bouwwerken, zoals de Rotterdam en de
het (tijdelijke) Hefpark, Ons Park, en het Nassauhavenpark,
de verschillende wijken.
Hef. In het masterplan kan de Kop van Feijenoord worden
die ecologisch interessant zijn. Wij hebben de volgende
Het is van belang om de west-oost verbinding in de
gepositioneerd als een dynamische woon- en werkwijk
ambities:
toekomst te versterken door het optimaliseren van het
met een sterke verbinding met het stadscentrum en de
1. Toegankelijkheid van de waterkant verbeteren als
openbaar vervoer en het terugdringen van autoverkeer
omliggende wijken. De kaai is qua morfologie afwijkend
aantrekkelijke verblijfsruimte, vergelijkbaar met een ‘central
ten gunste van langzaam verkeer. Bijvoorbeeld door het
en dient dat te blijven. Feijenoord is een vooroorlogse
park’ aan de rivier.
verbeteren van de bereikbaarheid en door in te zetten op
wijk, met een typische bouwblokkenstructuur, KvZ kent
2. Ecologische herinrichting van het waterfront waar
een fijnmazig netwerk van fiets- en looppaden.
grootschaligere complexen en woongebouwen. De kaai
mogelijk, inclusief getijdenoevers en kadeparken.
dient eigenzinning en herkenbaar te blijven als omsloten
3. Groenstructuren in de wijk Feijenoord versterken en
(voormalig) fabriekscomplex.
openbare ruimtes vergroenen, zoals met pocket parkjes en
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
geveltuinen.
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 31
Structuur van de plek
3 - Masterplan
Historische verankering en fijnmazig netwerk
Zones en percelen
Sequentie van pleintjes en hofjes
De ontwikkeling spiegelt zich aan de historische structuur
Door de historische structuur aan te houden wordt het
De voormalige fabriek wordt publiek toegankelijk gemaakt.
van het gebied en ligt logisch in zijn omgeving. Bij de
plan opgedeeld in zeven zones. Deze zones refereren aan
De gesloten hekken verdwijnen en de kade wordt weer
ontwikkeling wordt er goed gekeken naar bestaande
de oorspronkelijke, historische functie-indelingen, zoals
publiek domein. De kade wordt kwalitatief verbeterd en
historische structuren. De oorspronkelijke structuur vormt de
expeditie, energieopwekking, productie, lab en kantoor.
vergroend en waar nodig wordt de kade versterkt. Ook
basis van de nieuwe opzet en vormt het uitgangspunt voor
De ontwikkeling wordt door het netwerk van straten en
wordt er ruimte gereserveerd voor een getijdenoever ter
de nieuwe verkaveling van bouwblokken, straten en pleinen.
steegjes en pleinen verder opgedeeld in percelen. Deze
hoogte van de Nassauhaven.
De historisch waardevolle bebouwing wordt mee ontworpen
gelden als basis voor de verschillende gebouwvolumes
De sequentie van ruimtes hebben een specifieke thematiek
en sluit goed aan op het geheel.
en refereren eveneens aan de historische deelgebieden
en dragen bij aan het versterken van de identiteit.
Het oorspronkelijke labyrint van straatjes, steegjes en
van de fabriek. Bovendien zorgt de opdeling in percelen
Het Brandweerplein is traditioneel de opstelplaats van de
doorgangen geldt als inspiratie voor het fijnmazige netwerk
voor een afwisselend en interessant straatbeeld, met
brandweer en kan een combinatie worden van een tijdelijke
dat over het plan heen wordt gelegd. Dit netwerk verbindt
diverse gebouwvolumes en bouwhoogtes. Dit draagt bij
waterberging met schaduwrijke plek voor activiteiten, sport
de totale ontwikkeling en zorgt er tevens voor dat het
aan de identiteit en diversiteit van de wijk. De historische
en spel. Er is een bijzondere aandacht voor een goede
gebied goed aansluit op de omgeving. De IJsgang en de
deelgebieden van de fabriek dienen hierbij als inspiratiebron
relatie tussen binnen en buiten, vooral op plekken waar er
Multiplexgang vormen hierin de primaire verbindingen.
voor de architectonische en stedenbouwkundige uitwerking
stedelijke functies in de plint zijn gesitueerd. Met een goed
Daarnaast vormen stegen en passages complementaire
van de verschillende percelen.
vormgegeven overgangszone kan er een graduele overgang
ruimtes en sferen.
naar de openbare ruimte worden gemaakt, die uitnodigt om op verschillende manieren te gebruiken.
32 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Opbouw van het ensemble
3 - Masterplan
Plint
Basement
Daklaag
De plint refereert aan de historische bebouwing en vormt
De ontwikkeling sluit met haar basement aan op de hoogte
Bovenop het basement wordt een gevarieerd daklandschap
een aaneengesloten geheel. De plint kan variëren van een
van de omliggende gebouwen in de wijk en refereert aan
gerealiseerd, dat refereert aan het huidige daklandschap
enkele laag tussen de 4 of 5 meter of een dubbele laag van
de wand van het huidige fabriekscomplex. Het bovenste
van het fabriekscomplex. Dit daklandschap zal bestaan
in totaal 6 of 7 meter hoog. Dit bouwdeel is de plek waar
gedeelte van het basement bestaat uit circa vijf bouwlagen
uit bouwvolumes met rechte, schuine, afgesneden en/
ruimte wordt geboden voor innovatieve woonconcepten
(circa 15 meter bouwhoogte). Het onderste deel van het
of getrapte hoeken. Het zoekgebied in hoogte waarin
zoals gestapelde stadswoningen, lofts en atelierwoningen,
basement bestaat uit de eerder benoemde plint en kan
dit daklandschap wordt gevormd, zit tussen de vier en
maar je vindt hier ook flexibele werkplaatsen, atelierruimtes,
variëren in hoogte (tussen de 4 en 7 meter) afhankelijk van
zeven bouwlagen. Er zijn ook een aantal hoogteaccenten
expositieruimtes, cultuur, incubators, maatschappelijk
het programma en de locatie.
aangewezen die variëren tussen de 50 en 73 meter. Vanuit
programma en kantoorruimtes.
beleid is hoogbouw niet toegestaan. Dit gevarieerde daklandschap creëert ruimte voor verscheidenheid in woningen, doorzichten en een silhouet dat zich verhoudt tot de grote diversiteit van gebouwen van de margarinefabriek.
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 33
Stedenbouwkundige uitgangspunten
3 - Masterplan
Monumentale voorgebouw en bijzondere gebouwen
Kade
Hergebruik industriële relicten
De bestaande, historische gebouwen, zoals De Brug,
De voormalige fabriek wordt publiek toegankelijk gemaakt.
We gaan onderzoeken welke relicten (fragmenten van
de pindakaaspotten, compressorhal, het monumentale
De gesloten hekken verdwijnen en de kade wordt weer
historische gebouwen) in het plan te hergebruiken
voorgebouw en de emballagehal vormen het unieke
publiek domein. De kade wordt verbeterd, vergroend en
zijn. Hetzelfde geldt voor historische bouwdelen en
erfgoed. We gaan onderzoeken op wat voor manier dit
waar nodig versterkt. Ook wordt er ruimte gereserveerd voor
materialen. We kijken bijvoorbeeld of onderdelen van
erfgoed een speciale plek kan krijgen in het plangebied en
een getijdenoever ter hoogte van de Nassauhaven.
het leidingennetwerk, de buizen en de silo’s kunnen
welke bijzondere functies er worden toegewezen.
worden hergebruikt als bijzondere elementen en smaakmakers, bijvoorbeeld in combinatie met groen of duurzaamheidsmaatregelen.
34 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Stedenbouwkundige uitgangspunten
3 - Masterplan
Herkenbare fabriekse laag
Subtiele identiteit per perceel
Verbijzondering gebouwdelen
De structuur van de ontwikkeling is helder opgebouwd,
Het plan bestaat uit verschillende samengestelde
Door gebruik te maken van bijzondere bouwvormen zoals
met een duidelijk herkenbare fabriekse laag. Deze laag
stadsblokken. De ontwikkeling wordt bewust verdicht om
snedes, sparingen en uitkragende bouwdelen wordt er een
refereert in zijn verschijningsvorm aan het oorspronkelijke
recht te doen aan het compacte, besloten karakter van het
link gelegd met het bestaande gebouw ‘De Brug’. Ook wordt
silhouet van de fabriek. Hier zijn ook de meeste publieke
historische complex. De verschillende percelen vertellen
de beschikbare ruimte maximaal benut, ontstaat er meer
en collectieve functies ondergebracht. Zoals bijvoorbeeld
ieder op subtiele wijze een eigen verhaal en refereren aan
openbare ruimte op de begane grond en worden de forse
ateliers, werkplaatsen, cultuur en horeca. De afwijkende
de historie en historische functie van de specifieke plek. De
volumes opgeknipt naar meer menselijke proporties. Dit
verschijningsvorm wordt in het hoofdstuk ‘beeldkwaliteit’
percelen zijn duidelijk afleesbaar en verschillen onderling van
geeft de wijk een levendig, bijzonder en uitdagend karakter,
besproken.
functie, verschijningsvorm, daklandschap en buitenruimte.
waardoor bewoners en bezoekers kunnen genieten van de openbare ruimte en bijzondere architectuur.
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 35
Stedenbouwkundige uitgangspunten
3 - Masterplan
Toegankelijkheid auto
Toegankelijkheid langzaam verkeer
Checkboard principe
We zetten in op het verminderen van autoverkeer en het
Bij de ontwikkeling De kaai staat de toegankelijkheid van
De oorspronkelijk bebouwing van de fabriek werd
bevorderen van duurzame mobiliteit. Dit wordt onder andere
langzaam verkeer centraal. Dit betekent dat er veel aandacht
gekenmerkt door twee structuren. De bebouwing die
gerealiseerd door het gebruik van de bestaande parkeer-
wordt besteed aan het creëren van een veilige en comforta-
orthogonaal is opgezet vanuit de Roentgenstraat en het
garage en het stimuleren van alternatieve vormen van
bele omgeving voor fietsers en voetgangers.
oostelijk gelegen gebied dat een diagonale opzet heeft en
mobiliteit.
Er worden diverse maatregelen genomen om dit te
die de kade volgt. Bij de nieuwe ontwikkeling wordt terug-
De bestaande parkeergarage zal worden uitgebreid om
realiseren. Zo wordt het binnengebied autoluw en worden
gegrepen op dit principe: de bebouwing volgt dezelfde
voldoende parkeergelegenheid te bieden voor de bewoners
er brede fietspaden en voetpaden aangelegd, die goed
structuur.
van het woningbouwproject. Door gebruik te maken van
aansluiten op de bestaande routes in de omgeving.
Het toepassen van een schaakbordpatroon met diagonaal
dubbelgebruik in deze bestaande parkeervoorziening
Daarnaast worden er voldoende fietsenstallingen gereali-
geplaatste optoppingen is erop gericht om een zo efficiënt
wordt voorkomen dat er extra parkeerruimte moet worden
seerd, zodat fietsers hun fiets veilig en makkelijk kunnen
en functioneel mogelijke indeling van de ruimte te creëren.
gecreëerd. Er wordt ook ingezet op deelauto’s en deelmobi-
parkeren. Ook gaat veel aandacht uit naar de inrichting van
Er wordt zo, ondanks de hoge dichtheid van het gebied,
liteit. Dit stimuleert het delen van voertuigen en vermindert
de openbare ruimte. Zo worden er brede trottoirs aangelegd
voor gezorgd dat bewoners maximaal lucht, licht en ruimte
het aantal auto’s in de buurt. Zo creëren we meer ruimte voor
met voldoende groen en bankjes, zodat voetgangers prettig
ervaren met zichtlijnen naar de stad en de Nieuwe Maas.
groen.
kunnen wandelen en verblijven in de buurt. Verder wordt
Tegelijkertijd wordt er ruimte geboden voor intieme,
Als er geen gebruik kan worden gemaakt van de bestaande
er rekening gehouden met mensen met een beperking,
collectieve en groene buitenruimtes tussen de hoogteac-
parkeergarage is er een alternatieve parkeeroplossing.
door bijvoorbeeld het aanleggen van rolstoeltoegankelijke
centen.
Deze parkeervoorziening wordt ondergebracht onder de
routes en het vermijden van drempels en obstakels op de
gebouwdeel 2 en 3 en ontsloten via de Roentgenstraat.
looproutes.
36 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Stedenbouwkundige uitgangspunten
3 - Masterplan
Aansluiten op de bestaande identiteit
Een nieuwe identiteit
Bouwhoogtes
Het stedenbouwkundige concept van De kaai is gebaseerd
De oorspronkelijke margarinefabriek wordt als één entiteit
De bebouwing van de ontwikkeling heeft een divers
op de bestaande structuur en de herontwikkeling van de
ervaren, omdat er geen helder onderscheid gemaakt kan
daklandschap, waarbij de bouwhoogtes onderling
waardevolle, bestaande historische gebouwen, zoals de
worden tussen de oorspronkelijke gebouwen binnen het
verschillen. De eerste gebouwdelen openen zich naar het
compressorhal, de emballagehal en het monumentale
complex. Veel van deze gebouwen zijn samengesmolten
Hefkwartier, maar de gebouwdelen aan de noordoost-
voorgebouw. Deze elementen vormen samen met De Brug
tot één megacluster met een in elkaar overgaand dakland-
zijde zijn wat hoger aangezet met als hoogteaccent het
de bestaande en afwijkende bestanddelen die zich onder-
schap. Ook qua materialisering is het complex hoofdzakelijk
centrale volume dat maximaal 73 meter mag worden. Het
scheiden van de rest van de ontwikkeling.
opgebouwd vanuit hetzelfde materiaal, namelijk baksteen.
zogenoemde schaakbordprincipe wordt gehanteerd, waarbij
De nieuwe speciale interventies relateren aan de silo’s en
Af en toe wijken onderdelen af van deze compositie met
de hoogteaccenten van de verschillende gebouwdelen
andere onderscheidende bouwwerken op het terrein van
onderscheidende materialen zoals aluminium of beton.
elkaar niet in de weg zitten. Hierdoor ontstaat er maximaal
de oorspronkelijke fabriek. Deze nieuwe specials vormen
lucht, licht en ruimte binnen het plangebied.
samen met de behouden gebouwdelen en De Brug een
In de nieuwe ontwikkeling wordt er binnen dit zoekgebied
speelse compositie van afwijkende vormen die opsteken
qua beeldkwaliteit vastgehouden aan hetzelfde historische
binnen de uniformiteit van de nieuwe ontwikkeling. Ze
principe, waarbij de verschillende gebouwdelen te onder-
sluiten daarmee goed aan op het karakter van de voormalige
scheiden zijn, maar qua materialisatie en vormentaal wel
margarinefabriek.
duidelijk herkenbaar zijn als onderdeel van dezelfde architectonische familie.
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 37
Stedenbouwkundige plankaart
3 - Masterplan N
Nassaukade
+3m NAP
+3.6m NAP
Pa kh ui s +4m NAP
Centrale plein
Energiehuis
Ketelhuis
+3m NAP
Roentgenstraat
IJsgang
+3 .6 m
Multiplexgang
NA P
Korte poot
+3m NAP
+4m NAP
Kloksteeg
Multiplexgang
Sponsplein
Fonteinplein
Machinekamer
Tankpark
Be ce lh ui s
Emballagehal
+3m NAP
Votatorhal
ade sauk Nas
Nassaustraat
IJsgang
Voorgebouw
Hof
+4m NAP
Lab
Magazijn
+3m NAP
1:1000 38 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Plankaart daklandschap
3 - Masterplan N groene daken lagergelegen daken technisch/PV dak
17m 7m
18m
22m
40m 7m
61m
34m
7m 4m
22m
13m 46m 40m
7m 22m 7m
22m 16m
34m
13m
7m
22m
73m
34m
37m
13m
+34m 22m
22m
37m
43m
22m
40m
1:1000 Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 39
Plankaart programma
3 - Masterplan N wonen commercie/kantoren voorzieningen fietsenstalling technisch Entrees
1:1000 40 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Matenplan
3 - Masterplan N
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 41
3 - Masterplan
42 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
3 - Masterplan
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 43
Plan doorsneden
3 - Masterplan
C B A
C B A
A
B
C 44 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Plan doorsneden
3 - Masterplan D
E
F
D
E
F
D
E
F Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 45
Aansluiting maaiveld
3 - Masterplan
woonruimte
woonruimte
woonruimte
werkruimte
1. Maisonnettes
2. Atelierwoning
3. Entree
De bruto hoogte van de plint van de
De bruto hoogte van de plint voor
De entree van het gebouw wordt
maisonnettes bedraagt 6-7 meter,
atelierwoningen bedraagt ook 6-7 meter,
ontworpen als een uitnodigend element,
zodat er voldoende licht en lucht in de
zodat er voldoende ruimte ontstaat
met een bruto hoogte van 6-7 meter,
woningen kan komen en er voldoende
voor een woon- en werkverdieping. De
die direct aansluit op de hoogte van het
ruimte is voor twee verdiepingen. Op
werkruimte op de begane grond sluit
maaiveld. Door deze dubbelhoge ruimte
de begane grond zal, indien nodig, een
direct aan op het maaiveld en heeft geen
wordt er een gevoel van ruimte en licht
inpandige trapppetje het hoogteverschil
inpandig trappetje en ligt dus afhankelijk
gecreëerd, wat bijdraagt aan de open
van 0.4-1 meter overbruggen zodat de
van de locatie te liggen op +3m NAP,
uitstraling van het gebouw.
woning altijd op +4 meter NAP komt te
+3.6m NAP of +4m NAP.
entree
liggen.
46 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Aansluiting maaiveld
commercieel
3 - Masterplan
techniek
4. Commerciële plint / retail / horeca
5. Technische plint
6. Fietsenstalling
Een bruto hoogte tussen de 4,5 en
Bij de positionering van technische
Bij de fietsenstalling met dubbelhoge
7 meter biedt voldoende ruimte en
ruimte aan de gevel, wordt een bruto
fietsenrekken, is het van belang om te
flexibiliteit voor een aantrekkelijke en
hoogte van 3-4 meter aangehouden.
zorgen voor voldoende vrije hoogte
functionele commerciële plint. Het is
Het is van belang om te zorgen voor
tussen de rekken. De 3-4 meter bruto
van belang om bij het ontwerp rekening
voldoende vrije hoogte, omdat de ruimte
hoogte zorgt er niet alleen voor dat
te houden met de specifieke behoeften
zal worden gebruikt voor de plaatsing
fietsers gemakkelijk hun fiets kunnen
van de functies die in de commerciële
van grote installatie en er het onderhoud
parkeren en weer uitnemen, maar ook
plint worden geplaatst.
van technische installaties moet
voor voldoende ventilatie en daglicht in
De commerciële ruimte sluit direct aan
plaatsvinden.
de fietsenstalling.
op het maaiveld.
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 47
Aanzichten Zuid-west
48 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
3 - Masterplan Zuid-oost
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Aanzichten Noord-oost
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
3 - Masterplan Noord-west
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 49
Impressiebeelden
3 - Masterplan
Vanaf Nassauhavenburg richting kade
Vanaf de Roentgenstraat
Vanaf de Klokkengang
Vanaf de IJsgang
50 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Impressiebeelden
3 - Masterplan
Vanaf het centrale plein
Vanaf de Prins Hendrikkade
Vanaf het Hefkwartier
Vanaf de Multiplexstraat richting het Sponsplein
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 51
4 Landschap
Principes voor het landschap
4 - Landschap
Een unieke plek aan de Nieuwe Maas De positie van De kaai aan de Nieuwe Maas en in het buitendijkse gebied van Rotterdam is een uitgelezen kans om bij de ontwikkeling van het gebied een aantal aantrekkelijke en bijzondere openbare ruimtes toe te voegen aan de stad en tegelijkertijd vorm te geven aan een klimaatadaptieve en natuurinclusieve leefomgeving. Ambitie Net als de Oude Plantage, de Kop van de Wilhelminapier en de Boompjes kan ook De kaai een ‘oord van verpozen’
Plek maken in de bocht van de Nieuwe Maas
Doorwaadbaar maken + aansluiten op de omgeving
Vergroenen van de rivieroevers
Robuuste waterveiligheid
worden: de Kop van Feijenoord is de plek waar de sfeer van het rivierenlandschap én het (hoog)stedelijke waterfront tegelijk beleefbaar worden in een reeks bijzondere openbare ruimtes aan de Nieuwe Maas. De publieke ruimte is uitnodigend en inclusief; voor jong en oud, voor bewoners én bezoekers en voor de verschillende culturen die de stad rijk is. Daarbij is het belangrijk dat het voorheen gesloten complex van de margarinefabriek zich letterlijk en figuurlijk opent, doorwaadbaar is en met goede routes aantakt op de omgeving. Maar De kaai is ook gastvrij voor de niet-menselijke stadsbewoners. Een gezond leefklimaat voor mens en dier staat centraal bij de inrichting van de open(bare) ruimte. Daarbij is het deltalandschap met zijn karakteristieke dynamiek van eb en vloed en nat en droog even goed inspiratie als de groenstedelijke inrichting van de kades in het stadscentrum aan de Maas. De positie van De kaai aan de Nieuwe Maas vraagt om een klimaatrobuuste inrichting, waarbij rekening gehouden is met hogere waterstanden in de toekomst en met de beschikbaarheid van water in tijden van hitte en droogte. Bodem en beplanting, gebouwen met groenblauwe daken en een slimme topografie kunnen daaraan bijdragen. Een water- en natuursensitieve plek in de stad
54 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
4 - Landschap
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 55
Uitgangspunten openbare ruimte
4 - Landschap
Uitgangspunten
Om te komen tot een schets voor de inrichting van de
De kades van De kaai waren lang ontoegankelijk en daarmee
Ingezoomd op Feijenoord is het aansluiten van De kaai op
openbare ruimte van De kaai hanteren we een aantal
een ‘missing link’ in het Maasparcours. Ons uitgangspunt
de omliggende openbare ruimte een belangrijk uitgangs-
uitgangspunten, die in negen kaartbeelden zijn samengevat.
is het openbaar maken van de kades, zodat daarmee het
punt. Het voorheen gesloten complex wordt doorwaadbaar
Maasparcours als een continue wandeling langs de Maas
voor voetgangers en fietsers en sluit aan op het omliggende
Op de schaal van de stad is een belangrijk uitgangspunt het
gecompleteerd wordt. Ook zijn de kades van De kaai straks
stratenpatroon. De kades sluiten bovendien naadloos aan
verbinden van de Kop van de Wilhelminapier met de Kop van
een aftakking van het ‘Rondje bruggen’.
op de kades langs Konings- en Nassauhaven.
De kades zijn onderdeel van het Maasparcours.
De Kaai sluit aan op het omliggende stratenpatroon en kades.
Feijenoord. Deze beide bijzondere plekken aan de Maas zijn verbonden met een stedelijke kade. Dit is een comfortabele en aantrekkelijke wandelroute langs het water.
Twee bijzondere plekken aan de Nieuwe Maas met een comfortabele verbinding daartussen.
56 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Uitgangspunten openbare ruimte
4 - Landschap
De stedelijke kade langs de Koningshaven wordt geconti-
Deze overgang van stedelijke kade naar een bijzondere
Binnen het complex is er een netwerk van straatjes en
nueerd tot voorbij het bruggebouw. De Kop van Feijenoord
plek aan de Maas wordt ondersteund door de structuur van
pleinen en parkjes voor meer intieme verblijfsruimtes
manifesteert zich als een bijzondere (verblijfs)plek aan de
de bomen. De Kop van De kaai presenteert zich als een
en verbindingen met de omgeving. De pleinen hebben
Nieuwe Maas.
‘kadepark’.
allemaal een eigen sfeer. De straten volgen de structuur van fabriekslijnen.
De kades zijn het domein van voetgangers en fietsers. Auto-
De kaai heeft een aantrekkelijk en afwisselend waterfront. Er
Bij de inrichting wordt rekening gehouden met hogere
mobilisten maken gebruik van de aanwezige infrastructuren
is ruimte voor het aanmeren van boten, uitzichtplekken aan
waterstanden in de toekomst. Uitgangspunt is een lage(re)
van de Roentgenstraat en de Nassaustraat.
het water, kleinschalige horeca en een getijdenoever.
kade op +3m NAP en een hoger gelegen gebied op +4m NAP.
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 57
Inrichting van de openbare ruimte
4 - Landschap
Kades, straten en pleinen
Kadepark
Binnenwereld met straten en pleinen
In eerdere hoofdstukken is al beschreven hoe de
Op de kop van de Koningshaven en de Nassauhaven
Tegenover de royale, openbare kades aan de buitenzijde
karakteristieken van het complex van de margarinefabriek
krijgt de kade het karakter van een kadepark met royale
van de De kaai staat een meer besloten en intiemere
aan de basis staan van de ruimtelijke opzet van De kaai.
groenstructuren en zo min mogelijk verharding. De Oude
binnenwereld. De ontwikkeling van De kaai maakt het
Allereerst zijn daar de brede kades langs de Koningshaven,
Plantage dient hier als een referentie. Er is een verharde
mogelijk om het gebied te voorzien van een kleinschalig
die na een lang gebruik als industriële ruimte zich nu
kade voorlangs de gebouwen die toegankelijk is voor
netwerk van routes die ook de omliggende buurten van
aanbieden als onderdeel van een doorgaande wandeling
voetgangers en fietsers en incidenteel voor (red)voertuigen.
Feijenoord aansluiten op de kades op de kop van De kaai. In
langs het water (Maasparcours) en als verblijfsruimte aan het
Ook de smallere kade langs de Koningshaven wordt
deze binnenwereld geven we een nieuwe invulling aan de
water (kadepark).
gecontinueerd.
cultuurhistorische organisatiestructuur van het complex met
De voorheen interne infrastructuur van transportgangen
Het kadepark dient meerdere doelen. Het biedt verkoeling
gangen, bedrijfsstraten en pleinen.
en lichtstraten wordt nu ingezet om het complex van De
bij hitte, is een waterberging en heeft een ecologische
Deze sequentie van ruimtes heeft een specifieke thematiek
kaai aan te sluiten op de omgeving. Er is een hoofdrol
waarde. En het kadepark nodigt uit tot verblijven. Dat kan
en draagt bij aan het versterken van de identiteit. De
weggelegd voor de IJsgang en de Multiplexgang, die
bijvoorbeeld in het gras onder de bomen. Met banken en
IJsgang en de Multiplexgang vormen hierbij de primaire
als smalle straten het gebied doorwaadbaar maken voor
sport- en spelaanleidingen is het kadepark voor iedereen
verbindingen.
voetgangers.
te gebruiken, bijvoorbeeld voor picknick, BBQ, luieren en
In de ‘binnenwereld’ van het complex bieden vier pleinen
Binnen het complex bevinden zich vier pleinen die
andere publieke activiteiten.
ruimte voor verblijven en vertoeven. Het zijn intieme en
uitnodigen tot verblijf en ontmoeting. Het is de uitgesproken
In het royale kadepark is ook ruimte voorzien voor een
verrassende plekken die uitnodigend zijn voor bewoners én
wens (ook van de bezoekers van de inloopdagen) om deze
paviljoen met een terrasruimte rondom, vergelijkbaar met de
bezoekers van De kaai. Ieder van de pleinen heeft een eigen
plekken royaal te voorzien van bomen, planten en water.
Kop van de Wilhelminapier. De Pindakaaspotten houden er
karakteristiek. Zij nodigen alle op een eigen manier uit tot
Elk van de plekken krijgt een ander karakter en mogelijk
hun plek en krijgen een nader te bepalen functie (klimmen,
ontmoeten.
gebruik.
informatiepunt, kiosk, etc.).
Er is een centraal plein waar onder een dak van bomen
Aan de monding van de Nassauhaven krijgt het kadepark
ruimte is voor kleine evenementen en voor verpozen.
Stedelijke kade
het karakter van een getijdenoever. Het is een royale versie
Het Sponsplein (voorheen Brandweerplein) ligt deels
Het profiel en de inrichting van de stedelijke kade langs
van de al aangelegde natuurlijke oever in de Nassauhaven.
onder het hoge bruggebouw. Hier voorzien we veel ruimte
de Koningshaven wordt gecontinueerd voorlangs het
Men kan hier heel dicht bij het water komen, een grote
voor plantvakken, bomen, water en ruimte voor spel en
monumentale gebouw van De kaai. Zo ontstaat er
wens van veel Rotterdammers. De dynamiek van het
ontspanning. Het Sponsplein speelt een belangrijke rol in
samenhang in de openbare ruimte langs het Hefkwartier
rivierenlandschap en de bijzondere natuur wordt er
de waterhuishouding. Waar voorheen het Becelhuis stond,
richting Entrepot en Kop van Zuid. Of het talud hier blijft
beleefbaar door verschillende getijdentrappen en terrassen.
voeren drie stegen naar een klein intiem plein met een
of dat er een rechte kademuur wordt gemaakt is nader te
Een steigerpad (bijvoorbeeld van hergebruikte loopbruggen
waterelement. Er is ruimte voor een klein terras. Tot slot is er
onderzoeken.
uit de fabriek) en een uitzichtplek maken de getijdenoever
een hof, omsloten door een (fabrieks)muur met ruimte voor
Er is alle aanleiding (klimaat, natuur, sfeer) om de stedelijke
toegankelijk.
een ‘monumentale’ stadsboom.
kade te voorzien van een goede groenstructuur (bomen en plantvakken). Deze doet ook dienst als waterkering.
58 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Inrichting van de openbare ruimte
4 - Landschap
Kadepark
kade
ka
de
IJsgang
Hefkwartier
Kadepark fontein plein
Spons plein
centrale plein
Becel hof
Kadepark ka d
e
IJsgang
Mulitplexgang Kloksteeg
Mulitplexgang
Getijdenoever
Roentgenstraat Nassauhaven
1:1000 Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 59
Kades
4 - Landschap
Eerder beschreven we de inrichting van de kades van De kaai al op hoofdlijnen. Hiernaast tonen wij de doorsnedes van de kades. Van belang is de verschillende huidige en toekomstige
+3.6m NAP +3m NAP
+3m NAP
hoogtes van de openbare ruimte. Op dit moment is de maaiveldhoogte van de kades circa +3m NAP. Om wateroverlast door overstroming vanuit de Nieuwe Maas te voorkomen wordt de nieuwe maaiveldhoogte +3.6m NAP. Het vloerpeil van De kaai is +4m NAP.
Doorsnede ter hoogte van de Nassaukade / Koningshaven
Hoogteverschillen tussen de lagere en de hogere kades worden op een comfortabele en aantrekkelijke manier overbrugd, bijvoorbeeld met royale luie trappen of met hellingen die voor iedereen toegankelijk zijn. We houden rekening met de verschillende waterstanden in de Nieuwe Maas en proberen toch het contact met het water te vergroten. In de monding van de Nassauhaven krijgt het kadepark daarom een getijdenoever met een
+4m NAP
+3.6m NAP
steiger(pad).
+3m NAP
+3m NAP
De kades zijn toegankelijk voor voetgangers en fietsers, maar niet voor automobilisten. Er is een uitzondering voor hulpdiensten en verhuizingen. Ook de mogelijkheid van bevoorrading (met venstertijden) en kleine logistiek via de
Doorsnede ter hoogte van de Nassaukade / Plantage met (bestaande) bomen in volle grond (+3m NAP)
kades wordt in de volgende planfase nog nader onderzocht. Om de overgang te maken van de gebouwen naar de openbare ruimte van de kade is er een circa 2 meter brede overgangszone (bijvoorbeeld van hergebruikte stelconplaten). Bomen zijn een belangrijke kwaliteit in het kadepark. Waar mogelijk behouden we de aanwezige bomen op de kade. We voegen ook diverse soorten bomen toe die bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en die beschutting en
+4m NAP
+3.6m NAP
+3m NAP
schaduw bieden op hete dagen.
Doorsnede ter hoogte van de Nasauhaven / getijdenpark
60 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Kades
4 - Landschap
pomphuis en steiger
kade
Kadepark ka
de
plantage met zitplekken voorzone
Kadepark paviljoen
terras pindakaaspotten
Kadepark ka d
e
getijdenoever
steigerpad
1:1000 Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 61
Kades
4 - Landschap
Kadepark
Getijdenoever 62 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Kades
4 - Landschap
Park Somerlust, Amsterdam
Westerkade, Rotterdam
Oude Plantage, Rotterdam
Nico Koomanskade, Rotterdam
Eiland van Brienenoord, Rotterdam
Getijdenpark Nassauhaven, Rotterdam
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 63
Pleinen - Centrale plein
4 - Landschap
Het centrale plein van De kaai is tevens dé ontmoetings-
+4m NAP
ruimte in het complex voor bewoners en bezoekers. Het plein grenst direct aan de monumentale Emballagehal die
IJsgang
een publieke bestemming krijgt. Op het plein is volop ruimte voor vertoeven en ook voor kleinere evenementen, zoals een markt of voorstelling. De sfeer wordt bepaald door een
cultuur
carré van bomen in halfverharding, die het plein een intiem
wonen wonen
+3m NAP Emballagehal
en uitnodigend karakter geven.
Bomen in halfverharding
cultuur
Watertap
+3m NAP
+ 3.00 NAP
+4m NAP
+4m NAP Mulitplexgang bedrijven
wonen
Schaal 1:250 64 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Pleinen - Centrale plein
4 - Landschap
Toegankelijk voor iedereen
Volle grond ten behoeve van bomen
+4m NAP +3m NAP
+3m NAP
Publiek plein met ruimte voor evenementen
Schaal 1:200 Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 65
Pleinen - Sponsplein
4 - Landschap
Het Sponsplein bevindt zich op de plek waar de brandweer zich vroeger opstelde. Water en de sponswerking van de bodem zijn de inspiratie voor de voorgestelde inrichting. We denken aan een plek waar het goed toeven is, onder de bomen of in het gras, met ruimte voor spel en vertier. Objecten, relicten en installaties uit de margarinefabriek
parkeergarage
de plek vertellen. Bijzonder is natuurlijk het Bruggebouw op grote hoogte. Zo hoog, dat zon kan toetreden op het plein en bomen van formaat hier goed mogelijk zijn. Het Sponsplein ontsluit aanliggende gebouwen, waaronder de huidige parkeerga-
fietsenstalling
kunnen daarvoor dienen en bovendien de geschiedenis van
+3m NAP
+3m NAP
bomen
cultuur
+ 3.25 NAP
rage. Het is daarmee ook een plek van binnenkomst voor bewoners en bezoekers. Het Sponsplein is belangrijk voor plantvakken
zowel de waterberging als voor de gewenste stadsnatuur van De kaai.
voorzieningen
+3.5m NAP + 3.00 NAP speelplek +3.75m NAP +3m NAP
halfverharding waterelement
+4m NAP
Multiplexgang
+4m NAP
wonen
wonen bedrijven
voorzieningen
Schaal 1:250 66 | VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten |
Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
Pleinen - Sponsplein
4 - Landschap
Wateropslag voor De kaai
Sport en spel in het groen
+3m NAP
+3.65m NAP
+3m NAP
Sponspark
Schaal 1:200 Masterplan De Kaai, Rotterdam, NL
| VORM | Amvest | Gemeente Rotterdam | Mecanoo | Urbanisten | 67