[24bb003040] Bijlage 2 behorende bij 24bb003051 - Bijlagenboek Dynamoblok - Fase 1

Dynamoblok - Fase 1 Ontwerpbestemmingsplan

Opgesteld door: KuiperCompagnons

datum:

5 oktober 2022

Stadsontwikkeling Ruimte & Wonen, Bureau Bestemmingsplannen

Vastgesteld d.d.:

........

Postbus 6575 3002 AN, Rotterdam

Bijlagen bij de toelichting

Bijlage 1 Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030, gemeente Rotterdam, juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030. Juli 2021

Colofon. Opdrachtgever Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling Gebiedsontwikkeling

Samenwerking Stadsbeheer Maatschappelijke Ontwikkeling

Productontwikkeling Stadsontwikkeling Kernteam Motorstraatgebied

Visualisatie en vormgeving Stadsontwikkeling Afdeling Ruimtelijk Ontwerp & Advies Layout Marzel de Lang

Voor meer informatie Stadsontwikkeling, afdeling ROA E-mail: secretariaatrwso@rotterdam.nl Telefoon: 010 - 489 57 13

Rotterdam, Juli 2021

Foto cover: Zicht op het Motorstraatgebied vanuit de Valkeniersweide

2

Juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Doorsteek van de Dordtsestraatweg naar de Batterijstraat

Inhoudsopgave. [PDF: Je kunt in onderstaande inhoudsopgave klikken om naar een onderwerp te gaan. Ben je al bekend met de ontwikkelingen op de diverse (beleids)thema’s in Rotterdam Zuid? Klik dan snel door naar de Ontwikkkelvisie op pagina 42.]

Inleiding.6 Locatie en context Historische ontwikkeling Stedenbouwkundige randvoorwaarden (2009) Ontwikkelingen sinds 2009 Studie Juurlink en Geluk (2018) Lopende ontwikkelingen (2021) Ambitie en opgave

Ontwikkelingen op thema’s.

6 8 10 12 14 16 18

20

Verstedelijking  20 Wonen22 Werken24 Maatschappelijke voorzieningen 26 Bereikbaarheid28 Parkeren30 Buitenruimte32 Duurzaamheid36 Samenvatting en conclusies  40

Ontwikkelvisie.42 Hoofdlijnen Ontwikkelvisie 42 Fijnmazig en stevig grid 44 Randen versterken 48 Verbindingen met omgeving versterken 50 Mobiliteitsstrategie52 Programma ontwikkelplots 54 Woonprogramma ontwikkelplots 56 Niet-woonprogramma ontwikkelplots 58 Beeldkwaliteit60 Buitenruimte Motorstraatgebied 64 Opgaven bij het verbinden met de omgeving 80

Vervolgproces.82 Bijlagen.84 Bestemmingsplan Motorstraatgebied 84 Randvoorwaarden 2009 versus Ontwikkelvisie 2021 86 Welstandsparagraaf Motorstraat en Landbouwbuurt 88 Eigendomsverhoudingen90 Conflicten kabels en leidingen 92 Buitenruimte stand van zaken eind 2020 93

4

Juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Zicht op de Strevelsweg en winkelcentrum Zuidplein vanuit Verzamelgebouw Zuid

Inleiding. Locatie en context Het Motorstraatgebied ligt centraal in Rotterdam Zuid naast winkelcentrum Zuidplein, openbaar vervoersknooppunt Zuidplein en Rotterdam Ahoy. Het gebied wordt begrensd door de Vaanweg, de Strevelsweg, de Dordtsestraatweg en de Valkeniersweide en huisvest een mix aan bedrijfsruimte gebonden bedrijven, kantoorgebonden bedrijven, onderwijsinstellingen en andere consumentgerichte (maatschappelijke) voorzieningen. Daarnaast liggen er een aantal stadsbrede functies als het Ikaziaziekenhuis en scholen met in totaal circa 3.500 leerlingen. In totaal werken er ongeveer 3.700 mensen. En met de komst van de Startmotor wordt sinds kort ook in het midden van het gebied gewoond.

6

Juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Situatie Motorstraatgebied 2021

Het Motorstraatgebied is de laatste tien jaar een gebied in transitie. Dit is te merken aan de herontwikkeling en (door-)verkoop van bedrijfsmatig vastgoed dat kleurt van bedrijfsmatige functies als autogarages naar functies voor onderwijs, dienstverlening, zorg en wonen. Het gebied transformeert hierdoor langzaam van een gemengde werklocatie naar een gemengd woon-werkmilieu. Mede door de aanwezigheid van goed openbaar vervoer zet de gemeente Rotterdam de komende jaren in het kader van de verstedelijkingsopgave en in de invloedssfeer van Hart van Zuid in op de transformatie van het Motorstraatgebied. De bijzondere ligging aan de Valkeniersweide en de nabijheid van winkelcentrum Zuidplein biedt kansen om een nieuw stukje stad te ontwikkelen. Hiervoor moet de ruimtelijke potentie goed in kaart worden gebracht.

Tarwewijk

Bloemhof

Dordtselaan

Plein weg

Strevelsweg

n lei

lsp ve e r St

Valkeniersbuurt Landbouwbuurt

at

tra rs

g we

Strevelsweg

g we at

at ra

st iel

Zuiderparkweg

Valkeniersweide

dw

n Ta

J.L plein

a str se

at

d lin

ri so

s nte

Mo

Ikazia

t rd

Do

t aa str t mo aa str er

na

a str

rij

Dy Ci

Bus- en Metrostation Zuidplein Winkelcentrum Zuidplein

tte Ba

o ot

M

a

th

ig nL

at ra

t rts

Ja

Zuiderziekenhuis

Valkeniersweide Va a

nw eg

De Vaan

Ahoy

Zuiderpark

Zuiderpark

Inleiding

7

Inleiding.

Luchtfoto van het Motorstraatgebied in 1967

Historische ontwikkeling De stedenbouwkundige structuur van het Motorstraatgebied is terug te voeren op de ontstaansgeschiedenis. Honderd jaar geleden was het gebied een open polderlandschap ten westen van de losliggende enclave de Landbouwbuurt. De Dordtsestraatweg, die de route vormde tussen de toenmalige haven van Katendrecht en Dordrecht, doorsneed het gebied. In de jaren ‘30 worden grote delen van het polderlandschap bebouwd. Het nabijgelegen tuindorp Vreewijk ontstaat, waar de Dordtsestraatweg toen tot aan de Strevelsweg liep. Stedenbouwkundige R. Fledderus van de Cluster Stadsontwikkeling ontwerpt in 1954 een plan voor het westelijk gelegen Centrum-Zuid, wat hoofdzakelijk bestond uit verschillende verkeerspleinen. Wat wij nu kennen als Zuidplein, Ahoy en het Motorstraatgebied waren toen nog lege vlakten in de steeds dichter wordende stad. Halverwege de jaren ‘50 wordt op de kop van de Dordtsestraatweg het Verzamelgebouw Zuid van architect Maaskant opgericht. Dit is tezamen met enkele bebouwing langs de Jan Ligthartstraat, waaronder een klooster, de eerste bebouwing in het gebied. In dit klooster woonden paters die lesgaven op middelbare scholen in het gebied. In 1959 wordt besloten een metronet in Rotterdam aan te leggen, waarvan het tracé in Rotterdam-Zuid bovengronds zou komen te liggen.

Het plan voor een metroviaduct doorkruiste de intenties van het ontwerp voor Centrum Zuid voor het Zuidplein. In een nieuw ontwerp in 1960 komt daarom het gehele winkelcentrum op een opgetild maaiveld te liggen met daar onder een busstation en parkeergarage. De overdekte winkelstraten zijn uitsluitend toegankelijk voor voetgangers.

8

Juli 2021

In de jaren ‘60 wordt een groot deel van de bebouwing zoals we die nu kennen in het gebied gebouwd. De gebouwen, zoals het Ikazia ziekenhuis, werden georiënteerd op de Montessoriweg die toen als belangrijkste ontsluitingsweg van het gebied diende. Met het verleggen van de verbinding tussen de Pleinweg en Vaanweg en met de komst van de Strevelsweg werd het Motorstraatgebied van Zuidplein losgeknipt. De historische route van de Dordtsestraatweg liep hiermee dood op de huidige Verlengde Motorstraat. De bebouwing langs de Montessoriweg richt zich daarom met de achterzijde naar de belangrijkste invalsroute van Rotterdam Zuid. Het gebied heeft daardoor een naarbinnen gekeerd en introvert karakter. In de jaren ‘90 wordt langs de Strevelsweg, de belangrijkste invalsroute van Rotterdam Zuid, de ‘Poort van Zuid’ gebouwd. Het ensemble van twee woontorens heten je welkom in Rotterdam Zuid. Het Zuidplein fungeerde vanaf toen als infrastructureel knooppunt met daaromheen een groot aantal voorzieningen. Het Motorstraatgebied wordt in de huidige situatie omzoomd door verschillende infrastructuurlijnen die zorgen voor een barrière tussen het gebied en de direct omliggende stadsdelen.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Voor WOII bestaat het Motorstraatgebied uit een polderlandschap. Direct na de oorlog wordt een Nooddorp Zuidplein opgericht. De Dordtsestraatweg stopt hier bij bij de Strevelsweg.

De Strevelsweg en deel van de Vaanweg worden verlegd over het Zuidplein wat zorgt voor een achterkantsituatie van bebouwing langs de routes.

Midden jaren ‘50 wordt Verzamelgebouw Zuid haaks op de Dordtsestraatweg gerealiseerd.

Begin jaren ‘60 wordt het Metronet gerealiseerd. Hiervoor wordt de aansluiting van de Dordtsestraatweg op de Dordtselaan afgebroken. Het huidige verkeersknoop ontstaat.

Begin jaren ‘60 wordt een groot deel Motorstraat gerealiseerd. De Montessoriweg vormt de hoofdontsluiting van het gebied

Begin jaren ‘70 worden het complex Zuidplein en Ahoy gerealiseerd. De huidige structuur is een feit.

Inleiding

9

Inleiding. Stedenbouwkundige randvoorwaarden (2009) Het Motorstraatgebied is onderwerp van een voortdurend proces van transformatie. Dit wordt bezien in het licht van de gehele transformatie van Hart van Zuid; waarbij het gebied een hoogwaardige ‘leer- werk en zorg campus’ kan worden. In 2009 worden hiervoor stedenbouwkundige randvoorwaarden opgesteld. Zo wordt tegemoet gekomen aan de initiatieven van private partijen op de korte termijn en tegelijkertijd perspectief geboden voor de stedenbouwkundige ambities op de lange termijn. Karakter Het Motorstraatgebied is in 2009 sterk intern gericht en heeft weinig relaties met de omgeving. Het rommelige karakter moet plaats maken voor een hoogwaardig stedelijk karakter met relaties met de omgeving. Het gewenste hoogwaardige stedelijke karakter wordt vooral bereikt door de hoogwaardige en continue inrichting van de openbare ruimte en bebouwing die interactie aangaat met de straat. In 2009 is in bijna geen enkele straat een continue rooilijn aanwezig. De randvoorwaarden beschrijven dat de kleinschalige bedrijfsgebouwen (zoals garages en feestzalen) geleidelijk worden vervangen door onder andere kantoorgebouwen. Het samenvoegen van de verschillende scholen in een groot multi-functioneel gebouw is hier ook onderdeel van.

Door wonen toe te voegen aan de randen, met name in de strook langs de Valkeniersweide, krijgt het gebied een divers beeld dat past bij het gewenste hoogwaardige stedelijke karakter van het Hart van Zuid. In het algemeen wordt een beeld nagestreefd die recht doet aan de bijzondere bebouwing uit de wederopbouw periode, zoals het Verzamelgebouw Zuid.

Heldere structuur en verbinding omgeving Ten behoeve van het realiseren van een heldere structuur worden in de randvoorwaarden van 2009 nieuwe rooilijnen, bouwhoogten en accenten bepaald. Hierdoor ontstaat in combinatie met de gekozen profielbreedtes een sterk stedelijk beeld. Een belangrijk onderdeel is de nieuwe stedenbouwkundig hoofdopzet waarin de openbare ruimte als drager van kwaliteit wordt gezien. De basis hiervoor is een heldere structuur van oost-west en noord-zuid georiënteerde straten. De belangrijkste ingrepen zijn het doortrekken van de Montessoriweg en de Dynamostraat tot aan de Valkeniersweide en het verlengen van de Motorstraat in oostelijke richting tot aan de Strevelsweg. De buiten-

10

Juli 2021

ruimte krijgt zo een heldere structuur met een hoogwaardige inrichting. Het is de drager van de kwaliteit van het gebied. Door de nieuwe structuur sluit het gebied zowel ruimtelijk als verkeerskundig beter op de stad en zijn directe omgeving aan.

Programmatische zonering In het gebied is op dit moment al een menging van functies. Kantoren, bedrijven, wonen en bijzondere doeleinden vinden plaats naast en soms ook boven elkaar. De voorzieningen zijn niet overal hoogwaardig en de verdeling ervan kent geen optimum en lijkt lukraak te zijn. Vooruitlopend op een bestemmingsplanwijziging is nagedacht over een heldere programmatische zonering voor het gebied. De zonering neemt voor een deel de bestaande programmatische verdeling als vertrekpunt en verheldert deze. In de prominente Montessoriweg ligt het accent op bijzondere doeleinden (scholen en ziekenhuis). In de meer secundaire en minder publieke Dynamostraat is ruimte voor kantoren, bedrijvigheid en wonen. De aan deze straten parallel lopende Dordtsestraatweg behoudt haar hoofdzakelijke woonfunctie en vormt de scheidslijn tussen het Motorstraatgebied en de woonomgevingen van Vreewijk. De Motorstraat en Jan Ligthartstraat, vormen in programmatisch opzicht een bindmiddel tussen deze straten en omvat gemengde bebouwing. In 2009 vormt het wonen een marginaal onderdeel van het totale programma. In deze stedenbouwkundige randvoorwaarden wordt rekening gehouden met een tweetal uitwerkingen voor de zuidelijke strook aan de Valkeniersweide: een inzet op wonen ofwel een inzet op gemengde bebouwing met nadruk op kantoren. De woonvariant is hiernaast afgebeeld.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

30

19

30

8

18

16

16

/1

8

/1

18

34

18

Openbare ruimte structuur

maximale / indicatieve rooilijnen maximale bebouwingsvlak brede variant Casimirstraat

Definitie rooilijnen

hoogteaccent tot 70m (indicatief) basis 35m basis 15-25m basis 12-15m

Hoogtes

bestaand/gepland indicatief parkeren expeditiestraat

Ontsluiting auto

hoogteaccent bestaand/gepland

Accenten

gemengde bebouwing bedrijven & kantoren wonen bijzondere doeleinden

Programmatische zonering (uitwerking met inzet op wonen aan de Valkeniersweide)

Inleiding. Ontwikkelingen sinds 2009 Na de vaststelling van de Stedenbouwkundige Randvoorwaarden in 2009 zijn er veel ontwikkelingen geweest in het Motorstraatgebied; van renovatie, uitbreiding en nieuwbouw tot herinrichting van de buitenruimte. De transitie van het Motorstraatgebied naar een hoogwaardige 'leer-, werk-, en zorgcampus' is dus al reeds in gang gezet. Op de volgende twaalf locaties werd het volgende ontwikkeld. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.

Montfort en Zuiderparkcollege: nieuwbouw (2011) Landbouwtoren (2013) Sportmotor: multifunctionele sportaccommodatie (2015) Herinrichting Strevelsplein fase 1 (2015) Zorghotel Inspiratus: nieuwbouw (2016) Herinrichting Motorstraat (2017) Tijdelijke inrichting Jan Ligthartplein en Montessoriweg (2017) Avicenna College: uitbreiding en renovatie (2018) Tijdelijke inrichting Tandwielstraat (2018) Ikazia ziekenhuis: uitbreiding en renovatie (2011-2019) Tijdelijk kunstproject 'Home switi home' (2020) Startmotor: nieuwbouw ca. 550 woningen (2020)

2

4

5 6

12

11

1

10

9 3

8 7

Luchtfoto 2020

12

Juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

1

2

4

5

6

7

9

11

Inleiding

3

7

8

10

12

13

Inleiding. Studie Juurlink en Geluk (2018) In het kader van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid is bij een aantal scholen in het Motorstraatgebied de vraag ontstaan of het gebied rondom de Motorstraat zou kunnen doorgroeien tot een campus. In 2018 onderzoekt bureau Juurlink en Geluk de mogelijkheden. Van oudsher huisvest het Motorstraatgebied een bedrijventerrein, een ziekenhuis en een enkele school. In de afgelopen decennia zijn daar steeds meer scholen bijgekomen. De scholen werkten de afgelopen jaren hard aan de nieuwbouw dan wel verbouw van hun vastgoed. De kwaliteit en veiligheid van buitenruimte en de synergie met de omgeving (zoals bijvoorbeeld het park) bleven vooralsnog hierbij achter. De scholen en de gemeente Rotterdam vragen in 2018 Juurlink en Geluk een visie te ontwikkelen voor het gebied rondom de Motorstraat. Samen met de scholen en andere belangrijke stakeholders zijn de wensen en kansen voor dit gebied onderzocht. Het Motorstraatgebied lijkt een gebied in transitie, zo neemt het percentage bedrijven af en het percentage wonen toe. In combinatie met de ontwikkelingen bij Hart van Zuid maakt dit de doorgroei naar een volwassen stadscampus voor leren, wonen en werken aannemelijk.

Aanbevelingen die uit de studie voortkomen zijn: Maak een stedenbouwkundige strategie voor de komende 10 jaar; Zorg voor een programmering die past bij een levendig stuk stad (wonen, werken, leren); Versterk de verbindingen met de Valkeniersweide en de Landbouwbuurt; Realiseer open plinten, wat ervoor zorgt dat de campus uitnodigend oogt en als sociaal veilig wordt ervaren; Verzacht grenzen door het vergroenen van hek­werken die eventueel nog nodig zijn, zoals ballenvangers of rondom fietsenstallingen; Onderzoek een integrale aanpak van parkeren; Realiseer een duurzaam leefklimaat door een robuuste en aantrekkelijke groenstructuur voor mens en dier en integreer hierbij de wateropgave in de buiten­ ruimte.

·· ·· ·· ·· ·· ·· ··

Collage urban campus (Juurlink en Geluk)

14

Juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

atie

cht van open en dichte plinten

Overzicht van open en dichte plinten in 2018 (Juurlink en Geluk) torstraatgebied

27

27

situatie Verkenning Campus Motorstraatgebied

keren aan de gevel = dichte gevel

mpus Motorstraatgebied

Dichte gevel aan de straat bij het zorghotel

Inleiding

28

Glazen gevel zonder doorzicht bij de Sportmotor

15

Inleiding. Lopende ontwikkelingen (2021) Sinds het vaststellen van de stedenbouwkundige randvoorwaarden (2009) en de studie van Juurlink en Geluk (2018) is het Motorstraatgebied onderwerp van een voortdurend proces van transformatie. Ontwikkelingen in de buitenruimte In 2019 wordt naar aanleiding van de studie van Juurlink en Geluk het Jan Ligthartplein (toentertijd een tijdelijke parkeerplaats) en een deel van de Tandwielstraat tijdelijk ingericht als verblijfsruimte en slechts toegankelijk gemaakt voor voetgangers en fietsers. In 2020 is voor het Jan Ligthartplein (1) en omgeving een ontwerp gemaakt voor de permanente inrichting. Ook voor de Batterijstraat (2) naast de Startmotor wordt een ontwerp gemaakt. Op deze manier wordt meer ruimte voor de voetganger gecreëerd en worden meer prettige (groene) verblijfsplekken toegevoegd.

Gebouwde ontwikkelingen Naast lopende ontwikkelingen in de openbare ruimte zijn er ook lopende gebouwde ontwikkelingen. Momenteel wordt in het kader van Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) een sloop-nieuwbouwproject van 7 rijwoningen aan de Dordstestraatweg (3) gerealiseerd door Havensteder. Voor de herontwikkeling van Simeon en Anna (4) wordt door KAW Architecten het ontwerp uitgewerkt. Het complex van drie gebouwen rondom een parkeergarage met daktuin wordt door Maas Wonen in twee fasen ontwikkeld. In de eerste fase wordt het bouwdeel met 130 onzelfstandige intramurale woonzorgeenheden gebouwd. In de tweede fase wordt het bestaande gebouw gesloopt en worden in twee nieuwe gebouwdelen 86 sociale huurwoningen en 184 woningen in de vrije sector huur gerealiseerd. In de plint van het complex komen maatschappelijke en commerciële functies. Parallel aan het ontwerp van het gebouw wordt een inrichtingsplan voor de buitenruimte rondom de herontwikkeling van Simeon en Anna voorbereid. Hiermee wordt het Strevelsplein verder vergroend en de fietsverbinding tussen de Dordtsestraatweg en de Dordtselaan verbeterd.

16

Juli 2021

De Archipelschool (5) wordt in het kader van het Integraal Huisvestingsprogramma onderwijs herontwikkeld. Voor de naastgelegen verouderde gymzaal is vervangingsbudget beschikbaar. OIII Architecten maakt een integraal ontwerp voor de herontwikkeling van de school met de dubbele gymzaal. Hierbij wordt een extra doorsteek van het Motorstraatgebied naar de Valkeniersweide gerealiseerd. Deze doorsteek, voorgesteld in de stedenbouwkundige randvoorwaarden van 2009, zorgt voor een betere relatie tussen het Motorstraatgebied en de Valkeniersweide. Langs de Dordtsestraatweg (6) ligt ter hoogte van de Tandwielstraat een stukje braakliggend terrein dat tijdelijk is ingericht met kunst. Maskeradebouw ontwerpt voor deze locatie in samenwerking met New Industry een gebouw met een innovatief houtbouw concept. Voor de locatie wordt een Nota van Uitgangspunten voor de realisatie 36 woningen in de middenhuur opgesteld. Met deze ontwikkeling wordt een nieuwe doorsteek mogelijk gemaakt, waarbij het Motorstraatgebied in het verlengde van de Tandwielstraat beter met de Landbouwbuurt wordt verbonden. Om te kunnen voldoen aan de parkeereis op de relatief kleine plot, zal gebruik moeten worden gemaakt van reductiefactoren voor nabijheid OV, extra fietsparkeerruimte en deelauto’s. De Startmotor (7) werd door Amvest in 2020 opgeleverd met 566 woningen voor starters.

Het gebouw vormt met een levendige plint midden in het Motorstraatgebied mogelijk een aanjager voor de volgende tranche ontwikkelingen en initiatieven. Dit is bijvoorbeeld te merken aan de recente (door)verkoop van bedrijfsmatig vastgoed, zoals garagebedrijf/autoverhuur Korpershoek (8) en evenementenhal Diamond Plaza (9).

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Schets inzending architectenselectie Archipelschool + dubbele gymzaal

Voorlopig ontwerp Simeon en Anna

(OIII Architecten)

(KAW architecten)

4

2

8

7 9

6 3 5

1

Luchtfoto met daarop de lopende ontwikkelingen (2021) Inleiding

17

Inleiding. Ambitie en opgave Het toenemende vertrouwen in de ontwikkeling van het Motorstraatgebied is te verklaren door de grote vraag naar woningen, de diverse lopende ontwikkelingen en de nieuwe initiatieven. De uitwerking van deze ontwikkelingen in het Motorstraatgebied zullen uiteindelijk voor één geheel moeten zorgen. Hiervoor is behoefte aan een hernieuwd perspectief. De ontwikkelingen zullen samen moeten komen in een gebied dat wordt verdicht, groen en goed bereikbaar is. Ambitie Deze ontwikkelvisie biedt handvatten voor het doorontwikkelen van de reeds in gang gezette transitie van het Motorstraatgebied naar een levendig stukje stad als een hoogwaardige ‘leer-, werk- en zorgcampus’. Door een hernieuwd perspectief te ontwikkelen kan het Motorstraatgebied, als onderdeel van het stedelijk knooppunt Hart van Zuid, het komend decennium verder worden doorontwikkeld en verstedelijkt.

Opgave De ontwikkelvisie Motorstraatgebied biedt een vervolg op en update van het door het College van burgemeester en wethouders vastgestelde document ‘Stedenbouwkundige randvoorwaarden Motorstraatgebied - voortgangsfase 1’ uit 2009. De vastgestelde ‘Welstandsparagraaf Motorstraat en Landbouwbuurt’ uit 2009 die door de gemeenteraad is vastgesteld blijft van kracht. Deze biedt voldoende houvast voor verdichting en geeft de gewenste handvatten voor een architectonische uitwerking die past binnen de ambities voor het gebied. In dit document worden de stedenbouwkundige randvoorwaarden van 2009 dus herijkt. De herijking houdt rekening met ontwikkelingen op het gebied van beleidsthema’s, zoals verstedelijking, economie, maatschappelijke ontwikkeling, wonen, mobiliteit, parkeren, buitenruimte en duurzaamheid. De Vuistregels voor bouwen in de Stadswijken (2020) bieden hiervoor een globaal overzicht. In dit document ligt de focus op het Motorstraatgebied.

18

Juli 2021

Luchtfoto 2020 (foto: NPRZ)

Bij deze herijking zijn lopende ontwikkelingen geïntegreerd, nieuwe initiatiefnemers betrokken en stakeholders geconsulteerd.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Hart van Zuid

Motorstraatgebied

Ontwikkelingen op thema’s. Verstedelijking De Veranderstad (2019)

Structuurvisie Hart van Zuid (2015)

Met de omgevingsvisie wil Rotterdam richting geven aan de toekomst van de fysieke leefomgeving van de stad. De Veranderstad: op weg naar de Rotterdamse Omgevingsvisie beschrijft belangrijke keuzes, opties en agendeert kwesties. Hierbij worden vijf perspectieven gebruikt als kapstok: compact, gezond, inclusief, circulair en productief. Hart van Zuid en het Motorstraatgebied zijn als zoekgebied voor verstedelijking en als (toekomstig) interactiemilieu aangeduid. Het stedelijk knooppunt wordt daarnaast nog beter bereikbaar gemaakt met nieuwe openbaarvervoer verbindingen. Dit gebied leent zich daarom om door te ontwikkelen tot een stedelijk interactiemilieu met een mix aan functies.

De gemeente Rotterdam stelt in 2015 een visie op voor de verbetering van het centrum van Rotterdam Zuid: Structuurvisie Hart van Zuid. In de visie wordt ingezet op één centrum met twee krachtige hotspots: het Plein op Zuid en Ahoyplein. Daarnaast wordt ingezet op kwalitatieve verbindingen en openbare ruimtes. Hierdoor wordt Het Hart van Zuid een uitnodigende plek om te wonen, groeien en ondernemen. Belangrijke ingrepen in de Structuurvisie voor het Motorstraatgebied zijn o.a.: Betere bus- en metroverbinding en de herinrichting van het bus- en metrostation Zuidplein; Het verbinden van Plein op Zuid met de omgeving door o.a. een nieuwe passage te maken naar het Ikazia ziekenhuis in het Motorstraatgebied.

Strategische Verkenning Verstedelijking (2019) De Strategische Verkenning Verstedelijking (2019) is in het kader van de groei van de stad tot 2040 één van de bouwstenen voor de Omgevingsvisie van Rotterdam. De verkenning biedt een ontwikkelrichting voor nieuw planaanbod en gebeurt in vier stappen: 1. Verdichten bestaande plannen en prioritaire gebieden; 2. Beter benutten OV-knooppunten en metrolijnen; 3. Schaalsprong oost en Oude Lijn als metrokwaliteit; 4. Schaalsprong west. In de verkenning zijn Hart van Zuid én het Motorstraatgebied aangemerkt als locaties voor verdere verstedelijking rondom bestaande OV-knooppunten en metrolijnen. Door het bestaande openbaar vervoernetwerk optimaal te benutten kunnen nieuwe stedelijke knooppunten met een mix aan functies, zoals wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte/groen worden toegevoegd.

20

Juli 2021

·· ··

Om deze voorstellen te realiseren is de gemeente een intensieve samenwerking aangegaan met bouwbedrijf Ballast Nedam en Heijmans. In een publiek private samenwerking (PPS) gaan de partijen de komende twintig jaar van het gebied een bruisend stadshart maken. Het Motorstraatgebied maakt geen onderdeel uit van deze samenwerking.

Studie Centrum Zuid (2020) Afgelopen jaar (2020) is in het kader van de doorontwikkeling van Hart van Zuid en het Motorstraatgebied een eerste studie verricht door BURA voor de ontwikkeling van de twee gebieden op korte, middellange en lange termijn (2050). De toekomstige verbetering van de bereikbaarheid met nieuwe OV-verbindingen en de behoefte aan meer woningen zijn de belangrijkste aanleidingen. In het kader van de studie hebben een aantal workshops met stakeholders plaatsgevonden. De belangrijkste aanbevelingen zijn om toe te werken naar één Centrum Zuid en voor de korte termijn rekening te houden met de middellange en lange termijn (no-regrets).

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Hart van Zuid + Motorstraatgebied

De Veranderstad: op weg naar de Rotterdamse Omgevingsvisie (2019), afbeelding ‘ruimte voor goede groei’

Plein op Zuid Ikazia ziekenhuis, Motorstraatgebied

Structuurvisie Hart van Zuid (2015)

Ontwikkelingen op thema’s

21

Ontwikkelingen op thema’s. Wonen Thuis in Rotterdam, Addendum Woonvisie Rotterdam 2030 (2019) In 2019 heeft de gemeenteraad een aanvulling op de Woonvisie vastgesteld: de nota ‘Thuis in Rotterdam’, Addendum op de Woonvisie. De gemeente Rotterdam heeft samen met partners en belanghebbenden een agenda opgesteld voor voldoende en kwalitatieve woningvoorraad in de toekomst. Om iedereen in de toekomst een thuis in de stad te kunnen bieden en ons woningmarkt gezond te houden, zal de Rotterdamse woningvoorraad tussen nu en 2030 sterk moeten toenemen. Stadsbreed is de leidraad voor nieuwbouw - op de korte en lange termijn - met het oog op een betere balans: 20% sociaal segment, 30% middensegment, 30% hoger segment en 20% topsegment. Bij het verbeteren van de balans ligt de focus stadsbreed op het midden en hogere segment. Juist de middeninkomens zitten in de knel op de Rotterdamse woningmarkt. Het betreft vaak kleinere huishoudens, zoals net afgestudeerden met hun eerste baan, maar ook ouderen die hun koopwoning hebben verkocht en boven de inkomensgrens van de sociale doelgroep uitkomen. Ook gaat het om gezinnen met één of twee werkende ouders die (samen) net wat meer dan een modaal inkomen hebben. De nieuwbouw in het sociale segment heeft vooral tot doel de kwalitatieve mismatch tussen vraag en aanbod in het sociale segment op te lossen.

Want hoewel de totale voorraad nog steeds van voldoende omvang is gezien de sociale doelgroep in Rotterdam, zit er een aantal groepen in de knel: ouderen, studenten en jongeren. Met het langer thuiswonen van ouderen groeit de behoefte aan specifiek voor ouderen geschikte woningen.

Gebiedsatlas Ontwikkeling woningvoorraad, uitwerking Woonvisie 2030 (2018) De Gebiedsatlas geeft op wijksniveau nadere invulling aan de woningmarktsegmenten waarop de focus tot 2030 zou moeten liggen. De huidige woningvoorraad in het Motorstraatgebied kenmerkt zich - net als de rest van Vreewijk - door veel woningen van het sociale huursegment. De doelgroep is overwegend jong (zoals bij Startmotor) of oud (zoals bij Simeon en Anna). De bestaande woningvoorraad van de wijk Vreewijk - waar het Motorstraatgebied in ligt - heeft een sterke disbalans en heeft een tekort aan woningen in het midden- hoger en topsegment.

22

Juli 2021

In de Gebiedsatlas wordt het woningaanbod in het Motorstraatgebied verbreed naar midden- en hogere marktsegmenten en is er plek voor stedelijke gezinnen. Het gebied is hier een stedelijk woonmilieu met een mix aan hoog- en laagbouw dat ruimtelijk en sociaaleconomisch aansluit op zowel Hart van Zuid als Vreewijk. Er is een gevarieerd woningaanbod voor verschillende doelgroepen (starters, sociale stijgers, stedelijke gezinnen en senioren) in diverse prijssegmenten. De doorontwikkeling van het Motorstraatgebied, waarbij niet alleen in kwalitatieve zin maar ook in kwantitatieve zin woningen aan de voorraad worden toegevoegd, biedt kansen tot doorstroming voor sociale stijgers en ouderen uit de aangrenzende buurten, zoals de Landbouwbuurt, Tuindorp Vreewijk en Bloemhof. Hiermee kan de balans in de omliggende buurten ook verbeterd worden.

Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen (2020) Het kwaliteitsbeleid is een handvat om de woonkwaliteit te waarborgen en het gesprek hierover te voeren. De belangrijke aspecten hierbij zijn het gebruiksoppervlak (de fysieke woninggrootte), collectiviteit (het delen van functies en faciliteren van ontmoetingen), flexibiliteit (de mogelijkheid om het gebouw mee te laten bewegen met de behoefte van de stad), gebruikskwaliteit (wooncomfort) en woonkwaliteit per doelgroep (met onderscheid in studenten, jongeren, gezinnen, kleine huishoudens en ouderen).

Woondeal Zuidelijke Randstad (2019) Vorig jaar sloot Rotterdam de Woondeal Zuidelijke Randstad af met het Ministerie van Binnenlandse Zaken voor een versnelling en uitbreiding van de woningbouwopgave. Het gebied Noordrand Zuiderpark en omgeving, waaronder het Motorstraatgebied, komt in aanmerking voor de subsidie. Dit geldt als meer dan 50 procent van de huizen in het sociale en middensegment vallen en de bouw in 2022 start. Met het geld kan de gemeente naast de bouw van woningen ook aantrekkelijke voorzieningen en routes ontwikkelen. Bovendien ontstaat met de versnelde bouw meer doorstroming van mensen uit de omringende wijken die op zoek zijn naar een nieuwe woning.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Wonen aan de Valkeniersweide

Ontwikkelingen op thema’s. Werken Nota bedrijfsruimte Rotterdam (2019) Voor bedrijfsvestigingen en -ontwikkelingen in Rotterdam is de Nota Bedrijfsruimte Rotterdam (2019) het geldende beleidskader op stedelijk niveau. Het doel van de nota is om voldoende ruimte voor bedrijvigheid te waarborgen en om richting te geven aan een kwalitatieve en duurzame invulling van bedrijfslocaties in de stad. Het doel resulteert in vijf stedelijke ambities: 1. Behoud en zo goed mogelijk benutten van ruimte voor bedrijvigheid; 2. Ruimte en kwalitatief passende milieus voor de Nieuwe Economie; 3. Functiemenging stimuleren waar het kan, functiescheiding waar het moet; 4. Kansen voor verduurzaming benutten; 5. Verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit voor aantrekkelijke werkmilieus. Een stedelijk uitgangspunt in de Nota Bedrijfsruimte is slim en intensief ruimtegebruik van bedrijfsruimtes. Dit kan worden bereikt door bij nieuwe ontwikkelingen in de stad een vast aandeel van 10% van het te ontwikkelen BVO aan vastgoed voor bedrijfsruimtegebonden werkfuncties te reserveren. Daarnaast kunnen bedrijfsruimtes of bedrijfsverzamelgebouwen flexibel worden ingedeeld, bijvoorbeeld met verhoogde plinten die woon-bedrijfsruimten combineren. Ook kan op te transformeren bedrijventerreinen in de stad ruimte worden gereserveerd voor flexibele huisvestingsconcepten.

Bedrijfsruimtekoersen Rotterdam (2020) In de Bedrijfsruimtekoers (2020), de gebiedsgerichte uitwerking van de Nota Bedrijfsruimte, wordt het Motorstraatgebied aangemerkt als een gebied met een stedelijk interactiemilieu. Dit milieu kent de criteria van een hoogstedelijk karakter, een excellente multimodale ontsluiting en een aantrekkelijke stedelijk-dynamische uitstraling in de relatieve nabijheid van woonmilieus. Met name bij het laatstgenoemde criterium is het van belang om goed na te denken over de positionering van stedelijke voorzieningen, ontmoetingsplekken en de ruimtelijke kwaliteit. Ook kan in dit milieu actief worden ingezet op samenwerking tussen aanwezige partijen om investeringen te stimuleren.

24

Juli 2021

In het Motorstraatgebied ligt een kans voor de vestiging van bedrijven die aansluiting zoeken bij de expertise van de aanwezige onderwijs- en zorginstellingen. Denk bijvoorbeeld aan stageplaatsen voor leerlingen van het Techniek College. Het creëren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat sluit tevens aan op het gebiedsprofiel en de daarbijhorende doelstellingen van het Motorstraatgebied.

Nota kantoren Rotterdam (2019) De Kantorennota (2019) geeft tot 2030 richting aan de ontwikkeling van de Rotterdamse kantorenmarkt, met als voornaamste doel de markt qua vraag en aanbod goed te faciliteren in een duurzame kantorenvoorraad- en omgeving. Het Motorstraatgebied, als onderdeel van Hart van Zuid, is aangeduid als prioritair kantoren concentratiegebied, waar de kantorenwerkgelegenheid twee keer zo snel groeit als daarbuiten. In dit soort gebieden is nog veel incourant aanbod, waardoor transformeren nodig blijft. Transformatie biedt kansen voor functiemenging en verdichting, maar moet dan wel hand-in-hand gaan met nieuwbouw.

Kantorenkoersen Rotterdam (2020) In de Kantorenkoers Rotterdam (2020), de gebiedsgerichte uitwerking van de Nota Kantoren, zal in Hart van Zuid en het Motorstraatgebied door transformatie op korte termijn een krimp van de kantoorvoorraad volgen tot een niveau van 65.000 m² vvo. Dit betekent een afname van 8.000 m² vvo in vergelijking met de situatie begin 2019. Aanvulling van de voorraad met kwalitatief hoogwaardigere kantoren lijkt aan de orde in de periode na 2023. In het Motorstraatgebied dient het aanbod op peil te worden gebracht door transformatie van de bestaande voorraad en herontwikkeling gericht op kleinschalige kantoren. In de komende jaren zal bijna de helft van de kantorenvoorraad (ruim 30.000 m²) moeten worden geüpgraded om in 2023 te beschikken over tenminste energielabel C. Ahoy zal –mede door een nieuw hotel en horeca- de zakelijke markt beter aan zich kunnen binden en dit biedt perspectief op nieuwe kantoren.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Verzamelgebouw Zuid (foto: Peter Schmidt)

Ontwikkelingen op thema’s. Maatschappelijke voorzieningen Nationaal Programma Rotterdam Zuid (2011) De plannen het Motorstraatgebied vallen binnen het bereik van het programma Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ). Dit programma zet in op het verbeteren van het opleidingsniveau, de arbeidsparticipatie en de kwaliteit van de woningen van de inwoners in Rotterdam Zuid met als doel te komen tot een aantrekkelijk woon- en verblijfsklimaat. Door te investeren in de pijlers school, werk, cultuur en wonen verwacht Rotterdam Zuid een aanzienlijke bevolkingstoename en een verbetering in de sociaaleconomische kenmerken. Het programma NPRZ beïnvloedt hiermee ook de voorzieningenbehoefte in het gebied.

Handelingsperspectief wijk Vreewijk (2015) In het kader van NPRZ werd in 2015 een handelingsperspectief voor de buurt Vreewijk opgesteld. In dit document wordt de wens uitgesproken om het Motorstraatgebied van een weinig levendig gebied te transformeren in een gemengd stedelijk gebied. Er wordt daarvoor ingezet op de aanwezige maatschappelijke voorzieningen zoals het Ikazia ziekenhuis en een aantal onderwijsinstellingen. In het perspectief wordt het gebied verrijkt met nieuw woonprogramma voor jongeren en ouderen en komt er plek voor maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

Referentie waarden maatschappelijke voorzieningen (2020) Met een verwachte groei van het aantal inwoners in het Motorstraatgebied is het belangrijk om ook de wensen voor onderwijs, sport, recreatie, cultuur, zorg en welzijn in kaart te brengen. Met de Referentiewaarden maatschappelijke voorzieningen (2020) wordt inzichtelijk gemaakt hoeveel en welke maatschappelijke voorzieningen in een gebied nodig zijn. Deze berekening wordt vanuit de bredere context gemaakt, wat wil zeggen dat ook de bestaande en toekomstige planvoorraad in en rondom het gebied wordt meegenomen. Onderwijs Op het gebied van onderwijs is het zogenaamde Herontwerp VO op Zuid (de ‘Schuif op Zuid’) van belang, de herstructurering van het voorgezet onderwijs in Rotterdam Zuid. In 2024 heeft Rotterdam Zuid als ambitie om drie goed bereikbare onderwijsclusters te ontwikkelen waar de jeugd van Rotterdam Zuid een gevarieerd aanbod aan

26

Juli 2021

opleidingen vindt en volop kansen heeft om door te stromen. Eén cluster wordt voorzien rondom Ahoy en Zuidplein, nabij het Motorstraatgebied. In het Motorstraatgebied zijn momenteel drie middelbare scholen aanwezig, te weten het Zuiderpark College, het Montfort College en het Avicenna College. Voor deze scholen wordt in de toekomst geen capaciteitsprobleem verwacht. Bij het Zuiderpark- en Montfort College is de groei binnen het huidige gebouw op te vangen en de groei van het Avicienna College wordt tijdelijk opgevangen in Verzamelgebouw Zuid. Het Techniek College (beroepsonderwijs) heeft geen capaciteitsvraag. Recreatie, cultuur en sport In het gebied ligt sportcentrum de Sportmotor. Behalve een gymzaal voor basisonderwijs en kleinschalige trainingen, zit er ook een competitiesporthal met ruimte voor publiek en een verenigingsruimte. Ook is er een commerciële sportschool en een fysiotherapiepraktijk in gevestigd aanwezig met daarin een sportschool. Het huidige tekort aan capaciteit voor bewegingsonderwijs wordt opgelost door de bestaande gymzaal aan de Jan Ligthartstraat 6 (bij SO De Archipel) te vervangen voor een dubbele gymzaal. In de toekomst wordt geen extra vraag naar voorzieningen op gebied van recreatie, cultuur of sport verwacht gezien deze reeds in Hart van Zuid reeds aanwezig zijn of gepland.

Zorg en welzijn Wordt de focus verlegd naar de buurt Vreewijk, dan is relevant dat deze wijk voor 20% (met een verwachte groei naar 22,2%) uit 65 plussers bestaat. Deze situatie vraagt om méér woningen maar ook extra’s op gebied van zorg, recreatie en cultuur. De transformatie van Simeon en Anna van (voormalig) zorg- en verpleeghuis tot een moderne woonlocatie met zorgunits én zelfstandige woningen, biedt mogelijkheden om voor de doelgroep senioren extra’s toe te voegen. Zo is er op de begane grond van de nieuwbouw ruimte voor verschillende medische voorzieningen, waardoor het complex kan uitgroeien tot spil van de (omliggende) wijk(en). Momenteel is geen behoefte aan extra medische bedrijvigheid gezien de aanwezigheid van het Ikazia ziekenhuis, Zorghotel Intermezzo en het toekomstige Simeon en Anna. Het Ikazia ziekenhuis zet in op de intensivering van haar activiteiten op het huidige terrein.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Zorghotel Intermezzo

Ontwikkelingen op thema’s. Bereikbaarheid Het Motorstraatgebied wordt in het zuiden begrensd door de Vaanweg, in het westen en noorden door de Strevelsweg en in het oosten de Dordtsestraatweg. De verbindingen met en bereikbaarheid van winkelcentrum Zuidplein, het OV-knooppunt en de omringende buurten worden ervaren als een barrière. Een gebied dat hoofdzakelijk wordt gedomineerd door autoverkeer vraagt in het kader vande ontwikkelambitie een andere inrichting, waarbij langzaam verkeer meer centraal komt te staan. Hart van Zuid Aan de overzijde van de Strevelsweg ligt Hart van Zuid, dit gebied is de komende jaren volop in ontwikkeling. In de plannen wordt uitgegaan van verbinden, vertragen en ontmoeten. Het huidige bus- en metrostation krijgt een efficiënter en gebruiksvriendelijkere inrichting en routing. Dit levert een betere aansluiting op het Plein op Zuid en winkelcentrum Zuidplein op. Fiets-en wandelroutes in het gebied krijgen een logischere opzet en er is een fietsenstalling met plek voor tussen de 1.100 en 1.300 fietsen gepland. De ligging van het Motorstraatgebied nabij Hart van Zuid en de daarmee gepaard gaande aansluiting op openbaarvervoer, biedt kansen voor het gebied met betrekking tot de ontwikkeling en de bereikbaarheid.

fietsen en wandelen. Als het wegprofiel van deze verkeersader op termijn versmald wordt, leidt dit ook tot een beter oversteekbaarheid van de Strevelsweg en een betere bereikbaarheid tussen Zuidplein en het Motorstraatgebied voor fietsers en voetgangers. Multimodaal stedelijk knooppunt Hart van Zuid en het Motorstraatgebeid zijn benoemd als multimodaal stedelijke knooppunt met ontwikkelpotentie: de mate waarin zij met verschillende vervoersmiddelen bereikbaar zijn, bepaalt deels hun vermogen om economisch te groeien. Door de openheid naar de omgeving te vergroten en de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van de stedelijke knooppunten te versterken, worden ook deze gebieden nadrukkelijker onderdeel van de stad als geheel.

Stedelijk Verkeersplan Rotterdam (2017) Het Stedelijk Verkeersplan schetst hoe we op langere termijn een betrouwbaar functionerend stedelijk netwerk kunnen creëren, waarbij de verschillende soorten vervoer (voetganger, fiets, auto en OV) meer in evenwicht met elkaar kunnen functioneren. Nieuwe openbaar vervoer verbindingen Op de langere termijn worden multimodale oeververbindingen gerealiseerd waardoor Rotterdam-Zuid beter met de binnenstad en aan de stadsdelen West en Oost verbonden wordt via het OV-knooppunt Zuidplein. Hiermee zal het Motorstraatgebied meer en gemakkelijker toegang krijgen tot (hoogwaardig) openbaar vervoer. De maatregelen spelen in op de verstedelijking. Ook dragen de maatregelen bij aan het verbeteren van de leefkwaliteit en het vergroten van kansen voor mensen door een kortere reistijd naar werk en onderwijsinstellingen. Vergroening en verbreding stadsboulevards Meerdere stadsboulevards, zoals de Strevelsweg, worden op termijn heringericht met meer ruimte voor fietsers en voetgangers. De ruimte die beschikbaar komt bij het verminderen van het aantal rijstroken kan een belangrijke bijdrage leveren aan een veiliger netwerk voor

28

Juli 2021

Rotterdamse Mobiliteitsaanpak (2020) De gemeente Rotterdam kiest voor een gezonde en bereikbare stad met de Rotterdamse Mobiliteits Aanpak: een ambitieus plan om actieve en gezonde mobiliteit meer ruimte te geven en zo bij te dragen aan slimme groei van de stad. Binnen het Motorstraatgebied is met de tijdelijke inrichting van het Jan Ligthartplein al een start gemaakt met dit soort gezonde mobiliteit. Meer recentelijk is met het afsluiten van de Batterijstraat voor doorgaand verkeer eveneens meer verblijfsruimte gecreëerd. Het streven is om dit principe van inrichten met een autoluw of autovrij karakter ook op andere delen van het Motorstraatgebied toe te passen zodat de rijdende of stilstaande auto niet langer het straatbeeld domineert en de ruimte die ontstaat voor fietsers, voetgangers en groen in te vullen. Dit betekent dat er slimmer moet worden omgegaan met de autobewegingen door deze te beperken tot een aantal wegen in het gebied. Op deze wijze kan een scheiding worden gemaakt tussen autoverkeer en langzaam verkeer hetgeen de verkeersveiligheid ten goede komt.

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Stedelijk Verkeersplan Rotterdam (2017), kaart vitale economie

Stedelijk Verkeersplan Rotterdam (2017), kaart mobiliteitsstrategie

Ontwikkelingen op thema’s

29

Ontwikkelingen op thema’s. Parkeren Beleidsregeling Parkeernormen Auto en Fiets gemeente Roterdam (2018) De Beleidsregeling Parkeernormen Auto en Fiets gemeente Rotterdam (2018) heeft als doel om bij nieuwe bouwontwikkelingen voldoende parkeergelegenheid te garanderen voor auto’s en fietsen voor de beoogde functies. Ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening wordt ‘voldoende parkeergelegenheid’ gedefinieerd als de parkeercapaciteit voor auto en fiets die een optimale balans oplevert tussen de volgende gemeentelijke beleidsdoelen: Stimuleren duurzaam vervoer in een aantrekkelijke, leefbare en gezonde stad. Verhogen kwaliteit van de openbare ruimte (balans op straat) en van gebouwen. Versterken van de bereikbaarheid voor sociaal en economisch functioneren van de stad. Ruimtelijke (her)ontwikkeling: accommoderen woningvraag en (her)ontwikkelen van locaties. Evenwichtige verdeling financiële lasten over gemeente, investeerders, huurders en bezoekers. De beleidsregeling maakt onderscheid in gebiedsindelingen voor parkeernormen. Het Motorstraatgebied ligt in de Zone Stadswijken. Voor deze zone gelden bepaalde normen voor aantallen parkeerplaatsen per functie, loopafstanden, vrijstellingen en afwijkingen. Het parkeerbeleid biedt mogelijkheden om bij inzet op alternatieven voor de privéauto tot een lagere parkeereis te komen.

Denk aan extra parkeerplekken voor de fiets, Mobility as a Service (mobiliteitsdienst: gebruik in plaats van bezit), dubbelgebruik van parkeerplaatsen en autodelen. Ook de groei van elektrische auto’s wordt opgevangen door voldoende laadinfrastructuur, zowel in de openbare ruimte als bij het parkeren op eigen terrein, te voorzien. Nieuwe collectieve parkeervoorzieningen op eigen terrein moeten voorbereid zijn op laadinfrastructuur (EV-Ready eis). Wanneer gebruik wordt gemaakt van bijzondere vrijstellingen op de parkeernorm geldt dat bewoners/gebruikers van het betreffende pand uitgesloten zijn van parkeervergunningen op straat.

·· ·· ·· ·· ··

30

Juli 2021

Nota Beleid en Vergunningen Deelauto’s Het gebruik van deelauto’s is één van de pijlers van duurzaam mobiliteitsbeleid in de stad. De ‘Nota Beleid en Vergunningen Deelauto’s (2020) ’ heeft tot doel kaders te scheppen voor het omgaan met autodelen in samenhang met de reeds geformuleerde hogere beleidsdoelen op de gebieden van een vitale economie, een gezonde stad en een aantrekkelijke woonstad. Het concept van de deelmobiliteit zet in op gezamenlijk gebruiken van een auto. Dat kan op basis van een overeenkomst worden geregeld tussen particulieren/bedrijven en een deelauto aanbieder of tussen particulieren onderling. Autodelen draagt bij aan het verminderen van het autobezit, het autogebruik in een stedelijke omgeving en het verminderen van CO2 uitstoot en sluit daarmee aan op de strategische beleidsdoelen van het Stedelijk Verkeersplan Rotterdam. In Rotterdam zijn drie verschijningsvormen van autodelen opgenomen in beleid. Gebiedsgericht (meerdere bouwplots in een gebied); Aanbiedersgericht (autodelen op straat); Bouwplot gericht (autodelen in een bestaand/renovatie/nieuwbouw vastgoed project). Voor alle vormen geldt dat de gemeente faciliteert maar niet initieert of organiseert.

Voor het Motorstraatgebied lijkt de bouwplotgerichte variant het meest kansrijk omdat de initiatiefnemer hiermee (binnen een gebied waar betaald parkeren geldt) een korting kan verkrijgen op de parkeernormen. Hierdoor hoeven er minder parkeerplaatsen op eigen terrein te worden aangelegd. In Rotterdam-Zuid wordt deelmobiliteit momenteel slechts beperkt toegepast in delen van Feijenoord en Charlois.

·· ·· ··

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Zicht vanuit Verzamelgebouw Zuid op de parkeerplaats, Dordtselaan en de skyline

Ontwikkelingen op thema’s. Buitenruimte Visie Openbare Ruimte Rotterdam (2021) In de Visie Openbare Ruimte Rotterdam worden drie doelen voor de stad Rotterdam benoemd, waarbij wordt gesteld dat elke herinrichting bij zou moeten dragen aan een of meer van deze doelen. Doel 1: Groenere en duurzame stad We willen het groen voor mens en dier in de openbare ruimte uitbreiden. Daarmee zetten we ook in op meer waterberging, minder hittestress en grotere biodiversiteit. Als concrete maatregel wordt o.a. het vervangen van steen door groen in straten en op pleinen benoemd. Het groen moet daarnaast beter en bestendig worden. De openbare ruimte moet prettig in het gebruik en ecologisch verantwoord zijn. Dit kan o.a. door een grotere diversiteit te bereiken in het gebruik van parken / verblijfsplekken maar ook door betere en effectievere verbindingen tussen plekken en met het buitengebied en het vergroten van de biodiversiteit. Doel 2: Openbare ruimte van en voor iedereen De 'superdiversiteit' van Rotterdam vraagt om een inclusieve, toegankelijke openbare ruimte waar iedereen een plek heeft. We willen een stad die sociaal en fysiek toegankelijk is voor iedereen. Dit kan o.a.

door een gastvrije en sociaal toegankelijk openbare ruimte te creëeren; de fysieke toegankelijkheid van de openbare ruimte te verbeteren en overgangszones tussen woning en trottoir te verbeteren waarmee de wisselwerking tussen gebouw en openbare ruimte in de zogeheten drempelzones wordt versterkt. Daarnaast willen we een openbare ruimte die ontmoetingen mogelijk maakt en uitnodigt tot alledaags en recreatief bewegen. Maatregelen zijn meer en betere groene verbindingen binnen de stad en met het buitengebied, een openbare ruimte scheppen die gevarieerde speelen sportactiviteiten aanbiedt, prettige zones heeft om te kunnen verblijven en ontmoeten en voldoende ruimte geeft voor het vrije spel. Doel 3: Ruim baan voor fietser en voetganger De verdichting van de stad kan alleen als het aandeel voor voetgangers, fietsers en OV-gebruikers ten opzichte van de auto toeneemt. Dit vraagt om meer bewegingsruimte voor de voetganger en fietser in de openbare ruimte met aandacht voor gebruikscomfort. Kortom, we willen een stad waar gewandeld en gefietst

32

Juli 2021

wordt. Maatregelen die hiervoor kunnen worden genomen zijn onder andere meer ruimte maken voor de fietser en voetganger, de positie van voetganger en fietser centraal stellen in het ontwerp, stimuleren van gebruik van het OV, werken aan een parkeerstrategie door slimmer gebruik te maken van al bestaande parkeervoorzieningen, meer mogelijkheden scheppen voor fietsparkeren, de ontbrekende schakels aanleggen in de fijnmazige fietsstructuur en aandacht voor de fietsverbindingen met het ommeland, maken en markeren van herkenbare en logische ommetjes. Speerpunt: Focuswijken Rotterdam-Zuid De drie doelen gelden voor elke (her)inrichting van de openbare ruimte, overal in de stad. Daarnaast worden in de Visie Openbare Ruimte vijf speerpunten aangegeven waar de komende 10 jaar de focus op komt te liggen. Hiervan is het vierde speerpunt, 'Focuswijken Rotterdam-Zuid' direct van toepassing op het Motorstraatgebied. Rotterdam-Zuid huisvest ongeveer een derde van de inwoners van de stad. Het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid (NPRZ) is opgericht om in twintig jaar de achterstanden op Zuid in te lopen en het leven te verbeteren. Het richt zich op de focuswijken, waarvan Vreewijk er een is. Voor de huidige bewoners, en ook om sociale stijgers vast te houden, is het belangrijk een groen, inclusief en veilig woonmilieu te creëren. Dit vereist o.a.

voldoende aanbod van kwalitatief groen en meer ruimte op straat voor voetgangers en fietsers. Daarbij moet de nabijheid van mooie gebieden als het Hart van Zuid en het Zuiderpark beter worden benut. Hierbij zijn o.a. de volgende opgaven benoemd: Meer ruimte creëren voor groen en spelen; Maak groene, prettige verblijfspleinen; Maak op wijk- en buurtniveau routes voor ommetjes die voorzieningen als scholen, winkels en OV-haltes met elkaar verbinden; Creëer op stads- en gebiedsniveau betere routes, meer verbindingen en meer ruimte voor fietsers en voetgangers; Minder ruimte voor de auto op straat.

·· ·· ·· ·· ··

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Groene verblijfsplek langs de Batterijstraat

Ontwikkelingen op thema’s. Handboek openbare ruimte Rotterdamse Stijl (2010) De Rotterdamse Stijl versterkt de samenhang in het stedelijk netwerk, met oog en respect voor de verscheidenheid en identiteit van de wijken. Bij de inrichting van de openbare ruimte is een groot aantal partijen betrokken. Naast gemeentelijke diensten, water- en recreatieschappen zijn dat vele private partijen. De Rotterdamse Stijl is kaderstellend voor iedereen die plannen ontwikkelt, uitvoert en/of beheert in de buitenruimte. Bovendien is het een toetsingskader bij de besluitvorming. De Rotterdamse Stijl wordt momenteel geactualiseerd waarin de laatste inzichten over gebruik en de actuele opgaves in de buitenruimte verwerkt worden. Mogelijk kan deze actualisatie leiden tot aanpassingen die ook op het Motorstraatgebied van toepassing zijn. Tot het moment van vaststellen is het huidige document kaderstellend en bestaat het Motorstraatgebied uit de volgende typologieën met bijbehorende beschrijvingen: Parkway De parkway is een typologie die gekoppeld is aan de tuinsteden. Het zijn ontspannen parkachtig vormgegeven ruimten. De parkways hebben een vlak profiel, zonder adressen, met een gescheiden fiets-, wandel- en autostructuur. Kenmerkend zijn het geringe aantal afslagen en aansluitingen in het lengteprofiel.

De profielen zijn uitzonderlijk breed en de wanden worden gevormd door groen ingeklede woonwijken of losstaande voorzieningen. Voor de Parkway zijn de volgende richtlijnen opgesteld: Inrichting is gericht op stroomfunctie van gemotoriseerd verkeer maar ook van fietsers en voetgangers; Groene (midden)bermen geven een continue groene kwaliteit; Losse boomstructuur en heesterstructuur geleden de ruimte; Asymmetrische boomgroepering; Geen parkeren binnen het profiel; Goede oversteekbaarheid; Vrijliggende fiets- en wandelpaden in het groen, met behoud van wederzijdse zichtlijnen in verband met de sociale veiligheid; Groen ingeklede randen vormen het kader voor de parkkwaliteit; Vlak profiel zonder bandenlijnen.

·· ·· ·· ·· ·· ·· ··

Stadsboulevard De stadsboulevards zijn zowel van belang voor de ontsluiting van de stad (auto, fiets en OV) als voor de achterliggende wijken. De stadsboulevards gaan door fijnmazige stedelijke gebieden heen en hebben veel aansluitingen. Veelal betreft het hier verkeersaders die in het Verkeers en Vervoersplan Rotterdam uit 2002 zijn benoemd als de ‘bundels’. Dit zijn drukke en dynamische stedelijke ruimten. Aaneengesloten bouwblokken domineren de wanden. Het zijn overwegend 4 à 5 lagen hoge woningbouwblokken met programma in de plinten. Voor de stadsboulevards zijn de volgende richtlijnen opgesteld: Evenwicht tussen verblijfsfunctie, ruimte voor fietsers en voetgangers en stroomfunctie van gemotoriseerd verkeer; Laanprofiel als basis, met centraal gelegen rijbanen en middenberm, geflankeerd door bermen en trottoirs; De stadsboulevards hebben ofwel een vrijliggend fietspad ofwel een parallelweg. Symmetrisch profiel; Profiel blijft bij kruispunten binnen de maat van bermen en rijbanen, afslagstroken binnen de marge van de bermen oplossen; Bij parallelwegen enkelzijdig langsparkeren aan de trottoirzijde om uitstapstroken in de groenberm te voorkomen; Overzichtelijke voetgangersoversteekplaatsen op afgewogen locaties bij voorkeur bij verkeerslichten.

Indien er een trambaan is, is deze centraal (midden) in het profiel gelegen; Robuuste boomstructuur (eerste grootte bomen) op de trottoirs, niet in de zone met parkeervakken; Verlichting en ander straatmeubilair in de lijn van de bomenrij; De obstakelvrije zone op het trottoir moet in het lengteprofiel continu zijn; Mogelijkheid van terrassen, mits rekeninggehouden wordt met de obstakelvrije zone; Gevarieerd programma in de plinten.

·· ·· ·· ·· ·· ·· ·· ·· ·· ·· ·· ·· ··

·· ··

34

Juli 2021

Ontwikkelvisie Motorstraatgebied 2030

Stadsparken De stadsparken zijn gezichtsbepalend voor de stad. Ze hebben een eigen ontwerptaal, herbergen bijzondere voorzieningen en bieden plek aan stedelijke festiviteiten. Voor een aantal van deze parken zijn plannen gemaakt waarin stijlkenmerken zijn benoemd. Voorbeelden hiervan zijn het ISB Kralingse Bos, Masterplan Zuiderpark, renovatie- en masterplan Park aan de Maas. De stadsparken zijn unieke plekken, waarvoor afzonderlijke richtlijnen opgesteld worden. Stadsdeelpleinen De stadsdeelpleinen hebben in principe betekenis voor meerdere wijken. De stadsdeelpleinen herbergen verblijfs- en verkeersfuncties en hebben een forse maat waardoor evenementen mogelijk zijn. Typerend voor deze pleinen is de vermenging van vast dagelijks gebruik door de bewoners uit de directe omgeving en incidenteel gebruik door bezoekers bij activiteiten en evenementen. Ook komen functies zoals markten en kleine festivals voor die voor een grotere groep gebruikers betekenis hebben. De inrichting voegt zich naar de context omdat de pleinen een meer lokale functie hebben. De stadsdeelpleinen komen het meest voor in de stadswijken. Het plekspecifieke zal zich vooral uiten in de programmering en het ontwerp.

Tuindorpen Verkeer en verblijf: Meer speel- en verblijfsruimte door het terugdringen van het parkeren in de openbare ruimte. Dit mag echter niet leiden tot verstening van de binnenterreinen of andere ongewenste gevolgen. Door een uitgekiende inrichting van profielen het parkeren zodanig inpassen worden dat meer speel- en verblijfsruimte ontstaat zonder (een groot) verlies aan parkeerruimte. Inrichting van pleinen en verblijfsplekken afstemmen op het actuele en toekomstige gebruik door een zorgvuldige programmering op wijkniveau. ‘Vloer’: Heldere eenduidige profilering van wegen en straten. De bestratingsmaterialen zijn de standaardmaterialen uit de Rotterdamse Stijl. Bomen: Robuuste boomstructuren langs singels en hoofdwegen behouden en versterken. Stimuleren behoud en aanvullen bomenbestand in privé (voor) tuinen. Groen: Zorgvuldige opbouw van de groenstructuur behouden en waar mogelijk versterken door herinrichting en beheer. Stimuleren behoud van kenmerkend privé en collectief groen.

··

·· ·· ··

Stadsdeelplein

Stadsbo u

levard

Tuindorp

rk

Pa

rkw ay

a sp

ad St

Handboek openbare ruimte Rotterdamse Stijl (2010), kaart typologieën

Ontwikkelingen op thema’s

35

Ontwikkelingen op thema’s. Duurzaamheid In de stedenbouwkundige visie van 2009 staan een aantal voorwaarden op het gebied van duurzaam bouwen, maar inmiddels is dit door nieuwe wet- en regelgeving, door het Klimaatakkoord van Parijs en door een ambitieus collegeprogramma verouderd. De herontwikkeling van het Motorstraatgebied biedt dan ook veel kansen voor de duurzaamheidsambities van de gemeente Rotterdam. Duurzaamheid In het Rotterdams Duurzaamheidskompas (2020) worden de duurzaamheidsambities op een rij gezet en een overzicht van alle relevante beleidsstukken gegeven. In het Duurzaamheidskompas lees je: 1. Welke doelstellingen Rotterdam deze collegeperiode, in 2030 en in 2050, nastreeft op het gebied van duurzaamheid; 2. Hoe we de transities op het gebied van duurzaamheid dichter bij elkaar kunnen brengen, zodat ze elkaar versterken; 3. Op welke manier we met welk thema aan de slag gaan en in welke documenten dit wordt toegelicht. De doelstellingen van de gemeente op het gebied van duurzaamheid zijn onder te verdelen in vijf ambities: energietransitie, circulaire economie, klimaatbestendig, natuurinclusief bouwen en gezonde leefomgeving. Deze thema`s worden hieronder verder toegelicht. Een deel van de doelstellingen is vastgelegd in wet- en regelgeving.

Een ander deel betreft de ambities van de gemeente Rotterdam, waarbij we projectontwikkelaars oproepen om bij te dragen aan de verduurzaming van de stad.

Energietransitie De energietransitie wordt steeds meer zichtbaar in de stad. We nemen afscheid van fossiele brandstoffen en maken gebruik van schone en innovatieve vormen van energie. De gemeente werkt daarom aan een betaalbare, betrouwbare, schone en veilige energievoorziening, met als uiteindelijk doel: een CO2-vrije energievoorziening in 2050. Voor nieuwbouw in het Motorstraatgebied stellen we een aantal randvoorwaarden op: 1. Warmtenet In Rotterdam geldt een aansluitplicht op het restwarmtenet en wordt nieuwbouw met ingang van 1 juli 2018 niet meer aangesloten op aardgas. Het Motorstraatgebied ligt binnen het concessiegebied van Rotterdam, waar een verplichting geldt om aan te sluiten op het warmtenet van Vattenfall. Warmte die vrijkomt bij het verbranden van restafval, wordt benut om woningen en andere gebouwen te verwarmen: dit is warmte die anders letter-

36

Juli 2021

lijk verloren zou gaan. Aansluitingen op het warmtenet leveren een significante bijdrage aan de verduurzaming van de gemeente Rotterdam. Vattenfall onderzoekt momenteel in samenwerking met de gemeente een gebiedsgerichte aanpak voor het Motorstraatgebied voor de korte en middellange termijn. Daarnaast werkt de gemeente aan de verduurzaming van het nabijgelegen gebied Zuidplein in het kader van het Europees project RUGGEDISED. De gemeente verkent welke innovatieve energieoplossingen, behalve het warmtenet, van toepassing kunnen zijn in het Motorstraatgebied. 2. Beperken energievraag Nieuwbouw dient energiezuinig gebouwd te worden. Daarvoor geldt vanaf 1 januari 2021 de BENG-norm (Bijna Energieneutraal) met drie eisen aan: De maximale energiebehoefte in kWh/m2; Het maximale primair fossiel energiegebruik in kWh/ m2; Het minimale aandeel hernieuwbare energie in procenten. Uiteraard stimuleren wij initiatieven die verder gaan dan deze BENG-eis. Dit kan bijvoorbeeld door bij het ontwerp op gebouwniveau aandacht te besteden aaneen optimale oriëntatie ten opzichte van de zon. Voor de toekomstige gebruikers leidt de beperking van de energievraag tot een betaalbare energierekening op de korte en langere termijn. Daarnaast heeft zo’n woning een hoog comfort en geeft het een goed gevoel.