[24bb002526] Bijlage behorende bij 24bb002527 - Ambitiedocument Waterkant
Tekst van het document
Er zijn nu al plekken waar urban sport communities bij elkaar komen in het gebied en samen activiteiten organiseren voor de stad. Dit wordt voortgezet zodat Waterkant een centrale plek kan zijn voor activiteiten zoals hip hop, spoken word, parkour, skate, straatvoetbal, 3x3 basketbal, (kleine) concerten, evenementen en een kinderprogramma.
32
Ambitiedocument Waterkant
AV
Een nieuwe bestemming
Getijdenpark als icoon
24 Z 7 Urban Sports
Een plek voor ontmoetingen
Waterkant wordt door zijn unieke karakter en
Waterkant geeft een grote impuls aan de lokale
De voorzieningen bieden dagrond en jaarrond
Evenementencreatie voor de hele stad zorgt voor
voorzieningen een nieuwe bestemming in Rotterdam.
biodiversiteit, recreatie en sport. Als icoon en
activiteiten. Activiteiten worden zowel binnen als
verbondenheid met de grote stedelijke cultuurmakers
Een goede bereikbaarheid met het OV en allerlei
bestemming in de stad, zowel voor nieuwe bewoners
buiten georganiseerd, gestimuleerd en zorgen voor
van Rotterdam en de lokale talenten uit de directe
(fiets)paden maken het een toegankelijke plek. Door
als voor bestaande Rotterdammers. Het zal een sterkte
een divers stadsleven. Een aantal mooie grote ruimtes
omgeving. Ongeorganiseerde sport naast gereguleerde
de mix van functies in combinatie met de recreatieve
ecologische verbinding met het eiland van Brienenoord
en interessante plekken, zoals het getijdenpark, het
plekken voor sport zorgen voor spontane ontmoetingen
waarde van de boulevard en getijdenpark wordt het
vormen, en potentieel verder richting het noorden.
Mallegatpark maar ook een nieuwe Makersplace dragen
en tijdelijk gebruik wordt mogelijk gemaakt. Door
gebied een ideale verblijfsplek voor de stad met grote
Het gebied vormt een groene centrale plein, die gonel
hieraan bij. Ook voor nacht liggen in het gebied kansen.
gebruik te koppelen met de seizoenen kan er het hele jaar
aantrekkingskracht voor de directe omgeving. Een of
gezoneerd is met andere rustigere plekken voor een
Het programmeren van een gebied vraagt om een curator
gebruik worden gemaakt van de (openbare) ruimte.
meerdere publiekstrekkers kunnen een plek krijgen in
gevarieerde openbare ruimte.
en/of een culturele verzamelplek van waaruit ook de
het gebied.
omgeving geprogrammeerd kan worden. De Street Culture & Urban Sport Campus zou dat zeker kunnen zijn.
Ambitiedocument Waterkant
33
Groen Å blauw: Toegankelijke recreatieve openbare ruimte Waterkant is waar Feyenoord City de Nieuwe Maas ontmoet. Hier ontstaat de plek voor recreëren en ontspannen in het contrast van stad en natuur. De openbare ruimte in Waterkant wordt toegankelijk en aantrekkelijk voor iedereen die in (de omgeving van) het gebied woont of het gebied bezoekt. Langs de oever van de Maas wordt een nieuwe groen-blauwe verbinding gelegd vanaf het Eiland van Brienenoord tot en met het Mallegatpark. Het groene promenadepark wordt een brede en toegankelijke parkruimte met weelderig groen, grote bomen en ligweides. Het faciliteert zowel het flane ren door het gebied als het beoefenen van urban sports zoals calisthenics, bouldering of parkour. Het getijdenpark met het zwembad is de grote trekker langs de oever. Door de nieuwe langsdam ontstaat een beschut getijdengebied en actief plezierwater waar mensen kunnen kajakken, suppen en zwemmen. Rotterdam raakt hier echt het water aan, met groene, flauwe oevers en trappen naar het water. De recreatieve plekken in het getijdenpark zijn georiënteerd op het zuiden en zijn met bruggen verbonden met het vasteland. Er ontstaat een uniek, aaneengesloten waterparadijs met diverse sferen en intensi teiten. De biodiversiteit op het land en in het water wordt verhoogd met nieuwe habitats voor diverse flora en fauna.
34
Ambitiedocument Waterkant
Een getijdenlandschap
Meer kwalitatieve buitenruimte
Activerende buitenruimte
Een gelaagd landschap
Het landschap wordt straks niet alleen in en direct naast
De autovrije openbare ruimte geeft meer ruimte en
In de openbare ruimte zorgt de inrichpina voos
In Waterkant zorgt een gelaaga latdsnhaa voor een
het water verbonden met de rivier. De ambitie is dat door
veiligheid voor voetgangers en fietsers. Dit wordt
uitnodiging van laagdrempelige beweging voor alle
overgang van de daken via de kade en de oeverzone
het hele gebied heen straks een getijdenlandschap te
mogelijk gemaakt door het maaiveld op te tillen. Hierdcor
leeftijnle n en niveaus. De sport- en speelplekken zijn
naar de bodem van de rivier. Door daken (openbaar)
vinden is dat gelaagdheid brengt. Langs de oevers wordt
ontstaat er ook meer ruimte voor groen en zorgt het
een plek voor iedereen op Zuid en het zwembad en
toegankelijk te maken en groen in te richten ontstaat er
het getijdenpark verlengd van het Brienenoordeiland tot
voor een parkgevoel waar groene plekken altijd binnen
de rivier bieden ruimte voor sgott in en op» het wafer.
een landschap dat vorechillncde tager cdvat. H ierdoor
aan Mallegatpark en verder. Het wordt een ecologische
handbereik zijn. Het Getijdenpark met de aangrenzende
Fietsroutes stimuleren daarnaast langzaam verkeer en
wordt ruimte efficiënt gebruikt en de kwaliteit van de buitenruimte vergroot.
hotspot met nieuwe geulen en ondieptes. Met nieuwe
boulevard brengt de kwaliteit die de Maas biedt richting
zorgen voor goede zarbindingen naar de omgeving. Deze
geulen en ondieptes een kraamkamer en ecologische
de stad en maakt de rivier op deze locatie toegankelijk
worden gekoppeld met recreatieve routes die het gebied
hotspot. De gradiënt van natte, via intergetijde, naar
voor de bewoners van Rotterdam Zuid.
verbinden met de stol en ie natudr.
droge natuur dringt diep door in de groenstructuur van Waterkant, zodat iedereen het gevoel heeft de rivier te kunnen aanraken.
Ambitiedocument Waterkant
35
Gemixt Å divers: Eigenzinnige en gemengde stadswijk Een nieuwe wijk ontwikkelen betekent vormgeven aan een nieuwe iden titeit in een bestaande stad; gewenst zijn nieuwe vormen die verrassend vertrouwd aanvoelen en in het verlengde liggen van de bestaande 'new town' die Rotterdam-Zuid is. Ook zal in het stadslandschap de gelaagdheid zichtbaar zijn die aansluit op het getijdenpark, hierdoor zal er natuur te vinden zijn van dak tot rivier. De architectuur van Rotterdam-Zuid kan als inspiratie dienen voor Waterkant. Deze open en diverse architectuur en ty pologie sluiten aan op de beoogde leefstijlen en is inclusief en uitnodigend. Dit wordt gedaan in stadsblokken, hoven, straten en midden- en hoogbouw - alles wat Rotterdam biedt, samengebracht op één plek.
36
Ambitiedocument Waterkant
lléi
Diverse levensstijlen
Diverse voorzieningen
(Mix aan Typologieën)
(Programmamix)
Community
Coherente onderscheidende architectuur
Variatie in gebouwtypologieën en schaal, van
Naast wonen en werken wordt er in Waterkant ook
Waterkant wil zich stevig verankeren op Zuid, en vanaf
In Waterkant ontstaat er samenhhna mon der
hoogbouwtorens tot galerijwoningen en maisonnettes
gezorgd, geleerd, gemaakt, gesport en gerecreëerd.
het begin gemeenschaps zin kweken rond het project.
eenheidsworst, door ieder gebouw een persoonlijkheid
aan een hof, grote I meerlaagse woningen tot kleine
Nieuwe voorzieningen moeten zowel omliggende
Dit gaat om toeko mstige bewoners, maar ook makers
te geven in vorm, grootte en materialen, maar wel vanuit
appartementen bieden plaats aan een veelheid en
wijken als de nieuwe mix van inwoners dienen. Denk
en ondernemers, en natuurlijk de Vezoekeos uit d e
een sterk idee van de ruimtes en zichtlijnen die gemaakt
diversiteit aan bewoners en gebruikers. Een mix aan
aan onder andere een makersplace, een school,
omgeving. Het programmeren en activeren van de plinten
worden. De gebouwen zijn onderscheidend en uniek in
woon- en werktypes en variatie in de architectuur zorgen
gezondheidsvoorzieningen, een buitenzwemvoorziening,
en de buitenruimte zal stap voor stap gebeuren met het
vorm en uitstraling ten opzichte van omliggende wijken
er voor dat Waterkant laagdrempelig en aantrekkelijk
indoor sporten, naast verschillende mogelijkheden
groeien en ontwikkelen van het project.
dat zorgt voor een herkenbaar deel van Rotterdam.
is voor een brede doelgroep. Er zijn allerlei groottes en
voor buitensport. Ook worden de huidige - tijdelijke -
soorten woningen: sociale huurwoningen, middenhuur
voorzieningen in de bestaande gebouwen op de locatie
en - koop tot duurdere appartementen in koop of huur.
zo goed mogelijk geïntegreerd in het nieuwe plan.
Hierdoor is Waterkant inclusief en toegankelijk 'for all walks of life'.
Ambitiedocument Waterkant
37
Futureproof: Toekomstbestendige buurt De toekomst van Rotterdam wordt bepaald door de keuzes van nu. Water kant wordt voorbereid op klimaatverandering. Bewoners, flora en fauna verdienen een bestendige toekomst. Het CO2-gebruik van Waterkant wordt gemonitord en zo veel mogelijk beperkt, tijdens de bouw en tijdens het gebruik. Dit wordt gedaan door de aanleg van een duurzaam energie systeem voor warmte, koude en elektriciteit en ook smart en simpele domotica systemen, en systemen voor energiebeheer en -efficiency. Zo zal de laadinfrastructuur geschikt moeten zijn voor bi-directioneel laden.Daar naast wordt Waterkant circulair, voorbereid op hergebruik van materialen en klimaatadaptief. Dit laatste is onder andere van belang door de buiten dijkse ligging. Er wordt gezorgd dat woningen en andere vitale functies vei lig liggen voor hoogwater op de rivier. Ook wordt er ingezet op de (sociale) kracht van het delen van voorzieningen en ruimtes binnen en buiten. Door mobiliteithubs in de wijk wordt het delen van (elektrische) auto's en fietsen heel normaal. Zo wordt Waterkant een buurt die toekomst-bestendig is.
38
Ambitiedocument Waterkant
CO Circulariteit
Energie en smart mobility
Natuurinclusief
Klimaatadaptief
Er komen hoge eisen aan de oorsprong van materialen
Met de inzet van mobiliteitshubs voor elektrisch
Waar mogelijk worden biobased materialen toegepast
Er wordt voorgesorteerd op het veranderende klimaat
voor zowel gebouwen als buitenruimte. De uitstoot
deelvervoer kan het aandeel vervoersmiddelen in
die minder negatief effect hebben op de natuurlijke
met extremen in hitte, droogte maar ook piekbuien
wordt beperkt Door zo veel mogelijk herbruikbare en
individueel eigendom teruggedrongen worden. Hier
kringlopen. In de openbare ruimte is veel ruimte voor
en hoge waterstanden. Door het buitendijks gelegen
gebruikte materialen te kiezen, met oog op een Paris
worden de meest geschikte locaties voor gekozen. Goede
groen. De dikte van het grondpakket op het opgetilde
gebied op te hogen kan het beter beschermd worden
Proof CO2 budget. Waar mogelijk wordt ook modulair
OV-verbindingen en een goede doorwaadbaarheid
maaiveld is voldoende voor een biodivers leefklimaat
tegen hoogwater. De aanwezige waterkering wo rdt op
en demontabel gebouwd. Een en ander zoveel mogelijk
maken het aantrekkelijk om veel te voet, met de fiets
voor flora en fauna. Deze natuurlijke en gelaagde
toekomstbestendige wijze geïntegreerd in het gebied,
in lijn met Rotterdams beleid. In de maatvoering wordt
en het OV te doen, en zo een lage parkeernorm te
openbare ruimte zorgt voor de juiste condities voor de
waarmee de waterveiligheid op de langere termijn ook
gekozen voor flexibiliteit waardoor functies ook na
realiseren. Dit alles zorgt voor minder ruimtegebruik van
doelsoorten van vissen, vogels, zoogdieren, insecten tot
gegarandeerd kan blijven. Hittestress wordt voorkomen
verloop van tijd nog makkelijk kunnen veranderen naar
vervoersmiddelen.
amfibieën.
door de aanleg van voldoende groen in de openbare
de behoefte van de tijd. Als laatst worden er op daken en
Het zelf opwekken van energie voor lokaal gebruik
ruimte en op daken en hergebruik van water vermindert
in de openbare ruimte kringlopen gecreëerd voor water
kan deels op daken en gevels. Het energiesysteem zal
het watergebruik tijdens droogte. Als laatst wordt
en voedingsstoffen voor de beplanting.
effectief en efficiënt zijn, waaronder voorbereid op bi-
regenwater zo veel mogelijk opgevangen op daken en in
directioneel laden om zo een slimmer energiesysteem te
de openbare ruimte en vertraagd afgevoerd, zodat het
kunnen realiseren (batterijen auto's werken als buffer om
gebied bestendig is tegen hevige regenbuien.
pieken in elektriciteitsnet op te vangen/eigen opgewekte energie meer lokaal te gebruiken).
Ambitiedocument Waterkant
39
3.2 Social impact In Waterkant wordt invulling gegeven aan de ambities voor wat betreft de maatschappelijke impact van Feyenoord City. Het gaat om wat Waterkant voor Rotterdam Zuid kan betekenen op het gebied van wonen, werken, sporten, opgroeien, het ontwikkelen van talenten en werk. Het gaat over kansen en samen de stad maken. Waterkant is onderdeel van Rotterdam Zuid,en zowel fysiek als programmatisch als sociaal verbonden met de aangrenzende wijken. Participatie en co-creatie spelen in het vormgeven van deze diverse vormen van verbinding een cruciale rol. Het verbinden gebeurt op verschillende niveaus: fysiek door een logisch netwerk van
Ruimte voor experiment
'taal' als de jongeren. In Waterkant kunnen jonge ondernemers groeien en
In Waterkant wordt ruimte gemaakt voor experimenten en pioniers
een sterk netwerk vormen waarbij ze wederom een volgende generatie
door tijdelijke invulling van bestaande gebouwen, cultureel gebruik
jongeren kunnen coachen en opleiden. Om dit optimaal te kunnen
van de Koepels en de reeds bestaande impacthub. Hiermee krijgen
faciliteren is in Waterkant ruimte gereserveerd voor een Street Culture &
lokale initiatieven en ondernemers kans te groeien. Bewoners, jongeren
Urban Sport Campus waar jongeren gebruik kunnen maken van goede
en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen hier nieuwe
en betaalbare binnen- (overdekte) en buitenfaciliteiten voor alle facetten
competenties en vaardigheden ontwikkelen en deze inzetten binnen
van de street culture en urban sports. Hier kan worden gesport, maar het
maatschappelijke ondernemingen en daar buiten. Lokale ondernemers en
is ook een plek waar jongeren op een laagdrempelige manier kunnen
initiatieven met aantoonbare meerwaarde zal een (betaalbare) plek in de
leren samenwerken en hun talenten kunnen ontwikkelen en laten zien. Het
nieuwbouw worden aangeboden.
geeft invulling aan belangrijke thema's zoals bewegen, sociale cohesie, diversiteit, zelfontplooiing en samenwerken. Te onderzoeken is hoe hier
ontmoetingsplekken, programmatisch door onder andere street culture
Focus op lokaal
en urban sports en sociaal door samenwerking met bewoners en lokale
In Waterkant zal aandacht zijn voor sociale cohesie en voor het
ondernemers en doorstroming van wijkbewoners naar het gebied.
belang van bewoners uit de aangrenzende wijken. Het wordt een gemengd woongebied voor allerlei doelgroepen. Dit komt tot uiting
In het sociaal maatschappelijk kader plan zijn, vanuit de drie
in het woningaanbod , dat gevarieerd zal zijn in prijs en in verhouding
overkoepelende maatschappelijke doelen 'Participatieve ontwikkeling op
koop - huur. De doorstroming van wijkbewoners uit de omliggende
Zuid', 'Maatschappelijke meerwaarde creëren' en 'Onderdeel van Zuid', zes
wijken wordt bevorderd, doordat wijkbewoners, onder voorwaarden,
speerpunten gedefinieerd waarlangs de ambities worden uitgewerkt:
voorrang krijgen voor de woningen in Waterkant. Er komen ook woningen
^
Eigenaarschap stimuleren.
voor speciale doelgroepen, waaronder woningen voor jongeren en
^
Ruimte voor experiment.
starters, ouderenwoningen, woonvoorzieningen met beschermd wonen,
•
Focus op lokaal.
zelfstandige seniorenwoningen en groepswonen met zorg. Lokale
^
Kansen voor de jeugd.
ondernemers die kansen bieden aan mensen uit de directe omgeving
•
Creëren van werkgelegenheid.
krijgen een voorkeursbehandeling omdat zij verbindingen tussen
^
Locatie specifieke aanpak.
Waterkant en de omliggende wijken kunnen verstevigen en bijdragen aan de lokale economie. Succesvolle bestaande initiatieven en lokale
Hierna is aangegeven hoe deze speerpunten worden uitgewerkt en
ondernemers worden gevestigd op verbindingsplekken waardoor
vorm krijgen in Waterkant en wat we gaan doen. In deze paragraaf ligt
omwonenden en werkzoekenden uit de aangrenzende wijk worden
de nadruk op de software, d.w.z. op de achterliggende doelstellingen en
aangetrokken.
overwegingen die spelen bij de ruimtelijke uitwerking. In de paragraaf
synergie kan worden gecreëerd door het toevoegen van andere functies als hulpverlening, huiswerkbegeleiding, werkplekken, muziekstudio's en ruimte voor scholing.
Creëren van werkgelegenheid Waterkant gaat bijdragen aan het versterken van de lokale economie, zowel in de ontwikkeling- en realisatiefase als, na gereedkomen, in de exploitatiefase. Dit wordt mede vormgegeven door het creëren van werkgelegenheid en opleidingsplaatsen voor mensen uit Zuid. De ambities hieronder zijn uitgewerkt in aantallen mensen, uit Zuid, die op een of andere manier in Waterkant aan de slag moeten kunnen. In Waterkant worden circa 3.500 woningen gerealiseerd en circa 70.000m2 nietwonen programma. De bouw- en ontwikkeling levert via SROI banen op voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Uitgaande van een programma in Waterkant van circa 400.000m2 zijn dat circa 300 FTE. In de exploitatiefase, na de ontwikkel- en bouwfase, is er circa 70.000m2 aan ruimtes voor niet-wonen functies. Uitgaande van gemiddeld 10 werknemers per 1.000m2 levert deelgebied 1 van Feyenoord City dan 700 FTE aan (permanente, reguliere) arbeidsplaatsen op. Daarnaast is er werk in het kader van beheer en onderhoud van de openbare ruimte
over het programma is ingegaan op de vertaling naar het ruimtegebruik in
Kansen voor de jeugd
en de gemeenschappelijke voorzieningen van de woongebouwen
gebouwen en openbare ruimte.
In het kader van het creëren van kansen voor de jeugd wordt in het
(huismeesters). Dit levert ook circa 40 FTE op.
programma ingezet op talentontwikkeling door sport activiteiten,
40
Eigenaarschap stimuleren
werkgelegenheid en het laagdrempelige ontmoetingsplaatsen. Jongeren
Bij het selectieproces voor huurders van niet-wonen ruimte zal voorrang
Eigenaarschap wordt gestimuleerd door bewoners en ondernemers uit
en met name meisjes tussen 12 en 18 jaar worden gestimuleers zich te
worden gegeven aan lokale ondernemers die zich willen inspannen
de directe omgeving van Waterkant actief op te zoeken, samen te werken
ontwikkelen, te groeien en hun talenten te ontplooien. In Waterkant wordt
om mensen uit Rotterdam Zuid, waaronder mensen met afstand tot de
en te creeren en ruimte te bieden voor initiatieven. Hierbij wordt gekeken
de nadruk gelegd op activiteiten waar jongeren goed in zijn en waarmee
arbeidsmarkt, op te leiden en in dienst te nemen. Het streven is 50'^
naar het DNA van Zuid en naar wat er al is in de aangrenzende wijken. De
ze kunnen scoren: sport, kunst en cultuur. Samen met lokale ondernemers
lokale ondernemers en werknemers uit Rotterdam Zuid. Een deel van
inrichting van de publieke ruimte zal in co-creatie met lopende initiatieven
op het gebied van streetculture Å urban sports wordt talentontwikkeling
de ruimtes zal beschikbaar zijn voor ondernemers die vanwege hun
op het gebied van streetculture en urban sports plaatsvinden en met direct
mogelijk gemaakt. Jongeren kunnen hier sporten of met cultuur bezig zijn
professionele begeleiding en hun focus op arbeidsparticipatie in staat
omwonenden, waarbij gebruik zal worden gemaakt van het netwerk van
en tegelijk kennis maken met hun sterke kanten. Ze krijgen de kans zich te
zijn om met mensen met een (zeer grote) afstand tot de arbeidsmarkt te
ervaringsdeskundigen en toekomstige gebruikers.
ontplooien. Zo worden activiteiten als spoken word en sportavonden voor
werken. Deze ondernemingen moeten economisch zelfstandig zijn met
meiden georganiseerd. Hierbij krijgen rolmodellen een belangrijke plek:
een eigen verdienmodel. Het kunnen commerciële bedrijven zijn met een
De sporters en aanbieders uit het street culture Å urban sports-circuit zijn
maatschappelijk doel of sociale ondernemingen. Voor deze laatste groep
zelf vaak uit de wijk, hebben een voorbeeldfunctie en spreken dezelfde
is ruimte beschikbaar met een aangepaste, maatschappelijke huurprijs.
Ambitiedocument Waterkant
Dit wordt mede vormgegeven in de Makersplace van circa 8.000m2, een multifunctioneel leerwerkcentrum. Het is een plek in Waterkant waar sociaal ondernemers, maatschappelijke organisaties, scholen en gemeentelijke diensten op een innovatieve wijze samenwerken om mensen uit omliggende wijken met afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden en op te leiden naar duurzaam werk. Er wordt aansluiting gezocht bij de competenties en vaardigheden van de mensen, bij de kansrijke en essentiële beroepen en bij de beoogde functies in de gebiedsontwikkeling. De focus ligt hierbij op het ontwikkelen van skills om een eerste stap richting werk te kunnen maken. In de Makersplace is ruimte voor een mix aan diensten om synergievoordelen te kunnen behalen. Het aantal mensen dat in de Makersplace jaarlijks stage loopt, een opleiding volgt en uitstroomt naar betaald werk is (waarschijnlijk) een veelvoud van het aantal werknemers, mogelijk zo'n 200 per jaar.
Locatie specifieke aanpak In de waterkant wordt ruimte geboden voor een breed pakket aan maatschappelijke voorzieningen, dat ook aantrekkelijk en beschikbaar is voor de bewoners uit het grotere gebied rond de waterkant. Er komen
WAT
Pionieren in tijdelijkheid
Kralenketàng van ontmoetingsruimten
ontmoetingsplekken die laagdrempelig toegankelijk zijn voor de verschillende groepen jongeren. Deze plekken zijn onderdeel van een Urban Street Culture Campus
netwerk, dat samen met lokale partijen wordt opgezet. De specifiek ingerichte buitenruimten en de programmering in de gebouwen vullen elkaar aan. De programmering is laagdrempelig zodat jongeren in moeilijke situaties hier terecht kunnen en het kan een signaleringsfunctie vervullen.De ontmoetings- en verblijfplekken zullen een logisch netwerk vormen, zodat zij gaan fungeren als een zogenaamde kralenketting, waar een goed werkende programmering tussen binnen- en buitenruimte bij hoort. De inrichting en activiteiten op de diverse plekken zullen nieuwsgierig maken en mensen uitnodigen om mee te doen. Er wordt
Beroepentuin
ALLCAPS
gestuurd en regie gevoerd op een passende programmatische inrichting die aanvullend is op wat er in de omgeving reeds is en staat gepland. De maatschappelijke programmering sluit aan op de gewenste identiteit en het creëren van maatschappelijke impact. Op basis hiervan krijgen in Waterkant de Makersplace en de Street Culture en Urban sport campus een plek.
Onderzoeksvragen: ^
De haalbaarheid, randvoorwaarden en beste locatie voor de ontwikkeling en exploitatie van de Street Culture & Urban Sport Campus.
^
De haalbaarheid, randvoorwaarden en beste locatie voor de ontwikkeling en exploitatie van de Makersplace.
^
De wijze waarop de programmering van de buitenruimte kan worden georganiseerd.
Ambitiedocument Waterkant
41
4. Planopzet 4.1 Ambities vertaald in planopzet 4.2 Planopzet 4.3 Landschap 4.4 Mobiliteit 4.5 Programma 4.6 Duurzaamheid
4.1 Ambities vertaald in opzet Met Waterkant ontstaat er als onderdeel van Feyenoord City een nieuw stedelijk centrum dat fysiek en sociaal is verbonden met de omgeving. De identiteit van Rotterdam Zuid wordt meegenomen, en er zal samen worden gewerkt aan het toekomstige programma en de publieke ruimten. Winkels, bedrijven, sport, ontspanning en cultuur zullen allemaal hun plek krijgen in de nieuwe wijk. Tevens creëren de publieke ruimtes, het landschap en de gebouwen een plek met eigen en herkenbaar karakter, en biedt het de ruimte voor een attractie aan het water. Een nieuwe bestemming voor niet alleen de omliggende bewoners, maar voor alle Rotterdammers.
44
Ambitiedocument Waterkant
VERBONDEN WIJK
GROENE EN BLAUWE BUITENRUIMTEN
GEMIXTE EN DIVERSE STADSWIJK
PLACE TO BE
WILD GETIJDENPARK
RECREATIEF GETIJDENPARK
SPOORDEK
HOOFDSTRAAT GROENE PROMENADE
NIEUWE MAAS WATERSPORT
NIEUWE MAAS
NATUURLIJK GETIJDENPARK
RECREATIEF GETIJDENPARK
WATERSPORT
GROEN-STEDELIJKE RUIMTEN
HAVENBAD
HAVENBAD
GROENE PROMENADE
SPOOR WATERKERING
GROEN-STEDELIJK
STEDELIJKE LIJN
COLOSSEUM WEG
URBAN STREET CULTURE
STADSKANT
STADSLEVEN
STEDELIJKE LIJN
Ambitiedocument Waterkant
45
4.2 Planopzet In de planopzet van Waterkant zijn de lange lijnen zichtbaar tussen Veranda en het Mallegatpark. Centraal in Waterkant ligt een hoofdstraat, die een levendig karakter heeft met pleinen, geactiveerd door groene buurtactiviteiten zoals tuinieren, urban sports en speelplaatsen. Met in de plinten plek voor (buurt)voorzieningen, gemakswinkels, lokale economie en horeca. Langs het water vormen het getijdenpark en het promendadepark een aantrekkelijke openbare ruimte. Aan de stadszijde doet de stedelijke lijn dat ook. Brede straten maken de verbindingen tussen deze lange lijnen. Deze openbare ruimten hebben een levendig en natuurlijk karakter met stedelijk programma. Met enkele bruggen tussen kade en langsdam wordt het getijdenpark toegankelijk en doorwaadbaar gemaakt. Het park heeft een zeer natuurlijk karakter. De promenade is deels voorzien van een harde rand, met het een zwembad in de rivier als nieuwe publiekstrekker. Er kunnen wateractiviteiten plaatsvinden zoals zwemmen, maar het gebied is ook zeer aantrekkelijk voor kanoën en kajakken. Omdat het plangebied aan
HUIDIGE SITUATIE
NIEUWE STADSBRUG
schaduw op de openbare promenade. Hiermee wordt rekening gehouden
De huidige situatie kent enkele grote bedrijfsgebouwen
De toekomstige stadsbrug voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer
in de bouwhoogtezonering van de nieuwbouw. Pleinen en velden met
Oorspronkelijk had het gebied met zijn havenloodsen en scheepswerven een
verbindt Noord met Zuid en biedt nieuwe kansen voor het gebied en
een stedelijk karakter komen langs de route aan het water, rond de
sterke relatie met de rivier, maar deze relatie is inmiddels verdwenen. In de
Rotterdam-Zuid waarbij de aanlanding een aantrekkelijke plek zal zijn die
nieuwe brugaanlanding en op het entreeplein bij de stedelijke lijn. Het
nieuwe wijk moet de connectie met de rivier hersteld worden.
de onderliggende wijken met elkaar verbindt.
de zuidkant van de Nieuwe Maas ligt, zorgt de nieuwe bebouwing voor
gebied biedt daardoor ook ruimte voor andere sporten die passen in een stedelijke omgeving. Tussen de nieuwe stedelijke blokken liggen groene binnenplaatsen. Kleine paden verbinden de verschillende binnenterreinen met elkaar. Deze hebben een intiem karakter met (gedeelde) tuinen en bieden mensen een gezonde en fijne leefomgeving.
46
Ambitiedocument Waterkant
VERBINDEND MAAIVELD OVER HET SPOOR Een nieuw geleidelijk oplopend maaiveld verbindt de Nieuwe Maas met het
BESCHERMING VAN DE NIEUWE MAAS
UITBREIDING VAN HET GETIJDENPARK
Een langsdam beschermt de wijk tegen mogelijk gevaar door transport van
Met een uitbreiding van het getijdenpark vanaf het eiland van Brienenoord
gevaarlijke stoffen op het water.
via Waterkant naar Mallegat ontstaat een nieuw stadspark op de rivier.
Varkenoordseviaduct en de urban plaza boven het spoor en slecht barrières
Dit park is onderdeel van een groot ecologisch netwerk en creëert ruimte
van waterkring en spoor door hoogteverschillen te overbruggen.
voor getijdennatuur. Het park wordt een trekpleister in het rivierfront van Rotterdam; uiteraard voor bewoners uit Waterkant en de directe omgeving maar ook voor alle Rotterdammers.
Ambitiedocument Waterkant
47
RECREATIEF GETIJDENPARK
PROMENADE PARK
CENTRALE AS
Tussen het langsdam en de nieuwe kade ontstaat een gebied voor recreatieve
Het promenadepark ligt tussen de oeverlijn en de nieuwe bebouwing. Het
Deze stedelijke groene as is het hart van de wijk en biedt, met name in het
activiteiten. Hier kan het water ten volle worden beleefd. Het doel is dat
is ontworpen als een groene publieke ruimte voor wandelen, ontspannen
centrale deel nabij de belangrijke dwarsverbindingen tussen urban plaza en
iedereen dichtbij en in het water kan komen.
en sporten. Op de promenade is plek voor buitenactiviteiten zoals urban
rivier, een grote verscheidenheid aan publiek en commercieel programma.
sports, outdoor gym en andere buitensporten. Langs het promenadepark kan mogelijk een route voor de auto gerealiseerd worden.
48
Ambitiedocument Waterkant
URBAN PLAZA
NETWERK VAN STRATEN EN PLEINEN
GROEN: PARKEN EN PUBLIEKE RUIMTEN
Naast de entrees vanaf het Mallegatpark en De Veranda fungeert de
Een netwerk van straten en pleinen rijgt de urban plaza, de centrale as, het
Op verschillende plekken aan het netwerk liggen groene ruimtes. Het geheel
spooroverkluizing, het urban plaza, als entreeplein vanuit de omliggende
promenadepark, het getijdenpark en de Nieuwe Maas aaneen tot een geheel
aan parken en publieke ruimten zorgt voor een goede verbinding tussen
stadswijken in Rotterdam-Zuid.
en maakt verschillende routes en rondjes mogelijk.
Rotterdam-Zuid en de rivier en karakteriseert het gebied in de omgeving.
Ambitiedocument Waterkant
49
MASTERPLAN RAAMWERK
NETWERK VAN NIEUWE VERBINDINGEN
GROENE WIJK
Het resultaat is een raamwerk van straten, pleinen en groene publieke
Waterkant is de ontbrekende schakel die Rotterdam-Zuid verbindt met de Nieuwe Maas en het nieuwe getijdenpark.
De groene ruimtes in de wijk brengen natuur in de wijk, dragen bij aan het
ruimtes, dat een levendig gebruik van de openbare ruimte mogelijk maakt, verbindingen door de buurt heen faciliteert en het getijdenpark toegankelijk maakt voor de omliggende wijken. Dit raamwerk van openbare ruimtes definieert de bouwvelden, waar het gebouwd programma zijn plek zal hebben.
50
Ambitiedocument Waterkant
leefklimaat en vormen schakels in de verbindingen tussen verschillende grote groenstructuren in de stad.
BOUWVELDEN
STEDELIJKE VOORZIENINGEN
Parkeren door bewoners en bezoekers gebeurt grotendeels onder het
Het raamwerk van straten, pleinen en groene en publieke ruimtes legt de
De wijk is geprogrammeerd met outdoor programma bij entreegebieden en
verhoogd maaiveld in gecompartimenteerde stallingen, buiten het zicht
contouren van bouwvelden vast waarbinnen bouwprojecten kunnen worden
aan het water. Dit resulteert in een plan met levendige en rustige gebieden.
vanuit de publieke ruimte. Hierdoor kan het woongebied autoluw ingericht
ontworpen en gerealiseerd.
AUTOLUW WOONGEBIED
worden. Waterkant is aan de zuid- en noordzijde aangesloten op het netwerk van de stad en is daarmee goed bereikbaar. Het parkeren wordt ontsloten vanaf de zijde Veranda (Stadionweg) en mogelijk ook vanuit wijk Feijenoord (Oranjeboomstraat). Het opgetilde maaiveld is zeer beperkt toegankelijk voor autoverkeer (alleen voor hulpdiensten en (bijzonder) logistiek verkeer).
Ambitiedocument Waterkant
51
52
LEVENDIGE PLINTEN
DIVERSE BEBOUWING
DUURZAME WIJK
De bebouwing aan de belangrijke ruimtes heeft een open structuur en biedt
Beperking en monitoring van CO2 uitstoot, duurzame energie, smart
ruimte aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Op andere
Binnen de bouwvelden komen verschillende gebouwtypologieën in een moderne Rotterdamse stijl die huisvesting bieden aan een mix van
plekken wordt gewoond en gewerkt aan de straat.
doelgroepen en leefstijlen.
richtinggevend zijn bij de uitwerking ten aanzien van duurzaamheid.
Ambitiedocument Waterkant
mobility, klimaatadaptatie, circulariteit en sociale verbinding zijn thema's die
Waterkant Skyline - Vogelperspectief vanaf het noord-oosten
Ambitiedocument Waterkant
53
Ambitiekaart In de vier schema's hiernaast is de hoofdstructuur van Waterkant samengevat. Het raamwerk wordt gevormd door de lange lijnen langs en door het gebied met de belangrijkste dwarsverbindingen die de lange lijnen met elkaar en met de omliggende stad en het getijdenpark verbinden. De lange lijnen en de dwarsstraten zijn de primaire openbare ruimtes, waaraan interessante functies en bestemmingen zijn gelegen en die ook aantrekkelijk worden ontworpen gericht op verblijven met ruimte voor activiteiten. Deze openbare ruimtes omsluiten de bouwvelden, waarbinnen het vastgoedprogramma en fijnmazige buurtstraten en worden gerealiseerd. Ook binnen de bouwvelden zijn er groene, openbaar toegankelijke ruimtes opgenomen. Op de volgende pagina's zijn een aantal principe doorsnedes van de planopzet verbeeld.
54
Ambitiedocument Waterkant
Raamwerk
Bouwvelden
Netwerk aan verbindingen
Primaire openbare ruimtes
Doorsnede Vanaf de kade is zicht op de getijden natuur. Plaatselijk zijn er trappen met brede treden om dicht bij het water te kunnen komen. Binnen de bouwvelden zijn er omsloten groene ruimtes die door de bewoners gezamenlijk kunnen worden gebruikt. Aan de zijde van de stedelijke lijn sluit deze doorsnede aan op een zone tussen nieuwbouw en Varkenoordseviaduct waar behalve een doorgaande fietsroute naar Feijenoord, ruimte is voor urban sports in combinatie met programma onder het viaduct.
56
Ambitiedocument Waterkant
Waterkant Boulevard - Ooghoogte richting het noorden
Ambitiedocument Waterkant
57
Doorsnede Door de landaanwinning en het dek boven het spoor ontstaat ruimte voor meerdere stadsblokken en een toren. Tussen de bouwvelden ligt de centrale as met groen en een lokale, levendige sfeer. De promenade en het waterpark vormen een belangrijke attractie langs het water. Het zwembad ligt direct aan de kade, die licht afloopt naar het waterniveau van het zwembad. De urban plaza boven het spoor vormt vanaf de stedelijke lijn de entree van het gebied en is een belangrijke verbinding tussen Waterkant en de omliggende wijken.
58
Ambitiedocument Waterkant
Waterkant Urban Plaza - Ooghoogte vanaf het noorden
Ambitiedocument Waterkant
59
Doorsnede Aan de noordzijde is het plangebied het smalst. Dit brengt uitdagingen met zich mee, hoe om te gaan met de ruimte en beperkingen. De kade wordt verlegd doordat nieuw land wordt gemaakt. Vanaf de kade is zicht op de getijden natuur. Plaatselijk zijn er trappen met brede treden om dicht bij het water te kunnen komen. Op het water is ruimte voor een drijvende constructie die kan worden gebruikt voor het aanleggen van recreatieboten. De nieuwbouw houdt afstand tot de dijk zodat ook de Evides transportleidingen kunnen blijven liggen. Hiermee ontstaat extra afstand tot het spoor en een groene zone die aansluit op het Mallegatpark in het noorden.
60
Ambitiedocument Waterkant
'
Vanuit Oranjeboomstraat naar Waterkant/Mallegatpark
Ambitiedocument Waterkant
61
NU
VERBONDEN WIJK
GROENE EN BLAUWE BUITENRUIMTEN
STRAKS Verbonden wijk Met Waterkant ontstaat er in Feyenoord City een nieuw stedelijk centrum dat fysiek en sociaal is verbonden met de omgeving. De identiteit van Rotterdam Zuid wordt meegenomen, en er zal samen worden gewerkt aan het toekomstige programma en de publieke ruimten. Winkels, bedrijven, sport, ontspanning en cultuur zullen allemaal hun plek krijgen in de nieuwe wijk.
Groen en blauwe buitenruimten In Waterkant ontmoet de stad de rivier. Langs de oevers zijn straks tal van fijne plekken om te ontspannen en te recreëren. De groene en aantrekkelijke openbare ruimte zorgt voor een prettige woonomgeving die toekomstbestendig is ingericht. Het getijdenpark is een unieke ervaring bij het water, waar je de natuur in de stad beleeft.
Stadion Feijenopr
62
Ambitiedocument Waterkant
GEMIXTE EN DIVERSE STADSWIJK
PLACE TO BE
NU
STRAKS Gemengde en diverse stadswijk De identiteit van Rotterdam Zuid is de inspiratie voor Waterkant. Het is straks een plek voor heel de stad en het heeft meerwaarde voor alle mensen die in de omgeving wonen. Winkels, bedrijven, sport, ontspanning en cultuur hebben allemaal hun plek gekregen in de nieuwe wijk. Zo is Waterkant een plek waar veel te doen is met een uniek karakter.
Place to be Waterkant is de place to be. Door de aantrekkelijke openbare ruimte is dit een sociale plek voor ontmoetingen. Diverse culturele en maatschappelijke voorzieningen, maar ook bedrijfsruimtes, zorgen voor een levendig programma. Dit, in combinatie met Street Culture & Urban Sports en het natuurlijke karakter van het getijdenpark, zorgt ervoor dat Waterkant een bestemming is in de stad.
Ambitiedocument Waterkant
63
4.3 Landschap
verbindt met het Cor Kieboomplein in de Veranda. Dit voetgangersgebied
maatschappelijke voorzieningen, horeca en enkele gemakswinkels voor
heeft een shared space met fietsers maar is een aaneenschakeling van
de dagelijkse boodschappen. De relatie met de plinten van de gebouwen
pleinruimtes en plinten, met een variëteit aan functies van voorzieningen
is héél belangrijk voor de zonering van de activiteiten in de buitenruimte.
Het concept van het landschapsplan voor Waterkant heeft een drietal
tot horeca met terras tot winkel tot woningen. Langs het water komt een
Zo kan bijvoorbeeld het zwembad gecombineerd worden met
doelen:
promenade variërend in breedte tussen circa 25 en 30 meter. Deze sluit
buitensportactiviteiten, kleedruimtes en voorzieningen in de gebouwen.
1| het in contact brengen van de bewoner en bezoeker met de Nieuwe Maas, het nieuwe getijdenpark en natuur;
aan op de Veranda en aan de andere zijde via Mallegatpark richting de
Ook kunnen voorzieningen of een winkel gebruik maken van faciliteiten op
Maasoever van de Persoonshaven.
de aangrenzende pleinen en (brede) stoepen. Dit is dan een geschikte plek
Het getijdenpark bevindt zich tussen de kade en een langsdam, waarmee
voor een terras.
een nevengeul in de Nieuwe Maas gerealiseerd wordt, in het verlengde 2| het doen vervagen van de grenzen tussen natuur en stad, door zo veel
van (de langsdam van) het Eiland van Brienenoord. Het getijdenpark is
De groenstructuur is ook een natuurstructuur, waarbij het opgetilde
mogelijk ruimte, randen en raakvlakken te maken tussen en met water
toegankelijk via bruggen over de getijdengeul tussen kade en langsdam,
maaiveld en het dakenlandschap zorgen voor een totaal groenconcept.
(rivier) en aangrenzende buitenruimten. En in die stedelijke buitenruimte
die in in het verlengde liggen van de belangrijkste dwarsverbindingen in
Met de komst van Waterkant wordt ook een nieuw getijdenpark
bepaalde soort flora te gebruiken, aansluitend op de (getijden)natuur;
Waterkant. De getijdenoevers zijn flauw en natuurlijk begroeid, met een
gemaakt dat bijzonder is in zijn natuurwaarde voor de rivierdelta in de
goede oriëntatie op de zon. Het dakenlandschap met een groot aantal
stad Rotterdam. Voor de duurzaamheidsdoelstellingen van de gehele
3| het verbinden van Waterkant met de omringende wijken voor
gebruiksdaken vormt een extra groene laag in het plan. Samen met
gebiedsontwikkeling is het landschapsplan een raamwerk met behalve de
voetganger en fietser. Dit door middel van goede verbindingen en een
groene binnenhoven en een aantal luwe dwarsstraten kent het hele gebied
nieuwe natuurwaarden o.a. een duurzame waterhuishouding en oog voor
geleidelijk oplopend opgetild maaiveld over de barrières van sporen, waterkering en viaduct.
daardoor een fijnmazige groene dooradering. Dit alles bij elkaar maakt
materiaalkeuzes in de terreininrichting.
door de vele raakvlakken en ruimte voor groen een 'blurred edge', de vervaging van de grenzen tussen stad en natuur.
De Stedelijke Lijn is een belangrijke stedelijke verbinding over het Varkenoordseviaduct met hoofdroutes voor auto, voetganger en fiets. Het
Waterkant wordt een autoluwe, goed bereikbare buurt aan de rivier,
is ook een stedelijke ruimte tussen de bouwblokken van Waterkant en de
en dat biedt veel mogelijkheden voor het creëren van bijzondere
aangrenzende woonbuurten, met plinten en doorsteekjes. De ruggengraat
plekken en publiekstrekkende programma's, zoals een zwembad in het
van Waterkant is de hoofdstraat die de Oranjeboomstraat via Mallegatpark
getijdenpark en een levendig voetgangersgebied met commerciële en
Huidige situatie
64
Ambitiedocument Waterkant
Vervagen van de grenzen
Getijdenpark Promenade, Mallegatpark en Brugpark Nieuwe Maas en getijdengeul Hoofdstraat Stedelijke Lijn en dijkzone Stitch Daken, hofjes en buurtstraten
Ambitiedocument Waterkant
65
maasparcous
getijdenpark
GETIJDENPARK Het landschapsplan van Waterkant slecht de barrières tussen het water van de Nieuwe Maas en de stad. Nu is het water zelf weinig uitnodigend en in de praktijk onbereikbaar, vanwege hoogteverschillen tussen kade en rivier, stroming en waterveiligheid. Ook is de rivieroever zelf van weinig natuurwaarde vanwege de stenen kades en diepe gekanaliseerde watergang. Met de introductie van het Getijdenpark voorlangs de huidige maasoevers van Waterkant, wordt een luwe zijde gecreëerd die wél toegankelijk en beleefbaar zal zijn. Ook wordt er in één beweging een
66
groot oppervlak park en getijdennatuur gemaakt verbonden met het Brienenoordpark via water en land.
Doorsnede door het getijdenpark tussen oever en langsdam, met ondieper water en flauwe oevers. Boven de hoogwaterlijn kunnen bomen groeien.
Vlonderpad Eiland van Brienenoord, Rotterdam
Westelijke getijdengeul Eiland van Brienenoord, Rotterdam
Ambitiedocument Waterkant
Getijdenzone Eiland van Brienenoord, Rotterdam
zwembad
ligweide
DE GETIJDENGEUL
getijdenpark
+3.00NAP
Dankzij langsdam en getijdeneiland ontstaat er een luwe 'zijtak' van de
+1.28NAP
Maas, een nevengeul. Deze 'plezierrivier' staat wel onder getijdeninvloed
0.33NAP
maar is rustiger vaarwater dan de Maas zelf en dat biedt mogenlijkheden voor watersporten en waterzijde activiteiten. Vanaf de promenade is er een hoogteverschil met het water dat wordt opgelost met deels groene oevers, en deels vlonders, zitelementen en trappen. Daarmee worden ook de wateractiviteiten gezoneerd van meer tot minder toegankelijk, zodat er ook voor de natuur er rustplekken zijn. Het zwembad wordt voorgesteld als een drijvende constructie die meebeweegd met het getij, maar het kan ook
Doorsnede van de zijtak van de Maas, met het voorgestelde zwembad
een vaste constructie zijn van steigers op verschillende hoogtes.
Havenbad Islands Brygge, Kopenhagen
Kanoën in IJburg, Amsterdam
Kalvebod, Kopenhagen Ambitiedocument Waterkant
67
zwembad
ţ ~«fr
maasparcours
PROMENADE, MALLEGATPARK EN BRUGPARK De promenade verbindt het huidige Mallegatpark met de kade van de Veranda en vormt één doorgaande structuur. Gemiddeld is de promenade zo'n 25 tot 30 meter breed met inspringende en uitspringende gevellijnen.
tìmte
Die maken het mogelijk om bijvoorbeeld bij het zwembad een pleinruimte of ligweide te maken. Behalve een doorgaande voet- en fietsverbinding
terras
zijn er ook informele routes langs terrassen en andere plintfuncties, gescheiden door een doorgaande groenstructuur.
Zoom-in van het promenadepark ter hoogte van het zwembad
Diamond Teague Park, Washington
68
Ambitiedocument Waterkant
Tuschinskipark, Rotterdam
Tuschinskipark, Rotterdam
voorzieningen
zitranden
groen plein
HOOFDSTRAAT De centrale as is de ruggengraat van Waterkant met aan weerszijden levendige plinten in een mix van wonen, werken, voorzieningen en wat
maatschappelijke ruimte
winkels voor de dagelijkse boodschappen. Via Mallegatpark loopt de verbinding door tot Oranjeboomstraat en aan de andere kant is er de relatie naar de Veranda. Zo versterken deze centrale routes elkaar en is er ook aanloop van beide richtingen - echt een missing link die hier gelegd wordt. De centrale as is een informele opeenvolging van straatjes en pleintjes met elk een eigen karakter. De pleinen hebben een groen karakter met boombakken en zitranden, naast ook bomen in de verharding.
Zoom-in van de Hoofdstraat
De bestrating oogt vriendelijk en warm in combinatie met uitnodigend straatmeubilair, terrassen en sport/spelvoorzieningen.
j
'
\
ůľí ie l
mţé CS 'i Cm
Garden Square, Rushton Lakes
m m my I»!r n IKiLv! í 1
mTļJ 12] Jfl rļp ; «s i
a
pLJ Ut 'İ ]'ĵ,
h&įräįļľ'Tjl j S - r,Jl
Forumtorget, Uppsala
Grotekerkplein, Rotterdam Ambitiedocument Waterkant
69
STEDELIJKE LIJN EN DIJKZONE De Stedelijke Lijn is een 'ader' die op de schaal van Rotterdam Zuid een verbinding legt met de andere stadsdelen. En is ook ter plaatse van de urban plaza, de overkluizing boven het spoor en de waterkering, een royale stedelijke ruimte omgeven door stevige bouwblokken met torens. Hier heb je een fraai open zicht over de boulevards, het nieuwe station en de Kuip. Vergroening van de opgangen met bomen langs het viaduct met hellingbanen en trappen zorgen voor rust en geleding van de verschillende verkeerstromen. Langs de stedelijke lijn is er ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, bedrijfsruimte en horeca met terrassen. De waterkering
Doorsnede over de urban plaza en het Varkenoordsviaduct boven het spoor en de waterkering om een gelijkvloerse verbinding te maken naar de stadskant
loopt hier langs het spoor en stedelijke lijn. Een goede landschappelijke en toekomstbestendige inpassing is van belang. Dubbelgebruik ervan (bijv. route, recreatief) wordt onderzocht en de natuurwaarde versterkt.
Zetland Avenue, Sydney
70
Ambitiedocument Waterkant
Israelsplads, Copenhaggen
Speeltuinloge Dakpark, Rotterdam
hoofdstraat
spoordek Veel gri
fietsverbinding hoogteverschillen
STITCH
voorzieningen
Waterkant hecht de omliggende wijken aan elkaar tot één stuk stad. Het symbolische gebaar waarmee dat gebeurt is de 'Stitch'. De diverse pleinruimtes, straten, groene wiggen en bruggen die samen de Stitch vormen liggen in eikaars verlengde al slingerend door Waterkant. Langs de Stitch liggen ook de voornaamste voorzieningen in de stadsblokken. Ook de vier bruggen zijn onderdeel van de Stitch, maken de verbinding tussen kade en langsdam, en de voornaamste aantakkingen voor voetgangers en fietsers vanuit de omgeving hebben een 'klik' met de Stitch. Voor de dwarsverbindingen door de stadsblokken is ter hoogte van de stitch ook
■JàüaåSSĹ Zoom-in van de stitch, met fietsverbinding tussen het spoordek en de kade.
een breder profiel genomen ten opzichte van de andere dwarsstraten.
St Andrews, Bromley-by-Bow, Londen
The Goods Line, Sydney
0-Linjen Aarhus Ambitiedocument Waterkant
71
hoofdstraat
gedeelde tuinen
hofje
buurtstraat
appartementen en woningen
ruimte voor. groen
spelen
DAKEN, HOFJES EN BUURTSTRATEN De lagere daken van de stadsblokken kunnen vergroend worden en ook diverse gebruiksfuncties herbergen zoals sportvoorzieningen, (gemeenschappelijke) tuinen en/of buitenhoreca. Hogere daken kunnen beperkter vergroend worden en zullen vaker zonnepanelen en installaties herbergen. De hofjes hebben een groen en besloten karakter en zijn semi-privaat, al is dit ook nog nader te bepalen. Ze vormen rustpunten tussen de straten en liggen aan de luwe zijden van de appartementen en woningen. Er is in de hofjes ruimte voor vergroening van balkons en gevels. De buurtstraten zijn de rustige straten in Waterkant en hier zullen
Zoom-in van een hofje en buurtstraat
zich weinig of geen plintfuncties bevinden. Ze krijgen een groen karakter met gevelgroen en straatbomen en kleinschalige speelvoorzieningen voor kinderen.
De Groene Kaap, Katendrecht
72
Ambitiedocument Waterkant
De Groene Kaap, Katendrecht
Holland Park Villas, Londen
Waterkant Skyline - Vogelperspectief vanaf het noord-oosten 4
Ambitiedocument Waterkant
73
4.4 Mobiliteit De bewoners van de Waterkant kunnen gebruik maken van hun auto, waarbij de ambitie is dit gepaard te laten gaan met een aantrekkelijke inrichting van de buitenruimte. Dat wil zeggen een buitenruimte waar de voetganger en de fietser centraal staan. Waterkant wordt een wijk die uitnodigt om je op een gezonde en actieve manier te verplaatsen, die voor alle gebruikers bereikbaar, toegankelijk en veilig is en waar de auto nauwelijks tot niet aanwezig is in het straatbeeld. De auto heeft er een eigen plek onder de opgetilde openbare ruimte. Ook is het gebied is gewoon goed bereikbaar met de auto. Waterkant verbindt de omliggende wijken met elkaar en met de Nieuwe Maas. De fysieke barrieres zoals het spoor, de waterkering en het viaduct worden verminderd om zo Waterkant en de Nieuwe Maas goed bereikbaar te maken voor en vanuit de omliggende wijken. Waterkant zal zijn aangesloten op de stedelijke netwerken, is flexibel en anticipeert op nieuwe trends, veranderingen in gedrag en (technologische) ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit. Voorbereid op de toekomst betekent rekening houden met ontwikkelingen in de wijze waarop mensen zich verplaatsen en de voorzieningen daarvoor reeds implementeren of in ieder geval mogelijk maken.
Die ontwikkelingen zijn een toename van het aandeel verplaatsingen te voet en met de (elektrische) fiets, ook voor logistieke diensten, een afname van het belang van eigendom van het gebruikte vervoersmiddel en een toename van het gebruik van deelmobiliteit in de vorm van elektrische deel (bak)fietsen/ scooters, en auto's en (bestel)busjes. Waterkant zal met alle modaliteiten van vervoer bereikbaar zijn en wordt daartoe aangesloten op de stedelijke netwerken voor voetgangers, fietsers en auto's. Hierbij wordt rekening gehouden met ontwikkelingen die zijn aangekondigd, waaronder de komst van de stadsbrug en het treinstation Rotterdam Stadionpark die beiden een positieve impact hebben op de bereikbaarheid van Waterkant.
Ambitie De ambitie om het woongebied Waterkant autoluw te maken, betekent dat doorgaand autoverkeer in het woongebied niet wenselijk is en dat parkeren voor bewoners en bezoekers gebeurt in gebouwde voorzieningen. Verkeer uit omliggende wijken kan mogelijk een route langs het woongebied volgen. Om deze ambitie te realiseren is voor iedere modaliteit een goed netwerk aan routes en voorzieningen beschikbaar. Per modaliteit is beschreven en op kaart aangegeven hoe de bereikbaarheid vanaf de (bestaande) stedelijke netwerken is geregeld en hoe het gebruik ervan wordt gefaciliteerd. En ook welke kwaliteitseisen erbij horen om tot een geslaagde invulling te komen.
74
Ambitiedocument Waterkant
Voetganger
Fietser
Alle typen voetgangers hebben zo hun specifieke gedrag en stellen
Er zijn verschillende typen fietsers en, naast de traditionele fiets, zijn de
daarmee eisen aan de inrichting van de buitenruimte. Onderscheid wordt
laatste jaren meerdere typen fiets verschenen. Deze diversiteit zorgt voor
gemaakt tussen routes en verblijfsgebieden. Belangrijke (doorgaande)
verschillende behoeftes in positionering en vormgeving van routes. Deze
routes voor voetgangers door het gebied zijn de centrale as (de
ontwikkelingen zet door, waardoor flexibiliteit in vorm en maat van de
"Spine"), de route over de kade en de route(s) tussen de urban plaza
routes en bijbehorende voorzieningen gewenst is. Om zo het toenemend
(spooroverkluizing) langs het Varkenoordseviaduct en de kade. Deze
gebruik van de fiets te kunnen blijven stimuleren. De doorgaande
routes zorgen voor de goede aansluiting op het stedelijk netwerk en voor
fietsroutes voor snelle fietsers liggen aan de randen van Waterkant, langs
een verbinding met de omliggende wijken en OV-voorzieningen. Deze
de waterkering en de kade. Deze routes zijn onderdeel van het stedelijk
routes zijn ruim gedimensioneerd gericht op bewegen en verblijven en zijn
fietsnetwerk. Vanaf deze routes zijn er (indirectere) verbindingen met het
geprogrammeerd met (openbare) functies. De overige straten hebben een
gebied zelf. In het gebied moeten voldoende ruime openbare en private
meer lokaal karakter, waarbij verblijven de boventoon voert.
fietsenstallingen aanwezig zijn, die desgewenst slim kunnen worden
De opgave is, mede vanwege de hoogteverschillen, om het gebied en met
gecombineerd met stallingsplaatsen voor deelmobiliteit en logistieke
name de doorgaande routes toegankelijk te maken voor alle doelgroepen.
functies zoals pakketwanden. De fietsparkeervoorzieningen liggen bij voorkeur centraal in het gebied en dichtbij de doorgaande fietsroutes.
Openbaar Vervoer
Logistiek
Deelmobiliteit
In de directe omgeving van Waterkant zijn meerdere openbaar vervoer
Waterkant zal een groot aantal logistieke bewegingen met een variëteit
Op een of meerdere plekken in Waterkant zal deelmobiliteit worden
voorzieningen, zoals Station Rotterdam Zuid, de tramhalte Laan op Zuid en
aan voertuigen van elektrische bakfietsen tot grote vrachtwagens kennen.
aangeboden. Het is de wens om het aanbod aan de deelmobiliteit integraal
bushalte Persoonshaven. De OV-bereikbaarheid en keuzemogelijkheden
De ambitie is om grote(re) vrachtwagens te weren en deze op te vangen
voor heel Waterkant te organiseren. Daarmee kan de deelmobiliteit
zullen in de nabije toekomst toenemen na realisatie van het treinstation
in een logistieke hub nabij de entree(s) vanaf het stedelijk netwerk, waar
efficiënt worden geëxploiteerd wat de kwaliteit van het aanbod ten goede
Rotterdam Stadionpark en de nieuwe HOV-lijn die over de stadsbrug zal
de levering kan worden bezorgd of opgehaald. Vanuit die hub(s) wordt
zal komen. Voor de ambitie voor Waterkant als autoluwe, bereikbare
rijden, die beide halteren nabij de Kuip. Ook de tramhalte Stadionweg
gezorgd voor het voor- en natransport binnen het gebied. Dit logistieke
en groene wijk is deelmobiliteit een zeer belangrijk onderdeel in het
zou in de nabije toekomst dichter naar Waterkant toe verplaatst kunnen
concept kan op meerdere manieren worden uitgewerkt. Er zijn ook
mobiliteitsconcept.
worden. Vanwege het aantal nieuwe woningen en andere functies kan
uitzonderingen; hulpdiensten bijvoorbeeld dienen ten alle tijden op het
Waterkant het draagvlak voor (beter) busvervoer naar en door de wijk
opgetilde maaiveld nabij de voordeuren van gebouwen te kunnen komen.
Feijenoord te vergroten. De langzaamverkeerroutes vanuit Waterkant
Deze toegang kan op verschillende manieren worden georganiseerd.
naar deze bestaande en toekomstige OV-haltes zullen direct, veilig,
Waterkant valt vanaf 1 januari 2025 binnen de zogenaamde Zero-
aantrekkelijk en comfortabel moeten zijn.
emissiezone en dan moeten in de ZE-zone alle nieuwe zakelijke bestel- en vrachtauto's uitstootvrij zijn. In 2030 mogen er geen zakelijke bestel- en vrachtauto's met brandstofmotor de ZE-zone meer binnenrijden.
Ambitiedocument Waterkant
75
Toegang auto's Toegang logistiek Logistiek hubs
Gemotoriseerd verkeer
Ontsluiting
Onderzoeksvragen:
In de Waterkant vindt het parkeren van bewoners, staf en bezoekers
Qua ontsluiting van Waterkant zijn verschillende scenario's mogelijk.
^
plaats in gecompartimenteerde gebouwde voorzieningen grotendeels
Het scenario met een volledige aansluiting op de oprit van de nieuwe
gebiedsontwikkeling wordt opgenomen. Dit onderzoek vind plaats
onder opgetild maaiveld buiten het zicht vanuit de openbare ruimte en in
stadsbrug heeft de voorkeur. Hierdoor krijgt het gebied een duidelijk adres
in samenhang met de uitwerking van de nieuwe stadsbrug en zal
hubs. Reductie van het aantal parkeerplaatsen conform de Rotterdamse
aan het stedelijk netwerk. Een keuze kan pas later, in samenhang met het
samen met de bewoners van de omliggende wijken en de wijkraden
parkeereis hoort daar ook bij; ingezet wordt op minimaal 40^ korting.
stadsbrug project, worden gemaakt.
worden uitgevoerd.
Voor de overige verkeersbewegingen (hulpdiensten, verkeer uit de
Auto's van bewoners en bezoekers worden direct na binnenkomst in
omliggende wijken, logistiek, etc.) zijn er verschillende scenario's en sub
Waterkant naar de ondergrondse of gebouwde parkeervoorziening geleid.
ontsloten vanaf de oprit van de nieuwe stadsbrug, waarbij ook een
scenario's mogelijk. Het inpassen van het doorgaand verkeer in het gebied
De locaties, aantallen parkeerplaatsen voor bewoners en bezoekers en
variant, waarin niet of beperkt op de oprit van de nieuwe stadsbrug
wordt samen met de wijkraden en de bewoners van de omliggende wijken
mate van dubbelgebruik zijn nog nader te bepalen. Daarbij worden slimme
kan worden aangesloten, wordt meegenomen.
serieus onderzocht. Bovenstaande ambities zijn stevige onderzoeksvragen
combi's gemaakt met Hub's voor deelmobiliteit en logistieke diensten.
voor het vervolg. Kwaliteit van leven, veel groen en verblijfsruimte en
De personen in- en uitgangen van de parkeervoorzieningen komen
een openbare ruimte in het woongebied met beperkt autoverkeer is het
centraal in het voetgangersgebied uit.
^
^
Onderzoeken op welke wijze het autoverkeer in de
Diverse scenario's onderzoeken waarop Waterkant kan worden
De locaties van een of meerdere hubs en de combinatie van functies die in dergelijke hubs kan worden aangeboden.
^
vertrekpunt.
De wijze waarop de bevoorrading van de voorzieningen in het plangebied plaatsvindt en de eventuele rol van de hubs daarbij.
^
De mate waarin het plangebied bereikbaar is vanaf de noordzijde (via de Oranjeboomstraat) en vanuit de Veranda.
^
Onderzoeken van een passend en haalbaar mobiliteitsconcept in samenhang met de benodigde ruimte en voorzieningen voor auto- en fietsparkeren. Daarbij de beoogde reductie van minimaal 40^ op de parkeereis verder te onderzoeken op haalbaarheid en te concretiseren in te benutten vrijstellingen en percentages.
^
Onderzoeken of aanpassen van het beleid mogelijk is opdat mobiliteitsmaatregelen op gebiedsniveau kunnen worden geïmplementeerd i.p.v. op plotniveau.
76
Ambitiedocument Waterkant
Waterka"tSkylìne
Vo9elpen 'SPecífef
vanaf het
ZUld
4.5 Programma Verbindingen leggen en herstellen tussen de omliggende wijken, Waterkant én de rivieroever, dat is de belangrijkste ambitie van deze ontwikkeling. Deze gewenste verbindingen zijn fysiek maar vooral ook sociaal en verbinden de omliggende wereld met de nieuwe waterkant. Ook het verbinden van wonen, werken, ondernemen, verblijven en recreëren is een belangrijk doel. Cruciaal voor het leggen van deze verbinding zijn de plinten van de gebouwen. Hier ontmoeten de verschillende bewoners, bezoekers en passanten elkaar op een drempelloze manier.
Omgevingsinvloeden voor een levendige gemengde stadsbuurt Waterkant ligt naast belangrijke stedelijke infrastructuur en heeft daar rekening mee te houden. De randen van het gebied zijn daardoor geluidsbelast, waardoor deze geschikt zijn voor functies die zelf geluid produceren en/of in een dergelijke ruimte kunnen functioneren. Op andere plekken in het binnengebied en langs de rivier kan door ontwerp en programmering een nieuwe sfeer worden gecreëerd van een rustig woongebied tot een gebied met levendige functies. Dat geeft vier sferen: ruis, reuring, rust en rivier. De ambitie is deze vier invloedssferen te omarmen en waar nodig en passend te versterken. Deze vier sferen -Rivier, Ruis, Reuring en Rust-, kleuren de aangrenzende buitenruimte en geven die karakter. Omgekeerd zorgen de vier sferen voor een logische plaatsing van niet-woonprogramma binnen Waterkant in de vorm van de (buiten)ruimte. Een belangrijk uitgangspunt voor een goed programmatisch concept is een mix van verschillende type gebruikers van plinten en openbare ruimte: van verschillend formaat, draagkracht en meerwaarde voor het gebied. Gewenst is een goede balans tussen ambitieuze dragers, imago versterkende smaakmakers en innovatieve niches. De hoofdstructuur van Waterkant bestaat uit een aantal sterke verbindingen met de omgeving en plekken binnen Waterkant zelf.
Deze lijnen en aantrekkelijke plekken zijn het vertrekpunt voor het invullen van het niet-woonprogramma in de plinten van de gebouwen. Dragers zijn partijen die passen bij de identiteit en ook kunnen bijdragen aan de commerciële haalbaarheid. Smaakmakers zijn karaktervolle of innovatieve ondernemers uit Rotterdam of daarbuiten die zorgen voor sfeer en karakter van het gebied. Ze dragen sterk bij aan het imago en de kwaliteit van het gebied. Niches zijn kleinere bedrijven met een specialisme complementair aan de andere partijen in de ontwikkeling. Ze versterken het concept door synergie met andere partijen en kunnen hiermee zorgen voor innovatie. Trekkers kunnen zowel dragers als smaakmakers zijn die een bovenstedelijke aantrekkingskracht hebben. Ze dragen sterk bij aan het imago van het gebied.
78
Ambitiedocument Waterkant
RUIS
RUST
REURING
RIVIER
Plaza
Ingezet wordt op het benutten van de initiatieven en het ondernemerschap uit de omliggende buurten . Ook de energie die er nu al in het gebied is, wordt gebruikt om Waterkant uit te bouwen. Op dit moment wordt nog niet in detail vastgelegd welk programma waar komt. Aangegeven wordt welke condities er binnen het raamwerk openbare ruimte zijn voor specifiek programma. Dit programmatische concept van clusters gekoppeld aan context bepaalt het vertrekpunt voor de verdere uitwerkingen in het stedenbouwkundig plan. De programmatische visie bestaat uit de vier ingrediënten die we koppelen aan plekken in het plan.
Ruis
Reuring
De stad met haar verkeer, vervoer en mensen zorgt voor de basis Ruis die elk gebied omgeeft. Waterkant heeft relatief veel Ruis. Dit gegeven wordt als kracht ingezet door functies die ruis geven slim te positioneren. Ook worden zones gemaakt waar de ruis juist wordt getemperd door slim ruim tegebruik. In de ruis zone is ruimte voor meer logistieke en werkfuncties. Deze plek ken profiteren van een goede bereikbaarheid en kunnen op plekken liggen waar meer (geluids) hinder uit de omgeving is, zoals langs het spoor. Func ties die zich meer richten op stoere bedrijvigheid en ondernemerschap vin den hier een plek. Dit is ook de zone waar in eerst instantie ruimte is voor ondernemers die nu al in Waterkant of omliggende wijken ondernemen.