[24bb002526] Bijlage behorende bij 24bb002527 - Ambitiedocument Waterkant
Tekst van het document
J
Waterkant Ambitiedocument
Gemeente Rotterdam
Gemeente Rotterdam r
OMA
LO LA
ínhoud Inhoudsopgave
3
Voorwoord
5
i.
Introductie Aanleiding Opgave Participanten Proces Leeswijzer
7
Plangebied Historie Plangebied in beeld Analyse, kansen en opgave Beleidskader Condities en randvoorwaarden
13
Ambities Ambities Social Impact
27
2.
3.
4. Planopzet Ambities vertaald in concept Planopzet Landschap Mobiliteit Programma Duurzaamheid
43
5.
Vervolg Proces Participatie & communicatie Placemaking
93
6.
Bijlage Routes naar Waterkant Beeldverantwoording
97
Ambitiedocument Waterkant
3
Voorwoord Waterkant
De ambitie is een wijk te creëren voor diverse levensstijlen door variatie
Sinds het besluit in december 2022 over het definitief niet doorgaan
in gebouwtypologieën, segmenten als schalen met een gevarieerd
van het nieuwe stadion is hard gewerkt aan een alternatief plan op
programma van o.a. commerciële en maatschappelijke voorzieningen,
de locatie, die nu Waterkant wordt genoemd. Samen met stichting
horeca en werkplekken. Ruimte voor bedrijvigheid en faciliteiten voor
Gebiedsontwikkeling aan de Maas en haar partners hebben we een eerste
binnen- en buitensport zijn aantrekkelijk voor de toekomstige bewoners
verkenning gedaan naar de mogelijkheden voor Waterkant. De verkenning
én bewoners uit de omgeving. Daarnaast ambiëren we een moderne
is vervat in het consultatiedocument dat we in maart 2023 hebben
herkenbare wijk te maken met coherente onderscheidende architectuur.
vrijgegeven. Dit was het startsein voor het gesprek met de stad over deze ontwikkeling om uiteindelijk tot dit ambitiedocument te komen.
Waterkant is een ontzettend mooie ontwikkeling voor de stad waar ik trots op ben. We bouwen een nieuw stuk stad waar ooit de haven
Rotterdam is steeds meer in trek, maar tegelijk is de ruimte schaars. De
floreerde, maar wat nu een onaantrekkelijk en geïsoleerd gebied is met
Waterkant, met ligging aan de Nieuwe Maas met een nieuw getijdenpark,
dominante infrastructuur. Een nieuwe wijk die enorm veel kansen biedt
biedt kansen om er een betekenisvolle nieuwe wijk te bouwen die fysiek
voor zowel bestaande als toekomstige bewoners en ondernemers. Ik kijk
én sociaal verbonden is met de omliggende wijken. Waterkant is een
ook met plezier terug naar de intensieve participatie met de omgeving.
belangrijke schakel in de gebiedsuitwerking Oostflank, onderdeel van
We hebben veel gesprekken gevoerd over hun dromen en visie voor,
de partiële herziening omgevingsvisie, en de ''Koers op Zuid 2040'',
en ook hun zorgen m.b.t. de Waterkant. Bewoners, ondernemers en
beiden vastgesteld in december 2023. Met de Oostflank zorgen we voor
professionele stakeholders hebben kunnen meedenken over de kansen
verbeterde bereikbaarheid, veel nieuwe woningen en verbinden we
en mogelijkheden om Waterkant een nieuw aantrekkelijk stedelijk gebied
gebieden en buurten met elkaar. Dankzij het snelle openbaar vervoer over
te maken. De participatie stopt zeker niet en zullen we de komende jaren
de nieuwe stadsbrug komen er meer banen, opleidingen en voorzieningen
voortzetten.
binnen bereik van de huidige en nieuwe inwoners in de Oostflank. Waterkant moet een toekomstbestendige ontwikkeling worden waarbij
Chantal Zeegers
we inzetten op circulariteit, smart mobility en energie-, natuur- en
Wethouder Klimaat, Bouwen en Wonen
klimaat adaptief. Een toegankelijke en recreatieve groene buitenruimte staat centraal in het plan. Parkeren willen onder een opgetild maaiveld organiseren dat aansluit op het Varkenoordseviaduct en de zuidelijke aanlanding van de nieuwe stadsbrug om zo de Waterkant toegankelijk te maken voor de rest van de stad.
Ambitiedocument Waterkant
5
1. Introductie 1.1 Aanleiding 1.2 Opgave 1.3 Participanten 1.4 Proces 1.5 Leeswijzer
8
Ambitiedocument Waterkant
1.1 Aanleiding
recent herzien als gevolg van het niet doorgaan van het nieuwe stadion en andere ontwikkelingen waarover inmiddels meer duidelijkheid is ontstaan,
1.3 Participanten
zoals de 3e stadsbrug en het station Rotterdam Stadionpark. Voor De directe aanleiding voor het maken van dit ambitiedocument is het
Waterkant zijn de komst van de nieuwe (autoluwe) stadsbrug met HOV-
Dit ambitiedocument is het resultaat van een intensieve samenwerking
besluit van BVO Feyenoord om definitief af te zien van het plan voor het
lijn (met tramkwaliteit), het station Stadionpark en het Getijdenpark van
tussen de Gemeente Rotterdam en StiGaM. De gemeente Rotterdam
nieuwe stadion in Feyenoord City. Voor dat nieuwe stadion was reeds
belang. En ook dat Stadion Feijenoord nog geruime tijd als voetbalstadion
levert de expertise en input om de ontwikkeling te laten aansluiten bij
veel planvorming gereed, terrein en bedrijvigheid aangekocht en/of
in gebruik zal zijn. Dit beleidsstuk is beknopt samengevat in hoofdstuk 2.4.
uitgeplaatst en een proces van gebiedsontwikkeling ingezet. Met de streep door het stadionplan is de noodzaak ontstaan om, vanuit de gebiedsbrede
het geldende beleid en borgt dat de geformuleerde ambities voor het gebied aansluiten bij de ambities van de stad en Feyenoord City als
Kansen voor Waterkant
onderdeel van Stadionpark. StiGaM is de private gebiedsontwikkelaar van Waterkant en richt zich op de vertaling van de ambities naar een
ambities van het masterplan Feyenoord City, een nieuw perspectief te
Het definitief niet doorgaan van een nieuw stadion vormde de aanleiding
formuleren voor het gebied waar eerder onder andere een nieuw stadion
voor een hernieuwde zoektocht naar een andere betekenisvolle invulling
haalbaar project met bijzondere aandacht voor sociaal-maatschappelijke
was gedacht. Dit deelgebied heeft nu de werknaam 'Waterkant' gekregen.
van de locatie voor de stad. Ingezet wordt op een transformatie naar
doelstellingen. De StiGaM is ook eigenaar van de meeste panden in het
De gemeente Rotterdam heeft bij het opstellen van dit ambitiedocument
een hoogstedelijk gebied met een divers programma van woningen,
deelgebied. Daarnaast zijn de volgende partijen betrokken geweest bij de
nauw samengewerkt met de Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas
maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Mede door de ligging
totstandkoming van dit document:
(StiGaM) die is opgericht om als gebiedsontwikkelaar bij te dragen aan de
aan de Maas en het toekomstige getijdenpark Feyenoord kan Waterkant
^
realisatie en ontwikkeling van Feyenoord City met een optimaal sociaal
een bestemming in de stad voor iedereen worden. De ligging aan het
Landscape architects voor het ontwerpen van de visie op de
maatschappelijk resultaat.
water en het getijdenpark geeft de kans om een bijzondere nieuwe
stedenbouwkundige structuur, de opbouw en inrichting van de
wijk en stedelijke plek te maken, die fysiek én sociaal verbonden is
openbare ruimte en de bouwmassa's.
1.2 Opgave
met de omliggende wijken Feijenoord en de Veranda en, aan de andere
^
RHDHV voor technisch verdiepende studies en uitzoekwerk.
zijde van het spoor, met Parkstad-Afrikaanderwijk en Hillesluis. Een
^
Wyne voor een visie op het maatschappelijk programma en andere
wijk die bewoners en omwonenden, letterlijk en figuurlijk, uitnodigt om in beweging te komen en te ontspannen door een veelheid aan
Omgevingsvisie Waterkant is het meest noordelijk gelegen deelgebied van de gebiedsontwikkeling Feyenoord City. Het gebied ligt langs de oevers van de Nieuwe Maas en het Willemsspoor, tussen de wijken Feijenoord, Parkstad-Afrikaanderwijk en Veranda. Met de ontwikkeling van Feyenoord City wil de gemeente Rotterdam allerlei beleidsambities realiseren, zowel fysiek als sociaal. Die ambities staan in allerlei beleidsstukken beschreven, waarvan de omgevingsvisie de meest integrale en belangrijkste is. In de omgevingsvisie staan de belangrijkste uitgangspunten: het samen stadmaken, ontwikkelen vanuit eigen identiteit, bestaande kwaliteit versterken en aan de hand van de vijf perspectieven: duurzaam, compact, productief, inclusief en gezond. Feyenoord City valt onder twee gebiedsuitwerkingen van de omgevingsvisie. De Oostflank, waar de verdere verdichting en (goede) groei van de stad met 30.000 woningen
mogelijkheden tot ontmoeten, bewegen en sporten in de openbare ruimte en met werkgelegenheid die aansluit op de behoeftes en mogelijkheden van bewoners en omwonenden van de omliggende wijken.
Het Q-team Feyenoord City is meermaals geconsulteerd over het ambitiedocument en de reflectie is vervolgens verwerkt is. Ook de input en (grotendeels) verwerkt, waarover meer te lezen is in paragraaf hieronder.
Feijenoord in het noorden tot aan de toekomstige aanlanding van de 3e stadsbrug naast wijk De Veranda in het zuiden en omvat tevens het aan te leggen getijdenpark Feyenoord. In het westen is de spoorlijn de plangrens. Gemeentelijke beleid en allerlei uitgangspunten uit voorgaande
1.4 Proces
trajecten vormen het (start)kader. Deze zijn door de gemeentelijke projectteam leden van diverse afdelingen opnieuw afgestemd. Om deze beleidsambities en kansen verder vorm te geven, hebben de gemeente Rotterdam en StiGaM samen een stedenbouwkundige verkenning consultatiedocument dat in april 2023 is vrijgegeven door het college van B&W. Het consultatiedocument is gebruikt voor participatie met de omgeving, gesprekken met professionele stakeholders en verdere haalbaarheidsonderzoeken. De resultaten uit de consultatieperiode zijn vertaald in dit ambitiedocument, dat het vertrekpunt vormt voor de verdere
Masterplan Feyenoord City
Heijmans Vastgoed en AM Concepts voor input over programma, woon- en niet-wonen concepten.
Het plangebied van dit ambitiedocument loopt van de zuidrand van wijk
uitgewerkt worden. En de gebiedsuitwerking Koers op Zuid, waarin
samengevat.
^
Ambitiedocument
uitgevoerd. De stedenbouwkundige verkenning is vastgelegd in het
In hoofdstuk 2.4 zijn de beleidsuitgangspunten uit deze stukken beknopt
niet-wonen functies.
van participatie, de klankbordgroep en overige stakeholders is opgehaald
langs een nieuwe HOV-lijn met stadsbrug van Alexander naar Zuidplein verandering, verbetering en groei vanuit de eigen identiteit centraal staat.
Het integrale ontwerpteam bestaande uit EFFEKT, OMA en LOLA
opstelling en uitwerking van een integraal plan voor Waterkant.
Participatie en proces Rond alle planvorming sinds 2016 heeft veel participatie met de omgeving plaatsgevonden. Om de gestelde ambities en doelen te kunnen realiseren, is een goed participatietraject van essentieel belang. StiGaM en de Gemeente Rotterdam hebben voor het inrichten en uitvoeren van de participatie een gezamenlijke aanpak, plan en team opgesteld. Dit vanuit de overtuiging dat het alleen door echt samen te werken met de diverse stakeholders en toekomstige gebruikers mogelijk is om een gebied te ontwerpen en te ontwikkelen dat daadwerkelijk aansluit bij de behoeften uit de omgeving. De gebiedsontwikkeling raakt velen: omwonenden,
Voor de gebiedsontwikkeling Feyenoord City is in 2019 een belangrijk
ondernemers, allerlei organisaties met een belang in het gebied,
beleidsstuk vastgesteld: het Masterplan Feyenoord City. Dit masterplan is
omliggende wijken en de gemeente. De participatie is erop gericht om
Ambitiedocument Waterkant
9
WATERKANT FEYENOORD CITY Consultatiedocument Maart 2023
OMA
10
Ambitiedocument Waterkant
la
EFFECT
samen met deze belanghebbenden, op basis van wederzijds vertrouwen, een relatie op te bouwen. Om vervolgens structureel te werken aan het
1.5 Leeswijzer
ophalen van input, verzilveren van kansen, het oplossen van zorgpunten
OPBRENGST CONSULTATIEPROCES WATERKANT De participatieopbrengsten tonen een breed scala aan suggesties en
en het creëren van draagvlak voor de ontwikkelingen. Dit geldt voor het
Dit ambitiedocument geeft de ambities weer voor ontwikkeling van Water
ontwerpen, het bouwen en het uiteindelijk gebruiken van het gebied.
behoeften. Onder te verdelen in de gebiedsaspecten sfeer, straatbeeld,
kant. Deze ambities zijn op thema's en aspecten verdiept, in een planopzet
Er is gewerkt aan het ontwikkelen van een stevige verbintenis met de
wonen, mobiliteit, recreatie en sport, groen, openbare voorzieningen,
uitgewerkt en verbeeld. Het betreft nog steeds een ambitie voor deze plek
omgeving.
commerciële voorzieningen, maatschappelijke en culturele
in de stad en geen concrete planuitwerking. Allerlei wijzigingen en veran
voorzieningen, toegankelijkheid en duurzaamheid. In de rapportage
deringen in de planopzet en verbeeldingen kunnen en gaan nog gebeuren. Deze lijn is voortgezet voor het consultatieproces voor Waterkant.
'Participatie gebied Waterkant is alles opgenomen. Hieronder een
Dit ambitiedocument vormt namelijk de start van de planvorming voor
De kennis en inzicht over het gebied Feyenoord City, die sinds 2016
aantal veel gehoorde reacties en aanbevelingen voor de uitwerking:
Waterkant, die verder uitgewerkt en geconcretiseerd gaat worden in een
opgebouwd is door het werken aan en participeren over de plannen
^
stedenbouwkundig plan en omgevingsplan.
voor Stadionpark en Feyenoord City, is meegenomen bij het opstellen
^
van een nieuw perspectief voor Waterkant. In maart 2023 is het
Het herziene Masterplan Feyenoord City is een kader voor Waterkant, dat
consultatiedocument Waterkant gepresenteerd en is een consultatieproces
in de paragraaf 2.4 beleidskader uitgeschreven is. In het Masterplan is Wa
gestart. In de periode april - augustus zijn gesprekken gevoerd
terkant onderdeel van deelgebied 1.2, samen met de Mallegatplot-ontwik-
met omwonenden, mogelijke toekomstige bewoners en gebruikers,
keling grenzend aan wijk Feijenoord. Aangezien voor de Mallegatplot
professionele stakeholders, de gemeenteraad en vele anderen om input op
reeds een vastgestelde Nota van Uitgangspunten en een concreet bouw
te halen. Daarnaast zijn in overleg met stakeholders verdiepende studies
plan ligt, is deze locatie buiten dit ambitiedocument gehouden.
uitgevoerd om de haalbaarheid van de visie te onderzoeken, behoeftes te
^
In dit ambitiedocument zijn ter illustratie op de afbeeldingen de nieuwe
input en verworven inzichten heeft het projectteam de ambities weten te
stadsbrug en de aanlanding in de Esch opgenomen. Deze hebben geen
formuleren voor de Waterkant.
enkele status en zijn geen onderdeel van project Waterkant. De uitwerking
Vooral het groen dat doorloopt tussen de gebouwen spreekt aan. Het belang van betaalbare en sociale woningen wordt benadrukt, evenals woningen voor jongeren én senioren.
^
Enthousiasme over autoluw woongebied met "ondergrondse" parkeervoorzieningen.
^
Zorgen over voldoende aandacht voor het schoonhouden van de buitenruimte
^
bespreken en tot nadere keuzes te komen. Aan de hand van de opgehaalde
Het groen, veel ruimte voor de voetgangers en de recreatie op en aan het water worden als aantrekkelijke elementen genoemd.
Vanuit de wijkraad Feijenoord zijn zorgen geuit over de mobiliteit in hun gebied. Ook zijn er veel participanten die een autoluw woongebied als positief ervaren.
^
van de plannen voor de stadsbrug vindt plaats in de planning- en stud
Laagdrempelige ontmoetingsplaatsen in het gebied maken om een mix aan doelgroepen te bereiken.
Terugkijken op consultatieproces
iefase van dit project. Op de ondergronden is dan ook de huidige situatie
In het kader van het participatieproces is in de periode april - augustus
^
Openbare ruimte goed verlichten om veilig gevoel te creëren.
van de Esch weergegeven.
^
Openbare speelveldjes maken.
^
Diversiteit aan ondernemers huisvesten en voorrang geven aan
^
Aandacht besteden aan toegankelijkheid voor doelgroepen met een
met meer dan 500 mensen, van jong tot oud, persoonlijk gesproken op 19 verschillende locaties in Rotterdam (Zuid), zijn 908 ingevulde enquêtes ontvangen, zijn er 188.470 views geweest op social media, hebben 3.746 personen de landingspagina Waterkant op de website van Feyenoord City bezocht en hebben 60 personen zich aangemeld voor de klankbordgroep Waterkant. De klankbordgroep Waterkant blijft langere tijd betrokken ook bij de planvorming. In al deze contacten is aan de hand van beelden uit het consultatiedocument gevraagd naar wat men goed vindt en wat beter kan. Meningen en suggesties zijn opgenomen waarbij in de gesprekken steeds is gevraagd naar de achterliggende overwegingen.
lokale ondernemers van Zuid. mobiele uitdaging. ^
Ruimte maken voor opleiding, werk- leer plekken voor jongeren op
•
Ambachten zichtbaar maken in het gebied.
^
Toekomstbestendige oplossingen realiseren voor een klimaat
Zuid.
neutrale wijk.
De opgehaalde input is gebundeld in een separaat rapport 'Rapportage Participatie Waterkant'. De meningen van de participanten waren overwegend positief en vormden een bevestiging en verdieping van de in het consultatiedocument voorgestelde ambities en uitwerkingsrichting. De opgehaalde input is meegenomen bij het maken van dit ambitiedocument. Ook zijn veel suggesties ontvangen die op een later moment in de uitwerking worden meegenomen. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met wijkraden, ondernemersverenigingen, het Q-team Feyenoord City en professionele stakeholders zoals het Waterschap, ProRail, Evides en de andere nutsbedrijven.
Ambitiedocument Waterkant
11
2. Plangebied 2.1 Historie 2.2 Plangebied in beeld 2.3 Analyse, kansen en opgave 2.4 Beleidskader 2.5 Condities en randvoorwaarden
2.1 Historie
Gebiedshistorie In de laatste honderdvijftig jaar is het gebied meermaals drastisch veranderd. Van al deze episodes zijn sporen achtergebleven in het
Rotterdam Zuid
plangebied. Zelden letterlijk zichtbaar, maar wel in de complexe figuur
Het oerlandschap van Zuid was een agrarische wereld, een weids
waarin dijken, wegen en spoorlijnen elkaar hier kruisen. De reeks kaarten
landschap tot aan de oevers van de Oude Maas; dat was het Eiland
laat met een interval van ongeveer 50 jaar zien hoe de veranderingen zich
IJsselmonde met de oude polders van Charlois, Katendrecht, de
voltrokken. Voor het gebied is de aanleg van het spoor tussen Rotterdam
Hillepolder, Varkenoord en Smeetsland en dijkdorpen als Katendrecht,
en Dordrecht het meest bepalend geweest. Deze lijn doorsnijdt onder een
IJsselmonde en Ridderkerk. Aan het einde van de negentiende veranderde
scherpe hoek de oudere polderstructuren waarop de haven en stad zich
dit landschap drastisch. De havenstad Rotterdam had ruimte nodig. Een
ontwikkelden. In de loop van de tijd is de spoorlijn steeds nadrukkelijker
beslissend jaar voor de grote metamorfose van de zuidoever was 1872.
een barrière gaan vormen. Aanvankelijk kon het spoor overgestoken
Twee grote rijksprojecten kwamen gereed: de Nieuwe Waterweg en de
worden daar waar van oudsher de wegen en paden in de polder aanwezig
(Willems)spoorverbinding naar Antwerpen. Mede door deze projecten
waren. Ook tijdens de stadsuitleg in de vooroorlogse periode werd het
veranderde Rotterdam van een koopmansstad, waar de handelaren hun
spoor niet als obstakel gezien en werden de nieuw aangelegde Putselaan,
goederen in pakhuizen bewaarden, naar een dynamische overslaghaven,
2e Rosestraat en Slaghekstraat verbonden met de Feijenoordsedijk en
waar alles draaide om het snel en efficiënt overslaan van goederen. De
Varkenoordsedijk aan de andere zijde van het spoor.
ontwikkeling van de linker Maasoever tot hub van het industriële tijdperk trok Zuid resoluut bij de stad.
De bouw van de Varkenoordsebrug in de loop van de jaren '20 vormde
De vestiging van al nieuwe bedrijven zorgde voor veel werkgelegenheid op
ongelijkvloers te kunnen kruisen. De benodigde hellingen lieten zich
het begin van het opschalen van de weginfrastructuur om het spoor Zuid. De havenarbeiders kwamen aanvankelijk langs de oude bebouwde
niet inpassen in de Slaghekstraat waardoor de route tussen Hillesluis
dijken te wonen. In de Afrikaanderwijk werden rond 1900 langgerekte
en Varkenoord buiten de wijk kwam te liggen. Later werd ook de
woonblokken aan smalle straten gebouwd. Destijds kwamen er elke maand
spoorwegovergang tussen de Rosestraat en de Feyenoordsedijk/
De havenindustrie zorgt voor de aanleg van de spoorlijnen en het graven
duizend nieuwe Rotterdammers bij. Er waren veel te weinig woningen
Oranjeboomstraat opgeheven en vervangen door de toegang tot het
van havens. De Staatsspoorlijn naar Dordrecht vormt, samen met de
voor de nieuwkomers, waardoor gezinnen opeengepakt in kleine donkere
station Rotterdam-Zuid. Al met al werd het spoor steeds nadrukkelijker
Varkenoordse dijk, de basis voor de structuur van dit stukje Rotterdam
kamers woonden. Met de komst van de Woningwet en Gezondheidswet
een breuklijn tussen de woonbuurten aan de westzijde van het spoor en
Zuid. Vanaf de Varkenoordse dijk is er een weg, parallel aan het spoor,
in 1901 ontstond de mogelijkheid om woningbouwverenigingen op te
de zich ontwikkelende bedrijvigheid langs de Maas. De ontmanteling van
te zien die naar het gebouw ten zuiden van het Mallegat leidt. Het is
richten. De zuidelijke Maasoever ontwikkelde zich tot een proeftuin
de havens en de naastgelegen emplacementen om de Kop van Zuid te
onduidelijk of deze straat een naam heeft, maar dit zal later de Korte
voor stadsuitbreiding en een laboratorium van 'social' en 'physical
ontwikkelen vormt een nieuwe episode. Op de plek van het emplacement
Stadionweg worden. De Feijenoorddijk kruist het spoor ten noorden van
engineering'. In de vooroorlogse jaren groeide Rotterdam-Zuid uit tot
langs de Spoorweghaven wordt de Laan op Zuid geprojecteerd. Deze laan
het Mallegat en sluit aan op de Hilledijk. De Varkenoordse dijk kruist het
een samenhangend stadsdeel, met zeer diverse wijken en buurten. De
vormt een nieuwe stedelijke invalsweg vanuit het zuiden en neemt als
spoor ten zuiden van het Mallegat en sluit ook aan op de Hilledijk ter
samenhang ontstond door het componeren en ensceneren van lange
zodanig de rol over van de Oranjeboomstraat-Korte Stadionweg.
hoogte van Hillesluis.
lanen en de accentuering van ankerpunten in de stedelijke bebouwing. De drager voor deze compositie was het verkeers- en groensysteem, een
de Varkenoordsebrug gesloopt en in 1995 vervangen door het
groene routes op de schaal van de regio. Achter die monumentale lanen
Varkenoordseviaduct. Deze ingreep in het netwerk van de stad heeft
lagen de buurten verscholen, elk met een eigen sfeer en beeld. Een rustige,
dit deel van Rotterdam enorm veranderd en de ontwikkeling van
landelijke sfeer in Bloemhof en een meer stedelijke sfeer in Hillesluis. Aan
de Kop van Zuid, de Veranda en Parkstad aangejaagd. Doordat het
de buitenranden lagen de tuindorpen, zoals Vreewijk, die organisch op het
Varkenoordseviaduct diagonaal over het spoor is gelegd in het verlengde
oude polderlandschap aansloten.
van de Laan op Zuid is de barrière tussen Hillesluis en de Maas echter
Na de 2e wereldoorlog groeide Zuid hard verder zuidelijk met een
verder vergroot. Daarmee is de paradoxale situatie ontstaan dat nu als
ring tuinsteden: Groot IJsselmonde, Lombardijen, Zuidwijk en
sluitstuk van de stedelijke transformatie de oever van de Maas tussen
Pendrecht. Vanaf de jaren zeventig vertrok de haven én het werk
Mallegatpark en de Veranda op de agenda staat, de barrière tussen de
westwaards. Zuid bleef achter met grote uitdagingen, waaronder de
Maas en de Hillesluis groter is als ooit tevoren.
kwaliteit van de woningvoorraad, werkgelegenheid, opleidings- en carrièrekansen, gezondheid en aantrekkelijkheid van de openbare ruimte.
14
Om de Laan op Zuid aan te sluiten op de Stadionweg wordt
stelsel van onderling verbonden landschappen, parken, plantsoenen en
Ambitiedocument Waterkant
1880
1930
1975
2000
Op de kaart is te zien dat er zuidelijk van het Mallegat een nieuwe brug
Vanaf 1938 is de Kuip en deze nieuwe ontsluitingsstructuur te zien op de
De Willemspoortunnel is aangelegd. De sporen en de rangeerterreinen zijn
is aangelegd: de Varkenoordsebrug. Deze Varkenoordsebrug heeft tot
topografische kaarten. Het Mallegat wordt gedempt en de gasfabriek
verdwenen en de havengerelateerde bebouwing is grotendeels gesloopt.
de jaren 90 de ontsluiting over het spoor verzorgd voor dit deel van
gesloten en grotendeels gesloopt na de ontdekking van de gasbel in
De Spoorweghaven en de Binnenhaven zijn gedempt. De Varkenoordse
Zuid. Ook is te zien dat er over de dijk ten westen van de Varkenoordse
Slochteren. Op de plek wordt een park aangelegd met behoud van
Brug is vervangen door het Varkenoordseviaduct dat een directe
brug een weg (rood) is aangelegd. Met de realisatie van de Kuip
enkele gashouders en watertoren, thans een gemeentelijk monument. De
aansluiting geeft van de Stadionweg naar de nieuw aangelegde Laan op
wijzigde de ontsluitingsstructuur ingrijpend. Er werd langs het spoor
bedrijfsbebouwing wordt meermaals vervangen en vernieuwd; het gebied
Zuid richting de Erasmusbrug en het centrum. De Oranjeboomstraat en
een weg aangelegd vanaf de Oranjeboomstraat naar het stadion. Het is
blijft een werklocatie in de stad. Met de ontwikkeling van de Kop van Zuid
Korte Stadionweg verliezen daarme hun functie als hoofdontsluiting. Het
waarschijnlijk dat rond deze tijd de Varkenoordsedijk de Stadionweg is
en aanleg van de Willemsspoortunnel wordt deze situatie vanaf de jaren
Piet Smit-terrrein en delen van de Kop van Zuid worden herontwikkeld. Aan
gaan heten en dat het laatste stukje van de straat, tussen de brug en de
90 wederom ingrijpend gewijzigd
de Korte Stadionweg blijft bedrijvigheid gevestigd.
Oranjeboomstaat, de naam Korte Stadionweg kreeg.
Ambitiedocument Waterkant
15
2.2 Plangebied in beeld
16
Ambitiedocument Waterkant
Ambitiedocument Waterkant
17
Centraal maar afgesloten gebied Infrastructuur als barriere
Geïsoleerde stadsdelen Verzwakte onderlinge connecties
Dominante infrastructuur en industrie Los van de rivier
De infrastructuur rondom Waterkant is op stedelijk niveau belangrijk,
Het plangebied is erg afgesloten van de stadswijken eromheen. Dat
In de huidige situatie is de oever van de Maas op meerdere plekken
met potentie voor het gebied in de toekomst. Helaas heeft het gebied op
is zonde, want hierdoor worden deze stadswijken andersom ook erg
ontoegankelijk en erg verhard. Rotterdam heeft als doel alle oevers met
lokaal niveau daar nu nauwelijks profijt van. Het zorgt voor doorsnijdingen,
afgesloten van de Nieuwe Maas. Dit heeft ook te maken met het huidige,
elkaar te verbinden, met recreatieve routes langs de Nieuwe Maas: het
fragmentering en barrrièrewerking voor voetgangers, fietsers en ook
bedrijfsmatige karakter van het gebied, met loodsen en werkplaatsen. Als
Maasparcours. Daarnaast is het landschap en de ecologie van lage kwaliteit
autoverkeer. Infrastructuur domineert het straatbeeld, met grootschalige
je er niet hoeft te komen, ga je er ook niet heen. Daarnaast heeft het gebied
en diversiteit. Het gebied en de directe omgeving zijn sterk versteend met
parkeervoorzieningen en het viaduct over het spoor.
nauwelijks connectie met de overkant van de rivier, behalve visueel.
weinig hoogwaardig groen.
Waterkant heeft de kans om bij te dragen aan het 'ontviaducten' van het
Met de nieuwe stadswijk Waterkant moet nadrukkelijk de verbinding
Het is essentiëel bestaande ecologische structuren te versterken en te
huidige Varkenoordseviaduct en de grote barrière van het spoor te slechten.
met, en versterking van de bestaande stadswijken worden gezocht. Met
verbinden met elkaar. Met het toevoegen van groen kan een kwalitatief
Verbeterde verbindingen voor voetgangers en fietsers zijn essentieel om
toekomstige ontwikkelingen in bebouwing en openbaar gebied moet het
en hoogwaardig verblijfsgebied worden gemaakt. De rivieroevers en
een levendig en aantrekkelijk gebied te maken en de Nieuwe Maas te
gebied bereikbaar en écht onderdeel van Zuid worden.
het getijdenpark zijn daar een onderdeel van en kunnen een recreatieve
ontsluiten voor bewoners van Zuid.
18
Ambitiedocument Waterkant
bestemming worden voor heel Zuid.
2.3 Analyse, kansen en opgave Waterkant ligt langs de oevers van de Nieuwe Maas en het Willemsspoor, tussen de wijken Feijenoord, Parkstad-Afrikaanderwijk en Veranda. Stadswijken met ieder een eigen karakteristiek en die uit verschillende tijdsperiodes stammen. De gemene deler van deze stadswijken is dat de bebouwing in het algemeen de vorm van stadsblokken heeft en dat straatwanden de openbare ruimtes begrenzen. De locatie is een plek waar sinds de aanleg van spoor en havens een complexe doorsnijding van het gebied en de barrièrewerking is ontstaan. Met de aanleg van de Laan op Zuid en het Varkenoordseviaduct is deze kruising van lijnen nogmaals bestendigd en de barrière helaas niet echt geslecht. De locatie zelf is, met de stadskant aan de andere zijde, een verzameling van restgebieden aan weerszijden van spoor en Varkenoordseviaduct. Waterkant omvat het
Verbonden met de stad
Unieke plek aan de Nieuwe Maas
Mallegatpark en een voormalig bedrijventerrein. De infrastructuur vormt
Waterkant ligt op een bijzondere plek: aan de rivier op een toekomstig knooppunt van infrastructuur met bijzondere voorzieningen en groen in de nabijheid. Het nu geïsoleerde gebied wordt steeds meer onderdeel van de stad. Tegelijk zijn er veel barrières te slechten om het gebied daadwerkelijk op de omliggende wijken aan te sluiten en goede (langzaamverkeers) verbindingen te realiseren om tot een optimale verknoping te komen met meerwaarde voor Waterkant, de omliggende wijken en de stad.
De meest unieke kwaliteit is de plek aan de rivier. Dit kan een belangrijke nieuwe recreatieve plek voor Rotterdam worden, mits er een aantrekkelijk en goed toegankelijk en verbonden gebied gerealiseerd wordt. De huidige situatie is stenig en vaak niet openbaar. Echter, zeker in combinatie met het stadsproject Getijdenpark Feyenoord, kan zowel de ecologische structuur versterkt worden als een nieuwe bijzondere groene recreatieve plek in Rotterdam gerealiseerd worden.
grote barrières in en door het gebied en zorgt ervoor dat de genoemde stadswijken onderling nauwelijks verbonden zijn en ook de Maas vrijwel onbereikbaar nabij ligt. De locatie is een gat in de stad: nauwelijk gevuld met functies en het ontbreekt aan connecties/verbindingen. Het plangebied ligt echter ook aan een van de meest zichtbare oevers aan een buitenbocht van de Maas. Zowel vanaf de Maasboulevard aan
KRALINGSE ZOOM
de overzijde als vanaf de Van Brienenoordbrug of het Brienenoordeiland is deze bocht in de rivier goed zichtbaar. En andersom, vanaf de locatie ontvouwt zich een groots panorama over de rivier. Het geeft de locatie een grote kwaliteit, zeker in combinatie met het stadsproject Getijdenpark Feyenoord. In de nabijheid worden nieuwe verbindingen gerealiseerd (Roseknoop, station Stadionpark en de stadsbrug) waardoor de bereikbaarheid verder verbeterd. Het 'lege' plangebied biedt de kans er te verdichten en een nieuwe wijk met een eigen identiteit te realiseren; een continuering van een reeks grootschalige transformaties langs de zuidoever van de rivier. En die nieuwe wijk kan en moet zijn omgeving positief beïnvloeden en versterken, en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ). KEIZERSWAARD
Vanuit de analyse en kansen zijn een aantal opgaves te definiëren die tot de essenties voor de gebiedsontwikkeling Waterkant behoren:
Toekomstige stedelijke knoop
Potentie om de omliggende wijken te versterken
^
Feyenoord City is onderdeel van een grotere ontwikkeling in de stad, namelijk de Oostflank (Alexander-Zuidplein). In dit NOVI-gebied zal Rotterdam circa 30.000 woningen gaan toevoegen. Er zijn afspraken gemaakt over de nieuwe stadsbrug, HOV-verbinding en het (nieuwe) station Stadionpark. Dit versterkt de bereikbaarheid van het gebied en vergroot de mogelijkheden om een nieuw goed verbonden centrumgebied in dit deel van de stad te maken.
Feyenoord City dient bij te dragen aan de doelstellingen van het NPRZ: de versterking en verbetering van de omliggende wijken, zelfs heel Zuid. Sociaal-maatschappelijke en sociaal-programmatische ambities maken integraal deel uit van de plannen, die dus niet alleen fysiek zijn. Tegelijk met de ruimtelijke planvorming wordt gewerkt aan het concretiseren van de sociaal maatschappelijke ambities voor Feyenoord City en hoe deze programmatisch in Waterkant een (ook fysieke) plek kunnen krijgen.
Barrières worden geslecht en een fijnmazige openbare ruimte verbindt de wijken/stadsdelen.
^
De ontwerpopgave voor het maaiveld is contextueel en 3D.
^
Stedelijk programma brengt het gebied, dat een eigen signatuur dient te krijgen, tot leven.
^
Omgevingsfactoren en orientatie vragen om een goed verblijfsklimaat
Ambitiedocument Waterkant
19
2.4 Beleidskader LEGENDA:
De gemeente [Rotterdam en hogere overheden hebben op vele terrein en
STrerLiJKGrBrre
beleid geformuleerd en vastgesteld. Dit is allemaal van toepassing,
ŌĨÁ
kaderstellend en input voor de gebiedsontwikkeling Waterkant,
er birrer Ce bestaarde stad nabij hoorwaarCir openbaar vervoer. (Large terrijr) zoekrebieC voor verstedelijking.
bijvoorbeeld, de Kamerbrief van 22-11-2022 'Water en Bodem sturend' van de Minister van I&W. Op deze en de volgende pagina's zijn de meest
0*0 Schaalsprong openbaar vervoer op Ce Oude ^ Lijr ir corbiratie ret verstedelijking.
relevante beleidsdocumenten in samenvatting weergegeven.
Ontwikkelen var eer stad ret meerdere stedelijke centra.
Omgevingsvisie Rotterdam 2021
9
De veranderstad, werken aan een wereldstad voor iedereen
Nieuwe HOr-verbirCirr tusser Kraling^ Zoor er Zuidpleir er Centraal Station.
J J Focuswijker voor st^e^kevernieuwing. -
In december 120221 is de Omgevingsvisie van
Opheffer barrières
Ruimte voor bedrijver - kakersdistnct (M4H/RDM) ũōi - HMC (hoge milieucategorie)
Rotterdam door de gemeente raad vastgesteld. Hierin staan de uitgangs-positie, opgaven en koers voor de stad beschreven. Rotterdam heeft een goede uitgangspositie,
De rivieren als landschappelijke sl-r-Cers var de stad.
maar kent ook een aantal uitdagingen. Thema's zoals klimaatverandering, ^ Rotterdak groener: parker, singels, boulevards rr straten.
zeespiegelstijging, energiet-ansitie, circulariteit, gezondheid, biodiversiteit, bereikbaarheid en een schone, duurzame economie spelen hierbij een rol.
Ruik baan voor voetgangers en fietsers (RMA).
Daarnaast zet de trek naa r de stad door, waardoor de druk op de beschikbare
Ikpuls openbare ruikte ir de stadsprojecten.
woningen, werkgelegenheid en voorzieningen steeds groter wordt. Om richting te geven aan de goede groei introduceert de Omgevingsvisie het kompas met vijf perspectieven. Daarnaast worden er vijf hoofdkeuzes g eïntroduceerd: 1.
Rotterdam zet in op prettig leven in de delta. Het versterken en verbinden van groen-blauwe netwerken in de stad maakt de stad aantrekkelijker
2.
3.
4.
20
5. Rotterdam vernieuwt het verdienvermogen. De bestaande economische
en biodiverser. Neveneffecten zijn opgaven op het gebied van
sectoren blijven belangrijk voor de werkgelegenheid en het
hittestressredkctie en wateropvang. Daarnaast wordt bewegen in de
verdienvermogen, maar moeten flink vernieuwen. Er wordt ingezet op
buitenluckl gestimulee-d en doer de auto een stapje terug ten gunste van
innovatie, kennisintensieve dienstverlening, nieuwe bedrijfsmodellen en de
de fietser en voetganger.
strategische plaatsing en clustering van bedrijven.
^
Feyenoord CiDy wordt een belangrijk knooppunt op de nieuwe H OVverbinding tussen de Kralingse Zoom en Zuidplein.
^
Feyenoord City (en dan vooral het gebied rondom het nieuwe station) wordt één van de nieuwe stedelijke centra van Rotterdam.
«
Rotterdam gaat verstedelijken en verbinden. Er wordt verdicht rondom
Feyenoord City is omringd dooreen aantal focuswijken, aangewezen voor stedelijke vernieuwing. Deze focuswijken moeten nadrukkelijk gaan
bestaand of nieuw h oogwaardig OV. Dagelijkse voorzieningen zijn te voet
Tot slot wordt benadrukt dat er blijvende aandacht moet zijn voor
of met de fiets bereikbaar en er wordt een netwerk van complenrentake
omgevingskwaliteit en leefomgeving en voor opgaven rondom milieu- en
stedelijke centra ontwikkeld.
gezondheidsthema's. Deze stadsbrede ambities dienen in Feyenoord
Rotterdam zet in op vitale wijken. Het moet niet uitmaken waar je opgroeit
City gerealiseerd te worden. Feyenoord City valt binnen twee van de drie
om dezelfde kansen te hebben op goed onderwijs, een goede woning en
gebiedsuitwerkingen van de omgevingsvisie: de Oostflank en Rotterdam-
profiteren van de nieuwe ontwikkelingen in dit gebied. ^
De barrière van het spoor tussen Hillesluis en de Stadiondriehoek wordt verminderd met nieuwe verbindingen, waardoor je vanuit Hikes luis via ee n prettige en directe route de rivier kan bereiken.
^
De rivier wordt ingezet als landschappelijke slagader van de stad. Voor het
passend werk. Opgaven word en in samenhang opgepalet o m de wijken
Zuid. Beide zijn inmiddels verder uitgewerkt in de separate documenten die
deel van de Nieuwe Maas dat langs Feyenoord City loopt, betekent dit de
toekomstbestendig te maken.
beschreven worden op de pagina's hierna. Op de kaart uit de omgevingsvisie
toevoeging van een nieuw getijdenpark dat loopt van het Mallegatpark tot
Rotterdam zet de schouders onder de energie- en grondstoffentransitie.
is te zien dat er veel dynamiek en opgaven samenkomen in het gebied van
Energie wordt anders en schoner opg ewekt, anders verdeeld en de vraag
Feyenoord City:
wordt verminderd. Materiaal- en energiekringlopen worden zo veel
^
het Eiland van Brienenoord. Dit is één van de Rotterdamse stadsprojecten. ^
Er komt (ingegeven vanuit de Rotterdamse Mobiliteits Aanpak (RMA)) ruim
Er komt een belangrijke nieuwe OV-knoop op de Oude Lijn (Station
baan voor voetgangers en fietsers op de stadsboulevard die van de Laan op
mogelijkgesloten en de woningvoorraad, stedelijke mobiliteit en transport
Stadionpark), die wordt gecombineerd met een sterke verdichtings- en
Zuid via het Varkenoordse Viaduct overgaat in de Stadionweg.
verduurzaamd.
verstedelijkingsslag.
Ambîtîedocument Waterkant
Oostflank De Oostflank brengt de stad bij elkaar -
gebiedsuitwerking 2040 voor het gebied van Alexander naar Zuidplein In 2023 is de gebiedsuitwerking van de omgevingsvisie voorde Oostflank vastgesteld. Dit document bestaat uit vierdelen: (1) Visie, (2) Verdieping, (3) Deelgebieden en (4) Actieplan. In het eerste deel worden de drie belangrijkste ambities ingeleid: 1.
Ongedeelde stad: de gescheiden stadsdelen met elkaar verbinden met goed openbaar vervoer, slimme verdichting en groene verbindingen.
2.
Sterke centra: Vier centrumgebieden, verbonden via een nieuwe openbaar vervoersverbinding: Alexander, Kralingse Zoom, Stadionpark en Hart van Zuid. Je reist er gemakkelijk naartoe én je kunt er prettig wonen, werken en vertoeven. Het zijn economische centra en levendige ontmoetingsplekken
Landschap en openbare ruimte
Bosrijk er ecűoçistti green Parken Groene lanen en straten p rt
voor reizigers uit de regio én voor bewoners om de hoek. 3.
Vitale wijken: verdichting slim combineren met het verbeteren van de
H Mcqeijk extra sportkxates BH! Buirttuinen
leefkwaliteit voorde huidige én nieuwe bewoners.
........... Dijken WaterIgangenys npste Mcgeijk extra watergarçjerV singels V * * Bl lí ţwrkerťwaterpleinen Openbare rumte a
Deze ambities worden in deel 1 en 2 vervolgens verder geconcretiseerd in twaalf gebiedskeuzes en meer gedetailleerde analyses en toekomstbeelden
Stede lijk netwerk
- O - Spoorweg met station • Me.r.v station
OV-knocppuit itrem, meao, tram er/of bus] -Metro “0" Tram ■■o» Me^veHOVfase 1 «o— Indicate* tracé HOV tase 2 — Meuwe HOV-bus Stedeiţke hoofdontsluäng Gemofcxiseerd verkeersnetoerk Metropolitans fietsroutes en snetöetsrajfes Fietsnehverk r) (jj OnderOoo’gaig langzaam verkeer verbeteren Onderöcxrgaig langzaam verkeer îoewegen
voor de gehele Oostflank, zowel vanuit verschillende thema's als integraal. In
«.Wį* Onderdoorgang aotverkeer toevoegen 1=1 Vfaduct of orug voer langzaam I * verkeer 4
» Goede cwrsleek realiseren P+R locatie Hubstadsiogistek Zoekgetxed parkeenoorzienng Parkeervoorziening sporlverengingen * * Keuze nieuwe (onderdoorgang . O ^
Zoekkicaties energie en grondstoffen
O i
Circulaire hub ZoekgePed thermische energie L oppervlaktewater (TEOj
Bestaand stedelijk gebed | Bestaand sledelijke voorziening Hoogstedelijk centrum : zoekgebed stedei|ke voorñervngen Gemengde stadsbuurt (wonen Zoekgeöted veidchDng Zoekgebied fcciite gerichte transfer mate.verácht ng | Bednļ'smtensńenngsgebeŭen gebdśbufler Locaũendicate kleinschalige sîedeli|ke voonemng J Lokale wijkcentra ] Erfgoed
deel 3 wordt specifiek ingegaan op het gebied Stadionpark, waar Feyenoord City onderdeel van is. Er worden onder andere de volgende uitgangspunten
herinrichten met meer groen en meer ruimte voorfietsers en voetgangers.
meegegeven: «
»
Het bestaande profiel van het gebied van gemengd woon-werk-
goederenvervoer. Aandachtspunt: geluidswerende maatregelen langs
sportgebied versterken met een groot aantal nieuwe woningen en een sterk
spoor, bijv. in gevels nieuwbouw in stationsomgeving.
stedelijkcentrum voor sport en leisure; het functieprofiel van het gebied
«
blijft sterk gericht op recreatie en (top)sport. ^
Zuiderpark. Het Varkenoordse Park krijgt een kwaliteitsimpuls en er komt «
In Feyenoord City is voorlopig geen ruimte voor veel nieuwe detailhandel,
een doorlopende wandel- en fietsroute langs de rivier (het Maasparcours).
cultuur, zorg, horeca, onderwijs en bedrijfsruimten; nieuwe arbeidsplaatsen
want het doel is het versterken van specifieke voorzieningen en
en voorzieningen waar de omliggende wijken de vruchten van kunnen
detailhandel in de omliggende wijken. Nieuwe bewoners dragen bij aan het
ontmoeting; tegelijkertijd geeft een goed opgezette openbare ruimte grote
plukken; en er is een sterke wens voor een nieuwe, bij het DNA van het
draagvlak van de voorzieningen in de aanliggende wijken.
bezoekersstromen ruimte om vlot en zonder moeite naar de juiste plekken
gebied passende (culturele) trekker om de magneetfunctie echt waar te maken. ^
Recreatieve (en ecologische) verbindingen maken tussen grotere groenstructuren op Zuid, o.a. rivierpark Zuid, Rondje Stadionpark en
Een breed palet aan functies met grote toegevoegde waarde voor buurt, stad en regio: een mix - van grootstedelijk wonen, kantoren, winkels, leisure,
Versmallen spoorem placement door verplaatsen opstelterrein
«
centrumstedelijke, hoogstedelijke en stedelijke woonvormen voor
Samen met de regio en het rijk inzetten op de komst van Station Stadionpark aan de spoorlijn Leiden-Dordrecht, waardoor het gebied
Een hoge bebouwingsdichtheid met een bruisend pallet van
permanent wordt verbonden met de rest van Zuid-Holland. «
»
Creëren van de 'stad op ooghoogte' met aandacht voor interactie en
te gaan. »
Oplossen van en omgaan met bestaande klimatologische problematiek, zoals hittestress en een tekort aan biodiversiteit (vooral in de
Oost-west relaties versterken voor het verbinden van Bloemhof en Hillesluis
Stadiondriehoek), overstromingsrisico's in het buitendijks gebied van de
iedereen; kans om het grote tekort aan levensloopbestendige woningen
met de rivier door (1) langzaamverkeerroute van Hillesluis via Station
Veranda en Waterkant, een grote elektriciteits-, warmte- en koudevraag
op Zuid te compenseren met nieuwe, moderne woonvormen voor alle
Stadionpark, doordeStadiondriehoeken Veranda naar het getijdenpark
(integraal oplossen met Hillesluis en Bloemhof) en het zoekgebied
inkomensgroepen, gecombineerd met moderne inclusieve voorzieningen
en de Nieuwe Maas, (2) verbinden Colosseumplot en Waterkant met
aquathermie bij de aanlanding van de nieuwe brug.
voor bewegen, zorg en ontmoeting in buurt.
overkluizing spoor ter hoogte van de Roseplot en (3) Varkenoordsviaduct
Ambitiedocument Waterkant
21
Koers op Zuid
Masterplan Feyenoord City
Veranderen en toch jezelf blijven Uitwerking Omgevingsvisie Rotterdam
Herziening 2024 Het herziene Masterplan Feyenoord City
In 2023 is Koers op Zuid vastgesteld, de
is qua doelstellingen (de ambitieroos)
gebiedsuitwerking van de omgevingsvisie
en de uitwerking daarvan grotendeels
voor Rotterdam Zuid. Zuid heeft ruim 200.000 inwoners en de kracht van Zuid
hetzelfde gebleven. Grootste wijzigingen naast het vervallen van het nieuwe
nu is de grootstedelijke energie, een divers straatleven en een unieke diversiteit
stadion/strip is het meenemen in het masterplan van de stadsbrug, de HOV-lijn
aan culturen met sterke multiculturele netwerken en tradities. Veel mensen, van
en het nieuwe station Stadionpark als uitgangspunt. En Feijenoord XL is als
alle leeftijden, voelen zich sterk verbonden met Zuid en voelen zich er thuis. Hoe
initiatief toegevoegd. Het Masterplan legt de hoofdstructuur van het gebied
kan Zuid veranderen en toch zichzelf blijven? Hoe kan het een plek worden waar
vast. Belangrijke dragende elementen zijn de rivier, het getijdenpark en het
bewoners zich thuis blijven voelen en nieuwe bewoners zich welkom voelen? De
maasparcours, het Rondje Stadionpark, de drie stedelijke hoofdstructuren
ambitie is om het DNA van Zuid als basis te gebruiken om verder te bouwen aan
die het gebied doorkruisen (Stadionweg, Coen Moulijnweg en de Willems-
Zuid. De drie karakteristieke eigenschappen van Zuid zijn:
as), de (dwars)verbindingen vanuit de wijken naar de rivier (met name vanaf
1. 2.
Experiment: Zuid bestaat uit verschillende werelden en sociale netwerken,
Riederlaan), station Stadionpark en De Kuip uiteraard. Aan het herziene
ontstaan vanuit vernieuwingsbewegingen
masterplan is uitgebreider hoofdstuk openbare ruimte toegevoegd, waarin
Ondernemerschap: sociale betrokkenheid, innovatie, vooruitstrevende
onder andere extra aandacht is voor de Olympiaweg, die meer verblijfskwaliteit
sociale woningbouw, het organiserend vermogen van bewoners
moet krijgen, en de rivieroever met zijn diverse parkruimtes.
Energievoorziening Multifunctioneel gebied ! Smart Mobility
nclusiof Flexibiliteit
3.
Open stad: telkens weer een plek waar nieuwe groepen inwoners hun thuis vinden, samenleven (soms harmonie, soms frictie), sterke jongerencultuur.
Gezond Leven
Het Masterplan onderscheidt vijf deelgebieden. Waterkant (1.2) is onderdeel van deelgebied 1 met de Stadskant (1.1). Deelgebied 2 betreft de Veranda
In het document worden drie hoofdkeuzes gemaakt voor de doorontwikkeling van Zuid: 1.
2.
3.
(2) en deelgebied 3 bestaat uit Stadiondriehoek (3.1) en Stationsomgeving Hillesluis (3.2). Voor deze deelgebieden legt het Masterplan de uitgangspunten
Een verbonden, groen en gezond Zuid: We pakken de buitenruimte en
en beoogde ruimtelijke kwaliteit vast. Ook is een stedenbouwkundige
infrastructuur op Zuid groots aan en zetten in op meer groen in de wijken,
voorbeelduitwerking opgenomen. De hardheid en duidelijkheid van deze
ontmoeting, gezondheid en klimaatadaptatie.
uitwerking verschilt per deelgebied. Voor de Waterkant ligt deze redelijk vast,
Zuid maakt werk van de toekomst: We zetten fors in op de versterking
voor de Veranda ook, omdat deze aansluit op de structuur van de huidige
van de economie van Zuid. De innovatie- en veerkracht van Zuid groeit.
woonblokken. Stadiondriehoek en Stationsomgeving Hillesluis kennen meer
Iedereen kan meedoen en meewerken in de economische transitie.
ruimte qua uitwerking en een grotere bandbreedte qua type programma. Voor
Thuis op Zuid in je eigen wijk: Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan
deelgebied 1.2 Waterkant liggen de uitgangspunten vast, zie pagina hiernaast.
karakteristieke en vertrouwde woonbuurten. Met hart voor sociale cohesie en het belang van huidige bewoners. Verduurzaming zetten we in om
Er zijn een aantal onzekerheden die spelen in het gebied, waar het Masterplan
wijken toekomstbestendig te maken. Zo blijft het aantrekkelijk wonen op
zelfstandig geen definitief antwoord op kan bieden, maar wel kwalitatieve
Zuid.
uitgangspunten en ambitie ervoor kan formuleren; dat betreft de aanlanding van de stadsbrug (i.r.t. aanleghoogte, impact op lokale ontsluitingsstructuur),
22
Vrijwel alles wat er over Feyenoord City wordt gezegd, overlapt met de stukken
de OV-structuur (soort en tracé HOV, waar kruising met spoor en overstap naar
uit de Oostflank. Een belangrijke aanvulling is echter dat de parkgordels in
station), vestiging danwel verhuzing van aantal grote programma's (pathé, een
de Oost-West richting de ruggengraat vormen van het groennetwerk op Zuid,
of meerdere onderwijsinstellingen) en de haalbaarheid van het verplaatsen van
terwijl het groen langs de spoorzone de parken noord-zuid met elkaar verbindt.
het spooremplacement IJsselmonde (dit is nu als uitgangspunt genomen).
Dit laatste wordt ook wel de Willems-as genoemd, omdat deze loopt langs het Willemsspoortracé.
In het masterplan zijn 7000 tot 9500 woningen opgenomen. Het exacte
programma is ook een groot aandeel "niet-wonen" opgenomen. Dit betreft ca
aantal wordt bepaald gedurende de verdere uitwerking en wordt mede
350.000 m2 (in een bandbreedte van 246.000-448.000 m2). De bandbreedte
bepaald door het wel/niet uitplaatsen van het goederenemplacement en de
betreft mede uitwisseling met woningbouw. In deze m2 is maatschappelijke
uiteindelijke woninggrootte (bijvoorbeeld een groter aandeel studenten of
vastgoed (passend bij de referentienormen), horeca, detailhandel (beperkt) en
ouderenwoningen leidt tot meer woningen bij dezelfde oppervlakte). In het
bedrijfsruimte opgenomen.
Ambitiedocument Waterkant
1. Begeleiden van de stadsboulevard en nieuwe brug als grotere stadsstructuren; met het getijdenpark de ontbrekende schakel in het Maasparcours maken en de Oranjeboomstraat en het Cor Kieboomplein verbinden met een continue lijn.
2. Missing-links invullen van de lange lijnen parallel aan de rivier en dwarsverbindingen realiseren tussen oude wijken en de rivier, vooral voor voetgangers en fietsers.
3. Met het getijdenpark een aaneengesloten rivieroeverpark realiseren van Mallegatpark tot Eiland van Brienenoord, groene verbindingen leggen met omliggende wijken en de zeer groene wijk Waterkant als verbinder inzetten tussen de getijdenatuur en de stad(snatuur).
RIVIER
CENTRUM Ľ
4. Door programma te concentreren op bepaalde plekken in bebouwing en buitenruimtes worden er bestemmingen met verschillende karakters gerealiseerd voor de buurt en omgeving, wat samen met uitgebreide aandacht voor microklimaat (bezonning, hitte, wind etc.) zorgt voor een zeer comfortabele, veilige en gezonde omgeving.
5. Vanaf het hooggelegen plein op het spoor zijn er zichtrelaties met de rivier, de Kuip, het stadscentrum en de omliggende wijke n; vanuit het Mallegatpark is er vrij zicht op de rivier.
6. Een autoluwe woonomgeving, waar langzaam verkeer en ruimte voor ontmoeting, groen en spelen het primaat hebben. Maar ook een buurt waar de auto wel degelijk een plek heeft/krijgt, doordat het parkeren grotendeels onder het maaiveld, uit het zicht vanuit de openbare ruimte, worden opgelost.
9
Ambitiedocument Waterkant
23
2.5 Condities en rand voorwaarden Feyenoord City Waterkant is een even fantastische als uitdagende locatie in de stad voor een gebiedsontwikkeling. De ligging aan de rivier, nabij 2 treinstations en naast de toekomstige aanlanding van de 3e stadsbrug biedt volop kansen. Tegelijkertijd geeft dit ook allerlei condities en randvoorwaarden waarmee rekening gehouden danwel waarop ontworpen dient te worden, zoals met: ^
De ligging naast het spoor, aan de stadsboulevard Stadionweg Varkenoordseviaduct - Laan op Zuid en aan de rivier.
^
De aanwezigheid van de primaire waterkering in het plangebied in samenhang met de buitendijkse ligging
^
De aanwezigheid van de Evides watertransportleidingen in het gebied
^
De toekomstige stadsbrug die aanlandt aan de zuidkant van het plangebied
Deze bestaande en toekomstige infrastructuur geven (ruimtelijke) beperkingen als gevolg van onder andere geluid, externe veiligheid, barrière-werking en waterveiligheid. Voor het integreren van de waterkering en Evides transportleidingen is op grond van eerste technische en ruimtelijke studies de keuze gemaakt om deze te laten liggen op hun huidige tracés en te integreren in de gebiedsontwikkeling. Deze keuze zal in de volgende fase nader worden uitgewerkt met de betreffende stakeholders (Evides, WSHD). Om beter invulling te kunnen geven aan de ambities voor een hoogstedelijk verbonden gebied wordt voorgesteld het plangebied te vergroten door middel van het maken van nieuw land in de Nieuwe Maas. Tevens wordt voorgesteld een langsdam aan te leggen als plasbrand- en aanvaarbescherming voor de gebiedsontwikkeling én als basis voor verdere ontwikkeling van het getijdenpark Feyenoord. De omvang van de landaanwinning is afgestemd met de betrokken stakeholders. Door de landaanwinning wordt de afstand tussen spoor en water vergroot waardoor het eenvoudiger wordt om hoogteverschillen te overbruggen. De langsdam zal buiten de vaargeul worden gepositioneerd en vormt geen belemmering voor de scheepvaart én ook niet voor de aanleg van de nieuwe stadsbrug.
Onderzoeksvragen: ^
Hoe kan, gelet op geluid van spoor en weg, tot een goed woonleefklimaat worden gekomen.
^
Hoe kan, gelet op aandachtsgebied externe veiligheid, tot een veilig woon- en leefklimaat worden gekomen.
^
Hoe kunnen de watertransportleidingen en waterkering worden geïntegreerd in het plangebied, wetende dat bouwen in de kernzone niet in overeenstemming is met het beleid van het waterschap.
^
Hoe kan de landaanwinning in samenhang met het getijdenpark worden gerealiseerd.
24
Ambitiedocument Waterkant
\ Nieuwe Stadsbrug zorgt voor verbeterde bereikbaarheid
25m plasbrandzone: vervoer gevaarlijke stoffen over water
Ondergrondse infrastructuur: Evides hoofdwaterleidingen
Er is een nieuwe stadsbrug voor langzaam verkeer, HOV (met
De langsdam en landaanwinning die worden gerealiseerd, zorgen in
De watertransportleidingen van Evides, waarmee drinkwater voor
tramkwaliteit en een autluwe wegverbinding gepland over de Nieuwe
combinatie met een drijvende afscherming voor de vereiste plasbrand
Rotterdam wordt aangevoerd, liggen aan de westzijde van het plangebied
Maas die zal aanlanden op de kruising Stadionweg - Olympiaweg.
en aanvaarbescherming. Zonder langsdam zou bebouwing binnen 25
langs de waterkering vanaf de kruising Stadionweg - Burgerhoutstraat tot
m van de kade niet mogelijk zijn zonder aanvullende maatregelen in de
het Mallegatpark. Deze leidingen worden geïntegreerd in het plan.
bebouwing.
Ontwikkeling langs het spoor: geluidsoverlast De spoorlijn langs het plangebied produceert meer geluid dan passend bij een woongebied. Ook de maximale toegestane hogere waarden worden
30m brandaandachtsgebied: vervoer gevaarlijke stoffen over het spoor
Waterkant ligt buitendijks. De primaire waterkering van IJsselmonde
Vanwege het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor geldt een
en Feijenoord ligt aan de westzijde van het plangebied deels onder het
overschreden. Daarom zijn maatregelen nodig om de geluidoverlast
plasbrandaandachtsgebied van 30 meter en, vanaf de inwerkingtreding
Varkenoordseviaduct en langs het spoor. Deze primaire kering dient ter
te beperken. Het gaat om een combinatie van afstand houden en
van de omgevingswet, een explosieaandachtsgebied van 200m vanaf het
bescherming van Rotterdam-Zuid tegen hoogwaterstanden op de Nieuwe
geluidwerende maatregelen. Te verwachten is dat eventuele woningbouw
spoor.
Buitendijks gebied en ontwikkeling nabij de waterkering
Maas. Het tracé van de waterkering wordt gehandhaafd. Mogelijke
langs het spoor een voldoende geluidwerende gevel nodig hebben als
aanpassingen aan de kering zullen robuust en toekomstbestendig moeten
ook een geluidluwe zijde of -buitenruimte. Een overkluizing van het spoor
zijn.
draagt bij aan het reduceren van geluid in het plangebied.
Ambitiedocument Waterkant
25
3. Ambities 3.1 Ambities 3.2 Social impact
3.1 Ambities Doelstellingen Voor Feyenoord City is een ambitieroos ontwikkeld met daarin de ambities voor het gehele gebied. Waterkant is onderdeel van Feyenoord City, maar neemt een eigen positie in binnen het grotere plangebied. De hiernaast staande ambitieroos is gebaseerd op de ambitieroos van Feyenoord City maar specifiek gemaakt voor Waterkant. Zo heeft Waterkant de unieke kwaliteit van de ligging aan het water waardoor het gebied een aantrekkelijke bestemming kan zijn met recreatieve mogelijkheden. Ook door de beoogde programmatische invulling met woningen en voorzieningen zal het gebied een natuurlijk zwaartepunt zijn binnen Feyenoord City. Op de volgende pagina's zijn deze 5 hoofdambities verder uitgewerkt en toegelicht. Voor de maatschappelijke impact zijn deze ambities vertaald in drie gedragslijnen die richtinggevend zijn voor de gebiedsontwikkeling en die ook worden gehanteerd in Koers op Zuid en Oostflank: ^
Participatieve Ontwikkeling op Zuid: het gebied ontwikkelen samen met de mensen in het gebied en de omliggende wijken. Door zowel planvorming, realisatie en straks ook exploitatie/beheer samen met de lokale mensen vorm te geven wordt eigenaarschap in het gebied gecreëerd.
^
Maatschappelijke Meerwaarde voor Zuid: Het nieuw te ontwikelen gebied moet een gebied worden met meerwaarde voor RotterdamZuid en de mensen die er wonen. Het gebied moet aansluiten op behoeften, zorgen voor passende voorzieningen en mensen perspectief bieden: of dit nu een woning, opleiding of een baan is. Extra aandacht wordt besteed aan de groepen die vaak minder aan bod komen bij dit soort ontwikkelingen.
^
Onderdeel van Zuid: een gebied wordt ontwikkeld dat sociaal en fysiek verbonden is met Rotterdam-Zuid. De huidige barrières (zowel fysiek als mentaal) worden geslecht, waarbij doelstelling is dat bewoners uit de omliggende wijken naar Waterkant komen en zich daar welkom voelen. Dit wordt bevorderd door de aanwezigheid van voorzieningen en goede routes en met een nieuw recreatiegebied aan de rivier, waar iedereen samenkomt, als visitekaartje.
28
Ambitiedocument Waterkant
Ambitiedocument Waterkant
29
Verbindt: Verbinding met de omgeving Met Waterkant ontstaat in Feyenoord City een nieuw stedelijk centrum dat fysiek, sociaal en ecologisch is verbonden met de omgeving. De identiteit van Rotterdam-Zuid wordt meegenomen en er zal samen worden gewerkt aan het toekomstige programma en de publieke ruimten. Winkels, bedrijven, sport, maatschappelijke voorzieningen, ontspanning en cultuur zullen allemaal hun plek krijgen in de nieuwe wijk. Goede en eenduidige routes en een adres aan het stedelijk netwerk maken Waterkant gemakkelijk bereikbaar vanuit de omliggende wijken en de rest van de stad. Zo creëren de publieke ruimtes, het landschap en de gebouwen een uitnodigende en goed verbonden wijk met een eigen en herkenbaar karakter. Waterkant zal een attractie aan het water zijn, een nieuwe bestemming niet alleen voor de bewoners van omliggende wijken, maar voor alle Rotterdammers en bezoekers van de stad.
30
Ambitiedocument Waterkant
Fysiek verbonden
Ecologisch verbonden
Sociaal verbonden
Katalysator van OV in Rotterdam-Zuid
Waterkant verbindt de stad met de rivier. Daarnaast
Het gebied wordt een plek om elkaar te ontmoeten met
Nieuwe getijdennatuur verbindt stad en rivier en zorgt
Waterkano werft een katalysator van OV in Rotterdam
vormt het verbindingen met de omliggende wijken en
nieuwe initiatieven van en voor Zuid. De sterkte relatie
voor een ecologische verbinding richting het eiland van
Zuid. Gelegen tussen twee treinstations en OV-hubs is
slecht het barrières. Dit wordt gedaan door bestaande
met ovligao nole buurten wordt benut om een aanvulling
Brienenoord. Ecologische routes vormen verbindingen
het lokaal en regionaal goed verbonden. Dit openbaar
routes te versterken en nieuwe routes aan te leggen.
te worzlen a|n de voorzieningen in Rotterdam Zuid.
voor fauna met omliggende groenstructuren. En het
vervoer is essentieel voor deze wijk, waar ook de nieuwe
getaed z al geaieten van e en hoge biodiversiteit in parken,
HOV-lijn over de nieuwe siaVoVoug Oitdr aagt aan een
zorgen voor een doorwaadbaar gebied met comfort voor
bij de groene inpassing van de stadsbrug, langs de kades
verZetenfe OV bereikbaarheid. Met de ontwikkeling van
langz aam verkeer.
en op daken.
Waterkant proberen we ook bijdrage te leveren aan het
Nieuwe paden en routes door het autoluwe woongebied
verbeteren van het OV in en naar de wijk Feij eneeod.
Ambitiedocument Waterkant
31
Place to be: bestemming in de stad voor iedereen Waterkant wordt dé place to be! De openbare ruimte draagt enorm bij aan het kunnen ontstaan van een echte Waterkant community: een buurt en plek waar elkaar ontmoeten centraal staat, het sociale leven maximaal kansen krijgt. Het wordt een goed gemengde stadswijk waar voor veel verschillende groepen mensen iets te beleven valt. De urban plaza, de centrale as en het promenadepark bieden plek voor verschillende activiteiten om elkaar te ontmoeten. Diverse culturele en maatschappelijke voorzieningen dragen daaraan bij, zoals een buurthuis, bibliotheek, zorg en horeca. Bedrijfsruimtes, co-working spaces, repair cafés en een circulaire hub langs de spoorzijde zorgen voor levendigheid én werkplekken in de wijk. In die zone zou ook het nachtleven mogelijk een plek kunnen krijgen. Een (grote) of meerdere (kleinere) publiekstrekkers zouden goed passen in Waterkant, denk aan een openbaar zwembad aan het getijdenpark, een (nieuwe) stedelijke culturele voorziening en/of de Street Culture & Urban Sport Campus. Urban sports en street culture zijn een belangrijk en essentieel onderdeel van de gebiedsontwikkeling Waterkant. Rotterdam Zuid is dé plek voor urban sports en street culture en Waterkant gaat dat verder versterken door veel ruimte hiervoor te bieden .