[24bb002523] B. Bijlage behorende bij 24bb002525 - Herzien Masterplan Feyenoord City

PASSTUK FEYENOORD CITY Stationsknoop (roze) Wonen aan het water (oranje)

SUBCENTRA VERBONDEN DOOR HOV Zuidplein - Feyenoord City - Kralingse Zoom - Alexander

LANGE LIJNEN EN STEDELIJKE CONTEXT Feyenoord City ontleent zijn structuur, inrichting, positionering en identiteit aan de stadsboulevards, de Willemsas en Nieuwe Maas met zijn rivieroeverparken.

DE OOSTFLANK Vogelvluchttekening van de Oostflank, waar de gebiedsontwikkeling Feyenoord City onderdeel van is

Masterplan Feyenoord City | 45

3.2 GEBIEDSONTWIKKELING

Feyenoord City bestaat uit 3 onderscheidende, onafhankelijke, maar onderling samenhangende deelgebieden. Samen vormen zij een unieke, gevarieerde, geactiveerde en verbonden stedelijke ontwikkeling. Het Masterplan legt verbindingen op meerdere niveaus: dat van de stad door middel van de skyline en dat van de buurt door middel van de ervaring van de gebruikers, de menselijke maat. De drie gebieden zijn: 1. Stadskant (1.1) en Waterkant (1.2) In deelgebied 1 staan het slechten van barrières en het leggen van verbindingen tussen de bestaande stadswijken en de rivier centraal. Hier wordt hoogstedelijk gewoond in de nabijheid van de rivier. Deelgebied 1 bestaat uit twee delen. De Stadskant (1.1) vormt de entree naar Feyenoord City en zorgt met de zorgvuldige aansluiting op het Varkenoordseviaduct voor een vloeiende overgang vanaf de Laan op zuid en het Vredesplein het gebied in. Waterkant (1.2) zorgt op zijn beurt voor een vloeiende (hoogte-)overgang van het Varkenoordseviaduct naar de Nieuwe Maas met het getijdenpark. Dit wordt een groen, autoluw woongebied, georiënteerd op het water en nauw verbonden met de omliggende buurten en stedelijke structuren. 2. De Veranda De Veranda zal transformeren naar een echte woonbuurt.

Hoogwaardige woningbouw en voorzieningen voor de buurt vormen een mooie aanvulling op het bestaande aanbod en versterken het gemeenschapsgevoel en gevoel van nabuurschap. Daarnaast begeleidt de nieuwe bebouwing de aangrenzende stedelijke structuren en wordt de aansluiting gezocht met de omliggende buurten. 3. Stadiondriehoek (3.1) en Stationsomgeving Hillesluis (3.2) Deelgebied 3 vormt het centrum van de hoogstedelijke stationsknoop rond station Stadionpark. Dit deelgebied bestaat uit twee delen, gelegen aan weerszijden van het nieuwe station Stadionpark. Hoewel hier ook gewoond wordt, zijn de niet-woonfuncties in dit gebied in de beleving dominant. De Stadiondriehoek (3.1) heeft nu al twee belangrijke trekkers in zich: de Kuip en het Topsportcentrum. Deze worden aangevuld met hoogstedelijk programma en buitenruimtes van hoge kwaliteit. Het Rondje Stadionpark wordt afgemaakt, de nieuwe HOV-lijn wordt zorgvuldig ingepast en er komen meer verbindingen richting de rivier en Hillesluis. In de Stationsomgeving Hillesluis (3.2) staat de aansluiting tussen het nieuwe station en de bestaande woonwijk Hillesluis centraal. Er worden nieuwe verbindingen gerealiseerd tussen Hillesluis en de rivier, de openbare ruimtes en parken krijgen een kwaliteitsimpuls en de barrière van het spoor wordt geslecht door het aanhechten van het stedelijk weefsel met nieuwe bebouwing, straten en pleinen.

3 deelgebieden

46 |

Masterplan Feyenoord City | 47

3.3 PROGRAMMA

Feyenoord City moet een ontwikkeling zijn met meerwaarde voor Rotterdam-Zuid. Juist bij het programma betekent dit dat de bewoner van Rotterdam-Zuid centraal staat. In de participatie is veel input opgehaald die richting geeft aan het programma. De verdere invulling, met name van de voorzieningen en buitenruimte zal de komende jaren met de omgeving samen verder worden uitgewerkt. Feyenoord City omvat een gebouwd programma, een sociaal-economisch programma en een programma buitenruimte. Deze drie programmalagen samen dienen ter ondersteuning en versterking van een gebied als: 1. Met de stad verbonden stadsdeel als onderdeel van Rotterdam-Zuid De programmacombinaties en daaraan toegewezen onderdelen leiden tot synergie waarmee wordt voortgebouwd op de bestaande kenmerken van het gebied, waardoor een aantrekkelijk en levendig gebied voor wonen, sport, ontwikkeling en vrijetijd ontstaat. 2. Unieke woonomgeving Feyenoord City biedt een gevarieerd aanbod aan woonmilieus en daarbij behorende kwaliteiten en woningen van verschillende types en groottes, waarmee wordt voorzien in de behoeften van vele verschillende gebruikersgroepen: jong, oud, gezinnen, studenten, etc. Een deel hiervan bestaat uit sociale woningbouw en middeldure woningen. Uit de omgeving wordt een grote behoefte aan betaalbare woningen, maar ook specifiek woningen voor ouderen en jongeren aangegeven.

Dankzij de mengeling en diversiteit van het voor het gebied beoogde programma zullen huidige en nieuwe bewoners van het gebied kunnen profiteren van een unieke en levendige omgeving alsmede (een netwerk van) hoogwaardige open ruimtes en routes voor langzaam verkeer. 3. Talentontwikkeling Talentwontwikkeling en de mogelijkheid geven aan de inwoners van Rotterdam-Zuid om zich te ontplooien staat centraal in Feyenoord City. Sport op alle niveaus, van beginners tot sport op wereldniveau, krijgt een plek in Feyenoord City. Toegankelijke voorzieningen in gebouwen en de buitenruimte stimuleren bewegen en sporten. Maar in Feyenoord City brengen we ook werk en opleiding dicht bij de omliggende wijken. Er is ruimte voor onderwijs, bedrijfsruimte en vooral voor leerwerkplaatsen. De makersspace die nu in de tijdelijke ruimtes ontstaat zal in de gebiedsontwikkeling terugkomen en staat symbool voor deze ambitie van Feyenoord City. 4. Bestemming Als multifunctionele ontwikkeling wordt Feyenoord City een unieke bestemming waar Rotterdammers, bezoekers, toeristen en Feyenoord-fans kunnen genieten van diverse

48 |

programma’s en evenementen. De Kuip en het nieuwe getijdenpark en rivierpromenade zijn blikvangers en zullen veel bezoekers trekken. Maar ook de het Topsportcentrum, de Urban Street Culture Campus, de bioscoop en de vele kleinere (culturele) voorzieningen in gebouwen en in de buitenruimte zullen veel mensen trekken. Met name rond het station is ruimte voor een extra trekker, in de vorm van een hoger onderwijsinstelling of andere potentiële trekker, passend in het gebied

van Rotterdam-Zuid. We willen de mensen van RotterdamZuid stimuleren tot meer actieve participatie aan het sociale, culturele en maatschappelijke leven, door mensen te betrekken bij de ontwikkeling van Feyenoord City, aan het werk te helpen en aan te zetten tot bewegen en sporten en daarmee tot een gezonde levensstijl. Het sociaaleconomisch programma kent een aanpak die op korte termijn tot resultaten moet leiden en op de lange termijn structureel in de gebiedsontwikkeling doorwerkt.

5. Aanjager voor Bereikbaarheid Het totale programma, en de daarmee samenhangende aantallen bewoners en bezoekers, dat in Feyenoord City wordt gerealiseerd vormt een goede basis voor het nieuwe station Stadionpark en de verdere doorontwikkeling van het openbaar vervoer op Zuid.

Met Feyenoord City ontwikkelt Rotterdam een gebied waar sport, bewegen en talentontwikkeling centraal staan,

midden in dit nieuwe centrum van de stad op Zuid. De gebiedsontwikkeling is veel meer dan alleen bakstenen en infrastructuur. Feyenoord City wil Rotterdam letterlijk en figuurlijk in beweging brengen. Het wil met de kracht van sport Rotterdam, en met name Rotterdam-Zuid, sterker, gezonder en veerkrachtiger maken. Sport is de inspiratie in Feyenoord City. Sport is de katalysator van een gezonde levensstijl, talentontwikkeling en nieuw toekomstperspectief en sterke gemeenschappen. En op Zuid is dat hard nodig. De impact en uitstraling van de gebiedsontwikkeling, de potentie van en de noodzaak voor Zuid, de kracht van sport en de kracht van de ondernemers

Grondgebruik bestaand (indicatief) Totaal grondoppervlak: 903.000 m2

Grondgebruik na gebiedsontwikkeling (indicatief) Totaal grondoppervlak: 903.000 m2

Het totale grondgebied dat de gebiedsontwikkeling Feyenoord City omvat is ongeveer 90 hectare. In naaststaande figuur is geillustreert hoe het grondgebruik zal wijzigen door de gebiedsontwikkeling. Het oppervlak gebouw programma neemt toe van 14 naar 20%, dat geldt ook voor het oppervlak buitenruimte dat met 9% stijgt naar 50%. Die toenames gaan ten koste van het oppervlak water (door de realisatie van het getijdenpark) en infrastructuur (het opheffen van het emplacement). Gebouwd programma Het gebouwd programma van Feyenoord City in dit Masterplan bestaat in totaal uit circa 1.100.000 m2 bvo exclusief parkeren, waarmee in Rotterdam-Zuid een veelzijdig, levendig en aantrekkelijk gebied ontstaat. In totaal kunnen in Feyenoord City maximaal circa 7.000 – 9.500 woningen worden gebouwd, verdeeld over koop en (sociale) huur en in verschillende groottes en prijsklassen. In het gebouwde programma is ook voldoende ruimte voor maatschappelijke voorzieningen. Hierbij worden referentienormen maatschappelijk vastgoed gehanteerd en specifiek uitgewerkt voor dit gebied. Deze uitwerking zal per deelgebied plaatsvinden op het moment dat er meer duidelheid is over het exacte woningbouwprogramma en de beoogde doelgroepen.

De maatschappelijke voorzieningen en het commercieel programma zullen met horeca en andere functies synergie tussen de verschillende programmaonderdelen genereren, met goed functionerende ondernemingen. Bedrijfruimtes, leerwerkbedrijven en onderwijs zorgen voor maatschappelijke impact en dragen er aan bij om het gebied aantrekkelijk en compleet te maken. Sociaal-economisch programma Tezamen met het andere gebouwd programma beoogt het sociaaleconomisch programma de maatschappelijke impact van Feyenorod City te vergroten. De gebiedsontwikkeling moet daadwerkelijke betekenis hebben voor de bewoners

en instellingen in het gebied maken dat Feyenoord City een motor kan zijn voor verandering. In Feyenoord City komen de verschillende ambities van Rotterdam en haar partners in de gebiedsontwikkeling samen. Feyenoord City is de aanjager voor een bredere herontwikkeling in Rotterdam-Zuid die in nauwe relatie staat met de rest van de stad. Buitenruimte De buitenruimte van Feyenoord City krijgt een omvangrijk en divers programma. De buitenruimte staat in het teken van verbinden, ontmoeten en bewegen. De hoogteverschillen in het gebied gebruiken we voor een nieuw soort buitenruimte in Rotterdam met spectaculaire uitzichten en leuke doorkijken. Er zijn daktuinen, plintgevels en binnenhoven. Het getijdenpark is een nieuw groengebied in Rotterdam en zal tezamen met de Waterkant en haar rivierpromendade en zwembad een nieuwe attractie in Rotterdam worden. Nieuwe pleinen, straten, gevels, daken, parken, oevers en bruggen vragen om een heldere zonering en sterke onderlinge relaties om verschillende soorten gebruik op verschillende momenten in de tijd mogelijk te maken.

Deels zullen die activiteiten sterk afgebakend zijn, zoals de plek en omvang van een horeca-terras; evenzoveel zal de buitenruimte er zijn om ‘mogelijk te maken’, om ruimte te bieden aan evenementen, of aan straatvoetballers of skaters, aan straattheater of gewoon om lekker te genieten van de omgeving en de activiteiten van anderen. Met de bewoners en die van de omliggende wijken zal worden bekeken waar behoefte aan is, zodat de programmering in co-creatie tot stand zal komen. Het tussenliggende programma bestaat uit publieke parken, semi-openbare buitenruimtes en besloten binnentuinen. En in totaal ontstaan zo een aantrekkelijke mix en zonering van levendig en rustig, actief en relaxed, stedelijk en natuurlijk. Samen vormen ze een aaneengesloten netwerk van buitenruimtes die zich doorzetten tot in de aangrenzende stadsdelen.

Sociaal-economisch Programma (Indicatief)

Buitenruimte Programma (Indicatief) Totaal programma: 453.600 m2

Gebouwde Programma (Indicatief) Gebouwde programma (indicatief) Totaal programma: 1.100.000 m2 (excl. parkeren)

Masterplan Feyenoord City | 49

3.4 GEBOUWD PROGRAMMA

Het gebouwd programma van Feyenoord City in dit Masterplan bestaat in totaal uit circa 1.100.000 m2 bvo, exclusief parkeren. Dit programma is verdeeld over drie deelgebieden: • Deelgebied 1: Stadskant en Waterkant • Deelgebied 2: Veranda • Deelgebied 3: Stationsknoop (bestaande uit Stationsomgeving Hillesluis, station en Stadiondriehoek). De invulling van de gebieden ligt nog niet vast. Wel worden in dit Masterplan de identiteiten, kenmerken en contouren van het programma vastgelegd. Voor deelgebied 1 is het programma het meest uitgewerkt. Voor de andere deelgebieden zal het indicatiever zijn. Onderbouwing De omvang van het programma is allereerst gebaseerd op de ruimtelijke mogelijkheden en de in de Oostflank opgenomen koers en programma voor dit gebied. De woningbouwaantallen hierin maken ook onderdeel uit van de afspraken met Rijk en Provincie.

voornemens in de Oostflank. Voor de omgevingsplannen zal een verdere verdieping van de onderzoeken gebaseerd op de gedetailleerdere uitwerking van de plannen plaatsvinden. Woningbouw In het hele gebied zijn 7.000 tot 9.500 woningen voorzien. De precieze aantallen worden bepaald door het beschikbaar komen van het spooremplacement en de verhouding tussen wonen en andere functies in deelgebied 3. Voor deelgebied 2 (Veranda) is vooral van belang of de bioscoop met de bijbehorende functies verhuist naar de stadiondriehoek of niet. Deelgebied 1 is het meest uitgewerkt en bevat 4.300 tot 5.000 woningen. Het precieze aantal zal worden bepaald op basis van het stedenbouwkundig plan Waterkant. Het te realiseren volume passend bij de kwaliteit in het gebied, de benodigde ruimte voor bovengronds parkeren en de gemiddelde woninggrootte zullen het uiteindelijke aantal bepalen.

Bij het vaststellen van het programma zijn verder de Referentienormen Maatschappelijk Vastgoed, actieplan Bedrijfsruimtes en het Rotterdams hotelbeleid als uitgangspunt genomen. Bij de uitwerking van de deelgebieden zal middels actualisatie van het DPO de onderbouwing verdiept worden.

De inzet van Feyenoord City is om een gemengd woongebied te zijn voor alle doelgroepen. Dat moet ook tot uiting komen in de prijsklassen en verhouding koop/huur. Voor deelgebied 1 zijn duidelijke afspraken gemaakt, gebaseerd op het Masterplan Feyenoord City 1.0. Gezien de ligging naast wijken met een groot aandeel sociaal in de woningvoorraad, is het niet gewenst te veel sociale woningbouw in dit deel van de stad toe te voegen. Tegelijkertijd willen we de doorstroming vanuit de omliggende woonwijken mogelijk maken en daarmee ook voor de omliggende wijken kansen bieden om deze meer in balans te brengen. Dit doen we door sociale woningbouw te realiseren, maar ook door kansen voor doorstroom te bieden door een groot aanbod van middenduur. Voor de eerste 3.700 woningen in deelgebied 1 geldt dat er minimaal 450 sociale woningen gerealiseerd dienen te worden en minimaal 40% middenduur. Hierbij wordt op een goede mix van huur en koop ingezet. Met de ontwikkelaars kijken we hoe we deze woningen, binnen de regelgeving, zoveel mogelijk voor de mensen uit de omliggende wijken beschikbaar kunnen laten zijn. Met name de ouderen vragen daarbij een gerichte aanpak.

Op basis van de Milieu Effect Rapportage (MER) behorende bij Feyenoord City 1.0 is veel inzicht opgedaan in de milieueffecten. Voor Deelgebied 1 is een MER-beoordeling opgesteld, op basis waarvan geconcludeerd kan worden dat het programma in Deelgebied 1 verantwoord kan worden gerealiseerd. In het Rotterdams OmgevingsEffectRapport (ROER) bij de Oostflank is de ontwikkeling in de hele Oostflank onderzocht, waarbij het totale programma in dit Masterplan is meegenomen. Hierbij blijken de belangrijkste effecten aanvaardbaar te zijn bij de realisatie van de

Afhankelijk van de ontwikkelingen in de omliggende wijken en de huidige situatie op de woningmarkt wordt bekeken of er aanleiding is om het aandeel sociaal te vergroten, waarbij dit wel in balans moet zijn met de impact op de private grondexploitatie. Voor de woningen in deelgebied 1 (boven de 3.700) en deelgebied 2 en 3 wordt 25% sociaal, 40% middenduur en 35% duur aangehouden. Bij de uitwerking van het woonprogramma wordt specifiek met de omgeving besproken welke behoefte er is. Uit de participatie is bijvoorbeeld een sterke behoefte aan ouderenwoningen

Bij het opstellen van het programma is gebruik gemaakt van het eerder voor Feyenoord City uitgevoerde Distributief Planologisch Onderzoek (DPO). Dit DPO geeft inzicht in de marktruimte voor de ontwikkelingen in Feyenoord City voor de verschillende typen programma. Tevens laat het DPO zien dat Feyenoord City de juiste plek is om dit programma een plek te geven. Belangrijke aspecten hierbij zijn de huidige en voorziene kwaliteiten van het gebied, het gebied als (toekomstige) stationslocatie, de onderlinge synergie tussen de functies en de meerwaarde voor de omliggende wijken. Bij dit laatste betreft het uiteraard de meerwaarde voor de NPRZ-wijken, maar ook specifiek de versterking van het bestaande winkelgebied Beijerlandselaan.

50 |

naar voren gekomen, zowel zelfstandig wonen als in een woon-zorgcentrum. Dit geldt ook voor jongerenhuisvestig en starterswoningen. In het woonprogramma zal dan ook aan specifieke groepen aandacht worden besteed, waarbij ook dit gebied zijn aandeel in beschermd wonen zal nemen. Niet-woonprogramma In het gebied wordt ingezet op een goede mix van commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Hierbij zitten voorzieningen behorend bij een woongebied van een dergelijke omvang, zoals scholen, huisartsen, gemakswinkels, horeca en een huis van de wijk. Maar Feyenoord City moet een levendig gebied worden. De aantrekkelijkheid van het gebied en met name de routes door het gebied, die straks van belang zijn voor vele mensen uit Rotterdam-Zuid, vragen programma dat voor bezoekers en voor een goede sfeer op straat zorgt. De visie op het commercieel programma is om te zorgen voor maximale synergie tussen programmaonderdelen, om te komen tot een aantrekkelijk gebied met goed functionerende ondernemingen. In de Waterkant en de Veranda zijn de voorzieningen met name gericht op een levendig woongebied en een aantrekkelijk waterfront, waar het aangenaam toeven is. Hierbinnen is ook ruimte voor sport, culturele functies en een hotel.

In de eerste fase wordt er bewust voor gekozen beperkt dagelijkse detailhandel in Feyenoord City op te nemen, juist om niet te concurreren met het huidige winkelgebied Beijerlandselaan. Afhankelijk van de ontwikkeling in dit deel van Rotterdam-Zuid en de detailhandel in algemene zin kan een grotere toevoeging, wellicht in de vorm van een supermarkt in latere fases alsnog wenselijk zijn. In deelgebied 3 (Stationsknoop) is een groter nietwoonprogramma gewenst. Hier zoeken we, naast de Kuip, naar één of meerdere trekker passend bij het stedelijk gebied dat we voor ogen hebben. Dit kan een hogeronderwijsinstelling of een datacampus zijn, maar andere opties zijn ook denkbaar. Zeker als de bioscoop verplaatst, is nachthoreca hier een goede optie. In het hele gebied geven we ruimte aan bedrijvigheid. Bedrijfsruimtes, gericht op werkgelegenheid voor de omgeving en leer-werkbedrijven vinden in deelgebied 1 en deelgebied 3 een plaats. We maken hierbij gebruik van de kenmerken van het gebied, zodat de ruimtes op voor deze functie geschikte plekken terecht kunnen komen. Op basis van de referentienormen zullen In het hele gebied ca 40.000 m2 maatschappelijke voorzieningen gerealiseerd worden. Voor het andere niet-woonprogramma (leisure, horeca, detailhandel, kantoor, onderwijsinstellingen, bedrijfsruimtes) is 200.000 - 410.000 m2 beschikbaar.

60.000-95.000 m2 van het niet-woonprogramma bevindt zich in deelgebied 1 (met name in Waterkant). Het grootste deel zal zich in deelgebied 3 (Stationsknoop) bevinden, direct rond het station, waar ook goede synergie met de Kuip gevonden kan worden (bijvoorbeeld dubbelgebruik parkeren). Dit deelgebied wordt een echt stedelijk gebied met een grote mix aan functies. Hierbij hoort wonen, zeker voor bijvoorbeeld studenten, maar het wonen krijgt hier niet de overhand.

Wonen Stadskant Waterkant Mallegat

1050 woningen (85.000 - 105.000 m2 BVO) 3125 – 3750 woningen (310.000 – 340.000 m2 BVO) 190 woningen (15.000 - 20.000 m2 BVO)

Veranda

750 – 1250 woningen (80.000 – 120.000 m2 BVO)

Stadiondriehoek Stationsomgeving Hillesluis

750 – 2000 woningen (60.000 – 150.000 m2 BVO) 1000 – 1500 woningen (80.000 – 140.000 m2 BVO)

Totaal

6.865 – 9.740 woningen (630.000 – 875.000 m2 BVO)

Voor deelgebied 1: • min. 50% betaalbaar = sociaal + middensegment • 450 sociaal van de eerste 3700 woningen • daarboven 25% sociaal, 40% middensegment, 35% vrije sector Voor overige deelgebieden: • 25% sociaal, 40% middensegment, 35% vrije sector

Niet-wonen Stadskant Waterkant Mallegat

5.000 - 6.900 m2 BVO 50.000 – 90.000 m2 BVO max. 1.100 m2 BVO

Veranda

10.000 – 30.000 m2 BVO

Stadiondriehoek Stationsomgeving Hillesluis

120.000 - 220.000 m2 BVO 60.000 – 100.000 m2 BVO

Totaal

246.000 - 448.000 m2 BVO

NB: in het niet-wonen programma zit een grote bandbreedte, met name in de Stadiondriehoek. Dit betreft uitwisseling met wonen, waarbij de komst van een grote trekker of onderwijsinstelling en de eventuele verhuizing van de bioscoop grote invloed hebben op het aandeel niet-wonen.

Totaal circa 7.000 – 9.500 woningen circa 875.000 – 1.325.000 m2 BVO (wonen + niet-wonen)

NB: dit is allemaal nieuw toe te voegen programma. Bestaande, blijvende bebouwing, zoals de Kuip, is hier niet in meegenomen.

4. Stadiondriehoek

3. De Veranda

2. Waterkant

5. Stationsomgeving 1. Stadskant

Programma (indicatieve voorbeelduitwerking)

Woningen Sport Hotel Kantoor Leisure Horeca Detailhandel Overig

Masterplan Feyenoord City | 51

3.5 SOCIAAL ECONOMISCH PROGRAMMA

Visie Feyenoord City moet meer zijn dan een gebiedsontwikkeling. Feyenoord City beoogt een maatschappelijke impuls voor de omliggende wijken en haar bewoners te zijn. Daarom is er een maatschappelijke inzet voor Feyenoord City opgesteld. In de ambitieroos zijn de integrale ambities voor het project geformuleerd, welke zowel ruimtelijk programmatisch als maatschappelijk richting geven aan het project. Voor de maatschappelijke kant hebben we deze vertaald in de onderstaande ambities: Onderdeel van Zuid: we ontwikkelen een gebied dat sociaal en fysiek verbonden is met Rotterdam-Zuid. De huidige barrières (zowel fysiek als mentaal) overbruggen we, waarbij we zorgen dat ook de inwoners uit de omliggende wijken graag naar Feyenoord City komen en zich daar welkom voelen. We bevorderen dit door voorzieningen en goede routes, met een nieuw recreatiegebied aan de rivier waar iedereen samenkomt als visitekaartje. Maatschappelijke Meerwaarde voor Zuid: we ontwikkelen een nieuw gebied. Dit moet een gebied worden met meerwaarde voor Rotterdam-Zuid en de inwoners. We sluiten aan op behoeften, zorgen voor passende voorzieningen en bieden mensen perspectief, of dit nu een woning, opleiding of een baan is. We besteden hierbij extra aandacht aan de groepen die vaak minder aan bod komen bij dit soort ontwikkelingen.

Participatieve Ontwikkeling op Zuid: we ontwikkelen het gebied samen met de inwoners en ondernemers in het gebied en de omliggende wijken. Samen met gebruikers en omliggende wijken wordt onderzocht waar de behoeften liggen en wat nodig is om het gebied te activeren. Door planvorming, realisatie en straks ook exploitatie/beheer samen met de lokale partners vorm te geven creëren we eigenaarschap in het gebied. Op basis van participatie en ervaringen in de programmering van de huidige leegstaande ruimtes is geconcludeerd dat de gebiedsontwikkeling een duidelijke meerwaarde wil bieden aan de volgende zaken, die in de context van de planontwikkeling spelen: 1. Meer betaalbare woningen voor de mensen uit de omliggende wijken; 2. Behoefte aan betere maatschappelijke voorzieningen; 3. Een beter perspectief voor de Rotterdammers; 4. Een plek bieden aan startende en sociaalmaatschappelijke ondernemers; 5. Meer plek om te ontmoeten, te bewegen en te sporten in een aantrekkelijke omgeving, aangesloten op de wensen van de bewoners.

52 |

Speerpunten In de maatschappelijke visie is dit vervolgens vertaald in 6 speerpunten om hier invulling aan de geven: 1. Eigenaarschap stimuleren Wij stimuleren eigenaarschap, door samen met bewoners en lokale ondernemers plannen te maken en uit te voeren (co-creatie). Buurtinitiatieven krijgen een plek in de nieuwe ontwikkeling. 2. Ruimte voor experiment Samen met lokale ondernemers en initiatieven uit de aangrenzende wijken geven we bestaande gebouwen tijdelijke invulling en bieden we ruimte voor placemaking en nieuwe programmering in het gebied. Dit pioniersprogramma zorgt voor talentontwikkeling en ondernemerschap. 3. Kansen voor de jeugd Middels talentontwikkeling, het creëren van nieuwe werkgelegenheid samen met lokale ondernemers, het bieden van laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren en nieuwe rolmodellen richten wij onze aandacht op de jeugd van Zuid. 4. Creëren van werkgelegenheid Het hebben van werk betekent primair dat mensen een inkomen hebben, waardoor ze kunnen voorzien in hun basisbehoeften zoals voedsel, huisvesting en gezondheidszorg. Dit leidt tot een grotere economische veerkracht in de gemeenschap als geheel. Inzetten op het creëren van werk is essentieel om de verbindingen met de wijken te verstevigen. Lokale en maatschappelijke ondernemers spelen een belangrijke verbindingsrol bij het ontwikkelen van werk.

In Feyenoord City leggen we de focus op het creëren van geschikte banen op basis van skills; dat betekent het erkennen van competenties en vaardigheden bij mensen. Hiervoor zoeken we naar combinaties van leren en werken en richten we ons op nieuwe (lokale) maatschappelijke ondernemers die kansen voor omwonenden bieden. Naast jongeren is er op Zuid een grote groep inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Voor deze groep is maatwerk en goede begeleiding nodig. Hierbij spelen sociale ondernemingen/maatschappelijke ondernemers een grote rol omdat zij vanwege de professionele begeleiding en de focus op arbeidsparticipatie in staat zijn om met mensen met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt te werken. 5. Focus op lokaal Wij bieden kansen voor doorstroming vanuit de aangrenzende wijken naar het gebied door een breed woningaanbod, ook voor bijzondere doelgroepen, zoals

ouderen en jongeren. Wijkbewoners kunnen, onder voorwaarden, voorrang krijgen voor woningen. Wij zetten in op zoveel mogelijk lokale ondernemers en het versterken van de lokale economie. 6. Locatiespecifieke aanpak Nieuwe maatschappelijke programmering wordt toegevoegd, passend bij de plek. Er is aandacht voor de soorten en mix van verblijfsfuncties, de positionering van verbindingsplekken, de invulling van plinten en de inrichting en koppeling van de buitenruimte. De aanpak is samenwerken met sociale partners en bewoners. Feyenoord City is een stedelijke gebiedsontwikkeling voor en met de bewoners van Rotterdam-Zuid. Bewoners en stakeholders worden daarom al jarenlang betrokken bij het vormgeven en uitwerken van de plannen. Sterker nog, zonder hen is een goede ontwikkeling niet mogelijk. Wel leert de ervaring dat het niet voor iedereen makkelijk of vanzelfsprekend is om te participeren. Om mensen te betrekken bij de ontwikkeling heb je toegang tot de juiste doelgroepen nodig. Daarom gaan wij in gesprek met een breed en divers palet aan rolmodellen, partners, bewoners en organisaties. Hierdoor kunnen we ook bij moeilijk bereikbare doelgroepen input en kennis ophalen. Wij zijn doorlopend in gesprek met steeds meer mensen en nodigen iedereen uit om met ons mee te denken en te doen. In de verdere ontwikkeling zal

deze participatieve samenwerking centraal blijven staan en ook doorgegeven worden aan de ontwikkelpartners in de toekomst. De aanpak is gericht op het structureel ophalen van input, samenwerken aan het verzilveren van kansen, gezamenlijk de juiste keuzes maken, oplossen van zorgpunten en creëren van draagvlak voor de ontwikkelingen. Dit geldt voor het ontwerpen, het bouwen en het uiteindelijk gebruiken van het totale gebied. Werken aan een stevige verbinding met de omgeving is de basis voor het inrichten van het proces. Dit geldt in het bijzonder voor de openbare ruimte, maar bijvoorbeeld ook voor het goed organiseren van kansen voor werkgelegenheid. Impactversterkers Binnen Feyenoord City zien we een aantal kansen om de maatschappelijke impact van de gebiedsontwikkeling te vergroten. In samenwerking met partners die al in het gebied of de omliggende wijken actief zijn is ervoor gekozen dat er heel praktische, specifieke ingrepen en ontwerpen nodig zijn om impact te versterken. Bewoners, ondernemers, initiatiefnemers, welzijnsorganisaties en maatschappelijke partners uit Zuid hadden hier een belangrijke stem. Initiatieven vanuit de wijken krijgen hier een plek. En lokale ondernemers hebben de mogelijkheid hier hun toekomst op te bouwen.

Pionieren in de tijdelijkheid De tijdelijke ruimtes bieden kansen aan ondernemers en startups. Het laat ondernemingen naar volwassenheid groeien en tegelijkertijd schept het werkgelegenheid en dagbesteding voor de mensen die het hard nodig hebben. Daarnaast wordt er gebouwd aan een sociaal netwerk, er wordt kennis gedeeld en samengewerkt aan arbeidsontwikkeling voor mensen op Zuid.

Lange termijn Impact op Zuid WAAROM

Par�cipa�eve Ontwikkeling op Zuid

HOE

Eigenaarschap s�muleren

WAT

Veilige routes voor iedereen 54 |

Ruimte voor experiment

Maatschappelijke Meerwaarde voor Zuid

Focus op lokaal

Kansen voor de jeugd

Onderdeel van Zuid

Creëren van werkgelegenheid

Loca�especifieke aanpak

Pionieren in �jdelijkheid

Kralenke�ng van ontmoe�ngsruimten

Makersplace

Urban Street Culture Campus

Meer en betere fietsroutes in het gebied

Speelplekken

Met deze ondernemers, die verenigd zijn in de Impacthub, en verschillende partners werkt de Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas nauw samen om vernieuwende concepten te ontwikkelen die mee kunnen groeien met de gebiedsontwikkeling. Dit is de manier om nu al invulling te geven aan de maatschappelijke doelstellingen, een impact monitor te ontwikkelen en lessen voor de toekomst te leren. Hierbij wordt ook gekeken wat in de fasering nodig is om ‘mee te reizen’ met de gebiedsontwikkeling tot de definitieve situatie. Makersplace In het gebied realiseren wij een Makersplace: een multifunctioneel leer-werkcentrum naar voorbeeld van de Impacthub. Het is een plek waar sociaal ondernemers, maatschappelijke organisaties, scholen en gemeentelijke diensten op een innovatieve wijze samenwerken om mensen uit omliggende wijken met afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden en op te leiden naar duurzaam werk. Er wordt aansluiting gezocht bij de competenties en vaardigheden van de mensen, bij de kansrijke en essentiële beroepen en bij de beoogde functies in de gebiedsontwikkeling. De focus ligt hierbij op het ontwikkelen van skills om een eerste stap richting werk te kunnen maken. Het concept geeft invulling aan de werkgelegenheidsvisie van de gebiedsontwikkeling. Denk aan een combinatie van (gratis) kinderdagverblijf, taalopleiding, leer-/werkbedrijven en schuld/hulpsanering.

Het is een mix aan diensten om synergievoordelen te kunnen behalen.

Stadstuinieren (buurtactiviteit) draagt bij aan sociale verbondenheid en een gezonde levensstijl

Urban Sports & Street Culture Campus Jongeren en urban sports communities zijn op zoek naar goede en betaalbare binnen- (overdekte) en buitenfaciliteiten; een centrale plek in de vorm van een Street Culture Campus, waarbij alle facetten van urban culture aan bod komen. Sporten is de rode draad, maar het is veel meer dan dat. Het is een plek waar jongeren op een laagdrempelige manier kunnen participeren en hun talenten kunnen laten zien, op welk niveau dan ook. Het geeft invulling aan belangrijke thema’s zoals bewegen, sociale cohesie, diversiteit, zelfontplooiing en samenwerken. Wanneer hier ook functies aan gekoppeld worden als hulpverlening, huiswerkbegeleiding, kantoorruimte, muziekstudio’s en scholing, ontstaat er een verbindende, actieve plek. Kralenketting van ontmoetingsplaatsen Door fysieke verbindingen sterk te koppelen aan een breed scala van sociaal- maatschappelijke ontmoetingsplaatsen, werken we actief aan een zowel ruimtelijk als maatschappelijk met zijn omgeving verbonden ontwikkeling. Zo brengen we letterlijk en figuurlijk iedereen in beweging die in en rond dit gebied woont, werkt of er op een andere manier bij betrokken is. Zo kan je in de toekomst in Feyenoord City fietsen, hardlopen, wandelen, maar ook skaten, panna of 3x3 basketbal spelen. De functies in de buitenruimte en in de plinten corresponderen met elkaar en vullen elkaar aan.

Het maatschappelijke programma dat zich in gebouwen en de buitenruimte bevindt wordt zo toegankelijk en bereikbaar voor de omgeving gemaakt. Binnen Feyenoord City zal daartoe ook een fijnmazig netwerk van routes tot stand worden gebracht, waardoor de wijken onderling worden verbonden met elkaar en met de belangrijke fysieke buitenruimte in het gebied. De daadwerkelijke inrichting van de fysieke buitenruimte moet ontworpen en ingericht worden samen met de organisaties die deze plekken gaan programmeren. Bij het opstellen van het programma van eisen (PvE’s) en Inrichtingsplannen (IP’s) van de verschillende plekken in Feyenoord City zal dit worden opgepakt.

Plek voor ontmoeting

Legenda Hoofdroutes langzaam verkeer Secundaire routes langzaam verkeer Ambitie toekomstige verbinding Zones reservering sociaal programma Parken Gebouwen met sociaal programma Sportprogramma Speelplekken en elementen B W

Buurtfuncties in de buitenruimte Water gerelateerd programma Basisschool (bestaand) Zorg functies (bestaand)

Flexibel programma op de pleinen

Ruimte voor manifestaties en evenementen

Urban sports en street culture Masterplan Feyenoord City | 55

Feijenoord

de Esch Kop van ZuidEntrepot

Mallegatpark

Roseplot

Getijdenpark

Afrikaanderwijk Colosseumplot

Waterkant Eiland van Brienenoord

de Veranda

Hillesluis Station Stadionpark

Stadiondriehoek

de Kuip

Bloemhof

Sportdorp

Sportcampus

N Vreewijk 56 |

3.6 OPENBARE RUIMTE

Met de gebiedsontwikkeling Feyenoord City wordt een groot stuk stad getransformeerd. De bestaande openbare ruimte binnen het projectgebied is nu heel stenig, heeft vaak geen functie of is vooral voor de auto ingericht. Groene plekken zoals het Mallegatpark of het Varkenoordsepark liggen naast infrastructuur die een barrière vormen naar omliggende wijken. Openbare ruimte die wel verblijfskwaliteit heeft zoals de Piet Smitkade ligt geïsoleerd. Door de aanwezig infrastructuur, bedrijfsruimtes en grote parkeerterreinen mis je de menselijke maat.

La

an

op

Nie

Nie

uwe M

uwe M

Zu id

aas

aas

Getij

denp

Vred e

sple in

Nie

Ur pla ban za

uwe M

Br

aas

ug p

ark

ark

Vera n

dap

s s-a

llem

Voor elke lijn en plek beschrijven we de uitgangs- en aandachtspunten in het hoofdstuk ‘openbare ruimte’. Bij het uitwerken van de stedenbouwkundige plannen van de verschillende deelgebieden worden die meegenomen en wordt de openbare ruimte verder uitgewerkt. Met het vervolgens maken van inrichtingsplannen wordt de openbare ruimte tot in detail uitgewerkt. De beschrijving van het raamwerk van de openbare ruimte gebeurt van de grote naar de kleine schaal. De hoofdstructuur wordt hier in dit hoofdstuk beschreven.

atlleg Ma ark p

Wi

Het omvormen van de openbare ruimte met heldere groenstructuren, goede verbindingen en verschillende soorten verblijf- en recreatieplekken is een cruciale stap om samen met nieuwe stedenbouwkundige structuren een succesvolle gebiedsontwikkeling te realiseren. Om die ambities waar te maken is er nood aan een hoofdstructuur die verschillende verbindingen en ruimtes definieert. In de Rotterdamse Stijl beschrijven we de typologieën van de openbare ruimte met lijnen en plekken. Die methodiek gebruiken we ook in het masterplan. Zo sluiten we aan op bestaand beleid van de stad en ontstaat er een logisch raamwerk van de openbare ruimte.

Nieuwe stadsbrug

Stad i

onw eg

on

i Stat

Station Stadionpark

de ip Ku

g we lijn

n

e Co

lein

in sple

u Mo

ordse Varkeno Park

g

Breewe

Bestaande hoofdstructuur

Binnen de gebiedsontwikkeling van Feyenoord City zijn er een aantal bestaande lange lijnen die de basis zijn voor de hoofdstructuur van de openbare ruimte. Dat zijn de twee stadsboulevards Laan op Zuid – Varkenoordseviaduct - Stadionweg en de Coen Moulijnweg, Stadionviaduct, Breeweg. De Willemsas met de Rosestraat – Colosseumweg en natuurlijk de rivier met zijn oevers en Eiland van Brienenoord. Die bestaande structuur zal deels worden getransformeerd in samenhang met de nieuwe stedelijke inrichting. De Stadionweg zal bijvoorbeeld als stadsboulevard verder doorontwikkelen naar een boulevard waar wordt gewoond en gewerkt.

Toevoeging station, stadsbrug en getijdenpark versterken de hoofdstructuur

Met de komst van de nieuwe stadsbrug, het station Stadionpark en het Getijdenpark Feijenoord wordt die hoofdstructuur versterkt en ontstaan er nieuwe fysieke, ecologische en sociale verbindingen. Die nieuwe verbindingen zoals de stadsbrug zorgen ervoor dat Zuid nog beter is verbonden met Noord. Het Getijdenpark is straks een zwierige boog van het Eiland van Brienenoord via Waterkant tot aan het Mallegatpark. Station Stadionpark zorgt voor een nieuwe toegangspoort tot Zuid. Zo ontstaat er een nieuwe voorkant aan de Kuip en Hillesluis.

Nieuwe pleinen, parken en fysieke verbindingen zorgen voor een fijnmazig netwerk van openbare ruimtes

Het nieuwe stadsdeel Feyenoord City zal een leemte vullen tussen de wijken van de stadsuitbreidingen op RotterdamZuid. Nieuwe functionele en sociale relaties worden gecreëerd, nieuwe buurten, parken en torens verrijzen naast de Kuip, station stadionpark en langs de rivier. De openbare ruimte legt relaties tot diep in de omringende wijken, ook aan de overzijde van het spoor. De Veranda en de stationsomgeving worden ontwikkeld tot een nieuwe stedelijke entree vanaf de Stadionweg. De Stadiondriehoek transformeert van parkeerplaats in een nieuw stadsdeel sterk verbonden met zijn omgeving.

Masterplan Feyenoord City | 57

Legenda Sportplek Speelplek Sportelement

Legenda

Speelelement

Bestaande kunstwerken

Sport zones en multifunctioneel plein

Mogelijke plek voor nieuwe kunst

Sport route (Rondje Stadionpark, rivieroevers)

Sportvoorzieningen in de buitenruimte Het Feyenoord City project draait om sportiviteit, en dat toont in het voorzieningenniveau maar ook de landschappelijke mogelijkheden van het hele gebied. De trappen en hellingen van Waterkant; het rondje stadionpark, maar ook diverse trapveldjes en workout stations. Watersporten in het getijdenpark (suppen en zwemmen bijvoorbeeld). In Waterkant zijn verschillende openbare ruimtes waar mogelijkheden zijn voor urban sports. Doelgroepen: • Sporters individueel en in klasjes • Maatschappelijk programma m.b.t. sport en bewegen • Feyenoord Foundation • Straatvoetballers, parkours, buitengymmers, etc. • Watersporten • Hardlopers, wandelaars • Urban sports, o.a. skateboarden en streetdance

58 |

Speelplekken Buitenspelen en buiten sporten zijn geen vanzelfsprekendheid in kwetsbare wijken. De gebiedsontwikkelaars willen die enorme hoeveelheid buitenruimte maximaal interessant maken. Behalve specifieke speelplekken en diverse buurtparken is ook het landschap een grote speelaanleiding: de ruige strandjes en getijdenpark bijvoorbeeld, of de diverse trappartijen. Het Cor Kieboomplein en de Promenade krijgen ook een specifieke speelplek. Doelgroepen: • Bewoners uit de bestaande en nieuwe buurten • Feyenoord Foundation • Wijkorganisaties • Sportklasjes en individuele sporters uit de omgeving die evenementen, toernooien en wedstrijden bezoeken.

Kunst Kunst is een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte in Rotterdam. Het is een kans om het grote publiek kennis te laten maken met internationale en lokale kunstenaars. Sommige kunst geeft een tijdsbeeld weer, andere weerspiegelt de identiteit van de stad of zorgt voor interactie met de plek. Thans is er een disbalans tussen de noord- en zuidoever van de stad: op Zuid is er relatief minder kunst. De gebiedsontwikkeling van Feyenoord City geeft een uitgelezen kans om te kijken hoe meer kunst een plek kan krijgen op Zuid, waardoor die balans meer in evenwicht komt. Om kunst te realiseren in de openbare ruimte is er één gemeentelijk richtlijn, namelijk op de hoofdstructuur gaan we voor internationale kunst en op wijk- en buurtniveau is er ruimte voor lokale kunst. Beiden kunnen een plek krijgen in Feyenoord City. Momenteel zijn er nog geen

concrete projecten om kunst een plek te geven, wel is er een inventarisatie gedaan waar in Feyenoord City de meest logische en geschikte plekken hiervoor zijn. Dit zal verder uitgewerkt worden wanneer die plekken opgepakt worden en/of zich initiatieven aandienen. De financiering van kunst is ook nog niet concreet. Hiervoor zijn meerdere opties, die allen inzetbaar zijn: vanuit budget gebiedsontwikkeling, vanuit Feyenoord en partners in de gebiedsontwikkeling, extern budget/financiering en/of extern initiatief (met name plek faciliteren). Daarom is het goed om in gesprek te gaan met Sculpture International Rotterdam (SIR), Centrum Beeldende Kunst Rotterdam (CBK Rotterdam) en natuurlijk de Feyenoord Foundation. De ambitie is dat kunst in de openbare ruimte mede de identiteit van Feyenoord City gaat vormgeven.

Waterspeelplek

Locatie voor een Cruyff Court

Ruimte voor streetart en murals

Digitaal kunstwerk van live-streams met internationale nieuwslezers op de Media Markt (bestaand)

Urban sports in de buitenruimte

Klimnet als uitdagend speelelement

Kunst gerelateerd aan voetbalhelden

Sport als thema voor nieuwe kunstwerken

Trampolines

Tijdelijke speelplek in de openbare ruimte

Masterplan Feyenoord City | 59

#sterkerdoorsport 60 |

VAST Actieve buitenruimte Sport en bewegen is een belangrijk thema in Feyenoord City. We willen dit stimuleren en faciliteren door het prominent mee te nemen in het ontwerp van de buitenruimte. Het doel is om nieuw sport en leisure programma toe te voegen, maar ook ruimte te geven voor bestaande (wijk)initiatieven. De verschillende buitenruimtes van het masterplan hebben elk een eigen karakter die kansen bieden voor een unieke sport-, spel- en leisurebeleving. Voorbeelden zijn: skaten op de verharde trappen in Waterkant, balsporten en spelaanleidingen in Mallegatpark, een zwemsteiger langs de Nieuwe Maas en picknicken langs de Promenade. Het programma gaat van vast naar flexibel en het totaalpakket moet uiteindelijk alle doelgroepen aanspreken.

FLEXIBEL

GEORGANISEERD

ONGEORGANISEERD

HANDBAL

KLIMNET

KLIMMUUR

URBAN ART

ZWEMSTEIGER

KAJAKKEN

PETANQUE

BADMINTON

INTERACTIEVE DANSVLOER

BEACH VOLLEYBALL

PIC NIC

BOOT CAMP

TUINEREN

BASKETBAL

SKATE PARK

TRAIL ROUTE

COMBAT AREA

MOUNTAIN BIKE TRACK

OPEN LUCHT THEATER

GYMNASTIEK

PANNAVELD

SCHAATSEN

PARKOUR

YOGA

Ruimte voor wijkinitiatieven met betrekking tot beweging

Efficiënte aantrekkelijke ruimte die sociale interactie stimuleert

Sociale buitenruimte met sportgelegenheid voor alle doelgroepen

Masterplan Feyenoord City | 61

Belangrijke routes

Secundaire routes

Overige routes Potentiële routes Onderdoorgang Treinstation

RET halte

Watertaxi Spido Fietsparkeren

62 |

3.7 BEREIKBAARHEID

Feyenoord City wordt een nieuw OV-knooppunt in de stad. Met het nieuwe station Stadionpark, de nieuwe HOV-lijn Kralingse Zoom-Zuidplein en de huidige tramlijnen (23, 25) en station Rotterdam-Zuid is er sprake van een uitstekende OV-bereikbaarheid. Met de in dit Masterplan voorziene toevoeging van programma wordt optimaal geprofiteerd van deze bereikbaarheid. Maar ook andersom wordt er met deze verdichting gezorgd voor meer OV-reizigers, waardoor het OV naar het gebied voldoende vervoersstromen kent (en er dus voldoende draagvlak is) voor een goede frequentie. Passend bij deze uitstekende OV-bereikbaarheid en het Rotterdamse mobiliteitsbeleid (gericht op een betere balans tussen de verschillende vervoerswijzen), zetten we er op in de verkeerstoename te laten plaatsvinden met de fiets, het openbaar vervoer (inclusief lopen) en deelvervoer om de groei van het autoverkeer te beperken. De routering voor langzaam verkeer zal worden ingericht op het goed bereikbaar maken van de stations en OV-haltes. Mobiliteit is daarbij integraal onderdeel van de volgende algehele ambities/doelstellingen uit de ambitieroos van Feyenoord City: ‘Feyenoord City verbindt’, ‘Bestemming’, ‘Uniek woongebied’, ’Levendig netwerk van aantrekkelijke buitenruimtes’ en ‘Toekomstbestendig’. In het gebied zetten we in op goede fietsvoorzieningen en goede voetgangersroutes.

Met de brug wordt een nieuwe fietsverbinding naar de noordoever gecreëerd. In het gebied creëren we daarnaast nieuwe verbindingen voor fiets en voetganger. Denk hierbij aan de nieuwe entree vanaf de Roseknoop over het spoor, de interwijkverbinding vanaf de Riederlaan via het station het gebied in en het doortrekken van de Colosseumweg naar de Rosestraat. Tevens zorgen we met het overbruggen van de hoogteverschillen in het gebied voor verbindingen waar deze nu nog niet zijn. Deze verbindingen sluiten aan op de al bestaande netwerken. In de openbare ruimte proberen we de auto zo min mogelijk zichtbaar te laten zijn. Dit betekent niet dat het gebied niet per auto bereikbaar is. Het gebied kent een aantal doorgaande routes, die gehandhaafd blijven. De doortrekking van de Colosseumweg leidt tot een nieuwe verbinding voor het autoverkeer.

Met de aanwezigheid van de Kuip als voetbalstadion in het gebied dient rekening gehouden te worden met de mobiliteit rond wedstrijden en evenementen. Hierin gaan we door op de ingezette doelstellingen, met als doel de overlast in de omliggende wijken te verminderen en het netwerk in en rond het gebied zo goed mogelijk te laten functioneren.

Parkeren doen we zoveel mogelijk op centrale plekken. Daarbij hanteren we een flexibele parkeerstrategie. Vanwege de optimale OV-bereikbaarheid en de doelstellingen voor het gebied, zetten we in op beperking van de toevoeging van parkeren conform de mogelijkheden die de Rotterdamse beleidsregels daarvoor bieden. Daarbij hebben we in de planopzet flexibiliteit om bij de daadwerkelijke realisatie meer of minder parkeren op te nemen afhankelijk van de daadwerkelijke vraag die we zien.

Onderzoeken In dit Masterplan worden de basisuitgangspunten voor mobiliteit en de bijbehorende verbindingen voor alle modaliteiten vastgelegd. Hierbij is nog niet alles duidelijk, gezien de planning- en studiefase die komende jaren plaatsvindt voor de brug, station Stadionpark en HOV-lijn Kralingse Zoom-Zuidplein. Belangrijke vraagstukken die hierbij nog beantwoord moeten worden zijn: • De uitwerking van de nieuwe stadsbrug tussen de Esch en Feyenoord City: deze landt aan bij de

•

Burgerhoutstraat (aanlanding Burgerhoutstraat) en is bestemd voor hoogwaardig OV (met tramkwaliteit), langzaam verkeer en beperkt autoverkeer (autoluwe verbinding). De uitwerking van het concept ‘auto te gast’ dient nog plaats te vinden. Ook de verdere vormgeving van de aanlanding van de brug (bijvoorbeeld hoogteligging) en de impact op de lokale verkeerstructuur is nog niet duidelijk. Met name de wijze van aansluiten van Waterkant en de Veranda op het wegennet is hierbij een aandachtspunt. In dit Masterplan is rekening gehouden met de verschillende scenario’s die hierbij mogelijk zijn. De uitwerking van de plannen voor de deelgebieden moet gelijk oplopen met de planvorming voor de brug. Met het nieuwe station en de HOV-lijn Kralingse ZoomZuidplein ontstaan ook verschillende mogelijkheden voor het tramnetwerk in het gebied. Ten eerste betreft

dit de wijze waarop de nieuwe HOV-lijn via station Stadionpark richting Strevelsweg gaat. Dit kan via de Olympiaweg en het Stadionviaduct, maar het is, zeker bij het weghalen van het spooremplacement, ook een mogelijkheid om eerder het spoor te kruisen. Verder zal de overstap op station en hoogteligging van de tram verder uitgewerkt worden, in samenhang met de gebiedsontwikkeling. Ook voor lijn 23 worden de routering en haltes bekeken, om de gewenste overstappen op trein en HOV op een goede manier vorm te geven. In de planning- en studiefase zal dit verder uitgewerkt worden.

Masterplan Feyenoord City | 63

LOOPROUTES

FIETSROUTES

Hoofdverbindingen

Hoofdfietsroutes

Secundaire verbindingen

Secundaire fietsroutes Onderdoorgang

• •

•

64 |

Een hoogwaardige inrichting van de buitenruimte alsmede voldoende fietsparkeervoorzieningen zorgen voor een gebied dat aantrekkelijk en prettig in gebruik is voor fietsers en voetgangers. Hierbij is rondom de OV-stations/haltes nog extra aandacht voor deze doelgroep, om het OV-gebruik nog aantrekkelijker te maken. Er komen nieuwe, aantrekkelijke routes die werkelijk iets toevoegen aan de beleving en voldoende ruim gedimensioneerde routes die de toekomstige groei van zowel het aantal voetgangers als fietsers met het behoud van kwaliteit kunnen faciliteren. Ook is het netwerk en de inrichting dusdanig flexibel dat het kan anticiperen op nieuwe ontwikkelingen qua type vervoersmiddelen. Belangrijk hierbij is de nieuwe recreatieve route langs de rivier en het Ronde Stadionpark als recreatieve route binnen het gebied. Barrières worden geslecht (dit draagt bij aan de ambitie ‘Feyenoord City verbindt’): • De nieuwe stadsbrug verbindt Rotterdam-Noord (Kralingen) met Zuid (Feijenoord) ook voor langzaam verkeer. • Realisatie traverse over spoor (gekoppeld aan station Stadionpark) waarmee een nieuwe langzaam verkeer verbinding ontstaat tussen Hillesluis en Feyenoord City en de realisatie van een toegang van de Roseknoop middels overkluizing van het spoor bij het Varkenoordseviaduct. • Verbeteren bestaande voetgangersoversteken op de verkeersbundels (o.a. Stadionweg).

• •

•

HUB

Buurthub M

HUB

Buurthub S

P

Fietsparkeren

Verbeteren bestaande verbindingen en overbruggen hoogteverschillen (tunnel Station-Zuid, Vredesplein-Varkenoordseviaduct, Varkenoordse-viaduct-rivier. Fietsparkeren • De fietsparkeer locaties voor bezoekers van Feyenoord City zijn gesitueerd op strategische plekken langs de fietsroutes en bij bestemmingen van fietsers (o.a. treinstations Rotterdam-Zuid en Stadionpark en bij de Kuip). • Fietsparkeren voor bewoners gebeurt nabij de entrees van de woongebouwen en bij voorkeur zo direct mogelijk langs een fietsroute, om het gebruik van de fiets optimaal te faciliteren. Fietsparkeren wordt in principe op de plot zelf opgelost of in een voorziening voor meerdere plots (in dat geval zijn een korte loopafstand en toegankelijkheid extra belangrijk). • De fietsparkeer opgave wordt bepaald aan de hand van de ‘Beleidsregeling parkeernormen auto en fiets gemeente Rotterdam 2022’. Voorzieningen voor fietsers en voetgangers bieden waar mogelijk ook ruimte aan alternatieve vervoerswijzen als de step, scooter en speed pedelec en voor deelmobiliteit (al dan niet in een vervoershub). De stallingen worden ook zoveel mogelijk gecombineerd met kleinschalige aanvullende functies, als pakketwand, koffiecorner etc.

OPENBAAR VERVOER

Treinstation

DEELMOBILITEIT EN VERVOERSHUBS OV

Tram

Wijkhub

Bus

Indicatieve hubs

Spido

Buurthub M

Watertaxi / Waterbus

Buurthub S

Tram / Bushalte

Hub gerealiseerd (tijdelijk)

Potentiële Tram / Bushalte

• • • • • •

Centrum / OV-Hub

23

Tram / Buslijn

OV

Knooppunt OV

Feyenoord City is per trein bereikbaar via treinstation Rotterdam-Zuid en in de toekomst via het nieuwe treinstation Stadionpark (transformatie van bestaande evenemententreinstation naar permanent treinstation). Dit wordt in eerste instantie een stoptrein, maar deze kan op termijn mogelijk doorgroeien naar een IC-station. De toegankelijkheid van station Rotterdam-Zuid wordt verbeterd voor langzaam verkeer door verbetering van de entree van het tunneltje aan de zuidzijde van het station Per tram is het gebied bereikbaar met de tramlijnen 23 en 25, die allen in of nabij het plangebied haltes hebben. In het kader van ‘Plan Toekomstvast Tramnet 2030’ worden deze lijnen versterkt door deze te versnellen en de frequentie te verhogen. De nieuwe stadsbrug maakt een nieuwe HOV-verbinding (met tramkwaliteit) tussen Kralingse Zoom en Zuidplein mogelijk. Voor het verloop van de route door het gebied zijn nog 2 opties. Buslijnen 32, 66, 75 en 77 bedienen op dit moment Feyenoord City. De infrastructuur wordt zo ingericht dat veranderende lijnvoering kan worden gefaciliteerd. Gezien het station en de omvang van de ontwikkelingen kunnen busnetwerken in de omliggende wijken wellicht verbeterd worden. Aan de rivier bij Waterkant/ Veranda worden voorzieningen voor de aanlanding van Spido, waterbussen, watertaxi’s en rondvaartboten gerealiseerd.

P

Bestaande parkeergarages

Auto’s, scooters en fietsen staan voor het grootste deel van de tijd stil. Samen een auto gebruiken of een ander deelvoertuig, al of niet in combinatie met OV en fiets, is efficiënter qua parkeerruimte. En dat is belangrijk want (parkeer)ruimte in Rotterdam is schaars. Daarom moedigen we bij woningbouw het plaatsen van deelvervoer door ontwikkelaars aan en zetten we in op vervoershubs in gebiedsontwikkeling. Zodoende kan de parkeerdruk worden verlaagd. De volgende vervoershubs zijn te onderscheiden: Buurt-/, Privé-/ , Wijk-/, OV-/ en Regio vervoershub. In Feyenoord City zetten we dan ook in op deelmobiliteit en op verschillende soorten vervoershubs. In onderstaand kaartje staan de potentiële locaties voor vervoershubs weergegeven. De locaties zijn indicatief en nog nader te bepalen.

Masterplan Feyenoord City | 65

AUTOROUTES

Hoofdverbindingen Secundaire verbindingen P

Parkeren

HUB

WijkHub

Overzicht typen mobiliteitshubs

• • • • • •

66 |

Feyenoord City is via de Stadionweg, Laan op Zuid en Coen Moulijnweg aangesloten op het nationale wegennet en het netwerk van de stad. Deze wegen hebben hoofdzakelijk een functie voor de doorstroming. Via de Olympiaweg, Verlengde ColosseumwegRosestraat en de Oranjeboomstraat lopen de verbindingen met de andere wijken van Rotterdam-Zuid. De nieuwe stadsbrug zorgt voor een nieuwe autoluwe verbinding tussen de Esch en Feyenoord City. De Colosseumweg wordt doorgetrokken onder het Varkenoordseviaduct naar de Rosestraat en via de Rosestraat aangesloten op de Laan op Zuid. Hiermee worden de belangrijkste (auto)verkeersstromen tussen de Ruit en het centrum ontvlochten van elkaar. Het gebied biedt een kans voor een logistieke hub, een overslagpunt voor logistieke stromen in het gebied/de stad. Daarvoor wordt breder in Stadionpark gekeken (Noorderhelling en bedrijventerrein Stadionweg) om deze functie goed te kunnen faciliteren. Verder onderzoek is nodig naar de wijze waarop het (doorgaand) autoverkeer in de diverse deelgebieden van de gebiedsontwikkeling wordt opgenomen. Dit onderzoek zal samen met de bewoners van de omliggende wijken en de wijkraden worden uitgevoerd. Te starten met Waterkant in samenhang met de nieuwe stadsbrug. Zero-emissiezone (ZE-zone) stadslogistiek: Het grootste deel van Feyenoord City valt vanaf 1 januari 2025 binnen de zogenaamde Zero-emissiezone.

Vanaf 2025 moeten in de ZE-zone alle nieuwe zakelijke bestel- en vrachtauto’s uitstootvrij zijn. Uiterlijk in 2030 mogen er helemaal geen zakelijke bestel- en vrachtauto’s met brandstofmotor de ZE-zone meer binnenrijden.

•

Auto parkeren : • Het auto parkeren zal zo veel mogelijk in centrale voorzieningen en buiten het zicht worden vormgegeven. Waar dit minder mogelijk is, zorgen we voor een goede inpassing, een aantrekkelijk ontwerp en medegebruik van o.a. het dak door andere functies/gebruikers. De stallingsvoorzieningen dienen flexibel en transformeerbaar, daarmee toekomstbestendig te zijn. Ook niet te grootschalig, dan is compartimentering (bijvoorbeeld per gebruikseenheid) ervan wenselijk. • Het streven is om de auto parkeerbehoefte vanuit de ontwikkelingen te beperken. Het Rotterdams parkeerbeleid biedt daarvoor ruimte door middel van kortingsmogelijkheden op de parkeereis (zoals nabijheid OV-stations, extra fietsparkeercapaciteit en inzet op deelmobiliteit). • Er komt een flexibel /adaptief systeem om steeds op de behoefte vanuit ontwikkelingen in te spelen. We stimuleren ontwikkelaars om het aantal parkeerplekken te beperken, passend bij de OV-bereikbaarheid van deze plek. Daarbij zoeken we aansluiting bij de doelgroepen, monitoren we de daadwerkelijke behoefte en kunnen we gedurende de gefaseerde ontwikkeling bijsturen. • De parkeervoorzieningen zijn uitgerust met voldoende laadmogelijkheden en biedt plaatst voor het deelvervoer.

Mobiliteit op wedstrijddagen / tijdens evenementen In Feyenoord City is de Kuip, die als stadion blijft functioneren, een belangrijke trekker. Op wedstrijddagen en bij evenementen bezoeken ca 45.000 mensen de Kuip. Het is belangrijk dit op een goede manier te faciliteren, waarbij de omliggende infrastructuur kan blijven functioneren en de overlast voor de omliggende wijken beperkt blijft.

•

• Daartoe is een mobiliteitsstrategie ontwikkeld, gebaseerd op de volgende vier belangrijke pijlers : • het bewerkstelligen van een modal shift; • belonen van gewenst gedrag; • peak shaving: spreiden van bezoekers in de tijd; • het scheiden en spreiden van bezoekersstromen. Deze pijlers zijn ook de basis voor het mobiliteitscontract, dat in september 2018 door de gemeente met Stadion Feyenoord is vastgesteld. Met Stadion Feyenoord zal een vernieuwde strategie worden opgesteld, passend bij het door functioneren van de Kuip, de voorziene ontwikkelingen in de omgeving en de verbeterde bereikbaarheid met de nieuwe stadsbrug en station Stadionpark. Modal Shift (verandering van modaliteiten) Mede gezien alle toekomstige gebiedsontwikkelingen in de omgeving, is het van belang de ambitie voor de modal shift voort te zetten om daarmee de toekomstige bereikbaarheid van het gebied op een acceptabel niveau te houden tijdens wedstrijddagen/evenementen. De nieuwe stadbrug en de invoering van betaald parkeren in de omgeving zijn daarbij een goede stimulans om de gewenste verandering in vervoerswijzekeuze tot stand te brengen. Te zien is dat de inspanningen van de afgelopen jaren al geleid hebben tot een verschuiving van de modal split (minder parkeren in de wijken, meer parkeren op afstand incl. pendel, meer fiets+scooters, meer tram).

Het aandeel langzaamverkeer en openbaar vervoer is toegenomen van ca 33% naar ruim 40%. Dit heeft geleid tot een afname in het ongereguleerde parkeren in de omgeving, De verwachting is dat de ‘modal shift’ blijft doorzetten. De toekomstige nieuwe stadsbrug en het nieuwe permanente treinstation Stadionpark hebben mede ook invloed op de modal shift. Hierbij zien we de volgende kansen: • Het aandeel ‘fiets+scooter’ zal in de toekomst nog verder toenemen; enerzijds door de algemene groei van het fietsgebruik die we de laatste jaren zien in Rotterdam en anderzijds als gevolg van de langzaamverkeersverbinding over de nieuwe stadsbrug, waarmee het vanuit Kralingen en Alexander aantrekkelijker wordt om met fiets of scooter naar het stadion te komen. Dit betekent ook dat in de directe omgeving van de Kuip (de Stadiondriehoek) rekening moet worden gehouden met een toename van de

•

•

stallingscapaciteit hiervoor. Slim dubbelgebruik met bestaande en nieuwe functies biedt die mogelijkheid. De nieuwe stadsbrug voorziet ook in een tramverbinding tussen Kralingen en de Kuip en tussen Zuidplein en de Kuip. Dit biedt kansen voor een toename van het aandeel ‘tram’ en ‘parkeren op afstand i.c.m. pendel’ (P+R Kralingse Zoom <=> de Kuip) Het nieuwe treinstation Stadionpark (onderdeel MIRT Oude Lijn) en de frequentieverhoging op de Oude Lijn betekent dat er meer mensen een directe treinverbinding naar het stadion krijgen. Georganiseerd busvervoer van supporters (al dan niet georganiseerd door Feyenoord) zal ook in de toekomst blijven plaatsvinden. De beschikbare bus parkeercapaciteit op de Olympiaweg is voldoende om dit vervoer ook in de toekomst te kunnen garanderen. Daarnaast zal ook vervoer over water een rol kunnen spelen in het vervoeren van supporters.

Auto parkeren • Directe omgeving: Uitgaande van de norm van 0,04 parkeerplaats per ‘zitplaats’ dienen er in de directe omgeving van De Kuip 2000 parkeerplaatsen (met dubbelgebruik) beschikbaar te zijn. Voor een deel wordt hierin voorzien middels de Verandagarage en de Noorderhelling. Verder wordt bekeken welke dubbelgebruik mogelijkheden er in de deelgebieden Waterkant en Stationsomgeving Hillesluis zijn. In de toekomstige ontwikkelingen van de Stadiondriehoek dient rekening te worden gehouden met het in voldoende mate compenseren (al dan niet via dubbelgebruik) van de benodigde parkeerplaatsen voor de Kuip en het Topsportcentrum. • Parkeren op afstand: Gezien de ligging in de verdichtende stad, is de inzet van Parkeren op afstand gewenst. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van reguliere P+R-terreinen of aparte terreinen (al dan niet privaat). Het aansluitend vervoer kan plaatsvinden via de tram of specifiek ingezette pendels. Parkeervoorzieningen waar in ieder geval aan gedacht kan worden (en welke deels op dit moment ook al gebruikt worden zijn: • P+R en parkeren op afstand Beverwaard • P+R Kralingse Zoom • Parkeerterrein Ahoy • Parkeergarage Zorgboulevard • Parkeerterrein Erasmus Plaza • Bekeken wordt of met de komst van de nieuwe stadsbrug en de voorziene ontwikkelingen in de Oostflank nog meer parkeervoorzieningen in aanmerking komen.