[24bb002227] Wethoudersbrief Zeegers over nazending bijlage Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3 - 13

Stadsontwikkeling Klimaat, Bouwen, Wonen Drs. C.M. Zeegers MA Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl Van: K.A. van Gasteren Telefoon: 14 010 E-mail: bbo@rotterdam.nl

Aan de commissie BWB

Uw kenmerk: 23bb008528 Ons kenmerk: M2305-202 - 24bo004077 Bijlagen(n): 1 Onderwerp: Nazending bijlage Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3 - 13 Datum: 5 april 2024

Beste commissieleden, Op 12 december jl. heeft u een brief ontvangen over de vaststelling van de Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat. Per abuis is de bijlage niet meegezonden. Bij dezen doe ik u deze toekomen. Met vriendelijke groet,

Drs. C.M. Zeegers MA Wethouder Klimaat, Bouwen, Wonen

Bijlage: 1. Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3 - 13

Folkert Elsingastraat 3-13 Nota van Uitgangspunten augustus 2023 (definitief)

Colofon De Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13 is opgesteld door Stadsontwikkeling - Ruimtelijk Ontwerp & Advies. Gebiedsaccountmanager Raimond Fraanje Projectleider Thomas Roos Stedenbouw Danny Nelemans Rosa Schouten Soudabeh Rajaei Alexanderknoop Lage Land

Landschap Csaba Zsiros Sander Smits Mobiliteit Hessel Kortenaar

Folkert Elsingastraat

Prinsenland

Wonen Marjon van Meurs Sport Remco Aarts Carlijn Hengst Duurzaamheid Tim Vlek Vast te stellen door College B&W

1. Introductie.........................................................2

6. Mobiliteit...................................................................................... 62

1.1 Inleiding

6.1 Bereikbaarheid

1.2 Aanleiding

6.2 Parkeren

1.3 Opgave

6.3 Ontsluiting met het verkeer

1.4 Stakeholders

Inhoud

1.5 Beleidskaders

7. Technische randvoorwaarden.......................66

2. De opgave...........................................................8

7.1 Afval

2.1 Historie

7.2 Peilmaat

2.2 Huidige situatie

7.3 Kabels en leidingen

2.3 Planologische opgave

7.4 Nutsvoorzieningen, trafo’s en installaties

2.4 Ruimtelijke opgave

7.5 Windhinder

3. Bouwstenen voor Ontwikkeling..................14

7.7 Bezonning

3.1 Integrale benadering duurzaamheid

7.6 Geluid

3.2 Gezonde leefomgeving

7.8 Luchtkwaliteit

3.3 Woonmilieu

7.9 Bomen kapvergunning en herplantplicht

4. Ruimtelijke uitgangspunten.........................18

7.10 SMP en IP

4.1 Ruimtelijke opgave

7.11 Bouwen en bouwplaats

4.2 Programma

8. Participatie & vervolg..........................................70

4.3 Stedenbouwkundige randvoorwaarden

8.1 Uitgangspunten

4.4 Openbare ruimte randvoorwaarden

8.2 Inbreng omwonenden

5. Beeldkwaliteit. .................................................54

9. Bijlagen. ....................................................................72

5.1 Architectuur 5.2 Gevelarchitectuur

Folkert Elsingastraat 3-13

1

Introductie 1.1 Inleiding 1.2 Aanleiding 1.3 Opgave 1.4 Stakeholders 1.5 Beleidskaders

1.1 Inleiding

1.3 Opgave

In de Nota van Uitgangspunten zijn de randvoorwaarden en uitgangspunten opgenomen voor de ontwikkeling aan de Folkert Eslingastraat 3-13 in het Lage Land Prins Alexander.

De locatie is gelegen aan de Folkert Elsingastraat in één van de centrumkwadranten direct naast het winkelcentrum van het Lage Land. Met aan de ene kant de grotere bebouwing aan de Prinsenlaan en direct daarnaast de CPO woningen. Aan de achterzijde van de bebouwing ligt het sportterrein van het Lage Land. De samenkomst van deze elementen vraagt om een integrale aanpak. Op de locatie zal gestreefd worden naar een integraal ontwerp voor een stedenbouwkundig ensemble waar wonen, sport, recreëren en ontmoeten samengaan. Verder wordt een hechte samenhang gezocht tussen openbare sportfuncties, direct verbonden met de openbare ruimte. Belangrijk hierbij is dat de ontwikkeling wordt ingepast in het stedenbouwkundige systeem van Lage Land.

In dit document staat op overzichtelijke wijze omschreven op welke wijze dit bouwplan bijdraagt aan de verbetering van de wijk en waaraan het bouwplan van ontwikkelaar en architect moet voldoen. Het levert de benodigde achtergrondinformatie met betrekking tot de context, de wijk en de ligging van de locatie binnen deze wijk, opdat de ruimtelijke opgave voor deze ontwikkeling helder kan worden gesteld. Deze stedenbouwkundige randvoorwaarden zijn noodzakelijk voor een goede inpassing, borgen van de ambities van de stad en vormen het toetsingskader voor de realisatie van de ontwikkeling. De ontwikkeling van het gebied zal verder in het document worden aangemerkt als Folkert Elsingastraat.

1.2 Aanleiding De gemeente Rotterdam staat voor een flinke woningbouwopgave. Daarbij zet de stad in op verdichting rondom goed bereikbare plekken en in de directe nabijheid van voorzieningen. Het centrumgebied van het Lage Land is daarom een interessante verdichtingslocatie. De Folkert Elsingastraat ligt hier pal naast. Van oorsprong is het gebied ingericht als kantoor en sportlocatie. Sinds 2007 is in dit gebied een transformatie naar woningbouw zichtbaar. De ontwikkelaar HDFE BV heeft het kantoorpand aan de Folkert Elsingastraat 3-9 aangekocht met als doel woningbouw te realiseren. In samenwerking met ECHO Urban Design heeft HD een stedenbouwkundig verkenningstraject doorlopen. Dit heeft geleid tot een planconcept waarbij ook de percelen aan de Folkert Elsingastraat 11 en 13 en het sportterrein meegenomen worden in de ontwikkeling. De voorgestelde ontwikkeling past niet in het huidige bestemmingsplan en vereist medewerking vanuit de Gemeente Rotterdam. Gezien de collegedoelstellingen voor woningbouw en de kwaliteiten van de locatie acht de Gemeente de ontwikkeling wenselijk. Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

De opgave voor de locatie is een samenspel van meerdere ingrepen: •

Sloop kantoorpand Folkert Elsingastraat 3-9

•

Sloop sportgebouw Folkert Elsingastraat 11 en 13

•

Sloop van koningslaan 99

•

Realiseren woningbouw, mix van koop- en/of huurappartementen in het midden en hogesegment.

•

Herindeling van de sportfuncties (ski- en Boksschool aan het sportterrein)

•

Sportintensivering, dubbelgebruik (en het streven naar multigebruik) en (semi) openbaar gebruik van het sportterrein zonder capaciteitsverlies.

•

Herinrichting van de openbare ruimte F. Elsingastraat

•

Behoud van alle grote bomen aan de Koningslaan

•

Bijdragen aan de doelen van programma Ouderenhub Lage Land.

1.4 Stakeholders Binnen het plangebied zijn diverse grondeigenaren aanwezig. •

de realisatie van de woningen op deze locatie is HDFE BV de ontwikkelende partij. •

De Gemeente Rotterdam bezit de locatie aan de Folkert Elsingastraat 11. In dit pand is de skischool gevestigd. Daarnaast is de openbare ruimte en het sportcomplex met sportveld in eigendom van de Gemeente.

•

Leon’s Boxing Gym Rotterdam bezit het pand aan de Folkert Elsingastraat 13. Dit pand staat op grond met erfpacht. Bij deze ontwikkeling dient er een nieuw sportgebouw worden gerealiseerd waar de boksschool onderdeel van wordt. Hierbij wordt in redelijkheid rekening gehouden met de wensen van Leon’s Boxing Gym Rotterdam.

Overige participanten in het plangebied zijn:

•

Het Sportbedrijf beheert en exploiteert het hele sportterrein en het verhuurt het terrein (o.a. aan onderwijs). Het Sportbedrijf regelt de sportactiviteiten niet.

•

Indoor Ski & Snowboard Rotterdam is de huurder van het pand aan de Folkert Elsingastraat 11. Onderdeel van de ontwikkeling is het realiseren van een nieuw sportgebouw waar de skischool onderdeel van wordt. Om dit mogelijk te maken moet er bij de ontwikkeling in redelijkheid rekening gehouden worden met de wensen van de skischool.

•

Sportvereniging “Trekvogels” is een korfbalvereniging die gevestigd is op het sportcomplex. Zij zijn huurder van de sportvelden aan de westzijde van het complex. Daarnaast huren zij de kleedkamers in het clubhuis en zijn eigenaar van de kantine op de eerste verdieping.

•

Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard heeft de watergangen binnen het projectgebied in eigendom. Om het project mogelijk te maken wordt een deel van de hoofdwatergang gedempt. Het Hoogheemraadschap adviseert over de mogelijkheden, watercompensatie en noodzakelijk aanpassingen in het watersysteem. Compensatie vindt plaats binnen het peilgebied.

HDFE BV heeft het pand aan de Folkert Elsingastraat 3-9 in bezit. Dit pand staat op grond met erfpacht. Voor 3/77

1.5 Beleidskaders Dit hoofdstuk gaat in op de relevante beleidskaders die de achtergrond vormen voor de ruimtelijke en programmatische uitgangspunten ten tijde van de vaststelling van deze Nota van Uitgangspunten voor de voorstaande ontwikkeling. Beleid verandert gedurende het proces en de navolgende opsomming is dan ook vooral bedoeld als korte opsomming. Voor de exacte beleidskaders, normen en concrete cijfers verwijzen wij naar de vigerende beleidsdocumenten ten tijde van de definitieve bouwaanvraag. Omgevingsvisie (2021) Rotterdam verandert snel. De stad groeit en het aantal inwoners ook. Rotterdam krijgt dus te maken met grote opgaven: de trek naar de stad, de mobiliteitstransitie, klimaatverandering, de energietransitie, circulariteit, de digitale transitie, de netwerksamenleving en de vergrijzing. Daar moeten we op voorbereid zijn. Alle Rotterdammers moeten hier goed kunnen leven, wonen, werken, leren, bewegen en recreëren. De omgevingsvisie is een plan voor de fysieke leefomgeving en beschrijft hoe de stad er in de toekomst uit gaat zien. De omgevingsvisie Rotterdam is vastgesteld in december 2021.

Vuistregels Uitbreidingswijken (2019) De vuistregels vormen voor deze ontwikkeling de minimale vereisten. Aanvullend daarop zijn in deze Nota van Uitgangspunten voor de ontwikkeling van deze locatie specifieke uitgangspunten geformuleerd. De Rotterdamse Vuistregels zijn een overzicht van het ruimtelijke beleid van de gemeente. Rotterdamse uitbreidingswijken en kleine kernen hebben een rustig en groen karakter met een breed aanbod aan voorzieningen. Ze zijn echter constant in ontwikkeling en moeten kunnen meebewegen met hoe geleefd en gewoond wordt in de stad, nu en in de toekomst. Rotterdam richt zich op een duurzame toekomstwaarde voor deze wijken: economisch, sociaal, recreatief en cultureel. Bouwprojecten dienen daarom toekomstbestendig te zijn (robuust en resilient) en toekomstwaarde voor de wijk te creëren. Bij de ontwikkeling aan de Folkert Elsingastraat moet er in ieder geval rekening gehouden worden met onderstaande punten: •

Versterken bestaande kwaliteiten van de wijk

•

Behoud groene karakter

•

Gebruikswaarde lange termijn

•

Inclusieve stad

•

Woningdifferentiatie en woonkwaliteit

•

Veranderende mobiliteit

•

Plinten met hoge kwaliteit

•

Duurzame gebouwen

Bij het opstellen van deze nota van uitgangspunten is met deze vuistregels rekening gehouden: Vuistregels Uitbreidingswijken

Rotterdam Architectuurstad (2019) De vijf perspectieven Belangrijke basis voor de omgevingsvisie zijn de vijf perspectieven. Deze laten zien wat voor een stad we willen zijn.

Met ontwerpkracht bouwen aan Rotterdam. De nota Architectuur en Rotterdam is een uitwerking van de Stadsvisie, waarin staat dat architectuur en cultureel erfgoed doorslaggevende stimulerende bijdragen kunnen leveren aan

de verdere ontwikkeling van de stad. De kunst is om van die ontwikkelingskracht optimaal gebruik te maken. Architectuur kan de stad aantrekkelijk maken, wat bijdraagt aan het welbevinden van de gebruikers van de stad. Deze kracht van architectuur is aan te scherpen door meer nadruk te leggen op samenhang in het stedelijke weefsel en op de levendigheid van de stad. De nota Architectuur en Rotterdam is hier te downloaden: Rotterdam Architectuurstad Welstandsnota (2012) Het Lage Land behoort tot het type Stempel- en strokenbouw. Bij dit gebiedstype zijn bebouwing, openbare ruimte en groen in samenhang met elkaar ontworpen. Kenmerkend is dat de onderdelen van de openbare ruimte in elkaar overlopen; geheel omgrensde ruimtes komen niet voor. De bebouwing is eenvoudig. Er is veelal een doordachte gecomponeerde afwisseling tussen laag, middelhoog en hoog in een aantal gevallen in een duidelijk herkenbaar repeterend patroon, de stempel. De verhouding en schaal varieert per stempelgebied. Momenteel vindt in veel wijken van dit type een ingrijpende, grootschalige herstructurering plaats. Daarbij blijft de bestaande stedenbouwkundige structuur herkenkaar en wordt aangestuurd op een architectuur die past bij de wederopbouwperiode. Locaties nabij voorzieningen en langs de stedenbouwkundige hoofdstructuur bieden ruimte voor verbijzondering.

Uitgangspunt is de transformatie van de samenhang tussen bebouwing, openbare ruimte en (groen) structuur. De Welstandsnota Rotterdam is hier te downloaden: Welstandsnota Rotterdam Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen (2020) Rotterdam streeft naar woningen met een toekomstbestendige kwaliteit. Omdat we niet alleen voor de markt van vandaag bouwen, maar ook voor de komende generaties Rotterdammers, moeten we gebouwen maken die mee kunnen groeien met veranderende woonwensen. Toekomstbestendigheid is daarmee ook het belangrijkste doel van het Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen. Het is van toepassing op zelfstandige nieuwbouwwoningen en op transformaties waarbij een

4/77

functiewijziging naar wonen plaatsvindt. Het beleid geeft duidelijkheid voor initiatiefnemers rond woonkwaliteit. Daarbij is er een update uitgevoerd van de woonoppervlaktes, een verfijning toegepast door de toevoeging van woonmilieus en doelgroepen. Het Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen is hier te downloaden: Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen

•

Ruim baan voor voetgangers, fietsers en OV – van doorkruisen naar verblijven;

•

Veilige en gezonde verbindingen – van indeling op modaliteit naar indeling op snelheid;

•

Iedereen kan meedoen – verrijking mobiliteitskeuzes;

•

Vitaal economisch verkeer – efficiënte en schone logistiek.

Actieplan middenhuur (2019)

Parkeernormering auto en fiets gemeente Rotterdam (2022)

De gemeente kenmerkt Prins Alexander als een groenstedelijk gebied met enige disbalans in de woningvoorraad door een relatief hoog aandeel sociale woningen en een tekort in het midden en hoger segment. Eén van de plannen van het stadsbestuur om de middeninkomens voor Rotterdam te behouden is het actieplan middenhuur. Het gaat hierbij om woningen met een (kale) huur van circa 763 tot 1075 euro per maand (prijspeil 2022). Actieplan middenkoop Samen met het Actieplan Middenhuur (2019) vormt dit actieplan ons handelingskader om invulling te geven aan de ambities en doelstellingen rond het middensegment uit Thuis in Rotterdam – Addendum Woonvisie (2019). Daarin is immers vastgelegd dat we voor iedereen een thuis willen bieden in de stad en dat Rotterdammers wooncarrière moeten kunnen maken binnen hun eigen wijk. Daarom zal er onder andere meer gebouwd moeten worden voor middeninkomens. Van de te bouwen huizen moet tot en met 2030 minimaal 10% bestaan uit middenkoop. De middenkoop woningen zijn woningen tussen de 210.000 en 355.00 euro (prijspeil 2022). Rotterdamse Mobiliteitsaanpak (2020) Er is al jaren een toename van het aantal fietsers en het gebruik van het openbaar vervoer. We voorspellen dat deze aantallen nog verder stijgen. Daarom kijkt Rotterdam naar een nieuwe verdeling van de ruimte op straat, waarbij fietsers en voetgangers meer ruimte zullen ervaren.

Om te zorgen dat deze aanpak leidend is voor alles dat wij bouwen, ontwikkelen en uitvoeren in de stad, zijn er vier uitgangspunten opgesteld: Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

Vanaf 1 januari 2022 is de beleidsregeling parkeernormering auto en fiets gemeente Rotterdam 2022 van kracht. De beleidsregeling draagt bij aan het bereikbaar houden van de stad, aan de bevordering van duurzame mobiliteit en de kwaliteit van de openbare ruimte. Daarnaast zorgt het beleid voor meer flexibiliteit in de parkeereis en het versnellen van bouwprocessen. Hiervoor was het nodig om de nieuwe normen op een aantal aspecten te veranderen. Dit beleid is opgesteld in overleg met de verschillende ontwikkelende partijen in Rotterdam (o.a. ontwikkelaars, gebiedscommissies en andere belanghebbenden). Sinds dit nieuwe beleid is vastgesteld, dient daaraan te worden getoetst. De nota is te vinden op: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR486392/1

de opgaven en geeft de handvatten voor de inrichting van een openbare ruimte waar iedereen welkom is, waar groen en duurzaamheid de ruimte krijgen en waar er ruim baan is voor de fietsen en voetganger. In de inrichtingsopgave voor dit project zijn de handvatten de basis voor de te formuleren opgave. Rotterdamse Stijl (2010) De Rotterdamse Stijl biedt richtlijnen voor ontwerp, inrichting en beheer van de openbare ruimte van de gehele stad Rotterdam. Voor de woongebieden zijn een viertal types onderscheiden: stadswijken, tuindorpen, tuinsteden en recente stedelijke ontwikkelingen van na 1970. Voor elke typologie zijn richtlijnen voor de inrichting geformuleerd. Deze leggen de karakteristieken vast om ook in de toekomst de diversiteit van aantrekkelijke (woon)gebieden te kunnen behouden en versterken. Binnen de Rotterdamse Stijl behoort Het Lage Land tot de Tuinsteden. Kenmerkend voor deze gebieden zijn het omspoelende groen tot op gebouwniveau en de open verkavelingstructuur met gevarieerde semi-openbare ruimten. Het handboek voor de Rotterdamse Stijl is hier te downloaden: www.rotterdam.nl/wonen-leven/rotterdamse-stijl/

De fietsparkeervraag van gebruikers (bewoners, werknemers, etc.) dient binnen de plangrenzen van de ontwikkeling te worden gefaciliteerd. Dit geldt tevens voor de fietsparkeervraag voor bezoekers van de voorzieningen in de ontwikkeling. Voor het fietsparkeren voor bezoekers van het gebied is het belangrijk dat deze stallingsplaatsen openbaar toegankelijk zijn en op loopafstand liggen van de bestemming. Visie openbare ruimte (2019) Een goed functionerende en aantrekkelijke openbare ruimte is een van de belangrijkste voorwaarden voor fijn wonen, werken en leven. De buitenruimte is dé plek waar mensen elkaar ontmoeten. Iedereen gebruikt haar vrijwel dagelijks om zich te verplaatsen en te verblijven; een groot deel van de stedelijke dynamiek speelt zich hier af. Het blijft daarom urgent om te investeren in een groene, gezonde openbare ruimte. De visie openbare ruimte beschrijft 5/77

elkaar ontworpen. Kenmerkend is dat de onderdelen van de openbare ruimte in elkaar overlopen; geheel omgrensde ruimtes komen niet voor. De nadruk ligt op het collectieve gebruik; er is verhoudingsgewijs weinig privé-ruimte (soms voortuinen). Gebouwen en groen samen werken als coulissen en vormen ‘schermen‘ in de ruimte. Reguliere gebieden

5

Reguliere gebieden Reguliere gebieden Reguliere gebieden Reguliere gebieden gebieden Reguliere De ruimte De ruimte ruimte De

Naast elkaar bevinden zich vlakken van metselwerk en glas met een doffe en een glimmende textuur.

De ruimte

De ruimte

CoulissenbebouwingCoulissenbebouwing Coulissenbebouwing Coulissenbebouwing Coulissenbebouwing + + +

Lijnenspel van vloeren, pui-indeling en balkonhekken.

(schaduw) ontstaat een licht- donkerpatroon.

+

+

coulissenbeplanting coulissenbeplanting coulissenbeplanting coulissenbeplanting coulissenbeplanting + + +

Door kleurverschil en terugliggende gevelvlakken

5 5 5

+

+

‘doordringbare gevel’‘doordringbare gevel’ ‘doordringbare gevel’ ‘doordringbare gevel’ gevel’ ‘doordringbare   

 Goed onderhouden collectieve Goed onderhouden groenvoorzieningen. collectieve groenvoorzieningen. Goed onderhouden collectieve groenvoorzieningen. Goed Goed onderhouden onderhouden collectieve collectieve groenvoorzieningen. groenvoorzieningen.

In een zijdelings perspectief wordt de werkelijke plasticiteit zichtbaar.

Reguliere gebieden | Stempel - en strokenbouw

ruimte loopt in elkaarruimte over. loopt in elkaar over. ruimte loopt in elkaar over. ruimte ruimte loopt loopt in in elkaar elkaar over. over.

We l s t a n d s13 n o8t a R oWe t t lrsdtaam n d s n o t a R o t t e r d a m We l s t a n d s n o13 t a9 R o t t e r d a m We l s t a n d s n o t a R o t t e r d a m 13 9 We 13 We ll ss tt a an nd d ss n no o tt a a R Ro o tt tt e e rr d da am m 13 9 9

13 9

R e g u l i e r e g e b i e d eRne|g S u ltieem r epgeel -b ieend esnt r Reguliere gebieden | Stempel - en strokenbouw R Re eg gu u ll ii e e rr e e g ge eb b ii e ed de en n || S S tt e em mp pe e ll -- e en n s s tt rr o ok ke en nb bo ou uw w

Welstandsnota Rotterdam - Stempels- en strokenbouw: karakteristieken en kwaliteiten

6/77

Sportnota 2021+

Duurzaamheid

Betrokken Stad (2021)

Met de Groei van de Stad, groeit ook de behoefte naar sport en bewegen. We willen dat de afstand tot een sportvoorziening voor Rotterdammers geen belemmering is om niet met regelmaat te kunnen sporten en bewegen. Hiervoor is het nodig de rijke Rotterdamse infrastructuur van bestaande sportvoorzieningen te behouden. Van oudsher liggen veel buitensportcomplexen in Rotterdam min of meer in een cirkel tussen de oude stadswijken en de naoorlogse uitbreidingswijken en dus bijzonder centraal in de stad. Deze sportcirkel is een groot goed en draagt bij aan een aantrekkelijke woonstad. Het sportcomplex aan de Folkert Elsingastraat is gelegen op de grens van de Sportcirkel.

Het vigerende Rotterdamse beleid ten aanzien van duurzaamheid staat beschreven in de Nota ‘Duurzaam dichter bij de Rotterdammer; programma duurzaam 2015-2018’. Bij nieuwe initiatieven is duurzaam bouwen integraal onderdeel van de ontwerpopgave. Alle nieuwbouw is aardgasvrij. Vanuit het Rijk zullen binnenkort eisen volgen ten aanzien van Bijna-Energie-Neutraal-Bouwen (BENG). De ambitie van Rotterdam is om nu al naar BENG gebouwen te gaan. De nota is te vinden op: https://www.watdoetdegemeente.

De gemeente wil samen met inwoners, ondernemers en instellingen werken aan de toekomst van de stad. Dat is nodig, omdat de stad de komende jaren voor grote uitdagingen staat waarbij de denk- en doekracht van de stad hard nodig is. Denk aan het klimaat, het vergroenen van de stad, de vergrijzing of de omgevingswet.

Wanneer de maximale capaciteit is bereikt, groeien de sportterreinen mee met de Groei van de Stad op basis van de referentiewaarden. Er wordt ingezet op multifunctionaliteit van zowel de clubgebouwen als het gebruik, om de bezetting en intensiteit te verhogen. Zo ook gebruik voor ongeorganiseerde sport en de mogelijkheid om terreinen deels meer open te stellen.

rotterdam.nl/jaarstukken2018/programmas/stedelijke-inrichting/ duurzaam/#beleidskaders

Rotterdams Duurzaamheidskompas (2020)

In 2021 is de nieuwe Sportnota vastgesteld, waarin deze bepalingen zijn opgenomen:

Als stad willen we uitgroeien tot een duurzame hotspot met een gidsrol op het gebied van duurzaamheid. De energietransitie, de circulaire ambities en de milieu-ambities bieden kansen om op de lange termijn competitief te blijven en tegelijkertijd onze verantwoordelijkheid te nemen in het voorkomen van (ernstige) klimaatverandering. Het Duurzaamheidskompas zet alle ambities op het gebied van duurzaamheid in Rotterdam op een rij en geeft een overzicht van alle relevante beleidsstukken.

https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/9956617/1/ s21bb003931_1_47747_tds

h t t p s : //d u u r z a a m 010 . n l /a p p/u p lo a d s / 2020/1 2 /G R O duurzaamheidskompas-okt2020-toegankelijk-spreads.pdf

-

Beleidsplan Sportterreinen 2017-2020

https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=7628&m=148 8808953&action=file.download

-

Het plan om de percelen aan de Folkert Elsingastraat 3-9 en 11-13 te her ontwikkelen naar woningbouw voldoet niet aan het bestemmingsplan. Het huidige bestemmingsplan 'Het Lage Land - Oosterflank' staat momenteel alleen kantoren en sport toe. Geadviseerd wordt om voor deze ontwikkeling een projectbestemmingsplan op te stellen. De ontwikkelende partij dient zorg te dragen voor de noodzakelijke procedures en onderzoeken. Onderdeel daarvan is een goede ruimtelijke onderbouwing en alle onderzoeken, zoals water, bodem, externe veiligheid, lucht, geluid, ecologie en archeologie.

Integraal Huisvestingsplan Sport 2020-2030

https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/8895760/1

-

Bestemmingsplan (vastgesteld 2019-10-03)

Actieprogramma Verenigingen 2019

https://www.rotterdamsportsupport.nl/app/uploads/2019/11/ Actieprogramma-Verenigingen.DEF-VERSIE.pdf

Multifunctionele Daken (2019-2022) Het benutten van de daken is belangrijk, want Rotterdam groeit. En om de stad leefbaar, gezond, bereikbaar en aantrekkelijk te houden, moeten we aan de slag. Denk aan klimaatverandering, een steeds drukkere stad, ruimte voor recreatie en betaalbare woningen. Er zijn veel mogelijkheden om een dak te gebruiken: van zonnepanelen en groen tot een dakterras. Een multifunctioneel dak is een dak waarop meerdere functies te vinden zijn. https://www.rotterdam.nl/ multifunctionele-daken Verbeelding bestemmingsplan

Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

7/77

2

De Opgave 2.1 Historie 2.2 Huidige situatie 2.3 Planologische opgave 2.4 Ruimtelijke opgave

2.1 Historie De locatie Folkert Elsingastraat 3-13 is gelegen in de wijk Het Lage Land. Het Lage Land is één van de tien wijken die tussen de jaren ’50 en ’70 van de 20e eeuw in de nabijheid rond Rotterdam volgens de gedachte van de tuinstad zijn gebouwd. Het achterliggende idee bij de bouw was dat blokken (gestapelde) woningen, georiënteerd op de zon en zoveel mogelijke vrijstaand in het groen werden geplaatst. Zo kon er voldoende licht, lucht en ruimte in de woning komen. De hoofdstructuur bestaat uit een heel hierarchische opbouw met doorgaande wegen op stedelijk niveau, wijkontsluitingswegen, buur tontsluitingswegen en daaronder woonstraten. Op strategische locaties langs de buurtontsluitingswegen lagen de buurtcentra die aanvullend waren op het wijkcentrum en de de werkgelegenheid die centraal in de wijk gepositioneerd ligt. De bebouwing is eenvoudig, staat vrij in een openbaar toegankelijke omgeving en varieert van lage (2-3L) en middelhoge (6-8L) blokken tot stroken hoogbouw (10-14L) en hoogte accenten van (14L en hoger). De samenstelling van bouwblokken is herhaald zodat er een stempel- en strokenverkaveling ontstaat. Bebouwing, openbare ruimte en groen zijn in sterke samenhang met elkaar ontworpen. De kwaliteit van deze wijk ligt met name in de doordachte afwisseling tussen laag, middelhoog en hoog die varieert per stempelgebied.

Daarnaast is de situering van de bouwblokken ten opzichte van elkaar en de relatie met de rustig ingerichte openbare ruimte een belangrijke kwaliteit in de ruimtelijke opbouw. Wanneer er tijdens een vernieuwingsopgave bestaande bebouwing wordt gesloopt en vervangen door nieuwbouw is het van belang dat de stedenbouwkundige structuur gerespecteerd wordt. Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan op de bestaande maat en schaal en hoog-laag verhoudingen. Bij vernieuwingsopgaven wordt er daarom onderscheidt gemaakt tussen enerzijds woonstraten en anderzijds de centrale locaties aan de stedenbouwkundige hoofdstructuur of in de buurt van voorzieningen. Locaties nabij voorzieningen en langs de stedenbouwkundige hoofdstructuur zijn geschikt voor nieuwe hoogteaccenten en andere bebouwingstypologieën en bieden ruimte voor verbijzondering. Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

Projectlocatie gelegen in het centrum van Het Lage Land

9/77

2.2 Huidige situatie

2.3 Planologische opgave

Het centrum van Het Lage Land bestaat uit een oostelijk deel (het winkelhart) en een westelijk deel (oorspronkelijk bestemd voor sport en kantoren). Het plangebied is gelegen op het snijvlak van het westelijk deel van het centrum en een belangrijke as, de Koningslaan. In dit westelijke deel heeft de laatste jaren een transformatie plaatsgevonden van de functie kantoren naar wonen. Hierbij zijn nieuwe hoogteaccenten gerealiseerd met een hoogte tot 14 lagen. Van oudsher staat de bebouwing met de rug naar de hoofdstructuur van de wijk. Bij de laatste woningbouwprojecten in het westelijk deel van het centrum is daarentegen juist gezocht naar een relatie met de hoofdstructuur (zowel Koningslaan als Prinsenlaan). Zo zijn de entrees aan deze lanen gesitueerd. Voor autoverkeer vindt de ontsluiting nog steeds aan de achterzijde, via de Folkert Elsingastraat, plaats.

De gemeente Rotterdam heeft de ambitie om tot 2040 circa 50.000 woningen te realiseren en tegelijkertijd te vergroenen. Deze verdichting wordt voor de groene tuinsteden van Prins Alexander voornamelijk gezocht rondom OV-knooppunten en centrumvoorzieningen. Het centrum van Lage Land/ Prinsenland is één van deze verdichtingslocaties. Deze tuinstad heeft een fantastische potentie als woonwijk voor jong en oud. De wijk is gelegen op steenworp afstand van de Kralingse Plas en het regionale hart: de Alexanderknoop. Op dit moment wordt er in heel Lage Land hard gewerkt aan een gezond en gedifferentieerd woonmilieu, met goede dagelijkse voorzieningen, een goed functionerend zorgnetwerk, hoogwaardige sportfaciliteiten, een gezonde omgeving voor kinderen om naar school te gaan, betere verbindingen met het Kralingse Bos en het omliggende landschappelijke buitengebied.

Verbinding met Kralingse bos

Voornamelijk het centrum van Lage Land/Prinseland heeft de vestigingsvoorwaarden voor verdere verdichting en het verder versterken van een gezonde, inclusieve, productieve en circulaire woonomgeving. Thema’s die Rotterdam middels de aanstaande Omgevingsvisie ook op wijkniveau hoog in het vaandel heeft staan. Lage Land bestaat nu iets meer dan 50 jaar en op meerdere locaties wordt gewerkt aan vernieuwing en transformatie van de wijk. De gemeente daagt de markt daarom uit om op basis van de kernwaarden op de pagina hiernaast voor Lage Land nieuwe woonvormen aan te bieden en zo gezamenlijk te werken aan een verbetering van de leefkwaliteit, doorstromingsmogelijkheden en het toekomstperspectief van Lage Land/Prinsenland.

Gezond naar school

enlaa

Metro Bus

slaan

Pr ins

g Konin

gezond hart van de wijk (sport, onderwijs en wonen)

vitaal hart van de wijk (werken & wonen)

n

Versterken sport- & leercampus inclusief hart van de wijk (zorg & wonen)

Recreatie

Prinsenpark

Planologisch perspectief - verbeteren leefbaarheid centrum e.o. Lage Land

10/77

KERNWAARDEN CIRCULAIRE WIJK EIGEN INITIATIEF Alle inwoners van Lage Land worden gestimuleerd tot het nemen van initiatief om zo bij te dragen aan nieuwe circulaire oplossingen. CO2-NEUTRAAL Rotterdam is op wijkniveau in de toekomst CO2 -neutraal. Daarmee verkleinen we onze ecologische voetafdruk. RESTSTOF = GRONDSTOF Afval bestaat niet meer. We zien reststoffen als grondstoffen, waardoor er steeds minder grondstoffen nodig zijn.

KERNWAARDEN GEZONDE WIJK NABIJHEID Elke bewoner heeft groen, sport en zorg (georganiseerd en ongeorganiseerd) in de directe omgeving.

NEXT-GEN-WOONWIJK | compact, gezond, produ

MILIEUKWALITEIT In Lage Land streven we naar een hoog kwaliteitsniveau van lucht, oppervlaktewater en naar een gezonde bodem. VITALITEIT In Lage Land worden mensen uitgenodigd om te bewegen.

NEXT-GEN WOONWIJK Lage Land is aangewezen als plot gebied en loopt voorop in grensverleggende circulaire initiatieven en is daarin een proeftuin voor onbekende initiatieven.

KERNWAARDEN COMPACTE WIJK SOCIALE NABIJHEID Een wijk waar zoveel mogelijk passende voorzieningen voor iedereen op loop- en fietsafstand aanwezig is. WIJKCENTRUM ALS PODIUM VOOR INTERACTIE Het centrum van lage Land ontwikkelt zich als een hoogwaardige plek voor ontmoeting, verblijf en cultuur.

N-WOONWIJK | compact, gezond, productief, inclusief en circulair KLIMAATBESTENDIGH Lage Land is voorbereid op de toename van neerslag en de stijging van de zeespiegel en de temperatuur.

KERNWAARDEN INCLUSIEVE WIJK SOCIALE VEERKRACHT Iedereen in Lage Land is voldoende zelfredzaam en voorbereid op toekomstige ontwikkelingen. TOEGANKELIJKHEID Het is voor iedereen mogelijk om mee te doen, vaardigheden te ontwikkelen en persoonlijk te groeien. RUIMTE VOOR ONTMOETING De Inrichting van de openbare ruimte is afgestemd op verschillende behoeften en vergroot de kan op ontmoeting. GEMENGDE WIJKEN We streven naar sociaal - economisch gemengde wijken met mogelijkheden voor wooncarrière in de wijk. BINDING MET DE BUURT Buurten hebben een eigen identiteit, die ervoor zorgt dat mensen zich er thuis voelen. Dar willen we op voortbouwen, zowel in sociale als fysieke zin.

Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

TUINSTAD VAN DE 21STE EEUW De compacte tuinstad bouwt voort op het unieke karakter van Lage Land. ARCHITERCUURSTAD Bij de verdichting hebben we oog voor de kwaliteit van de architectuur en de waarde van de cultuurhistorie. MIX STAD EN GROEN De verdichting en vergroening van Lage Land gaan hand in hand.

KERNWAARDEN PRODUCTIEVE WIJK INTERACTIE Ook op wijkniveau zijn inspirerende plekken voor ontmoeting en uitwisseling van kennis. ONDERNEMEND Creativiteit en ondernemerschap zijn met elkaar verbonden en krijgen in Lage Land de ruimte om te groeien. MADE IN ROTTERDAM Bedrijven zij trots op hun vestigingslocatie en dragen bij aan de wijkeconomie. LEVENLANG LEREN Lage Land biedt jou een leven lang inspirerende en bereikbare leer-werkplekken.

11/77

2.4 Ruimtelijke opgave Bestaand stedenbouwkundig systeem Het centrum kwadrant het Lage Land/ Prinsenland ligt tussen de wijk het Lage Land uit de jaren zestig en Prinsenland uit de jaren negentig. Het gebied kent een aantal belangrijke hoofdstructuren zoals de Koningslaan, Prinsenlaan en de Parkas. Het Lage Land kent een aantal bouwvelden waar een duidelijke stempel en stroken structuur te herkennen valt.

•

Westelijk deel (oorspronkelijk bestemd voor sport en kantoren, met de laatste jaren een transformatie van kantoren naar wonen)

he Wag

r s tr make

veld

aat

make

r s tr a

an de har t v w ijk

Pr ins

as

bouw

he Wag

P ark

Naast de programmatische verandering en opgave is veel bebouwing rondom het centrum ook gedateerd en komt de komende jaren in aanmerking voor ver(nieuw)bouw. Dit biedt kansen om meervoudig ruimtegebruik en extra woningen mogelijk te maken in de nabijheid van voorzieningen. De bebouwing in het Lage Land varieert van lage (2-3L) en middelhoge (6-8L) blokken tot stroken hoogbouw (10-14L) en hoogte accenten van (14L en hoger). De hoogte accenten in het gebied staan meestal langs deze hoofdstructuren en lange lijnen. Rondom het centrumkwadrant worden een aantal van deze hoofdstructuren enigszins abrupt onderbroken of vormt de hoofdstructuur zelf een barrière. Dit biedt kansen om in de toekomst structurele verbeteringen mogelijk te maken. Voornamelijk rondom het Folkert Elsinga kwadrant liggen hier kansen voor verbetering van de ruimtelijke kwaliteiten van belangrijke structuurlijnen. en ook verdichting in afstemming met de bestaande hoogteaccenten.

veld

an

Oostelijk deel (het winkelhart)

bouw

s

veld

gsl a

•

bouw

n Koni

Centraal in het stedenbouwkundige systeem van bouwvelden en boven de Prinsenlaan ligt het centrum kwadrant bestaande uit:

veld: bouw & stroken s l e te m p

e nl a

at

bouw

veld

an

bouw

Pr ins

e npa

veld

rk bouw

veld

Ontwikkellocatie Winkelhart Het Lage Land Sportvelden Kantoren, wonen, sportvoorzieningen Onderwijscluster

Bestaand stedenbouwkundigs systeem

12/77

Toekomstig stedenbouwkundig systeem Om te komen tot een helder en robuust landschappelijk raamwerk is het van belang dat twee landschappelijke assen een duidelijkere positie krijgen in het geheel en hersteld worden rondom het Folkert Elsingakwadrant:

Het Lage Landsepad en de Waghemakerstraat zijn in de toekomst een belangrijke as in oost-westrichting voor langzaam verkeer, die helemaal loopt van het Kralingsebos tot aan de Prins-Alexanderlaan.

Het 'hart van de wijk' is meer dan alleen het winkelhart van Lage Land. Sociaal programma, sportprogramma, onderwijs en welzijnsvoorzieningen zijn hier ook cruciaal in. Door het hart van de wijk groter op te vatten, bestaande functies een impuls te geven en nieuw gemixed programma toe te voegen ontstaat er een kloppend hart. Dit is dan ook de plek waar de gemeente Rotterdam verdichting inzet om de leefbaarheid te verbeteren. Voor de nieuw toe te voegen massa's wordt goed gekeken naar wat er al in de omgeving aanwezig is, zodat de nieuwbouw passend is binnen het bestaande stedelijke weefsel. Voor de bouwhoogtes wordt goed gekeken wat het kwadrant van de Folkert Elsingastraat aankan en de nieuwe bouwhoogten in samenhang zijn met de al bestaande hoogbouw langs de hoofdstructuren. Met de verbetering van de hoofdstructuren worden hier kwalitatieve multifunctionele tuinstedelijk centrumgebieden vormgegeven, die samenhangend zijn en elkaar functioneel versterken met een helder landschappelijk raamwerk grenzend aan de ontwikkellocatie Folkert Elsinga. De fijnmazige netwerken voor voetgangers verbinden alle kwadranten van het centrum van het Lage/Prinsenland onderling. Verder wordt het centrumgebied aangesloten op de hoofdontsluitingen, doorgaande fietsverkeer en voetpaden door de wijk.

an

as

Verder wordt het profiel van Koningslaan aangepast met aandacht voor meer groen, voetgangers en fietsers.

gsl a

•

in Kon

De park-as die loopt van de Hoofdweg tot de Prinsenlaan is in de toekomst een belangrijke continue landschappelijke lijn van Noord naar Zuid.

P ark

•

d H o of

ag e H et L

L and

sepa

groe

ns tr u

c-

d

Pr in

Pr ins

e npa

se nl

a an

rk

Ontwikkellocatie Centrum Het Lage Land/Prinsenland Fijnmazige netwerken Hoofd groenstructuur Verbeteren straatprofiel Koningslaan Verbeteren straatprofiel Prinsenlaan

Toekomstig stedenbouwkundigs systeem met helder landschappelijk raamwerk grenzend aan de ontwikkellocatie Folkert Elsinga

Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

13/77

3

Bouwstenen voor ontwikkeling 3.1 Integrale benadering duurzaamheid 3.2 Gezonde leefomgeving 3.3 Woonmilieu

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de duurzaamheidsambities en (nader) overeen te komen prestatieafspraken voor de ontwikkeling Folkert Elsingastraat 3 – 9. De betreffende sportvelden worden in dit hoofdstuk van deze nota van uitgangspunten buiten beschouwing gelaten omdat deze ontwikkeling een separate aanbesteding kent. Dit geldt voor de woningbouwontwikkeling als voor de utiliteitsgebouwen bij de sportvelden. Op basis van locatie-specifieke kenmerken spelen energietransitie, hittestress en waterberging (waaronder behoud van biodiversiteit) een belangrijke rol en verdienen een nadere ontwerpuitwerking.

3.1 Integrale benadering duurzaamheid

Duurzaamheid is van fundamenteel belang voor de leefbaarheid in Rotterdam: nu en in de toekomst. Bij nieuwe initiatieven is duurzaam bouwen integraal onderdeel van de ontwerpopgave. Een integraal duurzaam bouwproces vraagt om een andere kijk en aanpak die meer gericht is op bewustwording en ketensamenwerking. Een multidisciplinaire benadering verhoogd de technische en financiële haalbaarheid om integrale duurzaamheidsoplossingen succesvol toe te passen. Het Rotterdams Duurzaamheidskompas is overkoepelend voor al het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Rotterdam. Hierin geven we de richting aan hoe we de komende jaren werken aan een duurzame stad. Duurzaamheid is grofweg met vier thema's te omschrijven: energietransitie, circulaire economie, klimaatbestendige stad en gezonde leefomgeving. Deze thema's hebben invloed op elkaar en kunnen dus ook niet los van elkaar worden gezien. In het Rotterdams Duurzaamheidskompas is een overzicht gemaakt van alle doelstellingen die op het gebied van duurzaamheid zijn geformuleerd. De vertaling van deze doelstellingen in een project en de Vuistregels voor het Bouwen zijn in deze NvU beschreven. Wil je meer weten? Neem dan contact op met DARO, Duurzaamheid Advies Rotterdam, via daro@rotterdam.nl

Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

Energietransitie In 2050 hebben we een klimaatneutraal energiesysteem. Onze energievoorziening is schoon, slim, resilient en rechtvaardig. We kijken daarbij naar het opwekken, transporteren, opslaan en gebruiken van schone energie. De koelbehoefte van gebouwen wordt beperkt door doelgericht ontwerp en op duurzame wijze opgewekt. We gebruiken de beschikbare ruimte multifunctioneel; er komen minimaal twee functies op het dak. Daken, gevels en infrastructuur worden benut voor de opwek van duurzame elektriciteit, waarbij ook wordt gekeken hoe het ontwerp de opwek kan vergroten. Alle parkeervoorzieningen op privaatterrein worden (constructief) voorbereid op laadinfrastructuur. Minimaal 20% van alle parkeerplaatsen kan gelijktijdig laden. In de openbare ruimte wordt er rekening gehouden met het geprognotiseerde aantal laadpunten op de parkeervoorziening. Kansen voor OV, fietsen, voetgangers en/of deelmobiliteit worden benut. Er is een overschot aan duurzame warmte uit onze haven en warmte is voor het grootste deel van Rotterdam het maatschappelijk meest betaalbare alternatief. Alle nieuwbouwprojecten in de concessiegebieden worden op stadsverwarming aangesloten. Warmteoverdrachtstations worden inpandig gerealiseerd. In straatprofielen is voldoende ruimte gereserveerd voor (toekomstige) warmteleidingen.

afval. Van de uitkomende materialen wordt bij voorkeur zoveel mogelijk binnen de eigen projecten hergebruikt en anders zo dicht bij de slooplocatie mogelijk. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt met een circulaire strategie ontworpen, gerenoveerd en gebouwd met als doel een flexibel en toekomstbestendig gebouw te realiseren. De ontwikkeling is multifunctioneel, aanpasbaar en veranderbaar voor verschillende gebruiksscenario’s gedurende het gebruik. Demontage en hoogwaardig hergebruik na einde gebruiksduur is mogelijk gemaakt voor relevante gebouwonderdelen en digitaal dusdanig vastgelegd zodat o.a. een demontageplan en relevante informatie voor hergebruik bekend en geborgd is. Klimaatadaptatie Rotterdam is kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering en de gevolgen raken iedereen in de stad. Aan de hand van zes klimaatthema’s werken we aan het minimaliseren van de nadelige gevolgen van klimaatverandering: •

Extreme neerslag: algemeen uitgangspunt is dat al het hemelwater binnen het plangebied opgevangen en vastgehouden dient te worden van tenminste 50mm regenwater.

•

Droogte: algemeen uitgangspunt is dat maatregelen genomen dienen te worden om nadelige gevolgen tegen te gaan.

•

Hitte: tijdens hitte biedt de bebouwing een koele, gezonde en aantrekkelijke plek zonder nadelige gevolgen voor de omgeving eromheen.

•

Grondwater: inrichting en bouw dienen te zijn afgestemd op de lokale grondwaterstand en de fluctuaties daarin.

•

Bodemdaling: de nadelige effecten van bodemdaling worden zoveel mogelijk voorkomen en het door de gemeente bepaalde uitgiftepeil wordt aangehouden.

•

Overstroming: buitendijks dient ‘hoog genoeg’ gebouwd te worden volgens het uitgiftepeilenbeleid buitendijks. Nieuwe ontwikkelingen achter de dijken worden zo veel mogelijk uitgevoerd op een wijze dat de overstromingsrisico’s niet toenemen.

Circulair bouwen De impact van materialen in de bouwketen in zowel de bebouwde omgeving als openbare ruimte is groot. De ambitie voor het circulair bouwen is om de milieu-impact van materialen en producten te verlagen door (1) het voorkomen en het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, (2) het verlengen van de levensduur van producten en (3) het toepassen van materialen met een lage milieu-voetafdruk, waaronder hoogwaardig hergebruikte materialen en hernieuwbare materialen. Het advies is om bij de nieuwe gebiedsverkenningen een waarde-scan uit te voeren. Dit is een inventarisatie van wat er al in het gebied is en wat behouden kan worden; als product, als materiaal of als grondstof. Slopen en demonteren van bestaande bouwwerken gebeurt op slimme en circulaire wijze. Hierbij wordt gestuurd op waarde-behoud en het beperken van

15/77

Door grote variatie in de ondergrond en stedelijke typologie verschilt de klimaatadaptatie opgave per gebied – elke plek in de stad vraagt om passende maatregelen.

worden naar de volgende mogelijkheden: •

Geschikt maken van nieuwe bebouwing, dan wel oudere of te renoveren gebouwen voor medegebruik door diersoorten (door inbouwen voorzieningen of aanbrengen nestmogelijkheden zoals vleermuiskasten en vogelkasten aan gevels en daken)

•

Op het gebied van de levensduur van het gebouw moeten de nieuwe ontwikkelingen flexibel zijn in de inrichting en het gebruik

•

De potenties voor extensieve groen daken op gebouwen met platte danwel licht schuine daken

Ecologie De bouwopgave zorgt voor verdichting van de stad en drukt op het beschikbare groen. Het collegetarget om in 2022, 20 hectare groen toe te voegen ten opzichte van 2018, is nagenoeg met 21,5 hectare gerealiseerd. Daarnaast wordt gekeken hoe de kwaliteit van het groen kan bijdrage aan de biodiversiteit. De inrichting is in overeenstemming met het natuurdoeltype. Ontwikkelingen versterkten de ecologisch kerngebieden en/of verbindingszones. Voor nieuwe gebouwen geldt dat ze natuurinclusief worden ontworpen. Voor een aantal aandachtsgebieden wordt bovendien geadviseerd een de stadsecoloog te betrekken. Zo behouden we de bijzonder flora en fauna in de stad.

•

Natuurinclusief bouwen Het ontwikkelen van een tuinstadblok van 21e eeuw vraagt ook veel aandacht voor flora en fauna. We bouwen niet alleen om aan de vraag naar woningen voor mensen te voldoen, maar we hebben aandacht voor planten en dieren, zodat de stad echt voor iedereen wordt. Om een stimulans te geven aan natuurontwikkeling moet rekening worden gehouden met de natuurinclusiviteit. Onderdelen hiervan kunnen ook in de gevel gezocht worden binnen de welstand criteria. De gemeente heeft t.b.v. het stimuleren van natuurinclusief bouwen een inspiratiedocument opgesteld (zie Bijlage 9.4). Het inspiratiedocument geeft in grote lijnen voorbeelden en ideeën inzake de mogelijkheden voor natuurinclusief bouwen. Aangezien natuurinclusief bouwen vaak maatwerk is, afgestemd op specifieke soorten, wordt aanbevolen om voor een goede uitwerking een ecoloog in te schakelen voor advies. Dit dient te gebeuren zodra er meer concreetheid is over de mogelijke bebouwingsvormen en inrichting van het terrein. Het principe van natuurinclusief bouwen bouwt voort op het samenbrengen van de bebouwde omgeving met daarbij ook de (groene) buitenruimte. Voor een gebied als het Lage Land zijn andere maatregelen wenselijk dan bijvoorbeeld midden in het centrum van de stad. In de basis zal wel altijd gekeken

•

Het daken gevellandschap doet mee in de levendigheid en de aantrekkelijkheid van de gebiedsontwikkeling. Daken krijgen functies als waterberging, worden groen ingericht en/ of gebruikt voor het opwekken van energie. Het combineren van functies op een dak heeft in ieder geval de voorkeur Inrichten directe omringende buitenruimte met voor doelsoorten geschikte vegetaties, zoals bomen, heesters en kruidenrijke oppervlakken (waarbij overgangen gewenst zijn)

•

Aansluiting van groenstructuren zoals bomenrijen op elementen buiten het ontwikkelgebied zodat soorten via deze structuren routes kunnen volgen naar ander gebieden

•

Het slim toepassen van verlichting, waarbij ook aandacht is voor delen van het ontwikkelgebied meer donker te houden of spaarzaam te verlichten gedurende de nachtelijke uren, en ook toepassen van vleermuisvriendelijke verlichting

Bij de hogere daken ligt de nadruk op een combinatie van groen, water en energie. utrechtnatuurlijk.nl

duurzaamthuis.nl

De daken bevatten een combinatie aan functies. De groene daken hebben voldoende gronddekking die de aanplant van grotere plantensoorten mogelijk maakt.

Natuurbehoudend slopen In geval van sloop en renovatie geldt bescherming van fauna door de wet natuurbescherming. Het advies is daarom om zo vroeg mogelijk een project fauna onderzoek te starten. Bij meerdere ontwikkelingen tegelijkertijd is het raadzaam om fauna onderzoek per buurt of wijk uit te voeren om zo op efficiënte manier te komen tot effectieve plannen en maatregelen.

16/77

3.2 Gezonde leefomgeving Openbaar Sport als toegevoegde waarde In een gezonde leefomgeving is het van belang dat mensen regelmatig en voldoende kunnen sporten en bewegen. Daarom is het behouden en efficiënter benutten van de bestaande sportvoorzieningen van groot belang. Hetzelfde geldt voor het sportcomplex in de ontwikkellocatie Folkert Elsingastraat. Denk hierbij aan de multifunctionaliteit van deze sportvoorzieningen.

meter tussen het sportveld en te realiseren woningbouw. Binnen deze richtlijn moet verder onderzocht worden of er extra maatregelen en eventuele andere (natuurlijke) geluidsbarrières noodzakelijk zijn. Bodem en externe veiligheid De bodem moet geschikt zijn voor de beoogde functie en dient externe veiligheid (vervoer van gevaarlijke stoffen en risicovolle bedrijven) als inpassingsvraagstuk mee te worden genomen in de ruimtelijke inrichting. Vroegtijdig afstemmen met de Veiligheidsregio is daarbij van belang.

Openbare ruimte voor de voetgangers en fietsers Een goed functionerende en aantrekkelijke openbare ruimte is de plek waar mensen bewegen, verblijven en elkaar ontmoeten. Het is daarom urgent om te investeren in een groene, duurzame en aantrekkelijke openbare ruimte waar er ruim baan is voor de fietsers en voetgangers. Op de ontwikkellocatie Folkert Elsingastraat blijft de sportpromenade volop gereserveerd voor de voetgangers en fietsers. Er zijn geen auto's toegelaten behalve voor hulpdiensten. Licht-lucht en geluid Intensiever ruimtegebruik brengt hinder, gezondheids- en veiligheidsrisico’s voor Rotterdammers met zich mee. Voor een aantrekkelijke, leefbare en gezonde stad is schone lucht, voldoende licht en een aangenaam akoestisch klimaat essentieel. Voor het creëren van een gezonde leefomgeving is het stimuleren van langzaam verkeer (fietsers, voetgangers), het beperken van gemotoriseerd verkeer en zoveel mogelijk afstand houden tot de geluidsbron is van belang. Verder dient rekening te worden gehouden met een geluidluwe aangename zijde en akoestisch juiste indeling van de ruimten (slaapkamer aan de geluidluwe zijde). Mensen waarderen de openbare ruimte niet alleen op basis van wat zij zien, maar juist ook op basis van wat zij horen.

Daarom bij de inrichting van de openbare ruimte dient de ontwikkelaar rekening houden met de leefbaarheid en een slimme inrichting van de openbare ruimte, gebaseerd op goed passende lichtmasten en beperkt omgevingsgeluid. Voor de sportvelden in een ‘gemengd gebied’ geldt de richtlijn van minimaal 30 Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13

3.3 Woonmilieu

Elk woonmilieu heeft een eigen karakteristieke mix van fysieke en sociale componenten en wordt gevormd door het unieke samenspel tussen bewoners, woning en woonomgeving. Per doelgroep en per gebied gelden verschillende uitgangspunten voor woningbouw. Maar er zijn wel belangrijke elementen te onderscheiden die voor alle gevallen van belang zijn. Levendigheid en sociale veiligheid De alzijdigheid en transparantie van de gevels zijn van belang. Dichte gevels worden dus beperkt tot een minimum en in samenhang met de buitenruimte ontworpen. Zo vormt het in alle richtingen een meerwaarde voor de sociale veiligheid en levendigheid, zowel overdag als ’s avonds. Ernaast bestaat de uitdaging, om een open en levendige ‘tuinstad plint’ te realiseren met de maximale interactie tussen binnen en buiten. Een levendige plint bepaalt de beleving van de voetganger. Flexibiliteit Nieuwe ontwikkelingen moeten niet alleen duurzaam zijn op het gebied van energie en klimaat, maar ook in de levensduur van het gebouw, de flexibiliteit in de inrichting en het gebruik is hierin bepalend. Gebouwen moeten met de stad en tijd mee kunnen groeien. Het moet daarom in de toekomst mogelijk zijn om het gebouw een andere functie te geven zonder dat er majeure (en vaak te dure) ingrepen nodig zijn. Denk hierbij aan verticale leidingtransport, verdiepingshoogtes voor diverse functies etc.

Gebruiksoppervlakte De gebruiksoppervlakte van een woning is een belangrijk aspect van de woonkwaliteit. De woning moet voldoende groot zijn om het dagelijks gebruik van de bewoner(s) te faciliteren. Naast voldoende ruimte voor de primaire functies zoals woonkamer, keuken en slaapkamer, dient er ook voldoende ruimte te zijn voor het opbergen van alle spullen die een huishouden gebruikt. De woninggrootte is sterk afhankelijk van het woonmilieu waarin het is gelegen Gebruikskwaliteit Iedere doelgroep kent zijn eigen gebruikskwaliteiten. Dit zal natuurlijk per persoon verschillen, maar toch zijn er per doelgroep gemene delers te onderscheiden. Het gaat er hierbij om dat een bewoner zijn woning zo optimaal mogelijk moet kunnen gebruiken. Het nadenken over het aannemelijke gebruik en gedrag van een bewoner is hierbij cruciaal. Te denken valt aan een ruime entreehal voor woningen bedoeld voor gezinnen, zodat er ruimte is om alle (regen)jassen, kinderfietsen en boodschappen comfortabel een plek te kunnen geven. Collectiviteit en inclusiviteit Het stimuleren van ontmoeting vormt een belangrijk uitgangspunt bij nieuwbouw. Dit gaat de eenzaamheid van bewoners tegen en draagt bij aan een verhoogde woonkwaliteit en betrokkenheid. Om ontmoetingen te faciliteren is collectiviteit van belang. Hoe dit wordt ingevuld is sterk afhankelijk van bijvoorbeeld de locatie en doelgroep.

De collectieve ruimtes in en rond een gebouw moeten hoogwaardig en kwalitatief vormgegeven worden. Die moeten plekken zijn die uitnodigen tot ontmoeten en verblijven. Het daklandschap en het collectieve binnenterreinen dragen hieraan bij.

17/77

4

Ruimtelijke uitgangspunten 4.1 Ruimtelijke opgave 4.2 Programma 4.3 Stedenbouwkundige randvoorwaarden 4.4 Openbare ruimte randvoorwaarden

INCLUSIEF EN GEZOND WONEN EN SPORTEN IN TUINSTAD HET LAGE LAND DE HOF VAN SPARTAAN, (IMPRESSIE: THEO VAN LEUR)

4.1 Ruimtelijke opgave De ontwikkeling aan de Folkert Elsingastraat draagt bij aan een inclusieve wijk waar wonen, sporten & recreëren samengaan. Van belang is dat de ontwikkeling wordt ingepast in het stedenbouwkundige systeem van Lage Land. Aan de Folkert Elsingastraat worden tussen 256 en 275 woningen gerealiseerd. Deze woningen zijn verdeeld over meerdere bouwvolumes binnen een samengesteld hybride tuinstadblok van de 21e eeuw. Samen vormen zij een herkenbare identiteit. Het woonprogramma zou kunnen bestaan uit een mix van huur- en koopwoningen die voorzien in de wensen van diverse doelgroepen als starters, jonge gezinnen en ouderen. De leefomgeving inspireert tot een gezonde levensstijl en trekt daarmee dus ook doelgroepen aan die zoeken naar deze combinatie van wonen, sporten en ontmoeten. De bouwvolumes hebben levendige plinten waarachter de parkeeropgave van auto's en fietsen is opgelost.

en oud komt hier samen voor ontmoeting, sport en spel. Er moet onderzoek worden gedaan naar de mogelijkheden voor multifunctionaliteit en de daarbij behorende ondergrondtypen van het sportterrein. Op een later moment zal de wenselijkheid van een multifunctioneel clubverzamelgebouw wordt onderzocht. Dit wordt meegenomen bij de opgave van MO SNR om te komen tot een concrete invulling van de sportvelden op basis van de

2.1 Ambitie

Direct aangrenzend aan de Folkert Elsingastraat liggen Ambitie op dit moment sportvelden die worden gebruikt 2.1door Het centrum van Lage Land bestaat uit vier kwadranten. Het dehetkorfbalvereniging, de scholen uit de wijk en Erasmus winkelhart, het woonhart, vierkante eiland in de plas. Onze Het centrum van Lage Land bestaat uit vier kwadranten. Het ambitie is om het vierde kwadrant te transformeren naar een Universiteit. de woningen te kunnen realiseren winkelhart, het woonhart, het vierkante eiland in de plas. Onze inclusieve wijk waar wonen, sporten en recreëren voor Om ieambitie is om het vierde kwadrant te transformeren winkelhart naar een dereen samen gaan. worden de sportvelden efficiënter ingericht zonder daarbij inclusieve wijk waar wonen, sporten en recreëren voor iedereen samen gaan. sport en recreatie sportcapaciteit te verliezen. De skischool en dewonen, boksschool worden ondergebracht in een nieuw sportgebouw. Dit sportgebouw komt aan de sportvelden te staan. Met de ontwikkeling worden recreatieve voorzieningen beter in het centrumgebied geïmplementeerd.

Folkert Elsingastraat 3-13

Clubgebouw Trekvogels

Kantoorgebouw

Sportgebouw winkelhart wonen, sport en recreatie

Huidige situatie aan de Folkert Elsingastraat

Water Sport omarmd door stedelijk wonen dempen en compenseren

Sporten, bewegen & ontmoeten

Verplaatsen sportveld

at ief

Nota van Uitgangspunten

Koningslaan 99

Huidige sportvelden

Indic

In deze NvU zijn de definitieve uitgangspunten voor woningbouw vastgelegd. Voor de openbare ruimte en de circulair inrichting van het sportveld blijven de uitgangspunten in circulair woonhart compact compact hoofdlijnen en indicatief. De gemeente werkt hier hard gezond gezond aan voor het opstellen van een inrichtingsplan voor een water en recreatie aantrekkelijke en bewegingsgerichte sportpromenade met hieraan grenzende en semi-openbaar toegankelijkinclusief productief inclusief productief sportterrein voor multifunctioneel en flexibel gebruik Bestaande situatie met de drie gekozen focusgebieden vanuit de zodat het voor de buurt ook een belangrijke rol speelt. Bestaande situatie met de drie gekozen focusgebieden vanuit de Omgevingsvisie Rotterdam: gezond, inclusief en compact. Omgevingsvisie Rotterdam: gezond, inclusief en compact. Een sportterrein met een wenselijke inrichting voor een gecombineerd gebruik door verenigingen en omwonenden. Waar kinderen na school terecht kunnen, waar ouderen kunnen bewegen en fitheidsoefeningen kunnen doen. Jong

Huidige sportvelden

sportbehoefte van de verenigingen en in de omgeving. Als gevolg van deze bouwopgave is er een wateropgave. Deze wateropgave bestaat uit het compenseren van de gedempte watergangen binnen het peilgebied en omleggen van de hoofdwatergangen. De exacte wateropgave wordt bepaald aan de hand van het definitieve ontwerp van het woongebouw en de keuze voor de basis of plus variant sportvoorzieningen. In hoofdstuk 4 (pagina 49) is de wateropgave nader toegelicht.

woonhart

Sport omarmd door stedelijk wonen

Sporten, bewegen & ontmoe

Buurtinitiatieven, ontspanning en spelen

Sport- en beweegassen omk

Koningslaan 99 slopen

water en recreatie

Kantoorgebouw slopen Inpassen de opslagruimtes aan of bij het gebouw Trekvogels

Sportgebouw verplaatsen

Sport- en beweegassen omkaderen het sportveld

Buurtinitiatieven, ontspanning en spelen

Opgave

19/77

BIGyard project Berlin, zanderrotharchitekten, foto: Simon Menges

4.2 Programma Woonadvies De Rotterdamse woonwijken kenmerken zich door een divers beeld en een gevarieerd aanbod van verschillende woningen, zowel in woningtypen als in prijsklassen. De gemeente streeft in haar groene woonwijken naar een woningbestand dat gedifferentieerd is op zowel wijk- als blokniveau. Nieuwe woningbouwinitiatieven dragen bij aan deze variatie in woningtypen en gevelbeelden en kenmerken zich door woningplattegronden met veel ruimtelijke kwaliteit. Het woningaanbod wordt afgestemd op de aard en kenmerken van de plek: een woning nabij voorzieningen is anders dan een woning aan de rand van de wijk. De Woonvisie van Rotterdam streeft naar een evenwicht in het goedkope, midden- en hoger segment zodat het voor Rotterdammers mogelijk wordt en blijft een wooncarrière binnen de stad te maken en de leefbaarheid en sociaal economische balans verbetert. Voor gebieden betekent dit een woningvoorraad in balans op wijkniveau en in relatie tot het woonmilieu en de woningbehoefte van de Rotterdammer. Meer inzoomend laat de Gebiedsatlas (herijkt in 2020) zien dat voor het Lage Land geldt dat de groei hier met name wenselijk is in het middensegment. Toevoeging van nieuwbouw sociale woningen is wel mogelijk, bijvoorbeeld voor ouderen, maar alleen als per saldo het marktaandeel van dit segment niet groeit.

Dat wil zeggen dat er naast sociale woningen ook woningen in een hoger segment worden toegevoegd en/of sociale woningen elders in de wijk worden doorontwikkeld. Het Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid dat medio 2020 door het college is vastgesteld noemt de minimaal gemiddelde gebruiksoppervlakte per woonmilieu. In het groenstedelijk woonmilieu zijn woningen minimaal gemiddeld 70m2, grondgebonden woningen 95m2 en beneden-bovenwoningen 85m2. Woningen in dit woonmilieu zijn nooit kleiner dan 60m2. Omdat de Folkert Elsingastraat gelegen is in de nabijheid van een winkelcentrum dat is aangewezen als subcentrum is het mogelijk om in overleg met de gemeente, in bepaalde situaties, af te wijken van deze minimale gebruiksoppervlakte. Het is alleen acceptabel van de minimaal gemiddelde gebruiksoppervlakte af te wijken als het gaat om zorgwoningen, er sprake is van een innovatief woonconcept of Nota van Uitgangspunten Folkert Elsingastraat 3-13