[24bb000403] Bijlage behorende bij 24bb000382 - Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

De verduurzamingsambities van Rotterdam lopen als een rode draad door het IHP. De overgang moet gemaakt worden van fossiele naar meer duurzame vormen van energie. Na 2030 wordt de verplichte norm opgesteld waaraan alle gebouwen in 2050 moeten voldoen. Voor schoolgebouwen zal dit vermoedelijk een A+++ label zijn. Gebouwen die nu worden gerealiseerd en gerenoveerd behoren normaal gesproken in 2050 nog tot de portefeuille. Door hier bij de bouw (in de business case fase) op te anticiperen, voorkomen we renovatie of aanpassing voor 2050, terwijl de exploitatie van het gebouw per direct betaalbaarder is. Binnen de concessiegebieden moeten nieuwbouwontwikkelingen aansluiten op stads­verwarming. De concessiehouder kan een vrijstelling aanvragen als de locatie een te grote investering vergt. Daken van onderwijsgebouwen worden zo goed mogelijk benut voor zonnepanelen, waarbij we gebruikmaken van bestaande regelingen.

5 Dit is opgenomen in de Kadernota Vastgoed, die is vastgesteld door de gemeenteraad op 28 september 2023.

28

Klimaatadaptatie Ook scholen ervaren het effect van klimaatverandering en extreem weer. Dit uit zich bijvoorbeeld in water­overlast en hittestress. In de IHP-projecten kunnen maatregelen genomen worden om dit te verminderen, waarvan ook de omgeving van de school kan profiteren. Om extreme neerslag het hoofd te bieden, is in de Verordening Beheer Ondergrond Rotterdam (VBOR) bepaald dat tenminste 50 mm van het hemelwater binnen het plangebied opgevangen en vastgehouden moet worden. Het Programma­ kader Rotterdams WeerWoord 2030 biedt mogelijkheden hoe dit gerealiseerd kan worden. Vanuit het Rotterdams WeerWoord loopt het project Scholen van de Toekomst voor bestaande scholen. Doel is om klimaatomstandigheden in scholen in beeld te brengen en besturen te faciliteren om met relatief eenvoudige maatregelen de scholen klimaatbestendig(er) te maken, denk bijvoorbeeld aan groene daken. Deze maatregelen worden ook zoveel mogelijk meegenomen in het ontwerp van nieuwe scholen.

Circulair bouwen Door circulair te bouwen daalt de milieu-impact van materialen en producten. Dit door het voorkomen en het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, het verlengen van de levensduur van producten en het toepassen van materialen met een lage milieu-voetafdruk. Denk aan hoogwaardig hergebruikte materialen en hernieuwbare materialen. Als sloop toch niet te voorkomen is, dan moet dit zo gedaan worden dat de milieu-impact mimimaal is. Bij voorkeur wordt gewerkt met architecten die bij nieuwe ontwikkelingen met een circulaire strategie kunnen ontwerpen, met als doel een flexibel en toekomst­ bestendig gebouw te realiseren. Het ontwerp, de renovatie en bouw moeten zoveel mogelijk aanpasbaar zijn. Het gebouw moet multifunctioneel, aanpasbaar en veranderbaar zijn voor verschillende gebruiks­scenario’s. Op deze manier zijn functieveranderingen zonder ingrijpende verbouwingen mogelijk. De gemeente werkt aan het meenemen van restwaarde van materialen en een alternatieve afschrijfduur, om hiermee aanvullende investeringen in het circulaire bouwen te financieren.

· · · ·

Gezonde leefomgeving

natuurinclusief moeten worden ontworpen en er altijd ecologisch advies wordt ingewonnen. Natuurinclusief bouwen betekent rekening houden met fauna en flora bij de inrichting van de stad en ontwikkeling van gebouwen. Het principe van natuur­ inclusief bouwen is een ambitie om de bebouwde omgeving met daarbij ook de (groene) buitenruimte samen te ontwerpen als één geheel. Het stimuleren van langzaam verkeer (fiets, voetganger) en het beperken van gemotoriseerd verkeer is hierbij van belang.

4.3

Omgeving van de school

Het merendeel van de scholen wordt gebouwd in de bestaande stad. Het is dan steeds van belang om een balans te vinden tussen stedenbouwkundige wensen, architectuur­ beleid en bovenwettelijke eisen, zoals duurzaamheid en klimaatadaptatie en de opgave vanuit onderwijshuisvesting. Bij inpassing van scholen moeten we rekening houden met overgangen openbaar-privé, verkeerscirculatie en veiligheid, en (fiets)parkeereisen, die een grote ruimteclaim kunnen betekenen. Een prettige schoolomgeving versterkt de aantrekkelijk­heid van een school. De school­ omgeving verbindt school en wijk, is veilig, groen en uitnodigend om te verblijven, te spelen en te bewegen. Tot de schoolomgeving rekenen we het schoolterrein, de aansluiting van het schoolplein op de openbare ruimte en het openbare gebied rondom de school. Bij de inpassing van het schoolgebouw kijken we goed naar de karakteristiek van de wijk. Ontwikkelingen in gebieden geven de mogelijkheid om te kijken of de situatie nog passend is. Dit kan zowel vanuit onderwijskundige als vanuit ruimtelijke invalshoek. Waar dat mogelijk en wenselijk is, sluiten we aan bij gebiedsontwikkeling.

Schoolterrein en schoolplein Op het schoolterrein moet plek zijn voor bijvoorbeeld fietsparkeren en afvalscheiding. Kinderen leren niet alleen in de klas, maar ook op het schoolplein. Het plein moet ruimte bieden aan verschillende vormen van spelen, bewegen en leren. Een groenblauw schoolplein kan een belangrijk verschil maken, juist ook in versteende wijken waar weinig groene speelruimte voor kinderen is. Een groenblauw schoolplein zorgt ervoor dat school­kinderen meer buiten zijn en meer bewegen. Dit is goed voor de concentratie en draagt bij aan het verbeteren van leerprestaties op school.

Voor een aantrekkelijke, leefbare en gezonde stad is onder andere schone lucht en een aangenaam akoestisch klimaat essentieel. Voor nieuwe gebouwen geldt ook dat ze

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

29

Groenblauw schoolplein Agnesschool

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

30

Uiteraard kan het plein ook worden gebruikt als buitenleslokaal en zo echt een verlengstuk worden van het schoolgebouw. Een groenblauw schoolplein zorgt voor een speelomgeving die met ‘gewone‘ speeltoestellen niet te realiseren is. En heeft daarnaast belangrijke duurzaamheidsvoordelen, zoals regenwateropvang, schaduw en koelte, en draagt bij aan de biodiversiteit. Ook voor het voortgezet onderwijs heeft een groene buitenruimte voordelen. Een groene omgeving is gezond en geeft rust. Bij nieuwbouw maakt het plein integraal onderdeel uit van het plan. Het streven is om direct een groenblauw schoolplein aan te leggen. Uitvoering is vrijwillig, de school moet intrinsiek gemotiveerd zijn om een groenblauw schoolplein te realiseren. De subsidieregeling groenblauwe schoolpleinen 2023 is voor bestaande scholen. Vanaf 2023 is budget beschikbaar om groenblauwe schoolpleinen bij nieuwbouw te realiseren. Een eigen bijdrage van het schoolbestuur is noodzakelijk. Een groenblauw schoolplein betekent een deel van het plein niet betegelen en aanleg van natuurlijke spelaanleidingen en speelnatuur. Een groenblauw schoolplein is toegankelijk voor de buurt en inclusief (fysieke toegankelijkheid). Bij herinrichting is aanleg van een verkeersplein aan te bevelen. Een verkeersplein aanleggen is in bijzondere gevallen mogelijk vanuit de subsidie Verkeersmenu 010.

Het plein wordt bij herinrichting ook geschikt gemaakt voor gymlessen en als sportplein, vooral in gebieden waar hoge druk is op de bezetting van de gymzaal.

· · · · ·

Aansluiting openbare ruimte Bij een verandering van de opzet van de school, moet vaak ook de aansluiting op de openbare ruimte worden herzien, zoals infrastructuur, verkeer en speelruimtes. Een integrale visie kan een betere inpassing in de omgeving opleveren. Bij de start van een project stemmen we af met de clusters Stadsontwikkeling en Stadsbeheer over de geplande investeringen in de infrastructuur, verkeersveiligheid en spelen. Geplande investeringen moeten afgestemd worden, zodat de uitvoering elkaar niet in de weg zit en de werkzaam­heden niet langer duren dan nodig is. We sturen waar mogelijk op fasering en combinatie of integratie met andere projecten. Bijvoorbeeld maatregelen op het gebied van infrastructurele werkzaamheden worden waar mogelijk gecombineerd.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

Verkeersveilige schoolomgeving Bij veel scholen zijn het begin en einde van de schooldag drukke momenten, die gevaarlijke verkeerssituaties kunnen opleveren. Bij basisscholen komen dagelijkse wegbreng- en ophaalfiles regelmatig voor. In het voortgezet onderwijs zien we vaak een grote toestroom van fietsers. Gevaarlijke situaties willen we voorkomen. De route van de school naar de gymzaal en afwikkeling van eventueel leerlingenvervoer zijn daarbij speciale aandachtspunten. De loop- en fietsroutes naar school en naar de gymzaal moeten veilig en uitnodigend zijn om te gebruiken. De Leidraad verkeersveilige schoolomgeving biedt een afweegkader om te bepalen welke maatregelen passen bij een bepaalde schoolomgeving. Dit kan zowel worden toegepast bij nieuwbouw als renovatie. Dit betreft: fietsparkeren van leerlingen en personeel parkeerplaatsen en parkeernorm omgeving aan- & afrijroute (verkeerscirculatieplan) autoluwe of autovrije zones rondom basisscholen verkeersstromen scheiden (voetgangers, fietsen, auto’s) mindset en gedrag: fietsen en lopen in plaats van de auto Bij de inrichting van schoolpleinen en omgeving gaan we er primair van uit dat leerlingen, leraren en ouders lopend of fietsend naar school komen.

· · · · · ·

Parkeren Bij nieuwbouw of functiewijziging (aanvraag omgevings­vergunning) krijgt de ontwikkelaar een zogenaamde parkeereis opgelegd. Dit om te voorkomen dat de (private) parkeerbehoefte vanuit het te ontwikkelen complex wordt afgewenteld op de (publieke) openbare ruimte. De parkeereis is het aantal auto- en/of fietsparkeer­plaatsen dat voor een bepaalde ontwikkeling gerealiseerd moet worden. Bij de vaststelling wordt gebruik gemaakt van parkeernormen. De parkeernorm is het aantal auto- en/of fietsparkeerplaatsen behorende bij een functie, uitgedrukt in een aantal auto- en/of fietsparkeerplaatsen per eenheid. Parkeernormen worden vastgelegd in het bestemmingsplan. Het gemeentelijk beleid is vastgelegd in de Beleidsregeling Parkeernormen auto en fiets gemeente Rotterdam 2022. Bij IHP-projecten waar nieuwbouw of herontwikkeling van een bestaand pand aan de orde is, wordt deze beleidsregeling Parkeernormen toegepast. In bijlage 8.6 is een uitgebreidere toelichting op het parkeerbeleid opgenomen.

31

4.4

Koppelkansen

Bij (vervangende) nieuwbouw van scholen kijken we naar de meerwaarde die een (nieuw) schoolpand kan hebben voor samenwerking en functies die aansluiten op behoeftes vanuit het onderwijs of de wijk. Vanuit de gedachte ‘nu we tóch bezig zijn’ is het goed om te kijken naar koppelkansen met andere (maatschappelijke) doelen en mogelijkheden voor medegebruik. Onderwijsvastgoed is immers maatschappelijk vastgoed. Ruimtegebrek in de stad zorgt voor druk op het ontwikkelen van nieuwe maatschappelijk voorzieningen. Ook wordt niet al het bestaande maatschappelijke vastgoed even efficiënt benut. Extra inzet op specifieke behoeftes in een wijk bepalen we aan de hand van de achterstandsscore van de scholen, de wijkindex en wijkklimaatkaarten. Daarbij geven we voorrang aan gebieden met de grootste of meeste opgaven. We zien de volgende koppelkansen bij het ontwikkelen van onderwijsvastgoed. Medegebruik: bij leegstand (van een deel van) een schoolgebouw moet medegebruik en verhuur van schoolgebouwen mogelijk zijn, zonder dat dit het dagelijks onderwijs in de weg zit. Verhuur: in sommige situaties zijn er partijen die gebruik maken of willen maken van ruimte in de school. Als deze ruimte op dezelfde tijden als de school gebruikt moet worden, is een verhuur­constructie noodzakelijk. Bij nieuwbouw vraagt dit dan een voorfinanciering en extra krediet vanuit de gemeente.

Gezamenlijke ontwikkelingen: als er verschillende ontwikkelingen naast elkaar plaatsvinden, bijvoorbeeld in de openbare ruimte of van een Huis van de Wijk, is het wenselijk de ontwikkelingen gezamenlijk uit te voeren of samen te voegen tot één project. Bij samenwerkingen en gecombineerde ontwikkelingen is het belangrijk dat de verschillende gebruikers het gebouw ook onafhankelijk van elkaar kunnen gebruiken en beheren.

· ·

Een koppelkans moet leiden tot een meervoudig gebruik van een gebouw met een duidelijke meerwaarde voor de omgeving. Koppelkansen worden geïnventariseerd voor het opstellen van de startnotitie ter uitwerking in de business case.

Mogelijke koppelkansen

er wordt verder uitvoering gegeven aan het IHP Gym, dat is vastgesteld · Gymzalen: in februari 2021. Voor het IHP 2024-2027 hebben het opheffen van capaciteits­

· · · ·

·

Als een schoolgebouw in aanmerking komt voor nieuw­bouw of renovatie ligt het voor de hand om daarbij te betrekken of sprake is van gebiedsontwikkeling in het betreffende gebied, die raakt aan de uitvoering van het project.

Uitvoering

· · ·

tekorten en mismatches tussen IHP Gym en IHP Onderwijs 2020-2023 prioriteit. Het IHP Gym is geïntegreerd in het IHP Onderwijs 2024-2027. Voorschoolse educatie: de regeling waarbij fysieke ruimte is gegarandeerd voor VE-aanbieders binnen de school, die met gemeentelijke subsidie een VEprogramma uitvoeren, wordt gecontinueerd en is ook voor (vervangende) nieuwbouw van toepassing. Gespecialiseerd onderwijs: we kijken of regulier en gespecialiseerd onderwijs fysiek in elkaars nabijheid kunnen worden gerealiseerd om kennisdeling en gezamenlijk gebruik van faciliteiten te stimuleren en inclusief onderwijs te bevorderen. Kinderopvang: in het onderwijs is er de wens te komen tot integrale kindcentra. Er is een regeling in ontwikkeling om de realisatie hiervan mogelijk te maken bij (vervangende) nieuwbouw van basisscholen. Maatschappelijke organisaties: we onderzoeken mogelijkheden om meerdere maatschappelijke functies te combineren met de (vervangende) nieuwbouw van een school. Bijvoorbeeld Centra voor Jeugd en Gezin, Huis van de Wijk, jongerenhubs. De uitwerking is maatwerk per gebied. In een aantal wijken worden projecten uitgevoerd om (delen) van de wijk af te koppelen van het gasnetwerk. Indien een school, die in aanmerking komt voor (vervangende) nieuwbouw of renovatie in deze wijk ligt, wordt in het IHP-project aangesloten op de gasloze wijkontwikkeling.

Ook kan dit leiden tot aanpassingen in (bestaande) scholen. Spelen: bij de start van een uitvoeringsproject betrekken we de meerjarenplanning Spelen, zodat bij de inrichting van de omgeving ook de (her)inrichting van de (openbare) speelruimte meegenomen wordt. Ditzelfde geldt voor de inrichting van het schoolplein. Zie ook ‘omgeving van de school’.

Bij het beoordelen van koppelkansen kijken we naar de toegevoegde waarde voor de ontwikkeling van het kind, uitvoeringsvoordelen en specifieke behoeftes in de wijk.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

32

4.5

Eisen aan het gebouw

Gewoon, voor ieder kind en elke medewerker een goed schoolgebouw. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar vraagt om veel aandacht, vooral tijdens de definitie- en ontwerp­ fase van projecten. In het algemeen kunnen we stellen dat een schoolgebouw goed is, wanneer het aansluit bij de onderwijsvisie van de schooldirectie. Leerlingen en medewerkers zich er prettig, veilig en gezond voelen en het gebouw goed is ingebed in de omgeving. Hieronder is een aantal specifieke zaken beschreven die aandacht verdienen als het gaat om een goed schoolgebouw.

Binnenklimaat

dat kinderen (en andere gebruikers) met een beperking zo veel als mogelijk gelijk­ waardig mee kunnen doen. Bij nieuwbouw vraagt dit met name om bewustzijn op dit onderwerp en om inclusief ontwerpen. Bij renovatie is waarschijnlijk meer nodig. Om te komen tot zo toegankelijk mogelijke gebouwen is samen met 010Toegankelijk een proef uitgevoerd. Daarbij zijn enkele in voorbereiding zijnde plannen getoetst. De volgende maatregelen zijn afgesproken. De eisen ten aanzien van toegankelijkheid worden bij de start van een project meegegeven aan de bouwheer in de vorm van het Handboek voor Toegankelijkheid en de Richtlijnen voor Toegankelijke Buitenruimte (Gemeente Rotterdam - 2018).

·

Een goed binnenklimaat draagt aantoonbaar bij aan de leerprestaties van leerlingen. Leerlingen voelen zich beter en prettiger en kunnen zich beter en langer concentreren in een optimale omgeving. Kortom, door een goed binnenklimaat is het rendement van het onderwijs groter. Deze positieve effecten gelden niet alleen voor de leerlingen. Ook de leerkrachten en het onderwijspersoneel hebben baat bij een gezonde omgeving. Minder ziekte betekent minder uitval. Ter verbetering van het binnenklimaat zijn sinds 2010 maatregelen genomen in samenwerking met de GGD en schoolbesturen, vooral via de vervangingsopgave van verouderde gebouwen. Voor nieuwbouw en renovatie geldt minimaal het meest recente ‘Rotterdams Ambitie­profiel Frisse Scholen’, als uitwerking van het PvE Frisse Scholen dat door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is opgesteld. De gemeente financiert vanuit haar rol gemiddeld klasse B voor de verschillende aspecten (zoals licht, lucht, temperatuur en geluid). Een extern adviesbureau toetst de projecten hierop in de verschillende bouwfasen. Het is voor schoolbesturen mogelijk om mee te investeren om onderdelen op een hoger niveau te realiseren. Dit kan wanneer de investeringen terug te verdienen zijn, bijvoorbeeld via lagere exploitatiekosten.

Vanuit de bredere duurzaam­heids­gedachte is het belangrijk de schoolbesturen (meer) te stimuleren om deze investeringen te doen. Ook omdat vanuit het gemeentefonds hiervoor geen middelen beschikbaar zijn (zie ook paragraaf 4.2).

Toegankelijkheid Gebouwen dienen voor iedereen goed toegankelijk te zijn. Technische eisen zijn grotendeels vastgelegd in het Bouwbesluit, maar de toegankelijkheid is daarmee in de praktijk nog niet altijd goed doordacht en vanzelf­sprekend. We vinden het belangrijk

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

33

toetsing van de business case door de gemeente controleren we of de Cultuurhistorische waarde · Bijmeegegeven eisen zijn opgenomen. Schoolgebouwen zijn vaak bijzondere gebouwen in een wijk, zowel wat betreft de 010Toegankelijk toetst de plannen in de ontwerpfase op toepassing van de eisen. als de architectonische uitstraling en stedenbouwkundige ligging. Naar de · Daarbij is het uitgangs­punt dat zelfstandige toegang tot en gebruik van een gebouw functie cultuurhistorische waarde van alle (voormalige) school­gebouwen in Rotterdam wordt

· ·

ook mogelijk is voor gebruikers met een beperking. Deze toets geldt voor nieuwe projecten en voor projecten waarvoor de business case nog niet is vastgesteld. We wijzen de schoolbesturen op de mogelijkheid van een ITS-keurmerk (Integrale Toegankelijkheid standaard).

Op dit moment is er een concept NEN-norm opgesteld (9120) die duidelijke en praktische informatie moet verschaffen aan alle betrokken partijen in de bouw over hoe je een integraal toegankelijk gebouw ontwerpt. De NEN 9120 is bedoeld voor nieuwbouw van zowel woningen als publieke gebouwen en in laatstgenoemde voor zowel de publieke als niet-publieke ruimtes. De volgende stap in de ontwikkeling van de norm is het geschikt maken voor bestaande bouw. Naar verwachting wordt de norm in 2024 vastgesteld en geadviseerd deze op te nemen in het programma van eisen voor scholen. De norm vervangt het Handboek voor Toegankelijkheid.

Architectuur Wettelijke eisen liggen vast. Het is van belang om tot een balans te komen tussen stedenbouwkundige wensen en bovenwettelijke eisen voor bijvoorbeeld duurzaamheid en klimaatadaptatie en de opgave die er ligt vanuit onderwijshuisvesting. Dit is maatwerk per project en vraagt om optimale ontwerpvrijheid. In principe geldt dat wanneer een project binnen het bestemmingsplan kan worden gerealiseerd, we kunnen volstaan met een zogenoemde Randvoorwaardenkaart of Kavelpaspoort. Wanneer een afwijking of wijziging van het bestemmings­plan noodzakelijk is, wordt vaak een Nota van Uitgangs­punten opgesteld. Ook daarbij geldt dat er voldoende ontwerpvrijheid moet zijn om een duurzaam en toekomstbestendig gebouw te realiseren. Het is van belang om de architect te selecteren die past bij de opgave. Daarvoor heeft de gemeente het protocol ontwerperselectie opgesteld als onderdeel van het architectuur­ beleid. Schoolbesturen moeten dit protocol gebruiken bij de selectie van een architect.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

onderzoek uitgevoerd. De basisinventarisatie is voor de ongeveer 500 (voor­malige) schoolgebouwen afgerond. In 2023 en 2024 wordt een analyse en waardering uitgevoerd. De verwachting is dat een aantal school­gebouwen cultuurhistorische waarde heeft. In 2024 wordt beleid ontwikkeld hoe omgegaan wordt met de cultuur­ historisch waardevolle panden. Sommige gebouwen hebben al een beschermde monumentale status waarmee rekening gehouden moet worden bij de planontwikkeling. Er wordt door de clusters Maatschappelijke Ontwikkeling/Cultuur en Stads­ ontwikkeling/Monumenten een leidraad opgesteld voor gebouwgebonden kunst. Herontwikkeling van gebouwen met behoud van cultuur­historische aspecten is een belangrijk vertrek­punt. Deels is dit wettelijk geregeld in de Erfgoedwet, de Erfgoed­ verordening Rotterdam 2020 en het van toepassing zijnde bestemmingsplan (omgevingsplan onder de Omgevingswet). Mocht de monumentale waarde het functioneel gebruik voor onderwijs aantoonbaar belemmeren, dan moet ook de afweging meegenomen worden om de onderwijsfunctie van het gebouw op te heffen. In praktijk blijkt vaak meer mogelijk dan gedacht door zowel gebruikers als ontwerpers. Goed (voor)onderzoek is hiervoor van essentieel belang. Er zijn prachtige voorbeelden van moderne, toekomstbestendige scholen met een ‘historisch jasje’.

Gebruikers Dat gebruikers iets van hun gebouw vinden, blijkt uit de nulmeting. Zo’n 1.000 Rotter­ damse gebruikers hebben hun mening gegeven over hun schoolgebouw. Voor een aantrekkelijk gebouw om les in te krijgen en in te werken is een goed ontwerp nodig. De (toekomstige) gebruikers kunnen hier goed over meedenken. We willen in een atelier in het kader van cultuureducatie dat ontwerpers leerlingen hun school laten mee-ontwerpen als pilot vanuit Architectuurbeleid. De uitkomsten willen we ter inspiratie meegeven in andere projecten.

34

5 Gebiedsuitwerking In de periode 2024-2027 vervolgen we de lijn van de voorgaande IHP’s door te investeren in voldoende en kwalitatief goede onderwijshuisvesting en ruimte voor bewegingsonderwijs. De projecten en maatregelen, zoals opgenomen in dit hoofdstuk, zijn tot stand gekomen in nauwe samenspraak met het onderwijsveld en onder­delen van de gemeente. De gesprekken vonden plaats gedurende het jaar 2023. Dit IHP betreft de stand van zaken van maatregelen en projecten per 1 januari 2024. Bij de leerlingaantallen gaan we uit van teldatum 1 oktober 2022. De afspraken zijn op gebiedsniveau uitgewerkt. Per gebied geven we een korte kenmerkende beschrijving van het gebied. Daaronder staat de score van de Sociale Index van het Wijkprofiel Rotterdam 20226, en de scholen en de opgaven in het gebied. Ook is per gebied de ontwikkeling van de basisgeneratie 4 -tot 12- jarigen opgenomen7. Vervolgens geven we een overzicht van de voorgenomen investeringsprojecten in de periode 2024-2027. Per gebied geven we ook aan hoeveel lescapaciteit beschikbaar is. Of dit toereikend is, of dat er sprake is van overschot. Een bepaalde mate van overcapaciteit is nodig om flexibel te kunnen inzetten, bijvoorbeeld voor tijdelijke huisvesting bij (vervangende) nieuwbouw of renovatie van scholen.

Ook kan overcapaciteit in een gebied net op de verkeerde plek in het gebied zijn, waardoor er bij scholen elders in een gebied toch nieuwbouw of uitbreiding nodig is.

6

7

Het Wijkprofiel is de thermometer voor de stad en laat zien hoe de 14 gebieden en 71 wijken ervoor staan op sociaal en fysiek gebied en qua veiligheid. De scores zijn gebaseerd op meetbare feiten en cijfers en de beleving van Rotterdammers: hun stem telt voor 50 procent mee. De sociale index geeft inzicht in zaken als bijvoorbeeld opleiding, werk en inkomen, omgang met buurt­ bewoners. Voor de stad Rotterdam is deze score 104. Een lage score op het wijkprofiel toont aan dat in het betreffende gebied knelpunten zijn en er een opgave ligt. Bron: leerlingprognoses Rotterdam, Pronexus 2023.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

5.1

Primair Onderwijs

5.1.1

Centrum

Gebied Centrum scoort 101 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is rond de gemiddelde score van de stad. In het Centrum zijn voor het basisonderwijs geen panden waarvan de bouwtechnische kwaliteit als onvoldoende is aangemerkt. Wel zijn er panden waar schoolbesturen in beperkte mate hinder ondervinden van de bouw­ kundige staat of installatietechnisch. Dat blijkt ook uit de nulmeting. In het gebiedsgesprek met de schoolbesturen werd geconstateerd dat enkele gemengde scholen minder kinderen uit de buurt aan zich weten te binden dan verwacht. De school­ besturen vermoeden dat dit niet aan het onderwijsconcept ligt maar dat de sociaal­ economische klasse afwijkt (lager is) op deze scholen en dat ouders daarom hun kinderen naar een andere, verder gelegen, school brengen. Segregatie, maar ook het veiligheidsgevoel in de buurt spelen mede een rol. Het Centrum kent een flinke instroom van hoogopgeleide ouders met hun kinderen, die voor een beperkt aantal scholen in het gebied kiezen.

Aantal scholen en ruimtebehoefte Het Centrum is een gebied met 6 basisscholen (en 1 dislocatie) met 16.500 m2 lesruimte. Daarnaast is er nog de tijdelijke schakelschool De Gaffel met nieuw­komers­­onderwijs voor alle nieuwkomersleerlingen van 6 tot 12 jaar. Er is momenteel een (kleine) overcapaciteit aan onderwijshuisvesting, die benut kan worden voor groei. Daarnaast is tot 2030 behoefte aan een nieuwe school(locatie) om de toekomstige groei van het aantal leerlingen te kunnen faciliteren. Er lijkt een locatie gevonden te zijn in Schoterboshof (Zomerhofkwartier), aan de rand van het Centrum.

35

Ontwikkeling van de basisgeneratie In Centrum wonen per 1 januari 2023 1.616 kinderen in de basisgeneratie (4-tot 12-jarigen). Er zitten in het Centrum meer leerlingen op school dan er kinderen wonen. Dit heeft te maken met de centrumfunctie van enkele scholen voor ouders die in Centrum werken maar elders wonen. Volgens de leerlingenprognoses (Pronexus, 2023) groeit het aantal leerlingen in het centrum tussen 2023 en 2040 met ruim 18%. Deze groei manifesteert zich met name vanaf 2030. De in het vorige IHP verwachte groei van de basisgeneratie van meer dan 20% en dus ook in het aantal leerlingen, is de afgelopen jaren niet gehaald. Er is zelfs sprake van een lichte krimp. Meerdere geplande bouwprojecten zijn door investeerders uitgesteld vanwege hoge kosten van bouwmaterialen en de stikstofregels. Dit heeft uiteraard ook effect op het aantal te verwachten leerlingen. De beoogde woningbouw en de bijbehorende groei van het aantal leerlingen komen er uiteindelijk wel, maar met enkele jaren vertraging.

Ontwikkeling van de scholen Er is een school die onder de opheffingsnorm zit (KC Oude Westen).

Gebiedsontwikkelingen Gebied Centrum heeft te maken met een forse verdichting van het aantal woningen, vooral door hoogbouw­projecten. Deze vinden vooral plaats in Cool-Zuid en het gebied tussen Rotterdam-Centraal en het Hofplein.

Conclusie Er is momenteel enige overcapaciteit aan onderwijs­huisvesting, die benut kan worden voor groei. Daarnaast is er tot aan 2030 behoefte aan de ontwikkeling van de nieuwe schoollocatie Schoterboshof om de verwachte groei van het aantal leerlingen te kunnen faciliteren.

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027 Er zijn voor gebied Centrum geen investeringsprojecten voorzien in de periode 2024-2027.

Het Landje

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

36

Figuur 9 · Scholenkaart Centrum

Willibrord

Augustinus

Jan Prins IKC Oude Westen RSV Het Landje

Het Landje

BO BO dislocatie

Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

37

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

RVKO

Augustinus

18AP00

Josephstraat 12-14

Nee

240

BOOR

Jan Prins

03DX00

Nieuwstraat 15

Nee

398

Kind & Onderwijs Rotterdam

KC het Oude Westen

08GN00

Van Speykstraat 111

Nee

151

BOOR

Het Landje

06BG00

Schiedamsesingel 180 Dislocatie: Schiedamse Vest 200

Nee

647

Stichting RSV

Rotterdamse Schoolvereniging

08XI00

Schiedamsesingel 155

Nee

353

RVKO

Willibrord

18AU00

Nieuwstraat 15

Nee

360

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

38

5.1.2

Charlois

Gebied Charlois scoort 87 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is ruim onder de gemiddelde score van de stad. In Charlois wonen per 1 januari 2023 70.860 mensen. Een groei van 10% ten opzichte van tien jaar geleden (2013). Daarmee is Charlois het sterkst gegroeide gebied van Rotterdam-Zuid. Charlois is in vergelijking met het gebied Feijenoord minder compact (3.804 adressen per m² ten opzichte van 4.859 adressen per m²). Maar ook in Charlois is sprake van een hoge mate van verdichting. In Charlois is weinig nieuwbouw gepland. De aanpak van schoolgebouwen moet dus plaatsvinden in de bestaande omgeving, zeker in Oud-Charlois en Tarwewijk. Dit betekent een soms intensieve zoektocht naar geschikte locaties. De gemeente moet samen met de besturen goed en flexibel plannen en aanpakken in deze compacte wijken, zodat goed onderwijs mogelijk blijft in dit gebied.

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027 School

Adres

Bestuur

Elisabethschool

Carnissedreef 292

RVKO

De Hoeksteen

Kerkwervesingel 30

PCBO

De Klaver

Katendrechtse Lagedijk 186

PCBO

De Koppeling

Herkingenstraat 80

PCBO

Aantal scholen en ruimtebehoefte In Charlois zijn 16 basisscholen (en 8 dislocaties) en 2 scholen voor speciaal basisonderwijs met in totaal 50.805 m2 lesruimte. De ruimtebehoefte ligt een stuk lager (dit is exclusief sbo). Er is dus sprake van overschot in lesruimte. Daarnaast is er een private school, Het Epos, gestart in Zuidwijk door de Stichting De Verre Bergen.

Ontwikkeling van de basisgeneratie In Charlois wonen per 1 januari 2023 6.539 kinderen in de basisgeneratie (4-tot 12-jarigen). Tot 2040 wordt een lichte groei van de basisgeneratie verwacht van 5,7%.

Ontwikkeling van de scholen Er zijn 2 scholen die onder de opheffingsnorm zitten en 1 school zit daar dichtbij. Daarnaast is recent een nevenvestiging van de Toermalijn gesloten.

Gebiedsontwikkelingen In twee wijken vindt gebiedsontwikkelingen plaats, dit zijn Wielewaal en Carnisseeiland.

Conclusie Er is een overschot aan beschikbare lesruimte. Uitbreiding van het aantal scholen in dit gebied is daarom niet aan de orde.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

De Globe

39

Figuur 10 · Scholenkaart Charlois

De Klaver

De Akker - Elout van Soeterwoude Charlois Wereldwijs

De Klaver Wereldwijs

De Akker - dis De Akker - Elout van Soeterwoude

De Klaver

Wilhelminaschool De Triangel

Het Kompas Sonnevanck De Akker

De Globe - dis

Ibn-i Sina

De Triangel

De Kameleon De Kameleon Elisabethschool

Ibn-i Sina

Over de Slinge - neven De Koppeling

De Toermalijn - neven

De Hoeksteen

Christophoor

Over de Slinge Beatrixschool Steven Stemerdingschool De Toermalijn

BO BO dislocatie

SBO SBO dislocatie Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

40

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

SIOZ

Basisschool Wereldwijs

27MA01

Van Eversdijckstraat 31 Dislocatie: Maastunnelplein 42

Nee

104

PCBO

Beatrixschool

10MY00

Krabbendijkestraat 240

Nee

391

BOOR

Charlois

18OR00

Clemensstraat 117

Nee

251

PCBO

De Klaver

12WT00

Katendrechtse Lagedijk 186 Vestastraat 15

Nee

370

PCBO

De Akker

16WZ00

Millinxstraat 33 Dislocaties: ’s Gravendeelstraat 4 Voetjesstraat 8 Millinxstraat 69

Ja

280

RVKO

Christophoor

17ES00

Schere 39

Nee

414

RVKO

Elisabethschool

17FC00

Carnissedreef 292

Nee

305

LEV-WN

Gereformeerde Basisschool Het Kompas

05SW00

Spijkenissestraat 15

Ja

267

BOOR

De Globe

18EE00

Zwartewaalstraat 38-B Dislocatie: Den Hertigstraat 32

Ja

371

SIPOR

Islamitische Basisschool Ibn I Sina

23GW00

Zegenstraat 120 Dislocatie: Boergoensevliet 251

Ja

364

BOOR

De Kameleon

18GY00

Fazantstraat 105-107 Dislocatie: Carnissedreef 4

Ja

394

PCBO

Oecomenische Basisschool de Hoeksteen

12PF00

Kerkwervesingel 30

Nee

311

BOOR

Over De Slinge

18QZ01

Sommelsdijkstraat 19

Ja

193

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

41

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

BOOR

Over De Slinge

18QZ00

Krabbendijkestraat 243-245

Ja

204

PCBO

School voor SBO De Koppeling

05YM00

Herkingenstraat 80

Nee

106

BOOR

De Sonnevanck

20RD00

Zwartewaalstraat 38

Ja

117

PCBO

Steven Stemerdingschool

12GJ00

Slingeplein 10

Ja

218

BOOR

De Toermalijn

18LX00

Hijkerveld 5

Ja

275

BOOR

De Toermalijn

18LX01

Schere 39

Ja

0

BOOR

De Triangel

18PX00

De Quackstraat 76 Dislocatie: Landmanstraat 2

Ja

272

PCBO

Wilhelminaschool

09TP00

Natersweg 7

Ja

288

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

42

5.1.3

Delfshaven

Gebied Delfshaven scoort 98 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is iets lager dan de gemiddelde score van de stad. Kenmerkend voor dit gebied is het relatief grote aantal (te) kleine scholen. Tegelijkertijd zijn er ook relatief veel scholen met meerdere dislocaties (met name in Middelland en Nieuwe Westen). In 2021 is met de betrokken

schoolbesturen een nadere analyse van gebied Delfshaven gemaakt,onder de noemer ‘mini-IHP Delfshaven’. Daaruit bleek dat de mogelijkheden die er zijn om het aantal (dis) locaties terug te brengen, via herschikking in bestaande gebouwen (overcapaciteit) of via geplande ontwikkelingen, al in gang zijn gezet door de (voorgenomen) projecten IHP 2020.

De Vlinder

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

43

Hoewel het scholenaanbod in Delfshaven een redelijke variatie kent, is er toch een relatief grote uitstroom te zien van leerlingen uit Delfshaven naar aangrenzende gebieden, waaronder Schiedam. Dit is bijvoorbeeld ook zichtbaar op basisschool Finlandia. Het pand van basis­school Finlandia was in IHP 2015-2019 al aangemerkt als vervangingsopgave. Begin 2023 is – ondanks de kleine omvang – besloten om te investeren in nieuwe huisvesting om de enige basisschool in deze wijk te kunnen behouden. Mogelijk draagt nieuwbouw bij aan verminderen van de uitstroom naar buiten Rotterdam.

Bilingual is een relatief ‘jonge’ school, die hard gegroeid is en inmiddels 431 leerlingen telt. Deze scholen voorzien duidelijk in een vraag van ouders.

Gebiedsontwikkelingen In Delfshaven zijn er twee grote gebiedsontwikkeling, Merwe4Havens en SchiehavenNoord. Hier worden veel woningen gebouwd. In Merwe4Havens komt ruimte om een nieuwe school te realiseren.

Conclusie De herhuisvesting van Harbour Bilingual en Harbour International is onderdeel van het project Campus Internationaal Onderwijs en Sport. De termijn waarop de scholen kunnen verhuizen hangt samen met de realisatie van de campus. Ook de Emmaus is onderdeel van een lopend project om het aantal locaties terug te brengen.

Er is een overschot aan beschikbare lesruimte. Uitbreiding van het aantal scholen in dit gebied is daarom niet aan de orde, met uitzondering van Merwe4Havens.

Beschrijving aantal scholen en ruimtebehoefte

School

Adres

Bestuur

Vrijeschool Rotterdam-West

Velsenluststraat 7-11

SVZH

Emmaus

Buitenhofstraat 145

RVKO

SBO St Lucas

Korfmakersstraat 68

RVKO

In Delfshaven zijn 23 basisscholen (en 12 dislocaties), met in totaal ruim 55.000 m lesruimte en twee scholen voor speciaal basisonderwijs. De ruimtebehoefte ligt een flink stuk lager. Er is dus sprake van een aanzienlijk overschot in lesruimte. 2

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027

Ontwikkeling van de basisgeneratie In Delfshaven wonen per 1 januari 2023 6.303 kinderen in de basisgeneratie 4- tot 12-jarigen. Tot 2040 wordt een lichte krimp van de basisgeneratie verwacht van -4,7%. Tussen de basisscholen onderling zijn grote verschillen te zien in de ontwikkeling van het aantal leerlingen per school op lange termijn (-20% tot + 50%). Voor de korte termijn zien we echter, in elk geval voor de komende circa 6 jaar, dat het totaalaantal basisschool­ leerlingen op basisscholen in Delfshaven afneemt. Op sommige scholen is de voorspelde afname heel beperkt, op andere scholen wordt een veel significantere krimp voorspeld.

Ontwikkeling van de scholen Er zijn 7 scholen die onder de opheffingsnorm zitten en 1 school zit daar dichtbij. Ook zijn er scholen in het gebied die sterk groeien. Zo is de Vrijeschool Rotterdam-West aan de Velsenluststraat in een relatief korte tijd uitgegroeid tot een zelfstandige basisschool met een eigen BRIN-nummer, met 325 leerlingen. Ook de Harbour

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

44

Figuur 11 · Scholenkaart Delfshaven Rotterdamse Montessorischool Vrijeschool Rotterdam-West

Van Oldenbarneveltschool Emmaus OBS Kasteel Spangen Finlandia

Al Ghazali

Prinses Margrietschool

Emmaus Harbour International De Vierambacht

Emmaus

De Ark

Mariaschool

Mariaschool

Nicolaasschool De Vierambacht De Vierambacht

Lucasschool Nicolaasschool St Lucas De Korf Nicolaasschool

RK Maria Basisschool RK Maria Basisschool RK Maria Basisschool

CBS Mozaiek

Nicolaasschool

Harbour Bilingual Valentijnschool

Shri Saraswatie OBS Dakpark

De Vlinder De Vlinder

Harbour Bilingual

OBS Delfshaven De Boog

Basisschool Mulllerpier Basisschool Mulllerpier

BO BO dislocatie

SBO SBO dislocatie Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

45

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

SIPOR

Islamitische Basisschool Al-Ghazali

22NT00

Van Lennepstraat 17

Nee

343

Kind en Onderwijs Rotterdam

Prinses Margriet School

03GE00

Spaanseweg 40

Nee

209

Vereniging de Rotterdamse Montessorischool (VRM)

Montessorischool

08CK00

Essenburgsingel 25C Dislocatie: Beukelsdijk 37-51

Ja

328

Vereniging de Van Oldenbarnevelt School Rotterdam

De Van Oldenbarneveltschool

08CL00

Jagthuisstraat 14

Nee

235

Stichting BOOR

Delfshaven

11UB00

Pieter de Hoochstraat 52

Nee

156

Stichting BOOR

De Boog

12DY00

Kedoestraat 102

Nee

152

Stichting BOOR

De Korf

12VC00

Korfmakersstraat 80

Ja

193

Stichting Kind en Onderwijs Rotterdam

CBS Mozaiek

12XS00

Jaap Valkhoffplein 7

Nee

146

Stichting BOOR

OBS Kasteel Spangen

13BC00

Nicolaas Beetsstraat 4

Nee

240

Stichting Kind en Onderwijs Rotterdam

CBS de Ark

13DM00

Nozemanstraat 16

Nee

107

Stichting BOOR

OBS Dakpark

13LW00

Catharina Beersmansstraat 80

Nee

144

Stichting Kind en Onderwijs Rotterdam

Basisschool De Vlinder

13NX00

Albregt Engelmanstraat 34

Nee

182

Stichting Kind en Onderwijs Rotterdam

SBO De Vlinder

06RV00

Albregt-Engelmanstraat 34

Nee

66

Stichting BOOR

De Vierambacht

13QN00

Nozemanstraat 75 Dislocaties: Jagerstraat 22 C.P. Tielestraat 12

Nee

361

Stichting BOOR

Finlandia

14EJ00

Brigantijnstraat 46

Ja

99

Stichting BOOR

Harbour IBSR Bilingual

14HB00

Coolhavenstraat 29A Dislocatie: Lieve Verschuierstraat 62

Ja

431

Stichting BOOR

Harbour IBSR International

14HB01

Graaf Florisstraat 56

Ja

250

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

46

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

RVKO

RK Maria Basisschool

17ZD00

Schietbaanlaan 90 Disclocaties: Robert Fruinstraat 33 Claes de Vrieselaan 72

Nee

293

RVKO

Emmaus

17ZI00

Tidemanstraat 59 Dislocaties: Buitenhofstraat 145 Jagthuisstraat 30A

Nee

574

RVKO

Mariaschool

17ZO00

Taandersplein 3 Dislocatie: Schaepmanstraat 76

Nee

143

RVKO

Valentijnschool

17ZU00

Gijsingstraat 51

Nee

466

RVKO

Nicolaas school

18AA00

Schiedamseweg 227 Disclocaties: Schiedamseweg 282 Korfmakerstraat 127 Korfmakerstraat 12

Nee

614

Ja

RVKO

Nicolaas school Locatie Müllerpier

18AA03

St. Jobskade 14-16 St. Jobskade 140

Nee

267

Stichting Hindoe Onderwijs

Shri Saraswatie School

23UP00

Schiedamseweg 282

Ja

183

Stichting Samenwerkende Vrije scholen Zuid-Holland

Vrijeschool Rotterdam-West

09DH01

Velsenluststraat 7-11

Nee

325

RVKO

SBO St. Lucas

18YD00

Korfmakersstraat 68

Nee

96

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

47

5.1.4

Feijenoord

Gebied Feijenoord scoort 93 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is ruim onder de gemiddelde score van de stad. In Feijenoord wonen per 1 januari 2023 78.585 mensen. Een groei van 8,7% ten opzichte van tien jaar geleden (2013). Deze groei zal doorzetten in de toekomst met de grote geplande ontwikkelingen op onder andere Katendrecht, de Kop van Feijenoord, de Rijnhaven en Feyenoord City. Met de komst van nieuwe bebouwingen volgt een groei in de bevolking en in het kielzog een stijging in de basisgeneratie van schoolgaande kinderen. Het is lastig te voorspellen hoeveel kinderen dit exact betreft en wanneer deze kinderen tot de basisschool­generatie behoren. Het is van belang dat er in een vroeg stadium van de gebiedsontwikkelingen gekeken wordt naar locaties die geschikt zijn voor onderwijs. Naast de opgave in de gebiedsontwikkelingen groeien veel scholen, waardoor de huidige huisvesting niet meer toereikend is. Bijvoorbeeld de Agnesschool. De groei wordt zoveel mogelijk opgevangen met uitbreidingen en aanpassingen van bestaande gebouwen en soms met nieuwbouw.

Beschrijving aantal scholen en ruimtebehoefte

Er zijn scholen in het gebied die hard groeien, zoals De Globetrotter Katendrecht en Risala. Op Katendrecht wordt gewerkt aan uitbreiding van de capaciteit door nieuwbouw van De Schalm en uitbreiding van De Globetrotter. Het is echter de vraag of dit voldoende is voor de toekomstige groei van de bevolking, wat weer te maken heeft met het type woningbouw. Zo is de verwachting dat in Rijnhaven uitsluitend hoogbouw gerealiseerd wordt, waar naar verwachting minder kinderen wonen.

Gebiedsontwikkelingen In Feijenoord is op vier plekken grootschalige gebieds­ontwikkeling aan de orde: Katendrecht, Rijnhaven, Feijenoord (wijk) en Feyenoord City/Stadionpark.

Conclusie Er is een overschot aan beschikbare lesruimte. Uitbreiding van het aantal scholen in dit gebied is daarom over het algemeen niet aan de orde. Uitzondering hierop zijn de gebieden met grootschalige gebiedsontwikkelingen en woningbouw. In Stadionpark wordt op termijn rekening gehouden met twee nieuwe basisscholen. De exacte locatie is nog niet bekend. In Katendrecht wordt ruimte gezocht voor een derde basisschool.

In Feijenoord zijn 24 basisscholen (en 8 dislocaties), met in totaal ruim 51.000 m2 lesruimte en twee scholen voor speciaal basisonderwijs. De ruimtebehoefte ligt een stuk lager. Er is dus sprake van overschot in lesruimte.

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027 School

Adres

Bestuur

Ontwikkeling van de basisgeneratie

De Akkers

Jagerslaan 15

BOOR

Vreewijkschool

Groenezoom 156

PCBO

De Nieuwe Haven

Nassauhaven 433

PCBO

Agnesschool

Persoonsdam 18

RVKO

Blijvliet

Hillevliet 96

BOOR

In Feijenoord wonen per 1 januari 2023 7.235 kinderen in de basisgeneratie 4-tot 12-jarigen. Tot 2040 wordt een forse groei van de basisgeneratie verwacht van 26,7%.

Ontwikkeling van de scholen Er zijn 6 scholen die onder de opheffingsnorm zitten en 1 school zit daar dichtbij. Twee scholen onder de opheffingsnorm, de Bloemhof en de Pantarijn krijgen gezamenlijk nieuwe huisvesting aan de 2e Balsemienstraat en verhuizen in 2025 naar hun nieuwe pand. Per augustus 2024 start er een nieuwe basisschool: Enderun Hisar. De wens van het schoolbestuur is om in Bloemhof te kunnen starten, de mogelijkheden daarvoor worden onderzocht. In 2024 worden enkele renovatieprojecten afgerond, waardoor er in het gebied wat ruimte komt voor onderwijs.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

48

Johan Bogermanschool

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

49

Figuur 12 · Scholenkaart Feijenoord

De Nieuwe Haven

De Nieuwe Haven

Agnesschool

De Nieuwe Haven De Pijler

De Pijler De Wissel De Clipper

Nelson Mandela

De Schalm

Sterrenschool de Globetrotter De Globetrotter Katendrecht

Da Costaschool

De Globetrotter Katendrecht

Nelson Mandela

Heldringschool

De Gouden Griffel

Oranjeschool De Sleutel

Blijvliet Willem van Oranje - S. Loman

Bloemhof

Risala Pantarijn

De Bogermanschool Risala Willem van Oranje

Laurens Cupertino

Theresiaschool De Akkers

Pniëlschool

Vreewijkschool

BO BO dislocatie

Vreewijkschool De Mare De Mare

SBO SBO dislocatie Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

50

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

BOOR

Nelson Mandela

19AF00

Joubertstraat 7 Dislocatie: Christiaan de Wetstraat 118

Ja

256

BOOR

De Clipper

19BE00

Laan op Zuid 1362

Ja

259

PCBO

Oranjeschool

13RP00

Putselaan 184

Nee

206

PCBO

Da Costaschool

13YZ00

Johannes Brandstraat 3

Ja

150

PCBO

De Nieuwe Haven

13YZ01

Nassauhaven 433 Dislocaties: Nassauhaven 180 Prins Hendriklaan 22

Nee

222

PCBO

Vreewijkschool

14FC00

Groenezoom 156

Nee

196

PCBO

Johan Bogermanschool

14HU00

Stichtseplein 3

Ja

189

PCBO

Pnielschool

16UW00

Sandelingplein 25

Ja

243

PCBO

De Sleutel

16YB00

Putseplein 18

Ja

209

PCBO

Willem van Oranje

16YU00

Hendrick Croesinckstraat 36 Dislocatie: Zuidpolderstraat 63

Nee

177

RVKO

Agnesschool

17AP00

Persoonsdam 18

Nee

330

RVKO

Theresiaschool

17DF00

Strevelsweg 155

Ja

155

RVKO

Sterrenschool de Globetrotter

17DP00

Afrikaanderplein 5

Nee

202

RVKO

De Globetrotter Katendrecht

17DP01

Walhallaan 116 Dislocatie: Tolhuisstraat 107

Ja

504

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

51

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

BOOR

De Mare

18SV00

Grift 50 Dislocatie: Grift 40-42

Ja

668

BOOR

De Akkers

18TM00

Jagerslaan 15

Nee

178

BOOR

Pantarijn

18UM00

Dubbelstraat 6

Ja

159

BOOR

Bloemhof

18VF00

2e Balsemienstraat 14

Ja

123

BOOR

De Gouden Griffel

18VR00

Slaghekstraat 5

Nee

193

BOOR

Blijvliet

18WG00

Hillevliet 96

Nee

231

BOOR

De Schalm

18ZU00

Katendrechtsestraat 61

Ja

191

BOOR

De Pijler

24NX00

W.G. Witteveenplein 10 Dislocatie: Rijtuigweg 1

Ja

608

Stichting Interconfessioneel Basisonderwijs te Rotterdam en omstreken

De Wissel

24PB00

Spoorweghaven 174

Nee

348

SIPOR

Risala

31JX00

Hollandsestraat 74 Dislocatie: Overijsselstraat 49

Ja

565

PCBO

SBO Heldringschool

14XB00

Hilledijk 279

Nee

105

RVKO

SBO Laurens-Cupertino

16SM00

Bree 61

Ja

129

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

52

5.1.5

Hillegersberg-Schiebroek

Gebied Hillegersberg-Schiebroek scoort 137 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is ver boven de gemiddelde score van de stad. Het merendeel van de scholen in het gebied zal de komende jaren enige groei laten zien, enkele scholen blijven stabiel tot lichte krimp en een viertal scholen groeit substantieel (10% of meer). Kenmerkend voor het gebied is de grote variatie in de omvang van scholen, van kleine scholen tot scholen met ruim 700 leerlingen. Afgelopen periode zijn ook twee nieuwe basisscholen gestart: IBS Isra (Sipor) en de Verbazisschool WOW (RVKO). Voor de leerlingen in Hillegersberg-Schiebroek is het onderwijsaanbod evenwichtig te noemen. Het scholen­aanbod is voldoende gevarieerd en de scholen zijn een goede afspiegeling van de wijk. Er is nauwelijks uitstroom naar aangrenzende wijken of verder daarbuiten en de spreiding van de scholen is goed.

In Hillegersberg-Schiebroek zijn veel panden waarvan de bouwtechnische kwaliteit onvoldoende was in de afgelopen jaren vernieuwd en afgestoten. Een aantal projecten is nog in uitvoering onder het IHP 2020-2023 of wordt binnen dit nieuwe IHP opgestart.

Beschrijving aantal scholen en ruimtebehoefte In Hillegersberg-Schiebroek zijn 15 basisscholen (en 6 dislocaties), géén scholen voor speciaal basis­onderwijs, met in totaal ruim 32.700 m2 lesruimte. De ruimtebehoefte ligt een stuk lager. Er is dus sprake van overschot aan capaciteit in onderwijshuisvesting.

Ontwikkeling van de basisgeneratie In Hillegersberg-Schiebroek wonen per 1 januari 2023 4.684 kinderen in de basis­ generatie (4- tot 12-jarigen). Tot 2040 wordt een zeer lichte groei van de basis­generatie verwacht (+1,3%). In het vorige IHP werd nog uitgegaan van gemiddeld een lichte krimp in het gebied. In Schiebroek zal de groei het grootst zijn als gevolg van geplande woningbouw (ongeveer 700 woningen). De verwachte oplevering is nu 2034, dus voor het IHP 2024-2027 is dit te vroeg om mee te nemen.

Ontwikkeling van de scholen Er zijn twee scholen die nu onder de opheffingsnorm zitten, de Eduard van Beinum en de nieuw gestarte Verbazisschool WOW. Het aantal leerlingen van deze laatst genoemde school groeit wel.

Gebiedsontwikkelingen In Hillegersberg-Schiebroek zijn geen grootschalige gebiedsontwikkelingen aan de orde.

Conclusie Er is een overschot aan beschikbare lesruimte. Uitbreiding van het aantal scholen in dit gebied is daarom niet aan de orde.

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027 School

Adres

Bestuur

Kindcentrum Emma

Hilleniussingel 23

Stichting Opwijs

Kindcentrum Emma

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

53

Figuur 13 · Scholenkaart Hillegersberg-Schiebroek

St. Machaëlschool

Tuinstad

Eduard van Beinum St. Machaëlschool

Fatimaschool

Hildegaertschool Jacob Maris Goede Herderschool

Isra

De Wilgenstam Emmaschool

Emmaschool Emmaschool De Heijberg

Stephanusschool

WOW Verbazisschool

Tarcisiusschool Tarcisiusschool

De Bergse Zonnebloem

BO BO dislocatie

Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

54

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

RVKO

Sint Michael Basisschool

05DG00

Mahlersingel 9 Dislocatie: Bizetlaan 2

Ja

624

Stichting Opwijs

Goede Herderschool

11CJ00

Kastanjeplein 6

Ja

199

Stichting Opwijs

Hildegaertschool

01XU00

Debussylaan 11

Nee

394

Stichting Opwijs

Heybergschool Molenwiek

04TT00

Heijbergstraat 2

Nee

335

RVKO

Stephanusschool

05JC00

Asserweg 360

Ja

215

Stichting Opwijs

Kindcentrum Emma

10MZ00

Hilleniussingel 23 Dislocaties: Kerkstraat 41 Adriaen van der Doeslaan 15

Nee

367

Vervallen

BOOR

Montessorischool Tuinstad Schiebroek

17FY00

Abeelweg 225

Ja

306

BOOR

De Wilgenstam

17JH00

Meidoornsingel 120

Ja

200

BOOR

De Bergse Zonnebloem

17LO00

Elektroweg 18

Ja

405

BOOR

Eduard van Beinumschool

17MV00

Bizetlaan 2

Ja

133

BOOR

Jacob Maris-School

17NJ00

Jacob Marisplein 9

Nee

183

RVKO

Tarcisius-school

17TF00

Johan de Wittlaan 5-9 Dislocatie: Margrietstraat 15

Ja

353

Ja

RVKO

Fatimaschool

17TP00

Larikslaan 190 Dislocaties: Larikslaan 192 Vuurpijlstraat 27

Ja

730

SIPOR

IBS Isra

31PR00

Wilgenlei 149

Ja

208

RVKO

WOW Verbazisschool (Dislocatie van Minister Marga Klompéschool, hoofdlocatie Prins Alexander)

17RX01

Meerum Terwogtlaan 133-135

Nee

168

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

55

5.1.6

Hoek van Holland

Gebiedsontwikkelingen

Gebied Hoek van Holland scoort 121 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is ruim boven de gemiddelde score van de stad. De verwachte groei van het aantal leerlingen kan de komende jaren naar verwachting nog opgevangen worden op de huidige locaties van de drie scholen. Er is één gebouw waarvan de bouwtechnische kwaliteit onvoldoende is. Dit gebouw voor basisschool INOVA van Stichting BOOR was opgenomen in het IHP 2020-2023. Er is nog geen project opgestart vanwege de kleine omvang van de school. Deze school ligt onder de opheffingsnorm, maar moet behouden blijven omdat het de enige openbare school in het gebied is. Het bestuur gaat na wat bouwtechnisch nodig is om het gebouw van INOVA geschikt te houden voor het onderwijs.

In Hoek van Holland wordt een forse groei van het aantal woningen verwacht, van 1.000 tot 1.500 woningen. De start van de planvorming voor deze woningen is op z’n vroegst over enkele jaren. De eerste woningen worden pas enkele jaren daarna opgeleverd. Grote aantallen nieuwe woningen worden pas op lange termijn verwacht.

Het toekomstbeeld is dat er drie schoolgebouwen zijn in het gebied: op locatie van de Jozefschool, op de locatie van de Driemaster en op termijn een locatie in het nieuw te ontwikkelen gebied. Omdat op dit moment de plannen voor woningbouwontwikkeling nog onzeker zijn qua omvang en planning, wordt een nieuwe locatie in een volgend IHP opgenomen. Vooruitlopend op de woningbouwplanning gaan stichting BOOR en Kind & Onderwijs Rotterdam door met verkennende gesprekken over samenwerking tussen basisscholen INOVA en De Driemaster.

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027

Conclusie Er is een overschot aan beschikbare lesruimte. Uitbreiding van het aantal scholen in dit gebied is daarom nu niet aan de orde. Op termijn is dit wel aan de orde in het nieuw te ontwikkelen gebied.

Er zijn voor gebied Hoek van Holland geen investerings­projecten voorzien in de periode 2024-2027.

Beschrijving aantal scholen en ruimtebehoefte In Hoek van Holland zijn drie basisscholen (en één dislocatie), met in totaal ruim 5.600 m2 lesruimte. De ruimtebehoefte ligt een stuk lager, er is dus sprake van overschot in lesruimte.

Ontwikkeling van de basisgeneratie In Hoek van Holland wonen per 1 januari 2023 869 kinderen in de basisgeneratie (4- tot 12-jarigen). Tot 2040 wordt een forse groei van de basisgeneratie verwacht van 32,7%, met name door woningbouw in het oostelijk deel. Deze groei is terug te zien in groeicijfers van de drie basisscholen, die ook op korte termijn al meer leerlingen kunnen verwachten (circa 20%).

Ontwikkeling van de scholen Eén school, Inova, zit onder de opheffingsnorm. Basisschool De Driemaster groeit naar verwachting de komende jaren. De school heeft nu al een stukje medegebruik en heeft door de groei op korte termijn meer ruimte nodig.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

Jozefschool

56

Figuur 14 · Scholenkaart Hoek van Holland

Jozefschool De Driemaster

De Driemaster INOVA

BO BO dislocatie Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

57

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

Kind en Onderwijs Rotterdam

De Driemaster

07ZC00

Hoekse Hillweg 115 Dislocatie: Mercatorweg 155

Nee

365

BOOR

Inova

00DO00

Mercatorweg 155

Ja

101

RVKO

Jozefschool

16IL00

Planciusstraat 34

Nee

224

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

58

5.1.7

Hoogvliet

Gebied Hoogvliet scoort 97 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is iets onder de gemiddelde score van de stad. Door sluiting van de locaties Westpunt en Andries van der Vlerk zijn leerlingen herverdeeld over de overige basisscholen wat zichtbaar wordt in groei op alle locaties. Zichtbaar is ook dat de geplande woningbouw­ontwikkeling wat minder snel op gang komt dan eerder werd verwacht. Op alle scholen komt het merendeel van de leerlingen uit Hoogvliet. De bekende knelpunten in Hoogvliet zijn of worden aangepakt door lopende IHPprojecten en via aanvragen op het Huisvestingsprogramma. Vijf van de negen

basischoollocaties worden aangepakt in het kader van het IHP 2020-2023: twee locaties van Prisma, De Schakel, Zalmplaatschool en Plevier. Het aantal aandachts­ panden wordt zo verminderd. Het aantal kleine scholen in het gebied is hiermee teruggebracht van vier naar één.

Beschrijving aantal scholen en ruimtebehoefte In Hoogvliet zijn 9 basisscholen (en 1 dislocatie) met in totaal ruim 17.000 m2 lesruimte en 1 school voor speciaal basisonderwijs. De ruimtebehoefte is lager, er is dus sprake van overschot in lesruimte. Er is ook een aantal scholen met ruimtetekort, maar dat kan niet worden opgevangen met dit overschot.

Ontwikkeling van de basisgeneratie In Hoogvliet wonen per 1 januari 2023 3.175 kinderen in de basisgeneratie (4- tot 12-jarigen). Tot 2040 wordt een groei van de basisgeneratie verwacht van 24,2%. Hoogvliet Zuid groeit daarbij iets harder dan Hoogvliet Noord. Voor de basisgeneratie 12 tot 18 jaar geldt een groeiverwachting van 17%.

Ontwikkeling van de scholen Er zijn twee scholen die onder de opheffingsnorm zitten (Jacobusschool en de Tuimelaar). De afgelopen jaren zijn het Westpunt en Andries v.d. Vlerk gesloten.

Gebiedsontwikkelingen In Hoogvliet wordt de komende jaren nog een aanzienlijk aantal woningbouwprojecten uitgevoerd.

Conclusie Uitbreiding van het aantal scholen is in Hoogvliet niet aan de orde. Wel wordt daar waar nodig de beschikbare capaciteit uitgebreid. Hier is al een toekenning voor vanuit HVP en IHP 2020-2023.

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027 Er zijn voor gebied Hoogvliet geen investeringsprojecten voorzien in de periode 2024-2027.

De Plevier

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

59

Figuur 15 · Scholenkaart Hoogvliet

SBO Hoogvliet

De Notenkraker

t Prisma Sara Burgerhartweg t Prisma Tussenwater

De Schakel

t Prisma Tussenwater Het Middelpunt

De Plevier

Jacobusschool De Tuimelaar De Zalmplaat

BO BO dislocatie

SBO SBO dislocatie Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

60

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

PCBO

De Zalmplaat

10QX00

Aalreep 10

Ja

564

PCBO

Het Middelpunt

09YO00

Cromme Meth 70

Nee

348

RVKO

Jacobusschool

16KS01

Hesselingstraat 5

Nee

130

RVKO

De Schakel

16ZM00

Cloese 4

Ja

222

BOOR

OBS 't Prisma Tussenwater

19DN00

Nieuwe Wetering 251 Dislocatie: Heersdijk 15

Ja

379

BOOR

OBS 't Prisma Sara Burgerhartweg

19DN01

Sara Burgerhartweg 60

Ja

237

BOOR

De Notenkraker

19DQ00

Othelloweg 8

Ja

247

BOOR

De Tuimelaar

19DS00

Lengweg 146

Nee

179

BOOR

De Plevier

20KW00

Plevier 97

Ja

452

BOOR

SBO Hoogvliet

21HJ00

Othelloweg 8

Nee

81

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

61

5.1.8

IJsselmonde

Gebied IJsselmonde scoort 91 op de Sociale index van het Wijkprofiel. Dit is onder de gemiddelde score van de stad. In IJsselmonde wonen per 1 januari 2023 61.920 mensen. Een groei van 5,5% ten opzichte van tien jaar geleden (2013). Deze groei zien we ook terug in onderwijs­huisvesting. Bij een aantal scholen zien we dat het

schuurt. Veel vervangende nieuwbouw is al aangevraagd en sommige scholen werken nu met noodunits. De plotselinge sluiting van de Van Brienenoord­school (2023) geeft een extra uitdaging en ruimte voor (oud) IJsselmonde die onderzocht moet worden. De groei neemt in IJsselmonde alleen maar toe met de aanleg van Stadionpark waar op dit moment 4.500 nieuwe woningen gepland staan. Net als in Feijenoord zal dit invloed

Petrus Datheenschool

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

62

hebben op de basisgeneratie. Er wordt een nieuw scholencomplex voor voortgezet onderwijs gerealiseerd waar twee scholen, met zo’n 1.700 leerlingen, gehuisvest worden. Het project is al gestart, de oplevering is naar verwachting begin 2026.

Beschrijving aantal scholen en ruimtebehoefte In IJsselmonde zijn 14 basisscholen (en vier dislocaties), met in totaal 31.604 m2 lesruimte en één school voor speciaal basisonderwijs. Er is sprake van een overschot van beschikbare lesruimte.

Ontwikkeling van de basisgeneratie

Voorgenomen investeringsprojecten 2024-2027 School

Adres

Bestuur

Rotterdamse Schoolvereniging Zuid

Stuart Millpad 84

Stichting Rotterdamse School Vereniging

Paus Joannesschool

Stuart Millpad 82

RVKO

Meester van Eijck

Ruimersdijk 100

RVKO

Petrus Datheenschool

Biezenkreek 15

VVOGG

In IJsselmonde wonen per 1 januari 2023 6.110 kinderen in de basisgeneratie (4- tot 12-jarigen). Tot 2040 wordt een groei van de basisgeneratie verwacht van 15,9%.

Ontwikkeling van de scholen Er zijn twee scholen met een leerlingenaantal onder de opheffingsnorm. Recent is de Van Brienenoordschool gesloten en moesten 383 leerlingen een nieuwe school vinden. Verschillende scholen in IJsselmonde hebben een aanzienlijk aantal leerlingen opgenomen. De twee gebouwen van de Van Brienenoordschool blijven beschikbaar voor onderwijs. Op dit moment is nog onduidelijk welke scholen hierin gehuisvest zullen worden.

Gebiedsontwikkelingen In IJsselmonde is de volgende grootschalige gebieds­ontwikkeling aan de orde: Stadionpark/ Feyenoord City.

Conclusie Er is een overschot aan beschikbare lesruimte. Uitbreiding van het aantal scholen in dit gebied is daarom niet aan de orde. Uitzondering is Stadionpark, waar twee of drie nieuwe schoollocaties gepland zijn. De exacte locaties zijn nog niet bekend.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

63

Figuur 16 · Scholenkaart IJsselmonde

Van Brienenoordschool

Van Brienenoordschool

De Parel

De Regenboog

Meester Baars De Parel De Regenboog De Barkentijn Prinses Margrietschool

Prins Willem Alexanderschool Kindcentrum IJsselmonde

Petrus Datheenschool

KC IJsselmonde De Mare Rotterdamse Schoolvereniging Zuid

Mr. van Eijck

Paus Joannesschool Paus Joannesschool

CBS Beatrix

De Catamaran Het Open Venster

BO BO dislocatie

SBO SBO dislocatie Gymlocaties

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

64

Bestuur

School

BRINnummer

Adres

Eerder IHP project?

Leerlingen per oktober 2022

BOOR

De Catamaran

18WX00

Catullusweg 298

Ja

526

PCBO

Het Open Venster

04UT00

Catullusweg 11

Ja

247

Stichting Rotterdamse School Vereniging

Rotterdamse Schoolvereniging Zuid

07OL00

Stuart Millpad 84

Nee

193

PCBO

CBS Beatrix

09CV00

Herenoord 10

Ja

379

Vereniging Verstrekken BO op Reformatorische grondslag te Kootwijkerbroek en Rotterdam

Petrus Datheenschool

11VO00

Biezenkreek 15

Nee

88

PCBO

Prins Willem Alexanderschool

13HY00

Noorderhagen 80

Nee

274

PCBO

Prinses Margrietschool

13NA00

Sportlaan 80

Ja

241

PCBO

De Parel

14KK00

Molecatensingel 250 Dislocatie: Hoensbroeksingel 15

Nee

265

RVKO

Meester van Eijck

17AB00

Ruimersdijk 100

Nee

304

RVKO

Meester Baars

17CB00

Koninginneweg 228

Nee

371

RVKO

De Regenboog

17CM00

Gronsvelderf 105 Dislocatie: Molencatensingel 251

Nee

478

RVKO

Paus Joannesschool

17EA00

Stuart Millpad 82 Dislocatie: Elsschotstraat 9

Nee

497

BOOR

KC IJsselmonde

19BU00

Heindijk 20

Ja

339

BOOR

De Barkentijn

20FK00

De Haerestraat 17

Ja

158

BOOR

SBO KC IJsselmonde

20RV00

Heindijk 20/Oosterhagen 251

Ja

138

BOOR

Dislocatie De Mare (hoofdvestiging in Feijenoord)