[23bb008037] Bijlage behorende bij 23bb008013 over Nota Kapitaalgoederen
Tekst van het document
Opbouw areaal Het huidige areaal aan Parkeervoorzieningen van Rotterdam bestaat uit de volgende aantallen en soorten
In tegenstelling tot de vorige Nota Onderhoud Kapitaalgoederen (2019-2022) zijn in deze nieuwe Nota Kapitaalgoederen alle objecten van de parkeervoorzie
objecten (peildatum 2022):
ningen meegenomen. Nieuw in deze nota zijn de aan garageparkeren gerelateerde objecten en de daartoe
Soort object
Aantal (stuks)
Fietsenstalling
8
scanboxen op de scanauto meegenomen. Het opnemen
Fietstrommel
1140
van deze objecten en de daarbij behorende beheer- en
Fietsvlonder
60
Parkeerautomaat
695
behorende technische installaties. Daarnaast zijn ook de
onderhoudskosten, hebben als logisch gevolg dat het weergegeven totaal bedrag voor exploitatie en investering hoger zijn dan de vorige nota. In de voorgaande jaren zijn deze kosten nooit expliciet benoemd en inzichtelijk Stallings- en openbare garage
48
Parkeer- en P+R Terrein
8
gemaakt. In het budgetoverzicht zijn de personeelslasten meegenomen van de assetmanager, objectbeheerder en directe collega's die zorgdragen voor het onderhoud van
Scanbox
10
Tabel: areaal Parkeervoorzieningen.
de assets. De personeelslasten van toezichthouders en gastheren en gastvrouwen in de garages en fietsenstallingen zijn niet opgenomen7. Deze personeelslasten zijn niet toe te schrijven aan onderhoud en vallen onder de apparaatslasten van de afdeling Parkeervoorzieningen.
7 De kostprijsdekkende huur van het vastgoed is niet opgenomen in deze nota.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
66
Fietstrommels Conclusie parkeervoorzieningen: De kwaliteit van de objecten en het gehele areaal parkeervoor zieningen is operationeel en actueel. De objecten zijn in algemene zin als goed te betitelen. Met het huidige onderhoudsbudget en de opgenomen vervangingsinvesteringen, zoals benoemd in de
De fietstrommel is in het straatbeeld van Rotterdam ondertussen een veelvoorkomend verschijnsel. Dit object is een ovaalvormige ministalling die een oplossing biedt voor huishoudens zonder eigen berging. De gemeente voorziet hiermee in de behoefte van haar inwoners om fietsen in een veilig en afgesloten object te kunnen stallen.
Nota Vervangingsinvesteringen 2021, kan het huidige areaal onderhouden worden en blijven de
In de afgelopen vier jaar is het areaal fietstrommels
kernwaarden, zoals veiligheid, beschikbaarheid en
uitgebreid van 826 (peildatum 2019) naar 1.140 stuks in
wet- en regelgeving, gewaarborgd.
2022. De kwaliteit van het areaal is daarnaast verbeterd door de vervanging van gemiddeld 45 fietstrommels per jaar. Hiermee is het voornemen uit de vorige Nota
Fietsparkeren Het areaal Fietsparkeren omvat diverse objecten, te weten openbare- en buurtfietsenstallingen, fietstrommels en fietsvlonders. De afgelopen jaren is het areaal Fietsparkeren flink uitgebreid en ook in de toekomst zal het blijven groeien*. (*Coalitieakkoord 2022-2026 en Fietskoers 2025).
Fietsenstallingen
Onderhoud Kapitaalgoederen 2019-2022, 4% vervanging per jaar, ruim behaald. Om het areaal zo goed mogelijk te onderhouden en de conditie in kaart te brengen, worden er jaarlijkse controles uitgevoerd waarbij de algemene staat van de fietstrommels worden beoordeeld. Daarnaast worden de fietstrommels periodiek onderhouden en jaarlijks schoongemaakt.
De mobiliteitsvraag heeft in de afgelopen jaren gezorgd voor een forse toename van het areaal Fietsparkeren.
Conclusie: Het huidige areaal fietstrommels
Voorbeelden hiervan zijn de nieuwe openbare
scoort voldoende tot goed.
fietsenstallingen bij OV-locaties, zoals bij metrostation Capelsebrug, de fietsenstalling aan de Hoogstraat/Zijl in het centrum en de tijdelijke stalling aan de Lijnbaan. De komende jaren groeit het aantal fietsenstallingen
Kwaliteit Fietstrommels
verder, met onder andere stallingen bij P+R Kralingse
^
Zoom, de Centrale Bibliotheek en de Beursgallery. Met de uitbreiding van het areaal zal het onderhouds- en
-
3/
exploitatiebudget navenant toenemen. Naast de openbare fietsenstallingen voorziet Rotterdam, met buurtstallingen, in de behoefte van veilige en overdekte fietsparkeerplekken voor bewoners zonder berging.
| Nieuwstaat | Goed
í
| Voldoende 44/
M Matig
Conclusie: De bedoeling van de gemeente is om het aantal (buurt)fietsenstallingen uit te breiden
Tabel: kwaliteit fietstrommels.
daar waar de behoefte groot en de beschikbare openbare ruimte beperkt is. Er zijn in 2023 voldoende financiële middelen beschikbaar om aan de berekende exploitatiebehoefte te voldoen.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
67
Fietsvlonders
Parkeergarages en P+R-terreinen
Sinds 2015 zijn er op diverse parkeerplaatsen in de
Om de leefbaarheid en veiligheid van de binnenstad en
binnenstad tijdelijke fietsparkeerplaatsen gecreëerd
oude stadswijken te kunnen waarborgen, wordt er ook
door het plaatsen van zogeheten fietsvlonders in een
vanuit het nieuwe coalitieakkoord ingezet om bezoekers
parkeervak. Deze vlonders voorzien in de behoefte
van Rotterdam zoveel mogelijk te laten parkeren in de
aan meer fietsparkeervoorzieningen daar waar het
openbare parkeergarages en op de P+R-terreinen aan
plaatsen van fietsnietjes geen optie is. Een fietsvlonder
de randen van de stad. Hiermee wordt een belangrijke
is een houten of kunststof vlonder met vijf fietsrekken,
bijdrage geleverd aan de mobiliteitstransitie. Het aantal
waarop in totaal tien fietsen geplaatst kunnen worden.
parkeergarages en P+R terreinen van de gemeente
Deze objecten worden gedurende hun levenscyclus op
Rotterdam is in de afgelopen jaren dan ook uitgebreid met
verschillende locaties ingezet.
onder andere locatie P+R Noorderhelling (2022) en het in beheer en onderhoud nemen van P+R Beverwaard (2021).
Scanboxen In Rotterdam rijden scanauto's rond, die controleren of er betaald is voor het parkeren. De scanbox op de auto maakt onderdeel uit van het areaal van Parkeervoorzie ningen. De scanbox bevat de techniek en camera's om de kentekens, met foto's, te vergelijken met de gegevens in een database.
Een ander onderdeel dat bijdraagt aan zowel de mobiliteits- als energietransitie is de verdere uitrol van laadpalen in de openbare garages en bij de P+R-terreinen. In een groot deel van de openbare garages zijn inmiddels laadpalen aanwezig. Daar waar mogelijk en noodzakelijk wordt het aantal laadpalen verder uitgebreid. De benodigde infrastructuur en zaken als elektrotechnische verdeelinrichtingen worden hierbij meegenomen en zijn
Conclusie: Het onderhoud van deze scanboxen
opgenomen in het investeringskrediet ten behoeve van de
is binnen het huidige onderhoudsbudget
laadinfra in parkeergarages.
opgenomen en voldoende om de apparatuur gedurende de opgegeven levensduur te onderhouden.
Bij de uitbreiding van laadinfrastructuur en laadpalen in parkeergarages worden de landelijke en Europese voorschriften en richtlijnen gevolgd. Veranderende en nieuwe wet- en regelgeving is op dit punt een belangrijk item, waarbij met name veranderende inzichten en vereisten op het gebied van brandveiligheid in de toekomst kunnen zorgen voor bouwkundige of technische aanpassingen. Gezien precieze wijzigingen en nieuwe wet- en regelgeving en het effect op het huidige areaal nog niet bekend zijn, is dit niet meegenomen in het onderhouds- en investeringsoverzicht.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
68
Straatparkeren In het Coalitieakkoord 2022-2026 zijn de nieuwe gebieden benoemd waar betaald parkeren wordt ingevoerd. De uitbreiding betreft het resterende deel van de Esch, Wielewaal, Pendrecht, Zuidwijk, bedrijventerrein Charlois-West, Lombardijen en Groot IJsselmonde, waardoor het gehele gebied binnen de
In het exploitatiebudget zijn onder meer de huidige service- en onderhoudscontracten, het storings- en periodieke onderhoud, de energiekosten, schoonmaakwerkzaamheden en overige exploitatiekosten voor het beheer en de instandhouding van het huidige areaal opgenomen (prijspeil 2021).
ring betaald parkeergebied zal zijn. Verwacht wordt dat
Toekomstige uitbreidingen van het areaal door het
door deze uitbreiding het areaal parkeerautomaten zal
in beheer nemen van bijvoorbeeld nieuwe P+R
toenemen met zo'n 150 stuks. Uitbreiding van de betaald
locaties, fietsenstallingen en andere objecten zijn
parkeergebieden brengt ook een uitbreiding van de
niet meegenomen in het overzicht. De kosten voor
benodigde zone- en bewegwijzeringsborden met zich
het dagelijks toezicht en beheer in en nabij de
mee, om gebruikers te informeren over de dichtstbijzijnde
fietsenstallingen en parkeergarages, zoals de gastheren,
parkeerautomaat.
gastvrouwen en toezichthouders zijn niet opgenomen in
Om ook op lange termijn hoogwaardige dienstverlening
het exploitatiebudget.
aan de gebruikers te bieden, is het noodzakelijk om te blijven investeren in de nieuwste technieken. Het
Ontwikkelingen
huidige areaal parkeerautomaten heeft een gemiddelde
Onderdeel van de mobiliteitstransitie is de ontwikkeling
leeftijd van acht jaar, waarbij zo'n 80% ouder is dan
van meer fietsparkeervoorzieningen en de verschuiving
negen jaar (peildatum 2022). Het merendeel van de
van auto's op straat naar parkeergarages en P+R terreinen.
huidige parkeerautomaten wordt in de komende jaren
Daarnaast worden bestaande locaties waar mogelijk
(2023-2025) vervangen. Rekening houdende met een
uitgebreid en verbouwd, Een andere ontwikkeling is de
afschrijvingstermijn van tien jaar is het streven om
verdere uitrol van laadinfrastructuur en laadvoorzieningen
de komende twee jaar zo'n 550 parkeerautomaten te
in de gemeentelijke parkeergarages en op P+R terreinen.
vernieuwen, dit verloopt via het investeringskrediet zoals ook opgenomen in de Nota Vervangingsinvesteringen.
Risico's Door de uitbreiding van de laadinfra in de parkeergarages Budget Budget Parkeervoorzieningen
per jaar (mln.)
wordt er een grotere vraag naar energie neergelegd bij de netbeheerders. In heel Nederland is te zien dat netbeheerders stoeien met de verzwaringen en uitbreiding van netcapaciteit. Dit komt voor een deel door
5,0
de groei van het elektrische wagenpark in Nederland,
Vervanging (investeringen)
3,2
in bijvoorbeeld woonwijken en het bedrijfsleven.
Totaal
8,2
Onderhoud (exploitatie)
maar ook door de afschakeling van fossiele brandstoffen
Tabel: budget Parkeervoorzieningen.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
69
3.11 ľoezichtcamera's
Deze assetgroep bestaat uit vaste, bedrade en draadloze camera's. Het merendeel van de camera's is bevestigd aan gevels en portalen.
Kwaliteit areaal
Opbouw areaal Het huidige areaal aan Toezichtcamera's in beheer bij de
Kwaliteit van camera's kan in het algemeen als goed
gemeente Rotterdam bestaat uit de volgende aantallen en
worden beschouwd. De gemiddelde leeftijd van de
soorten objecten:
bestaande objecten is nog minder dan de helft van de technische levensduur. Als de huidige strategie (70% van camera's in komende tien jaar vervangen) voortgezet
Asset
Totaal (stuks)
Toezichtcamera's
448
wordt, functioneren de camera's optimaal. We inspecteren de toezichtcamera's jaarlijks. Eventuele schade (technisch of mechanisch) wordt direct hersteld. Het groot onderhoud is in principe de incidentele vervanging van een camera of
Tabel: areaal Toezichtcamera's (peildatum 2022).
onderdelen ervan.
Ontwikkelingen Conclusie: Er zijn in 2023 voldoende financiële
Het aantal camera's kan in de toekomst variëren. Dit is
middelen beschikbaar om aan de berekende
afhankelijk van bestuurlijke prioriteiten, lokale (overlast)
exploitatiebehoefte te voldoen.
situaties of van planontwikkeling, waarbij het areaal wordt geactualiseerd.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
70
Leeftijd en afschrijvingstermijn
Opgave 2023-2027
De veiligheidscamera's hebben een technische levensduur
Om het areaal in optimale conditie te houden is er
van vijftien jaar. Conform de gemiddelde leeftijd (vijf
jaarlijks onderhoud nodig. Het beschikbaar budget voor
jaar) van de bestaande camera's, wordt in de komende
de asset Toezichtcamera's is als volgt verdeeld over de
tien jaar circa 75% vervangen. De vervanging van de
verschillende onderhoudsbehoeftes:
camera's wordt verspreid over het jaar gepland, op basis Budget
van de leeftijd van de camera's. Hierdoor is de vervanging kostentechnisch en planmatig haalbaar. Aangezien het
Budget Toezichtcamera's
(mln.)
object veiiigheidscamera niet voorkomt in de vastgestelde afschrijvingstabel voor deze asset, wordt de afschrij vingstermijn van de meest relevante systemen (verkeer/
per jaar
Onderhoud (exploitatie)
0,2
Vervanging (investeringen)
0,1
Totaal
0,3
elektrische installatie) van vijftien jaar gehanteerd.
Tabel: budget Toezichtcamera's.
. r-jrfr Cr* -
I . V,
mÜSti
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
71
3.12 Afvalvoorzieningen İeÍ'ŵíI
; vt.
De assetgroep Afvalvoorzieningen bestaat uit de huiscontainers, rolcontainers bij flats, wijkcontainers en prullenbakken. De wijkcontainers worden in toenemende mate ondergronds geplaatst.
Opbouw areaal Het huidige areaal aan inzameimiddeien in beheer bij de gemeente bestaat uit de volgende aantallen en soorten objecten:
Assetgroep
Fractie
Halfverdiept
Ondergronds
Bovengronds
Totaal
Containers
Rest
834
3762
4597
Glas
76
571
647
OPK*
62
673
735
GFE**
346
346
Textiel
227
227 6552
Afvalbakken
9601
Tabel: areaal Afvalvoorzieningen (peildatum 2022).
* OPK is oud papier en karton. ** GFE zijn groente-, fruit- en etensresten.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
72
Kwaliteit areaal
Opgave 2023-2027
Containers worden jaarlijks gekeurd. Containers die in
Om het areaal in optimale conditie te houden is er jaarlijks
principe economisch afgeschreven zijn, maar technisch
onderhoud nodig. Het beschikbaar budget voor de asset
nog in orde en vooral ook nog veilig in gebruik, blijven
Containers is als volgt verdeeld over de verschillende
gehandhaafd. De beeldkwaliteit speelt daarbij een
onderhoudsbehoeftes:
ondergeschikte rol. Er zijn momenteel nog geen normen Budget
benoemd of vastgelegd voor containers. Wel wordt er gewerkt aan het bepalen van prestatie-indicatoren voor
Budget Afvalvoorzieningen
(mln.)
het bepalen van de opgave. De opgave wordt nu bepaald aan de hand van de lijst van onderstaande prioriteiten:
1. Veiligheid; 2.
Onderhoud (exploitatie)
2,1
Vervanging (investeringen)
4,8
Totaal
6,9
Tijdelijke bovengrondse containers vervangen door definitief ondergrondse;
3.
per jaar
Halfverdiepte containers vervangen door ondergrondse;
4.
Uitbreiding areaal containers;
5.
Beeldkwaliteit;
Tabel: budget Afvalvoorzieningen.
Ontwikkelingen Sinds een aantal jaar plaatsen we afvalcontainers voor groente-, fruit- en etensresten (gfe-cocons) voor bewoners van galerijflats, portiekwoningen en appartementen. Ook
6.
Innovatie;
7.
Beleid afval bij hoogbouw.
voor de komende jaren is de verwachting dat er nog meer GFE-cocons worden geplaatst. Als gevolg van de groei en verdichting van de stad ontstaat er een grotere capaciteitsbehoefte in de
De afschrijvingstermijn voor ondergrondse restafvalcontai-
buitenruimte waar er juist steeds meer claims op de
ners is tien jaar. Uiteraard worden containers die nog niet
beperkt beschikbare ruimte komen. Als gevolg hiervan
zijn afgeschreven, maar technisch niet meer in orde en/of
zal het areaal aan ondergrondse perscontainers gaan
onveilig in gebruik, waar mogelijk gerepareerd of vervangen.
toenemen om deze capaciteit te vergroten.
De jaarlijkse inspectie van de onderlossende containers is te beschouwen als de periodieke kwaliteitsschouw, met daarbij de nadruk op de technische aspecten van de containers.
Risico's Energie en materiaalprijzen zijn - door de huidige
Alle containers worden jaarlijks gekeurd op de veiligheid,
wereldpolitiek - zeer gevoelig voor prijsfluctuaties.
beeldkwaliteit is minder belangrijk. Een refurbished container
Het risico bestaat dus dat prognoses voor kosten sterk
kan naar verwachting zes jaar langer mee.
kunnen afwijken. De asset Inzamelmiddelen is zeer afhankelijk van staalprijzen, die juist op dit moment zeer
Voor prullenbakken geldt geen periodieke inspectie.
onvoorspelbaar zijn.
Onveilige of defecte prullenbakken worden gerepareerd of vervangen. Eventuele defecten worden bij het veelal wekelijks legen geconstateerd. Economisch afgeschreven prullenbakken worden niet automatisch vervangen. De beeldkwaliteit kan in dit geval wel aanleiding zijn voor het vervangen.
Conclusie: Er zijn in 2023 voldoende financiële middelen beschikbaar om aan de berekende exploitatiebehoefte te voldoen.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
73
Bijlagen
Bijlage 1: Dóórontwikkeling assetmanagement Doorontwikkeling assetmanagement Assetmanagement is de methodiek van beheer die
houden van 'assets' op korte en lange termijn. Met
in Rotterdam wordt toegepast. De methode helpt bij
de opkomst van het maatschappelijk verantwoord
het kiezen van de juiste maatregelen en zorgt dat de
ondernemen is de wereld' steeds centraler komen te staan:
budgetten worden ingezet waar ze het hardste nodig
wat heeft de Rotterdam nodig om ook in de toekomst een
zijn. De methode kijkt daarbij naar alle relevante
aantrekkelijke, gezonde en leefbare stad te blijven en hoe
maatschappelijke waarden (de 'kernwaarden voor
kunnen wij vanuit het beheer daaraan bijdragen? Dat is de
assetmanagement') en zoekt de juiste balans tussen
vraag waar het nu om gaat. Bij het sturen op waarde wordt
kosten, prestaties en risico's of kansen.
daarom gekeken naar zowel de kosten als de baten van keuzes of beslissingen.
Het sturen op waarde past in een bredere (internationale) ontwikkeling van assetmanagement door de jaren heen. Van oudsher lag de focus op het veilig en beschikbaar
Ontwikkeling assetmanagement
Situatie
Sterke groei
Economische tegenwind
Opkomst assetmanagement
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Motto
Bouwen, bouwen,
Mensen aan het
Wat assets nodig
Wat de wereld
bouw
werk
hebben
nodig heeft
1995-2010
2010 - ...
Tijd
1950 - 1980
1980 - 1995
Bron: conceptuele inspiratie AssetResolutions
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
75
Rotterdams waardenwiel Het Rotterdamse waardenwiel is onderdeel van het
gebruikers. Het vormt een breed strategisch kader voor het
maatschappelijk waardenmodel voor assetmanagement.
waardengestuurd beheer in Rotterdam. Het waardenwiel
Het laat zien hoe het beheer van de openbare ruimte
wordt in de komende jaren geïmplementeerd, waarbij de
waarde toe kan voegen aan de stad en haar
focus per assetgroep kan verschillen.
'į 0
f
. OOCLSTEIUNGCN .
ļ06llc.m«
oouo^
^^eíŕľí^oor
"•Ofsc®
^"ltóXe^uur ai V
1 «infris t»”9evirï9 Stimuleren van participatie
pMKVH
JSS bou^^ö* bare*
waarna de stad
Oef..•■..ra,.
nM»
kapitalen
^rbtndiog
‘Veert «Ml
ROUerrí «setsfc Wl M mam« •inn,..,,
»ron tor
^5Í ...O'”'
Onre assets bieöen extra kwaliteit
On/e assets ri)n robuust/
-"" ithriMCii -
'ĵ Ui Wmuttff, jrK tianeet
Hm
'1*w»E5’»
...I V.'
VIM
IttU
Opbouw van het Rotterdamse waardenwiel Eerste ring: de 6 kapitalen vormen de kern van het waardenwiel (de 'kapstok'). Tweede ring: hierin staan de bijbehorende Rotterdamse kernwaarden voor assetmanagement. Derde ring: toelichting op de kernwaarden. Vierde ring: de kernwaarden zijn vertaald in concrete doelstellingen. De kapitalen + kernwaarden + doelstellingen samen geven een goed beeld van waar het beheer van de stad Rotterdam voor staat.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
76
Bijlage 2: Begrippenlijst Areaal
BBV
In deze nota wordt uitgegaan van de arealen van de
Vanaf 2018 wordt onderscheid gemaakt tussen onderhoud
kapitaalgoederen zoals die in 2022 bekend zijn.
aan en vervanging van assets (aansluitend bij aangescherpte BBV-regelgeving in 2016). De nieuwe begrotingsregels van
Asset Een asset is een middel dat gebruikt wordt om een bepaalde doelstelling of waarde te realiseren. Voor de gemeente Rotterdam zijn het alle assets (bijv. bruggen, groenstroken en wegen) in de openbare ruimte, in eigendom en beheer bij de gemeente. Deze maken een
de BBV (Besluit Begroting Verantwoording) verplichten provincies en gemeenten om een onderscheid te maken tussen exploitatie en investering van kapitaalgoederen. In de Nota Kapitaalgoederen 2023-2027 worden de uitgaven aan kapitaalgoederen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut nu als volgt gecategoriseerd:
goed gebruik van de ruimte mogelijk en zijn daarom van waarde voor de stad.
- Exploitatie, bestaande uit uitgaven aan storings-, periodiek- en groot onderhoud.
Assetmanagement Assetmanagement is het vinden van een optimale balans
- Vervangingsinvesteringen, bestaande uit levensduur verlengende maatregelen of vervanging van de asset.
tussen risico's, prestaties en kosten voor het beheer van assets. Het vergroot de blik van het technisch beheer. Het
CROW
kijkt naar alle maatschappelijke waarden die een 'asset'
CROW is het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in
kan toevoegen aan de stad. Het beheer wordt daarbij
de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek.
programmatisch en waardegestuurd aangepakt met
Het CROW is het nationale kennisplatform voor
een langetermijnperspectief. Op die manier kan geld
infrastructuur, verkeer, vervoer en de openbare ruimte.
zo efficiënt mogelijk worden besteed, worden bewuste keuzes gemaakt en kunnen keuzes altijd goed worden verantwoord.
CROW-meetsystematiek De gemeente Rotterdam maakt gebruikt van de landelijke CROW systematiek. De stad is hierbij opgedeeld in rasters
Assetmanagementplan
van 100x100 meter. Dit zijn de meetlocaties. Het uitvoeren
Een assetmanagementplan omvat een beschrijving
van de metingen is door de gemeente belegd bij een
van het areaal, de beheerstrategie en maatregelen
onafhankelijk gespecialiseerd bedrijf. De medewerker
voor een bepaalde periode, de prestaties, de risico's en
voert binnen een meetlocatie verschillende metingen uit.
de financiële middelen. Voor de meeste Rotterdamse
Dit doet hij met behulp van beeldmeetlatten. We maken
assetgroepen zijn assetplannen opgesteld (juni 2019). In
onderscheid in 2 categorieën: schoon (bijvoorbeeld afval,
2023 wordt een groot aantal assetmanagementplannen
onkruid, uitwerpselen en graffiti) en heel (onderverdeeld
geactualiseerd.
in openbaar groen en wegen). In de begroting zijn normen opgenomen voor technische kwaliteit onderhoud wegen
Beeldkwaliteit
(85^.B) en beeldkwaliteit onderhoud groen (90^.B)
Naast technische kwaliteit is het belangrijk hoe de openbare ruimte eruitziet. Dit noemen we beeldkwaliteit.
De Rotterdamse Stijl
Vanaf 2019 is de gemeente Rotterdam gestart met een
Beheer en onderhoud van de openbare ruimte begint al
nieuwe landelijke methodiek voor het meten en monitoren
in het ontwerpproces. We willen dat de ruimte efficiënt
van de beeldkwaliteit. De beeldkwaliteit bepaalt in grote
en duurzaam wordt ingericht. Door gebruik te maken
mate de beleving van de ruimte; de beeldkwaliteit geeft
van de Rotterdamse Stijl, maar ook door goed rekening
weer in welke mate onderdelen in de openbare ruimte er
te houden met de techniek van het beheer en onderhoud
netjes en verzorgd uitzien.
en praktische ervaringen. Zowel in het ontwerp als bij de
Aan de hand van een meetlat wordt bepaald wat de 'staat van de straat' is. Het is een globale thermometer over hoe de openbare ruimte erbij ligt en doet geen uitspraak over de technische kwaliteit.
materiaalkeuze wordt rekening gehouden met duurzaam en aangenaam gebruik gedurende de gehele levensduur, waarvoor weerbaarheid en adaptiviteit de belangrijkste randvoorwaarden zijn. In 2023 komt er een update van het Handboek van de Rotterdamse Stijl.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
77
Exploitatie
van die relatie, ook niet zomaar gedekt worden met een
Het beheer en onderhoud gedurende de levensduur
hoge(-re) parkeeropbrengst. Daar is een expliciet besluit van
bestaat uit een aantal activiteiten:
college en raad voor nodig.
- Het inspecteren van de kapitaalgoederen;
Groot onderhoud
- Het uitvoeren van het periodiek onderhoud;
Grootschalige werkzaamheden die worden uitgevoerd
- Ingepland groot onderhoud;
wanneer de technische conditie van het te onderhouden
- Het storingsonderhoud aan de kapitaalgoederen.
object een bepaald minimum heeft bereikt en moet worden hersteld. Bijvoorbeeld het aanbrengen van een nieuwe
Functionele wijziging
deklaag op een asfaltweg. Dit soort onderhoud heeft een
Veranderen van een deel van de asset om de functie uit
lange terugkerende cyclus (vaak langer dan 5 jaar) en is
te breiden en/of in te perken. De aanleiding is vaak het
planbaar. Onderhoud is niet levensduurverlengend.
uitvoeren van groot onderhoud of het vervangen van een object. Voorbeeld hiervan is het omvormen parkeerplaatsen naar groen.
Investeringen met een maatschappelijk nut in de openbare ruimte Investeringen in de openbare ruimte die geen
Gebiedsgericht beheer
economisch nut opleveren (geen middelen genereren en/
Het geheel is meer dan de som der delen. Gebiedsgericht
of verhandelbaar zijn), bijvoorbeeld aanleg van nieuwe
beheer in plaats van objectgericht beheer betekent dat
wegen en parken.
assets niet als afzonderlijke objecten (verharding, groen, speelobject, lichtmast, bank, etc.) worden benaderd, maar dat het gaat om de assetcombinaties in een type gebied. Gebiedsgericht beheer vraagt om integraal assetmanagement en sturing op waarden. Dat vraagt uiteindelijk om maatwerk per gebied. Ieder gebied is
Kapitaalgoederen Goederen die gedurende meerdere jaren nut geven zoals wegen, gebouwen, bomen, bruggen, kademuren, lichtmasten, duikers, gemalen en riolen.
Kwaliteitseisen
immers anders. In de begroting van de gemeente Rotterdam (bron:
Gesloten financieringssystemen
wwwwatdoetdegemeente.rotterdam.nl Programma
De meeste assets worden gefinancierd uit de algemene
Beheer van de Stad) zijn KPI's opgenomen voor de
middelen van de gemeente. Bij een aantal assets is er
technische kwaliteit van verharding (CROW 85%B) en de
sprake van een gesloten systeem, waarbij de kosten in de
beeldkwaliteit van het onderhoud voor groen en schoon
basis worden gedekt via een heffing of leges. Dit geldt voor
(CROW 90roB).
de assets Begraven en cremeren en voor kapitaalgoederen waarvan gebruik wordt gemaakt door de afvalinzameling, de afvalvoorzieningen. En voor riool met rioolheffing en parkeren via de parkeertarieven/-leges.
Deze normen geven gemiddelde scores over de hele stad weer. Sommige locaties scoren een A en andere een C. Ook is het zo dat om een B te halen op de ene locatie meer inzet nodig is dan op een andere locatie (bijvoorbeeld in
In een situatie dat de kosten voor beheer en onderhoud
drukbezochte gebieden of vanwege omstandigheden voor
of vervanging toenemen, dienen de tarieven of heffing
goede groei van groen).
hierop aangepast te worden. Soms vindt het bestuur het onwenselijk om de leges of heffing hier (volledig) op aan te passen. In dat geval neemt de kostendekkendheid af en wordt het verschil tussen de opbrengsten vanuit de heffing of leges en de verwachtte kosten gedekt vanuit de algemene middelen. De parkeeropbrengsten hebben geen directe relatie met de kosten van de afdeling Parkeren en de daarbij ingezette parkeervoorzieningen. De opbrengsten zijn ook aanzienlijk hoger dan de gemaakte kosten. Eventuele hogere kosten
Beschikbaarheid van de vitale infrastructuur op bruggen en tunnels bedraagt minimaal 95^. (Erasmusbrug, Maastunnel) Straatsverlichting werkt voor minimaal 95% (conformlandelijke norm) Onderhoud groen heeft een gemiddelde beeldkwaliteit van 90% B Onderhoud verharding heeft een gemiddelde technische kwaliteit van 85% B
voor beheer en onderhoud kunnen, door het ontbreken
40 hectare bijenlandschap toegevoegd in 2026
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
78
Levensduur verlengende investeringen
Park-, plein- en strandmanagement
Dit zijn investeringen die worden gedaan voor een
Een organisatievorm of het instrument waarmee
bestaande asset. Deze investeringen leiden expliciet tot een
meerdere partijen gezamenlijk een bepaald doel of
substantiële levensduurverlenging van betreffende asset.
doelen (economisch, sociaal, natuur- of cultuurbehoud)
Bijvoorbeeld, het renoveren O vernieuwen naar de huidige
in de openbare ruimte proberen te bereiken, dat of die zij
maatstaven en normen) van een brug of bouwwerk. Het gaat
los van elkaar niet kunnen of willen bereiken. Denk aan
hier dus niet om (groot)onderhoud. Onderhoud dient om het
samenwerkingsafspraken tussen gemeente en externe
gedurende zijn levensduur actief in goede staat te houden.
partij (bijv. ondernemers, BIZ, politie, bewoners, stichting, etc.) Kenmerkend is het langdurig commitment bij een
Motie Sies 'Onderhoud nieuwe buitenruimte geregeld'
plek van de betrokken partijen.
Wijzigingen in areaal vinden dagelijks plaats, bij elke
Periodiek onderhoud
aanpassing in de openbare ruimte. Of het nu de aanleg is
Alle regelmatig terugkerende onderhoudsmaatregelen
van een nieuw park, de vervanging van de riolering, het
aan het object om het op een bepaald kwaliteitsniveau te
herinrichten van een straat, het planten van extra bomen
houden. Voorbeelden zijn maaien, vegen en kolken reinigen.
of het plaatsen van verkeerslichten. Jaarlijks wordt in de begroting en de jaarrekening inzicht gegeven in verwachte en gerealiseerde areaalwijzigingen met de daarbij behorende extra onderhoudskosten via de onderhoudsgevolgenregeling. De Onderhoudsgevolgenregeling is getroffen om dekking te garanderen bij areaaluitbreiding (motie 15bb9224 van 7 juni 2016, oftewel 'Motie Sies').
Plekmanagement als aanpak Bij plekmanagement staat het perspectief van de gebruiker(s) centraal. Dat kan bijvoorbeeld een bezoeker, ondernemer, bewoner, of instelling zijn. Bij de aanpak of benadering van de locatie houden we rekening met de fysieke en sociale eigenschappen. Maar ook stellen we de vraag: wat is er per seizoen, week en/of dagdeel
Nieuwe- of uitbreidingsinvesteringen
nodig? Plekmanagement is maatwerk en vraagt om een
Investeringen in nieuwe activiteiten of in de uitbreiding
gebiedsgericht beheer en een integrale blik.
van bestaande activiteiten. Bijvoorbeeld de aanleg van een nieuwe weg, respectievelijk het uitbreiden van en weg met 2 keer 1 rijstrook omzetten naar 2 keer 2 rijstroken.
Storingsonderhoud Reactief en correctief onderhoud om ad-hoc schades en afwijkingen aan assets te repareren. Hiermee
NEN
wordt de functionaliteit van de asset hersteld en
NEN is een afkorting die staat voor Nederlandse Norm.
verdere vervolgschade voorkomen. Kenmerkend van
Het Nederlandse Normalisatie-instituut wordt over het
storingsonderhoud is dat de werkzaamheden meestal
algemeen aangeduid met NEN. Dit instituut zet zich in voor
moeilijk te plannen zijn en niet uitgesteld kunnen worden
de ontwikkeling van normen, beheert en publiceert ze.
in verband met veiligheidsaspecten.
Onderhoud
Technische levensduur
Het uitvoeren van preventieve of corrigerende maatregelen
Het aantal jaren dat een asset daadwerkelijk meegaat
om een object binnen de levensduur in goede staat
voordat het geheel versleten of kapot is.
te houden of te brengen op een vooraf vastgesteld kwaliteitsniveau. Onderhoudskosten kunnen niet worden geactiveerd, maar komen rechtstreeks ten laste van de exploitatiebegroting.
Technische kwaliteit De technische kwaliteit is een belangrijk uitgangspunt voor het beheer en onderhoud van de stad. Om de veiligheid en toegankelijkheid te waarborgen is het
Onderhoudsgevolgen
regelmatig inspecteren van bijvoorbeeld bruggen, bomen,
Een areaalwijziging is een toe- of afname van
riolen en wegen van belang. Hoe deze inspecties zijn
het aantal kapitaalgoederen met bijbehorende
georganiseerd verschilt per asset en specifiek onderdeel.
kwaliteit en samenhangende onderhoudseisen.
Veel van deze inspecties zijn gebaseerd op wettelijk
Deze areaalwijzigingen hebben meestal financiële
normen en richtlijnen.
consequenties. Iedere vier jaar vindt herijking plaats van de Nota Onderhoud Kapitaalgoederen Openbare Ruimte. Deze nota is de check op de beschikbare onderhoudsmiddelen in relatie tot de dan aanwezige kwaliteit en de arealen in de openbare ruimte.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
79
Veilig en beschikbaar Het functioneren van de openbare ruimte is alleen mogelijk met goed beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen. De manier van beheren en de keuzes die daarbij worden gemaakt zijn afhankelijk van bestuurlijk vastgestelde ambities en de daarbij horende kwaliteit. De Rotterdamse ambitie voor de openbare ruimte is dat deze 'veilig en beschikbaar' moet zijn. Daar waar schoon en uiterlijk heel bepalend zijn voor de beleefde kwaliteit van de stad, zijn heel en veilig uitgangspunten voor het technisch beheer.
Vervangingsinvesteringen Investeringen om een asset met economische veroudering of slijtage te vervangen. Alle integrale rioolvervangingsprojecten, maar ook vervangingspro gramma's van specifieke kapitaalgoederen worden beschouwd als vervangingsinvesteringen.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
80
Bijlage 3: Kengetallen Kengetallen
Groot onderhoud
Kengetallen zijn een belangrijk fundament onder
De opbouw van kengetallen van (singulier) groot
de berekeningen van het uit te voeren onderhoud.
onderhoud. Deze activiteiten worden grotendeels via
Deze kengetallen zijn opgebouwd uit verschillende
langjarige raamovereenkomsten of aparte aanbestedingen
componenten de bouwsom, apparaatslasten en overige
verricht.
kosten zoals risicoreserveringen. Per component is er een percentage bepaald. De percentages verschillen per assetgroep en zijn mede bepaald door landelijke richtlijnen en nacalculaties.
Inspecties, periodiek onderhoud en storingsonderhoud De opbouw van kengetallen voor het uitvoeren van inspecties, periodiek onderhoud en storingsonderhoud,
Uitgangspunten kengetallen - Voor de berekening is uitgegaan van prijspeil 2021/2022. Op het moment van opstellen nota was nog
waar de activiteiten (voornamelijk) met raamcontracten worden verricht.
Raamovereenkomsten en maatwerk
geen duidelijkheid over prijsniveaus voor 2023. We zien daarnaast dat de prijzen sterk zijn gestegen, waarvan
Voor veel assets zijn de afgelopen jaren diverse (lang)
niet zeker is of deze aanhouden. De aanname is dat
jarige raamovereenkomsten voor onderhoud afgesloten
de jaarlijkse indexatie van budgetten voldoende is om
met (lokale) marktpartijen. Schaalgrootte biedt veel
prijsstijgingen op te vangen.
efficiency-voordelen. Binnen deze overeenkomsten wordt
- De kengetallen zijn, voor zover beschikbaar, gebaseerd op landelijke standaarden (CROW, DNR, SSK).
zoveel mogelijk gebiedsgericht gewerkt. Voor een aantal gebieden of assets zijn afspraken gemaakt
- Een all-in eenheidsprijs, apparaatslasten (planfase,
voor maatwerk en/of extra onderhoudsmaatregelen. Dit
voorbereiding en engineering, project-, contract- en
heeft vaak te maken met gebruikte speciale materialen
omgevingsmanagement), uitvoeringskosten (bouwsom)
bij aanleg. Of met de afspraken over de Rotterdamse
en risico-opslag.
Stijl of juist het afwijken hiervan. Denk bijvoorbeeld aan
- Apparaatslasten bestaan uit de inzet van Rotterdamse ambtenaren die direct betrokken zijn bij initiëren, programmeren, plannen, uitvoeren en borgen van de
het gebruik van natuursteen of speciale beplanting op bijzondere locaties. Deze afspraken zijn dan expliciet vastgelegd in het assetmanagementsysteem.
activiteiten aan de kapitaalgoederen. - In de kengetallen is NIET meegenomen: de inzet voor het veilig- en schoonhouden van de stad zoals handhaving, toezichthouding, reiniging, crowd-management en calamiteiten (zoals demonstraties).
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
81
Groot onderhoud De opbouw van kengetallen van (singulier} groot onderhoud. Deze activiteiten worden grotendeels via langjarige raamovereenkomsten of aparte aanbestedingen verricht.
Component
Kostenposten
Bandbreedte opslag C^)
Bron
Opmerking
Bouwsom
Materialen en
50-70
Nacalculatie
Het uitvoeren van
uitvoering
de onderhoudsactiviteiten
Apparaats
Beheeradvies
kosten
(Onderhoudsbehoefte,
CROW Publicatie
Programmeren)
145
Ontwerp/engineering
1-3
1-3
onderhoud Uitvoeringsbegeleiding
20-25
Nacalculatie /
DNR 2011
Voorbereiding en
(kosten%)
planning
Z CROW
Directie en toezicht
Publicatie 145 / Projectmanagement
1-3
Omgevingsmanage-
2-3
Nacalculatie
Communicatie /
ment Overige
Leges, verzekeringen,
Sturing
Participatie 1-5
SSK2015
sturing
Inspecties, periodiek onderhoud en storingsonderhoud De opbouw van kengetallen voor het uitvoeren van inspecties, periodiek onderhoud en storingsonderhoud, waar de activiteiten (voornamelijk) met raamcontracten worden verricht.
Component
Kostenposten
Bandbreedte opslag C^)
Bron
Opmerking
Bouwsom
Direcht + indirect
60-76
Nacalculatie
o.b.v. recente projecten
Apparaats-
Beheeradvies
1-3
kosten
CROW Publicatie 145
Ontwerp/Engineering
13-18
onderhoud Uitvoeringsbegelei-
6-8
DNR 2011
Onderzoek/Bestek/
(kosten%) /
Aanbesteding
CROW Publicatie
ding Projectmanagement
1-3
Omgevingsmanage-
1-3
Landelijke beheerkosten/ prognose
ment Overige
Overige kosten en
Directie en Toezicht
145 /nacalculatie
1-5
SSK 2015
risicoreservering
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
82
Bijlage 4: Vervolgopgaven De wereld is permanent in verandering. Dat geldt ook voor het beheer van Rotterdam. Daarom formuleren we in deze nota alvast een aantal vervolgopgaven voor de volgende Nota Onderhoud Kapitaalgoederen:
A. Het op poten zetten van een organisatie en aanpak van de regie op de ondergrond en bodem
D. Het opstellen van een assetbeheerplan voor de assetgroep Begraven en cremeren
Om te voldoen aan de Kamerbrief 'Water en Bodem
en cremeren', waarbij de arealen van de diverse assets
sturend' en om de diverse ondergrondse maatregelen
(zoals wegen, groen en kunstwerken en menseninzet)
Opstellen van een assetmanagementplan 'Begraven
om transities op het gebied van klimaat, biodiversiteit
binnen de assetgroep transparant inzichtelijk
en energie te realiseren is meer gemeentelijke inzet
worden gemaakt en aparte kwaliteitsafspraken
nodig. Om de gemeentelijke 'exploitatie en regie' op de
worden vastgesteld.
ondergrond invulling te geven, is structureel 0,5 mln/ jaar nodig voor extra capaciteit, onderzoek en extern advies. Hierbij willen we ook verkennen of ondergrond en bodem een aparte assetgroep moet worden.
E. Het implementeren van plekmanagement Bijzondere ontmoetingsplekken verdienen bijzondere aandacht. Voor het nieuw aan te leggen Rijnhavenpark en Hofbogenpark wordt een integraal beheer-,
B. Het doorontwikkelen van de assetgroep Openbare verlichting
onderhoud- en inzetplan opgesteld en gaan we plekmanagement implementeren.
Het in beeld brengen van het effect van digitaliseren en elektrificeren op de doorontwikkeling van de assetgroep Openbare verlichting naar een assetgroep van de Elektrische installaties.
F. Het implementeren van waardengestuurd beheer en het doorvertalen van het waardenwiel in assetmanagementplannen Het Rotterdams waardenwiel voor assetmanagement zal als strategisch kader in de assetmanagementplan-
C. Het opstellen van een business case groot onderhoud voor bomen
nen worden vertaald naar beheer en onderhoud van specifieke assetgroepen.
Het opstellen van een businesscase groot onderhoud voor bomen met inzicht in kosten en baten op de lange termijn. In tegenstelling tot andere assets hebben bomen in de eerste 30 jaar hoge kosten voor beheer en onderhoud. Daarna nemen deze kosten af en neemt de maatschappelijke waarde toe.
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
83
Bijlage 5: Assetmanagement documenten Nota Onderhoud
Nota Vervangings
Gemeentelijk
Assetmanagement-
Rioleringsplan
plannen
Kapitaalgoederen
investeringen
Openbare Ruimte
Openbare Ruimte
Hoe vaak
1x per 4 jaar
1x per 4 jaar
1x per 5 jaar
Continue
Tijdhorizon
0 tot 4 jaar
0 tot 10 /50 jaar
0 tot 5 jaar
0 tot 10 jaar
Scope S Beheer
Exploitatie
Investeringen
Financiële
Aanvraag middelen
Inzicht in ontwikkelingen
gevolgen
exploitatie
kapitaaisiasten
Exploitatie en
Exploitatie en
investeringen
investeringen
Rioolheffing
Inzicht in noodzaak, behoefte en ambitie
Aanvraag middelen investeringen (RIM) Beleid
Noodzaak op basis
Beleidsarm, technisch op
van inspecties en
basis van kengetallen
Beleidsrijk
Beleidsrijk, vertaling ambities, beleid en
assetplannen
uitvoering
Wettelijke
Verantwoordings
Onderdeel van de RIM
Wettelijk
plicht/
document voor de
(Rotterdamse investerings-
verplicht
plankader
Provincie, BBV en
monitor), BBV
Ambtelijk document
begroting Financiële
Geregeld
Geregeld en Indicatief
Rioolheffing
Indicatief
dekking
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
84
Colofon Tekst
Fotografie
Gemeente Rotterdam
Joep Boute, Rene Casteiijn, Eric Fecken, Gemeente Rotterdam, Sjors Ferreira Ribeiro Heijboer, Irene
Contactpersonen
Hoekstra, Rhaida Jansen, Jan van der Meijde,
- Nicole Borkens n.borkens@rotterdam.ni
Jan van der Pioeg, David Rozing, Peter Schmidt, Arjen-Jan
- Wiebe Oosterhoff wj.oosterhoff@rotterdam.ni
Kernteam Nicoie Borkens, Daisy van Eijck-Niiwik,
Stada, Hans Tak, Arnoud Verhey, Eddie Visser
Communicatie Ciémentine Muider
Joey de Lijster, Wiebe Oosterhoff, Esther Phiiipsen, Tony Pipping, Mozafar Said
Vormgeving Opschudders BV.
Assetmanagers en beheerders Civiele kunstwerken:
Drukwerk
Isabeiie van Steveninck, Howard de Bruin,
Veenman+
Jeroen Habers, Robert Aartsen, Ad Oskam, Rem de Tender, Riemer te Veide
Jaar van uitgave
Beeldende kunst en monumenten: Jaap Zijistsra
2023
Begraven en cremeren: Ton van Dam Wegen: Marins Hettinga, Arjan Oostra, Steven Bouman Groen en bomen: Liesbeth van Ommen-Koen, Jacco de Frei Speeivoorzieningen: Marins Hettinga, Nancy van Trigt Opperviaktewater: Robbert van der Kiippe, Tamara Labrovic-Hoogiand Verkeersinstaiiaties: Hans van Run, Hans Veit Openbare veriichting: Isabeiie van Steveninck, Peter Wijnands Parkeervoorzieningen: Ruud Timmers Toezichtcamera's: Gerben Piiie, Ton Frehe Afvaivoorzieningen: Edo Roidan Sanchez
Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2023 - 2027
85
Gemeente Rotterdam