[23bb007872] Bijlage 1 behorende bij 23bb007871 over Investeringspropositie ‘Publiek-private aanpak op werkgelegenheid via SIF-R’
Tekst van het document
Social Impact Fonds Rotterdam
Adviescommissie aanwending verkoopopbrengst Eneco
Rotterdam, 18 Oktober 2023
Onderwerp: Aangepaste investeringspropositie Social Impact Fonds Rotterdam.
I.
Inleiding
Dit investeringsvoorstel is eerder door de Adviescommissie aanwending verkoopopbrengst Eneco goedgekeurd en wordt om procedurele redenen opnieuw aangeboden. Het betreft een voorgestelde investering van C 2,5 mln. in het Social Impact Fonds Rotterdam (SIF-R). Met de ervaring van nu blijkt dat 'Werk' het belangrijkste thema is van de investeringen vanuit SIF-R. Om die reden wordt de investeringspropositie dan ook opnieuw aangeboden en wordt veranderd van "Publiek-private aanpak op schulden via SIF-R" naar "Publiek-private aanpak op werk via SIF-R". De strategie van het SIF-R is niet veranderd. Wel is door de praktijkervaring van de afgelopen 2,5 jaar meer informatie bekend geworden, welke we in deze aangepaste investeringsvoorstel zullen presenteren. Achtereenvolgens zullen wij behandelen in paragraaf: II. III. IV.
Samenvatting investeringsstrategie van SIF-R; Wat nu bekend is t.o.v. 2 Î4 jaar geleden; Conclusies rond eerdere aandachtspunten en de 3 uitgangspunten.
II.
Samenvatting investeringsstrategie SIF-R, met werk, armoedebestrijding en duurzaamheid als impact thema's
De strategie van het Social Impact Fonds Rotterdam bestaat uit: A. B. C. D.
Focus op de 3 grootste impact thema's van de stad Met 3 financieringsinstrumenten die maatwerk mogelijk maken Gericht op 3 soorten impact ondernemingen en Samenwerking met 3 partners binnen de Rotterdam Impact Coalitie
Cooperatie Social Impact Fonds Rotterdam U.A., Weena 792, 3014 DA Rotterdam
Deze investeringsstrategie is bij de vorige aanvraag uitgebreid beschreven en voor de volledigheid bijgevoegd in bijlage I. De realisatie van deze strategie in de afgelopen 3 Î4 jaar, wordt aan het begin van de volgende paragraaf "Wat nu bekend is t.o.v. 2 Î4 jaar geleden" uitgelicht.
Ad A) Focus op de 3 grootste impact thema's van de stad Het Social Impact Fonds Rotterdam is ontstaan na de oproep van de gemeente om middels publiek private samenwerking te werken aan de grootste maatschappelijke uitdagingen van de stad, zijnde: 1) Werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt 2) Creëren van kansengelijkheid en armoedebestrijding 3) Creëren van inclusieve (energie)transities
Deze thema's zijn sinds het ontwerp en de start van het fonds onveranderd. Alleen het derde thema, inclusieve (energie)transities, is ruimer toegepast opdat ook circulaire bedrijven die tevens werkgelegenheid creëren voor de doelgroep eronder vallen. Voor de goede orde: dit aangepaste investeringsvoorstel gaat dus om het "verhangen" van de investering van het thema schuldhulpverlening (kansengelijkheid en armoedebestrijding) naar werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Ad B) Met 3 financieringsinstrumenten die maatwerk mogelijk maken Als het creëren van impact op de 3 genoemde thema's de hoofddoelstelling is, binnen de kaders van bedrijfsmatige investeringen | financieringen, dan dient het financieringsinstrument te passen bij de ondernemingskarakteristieken en -levensfase. Om die reden werkt het fonds met 3 financieringsinstrumenten die bij succesvolle ondernemingen achtereenvolgens verstrekt kunnen worden: 1) Technische Assistentie leningen (C10-C50k) - hiermee worden in potentie kansrijke impact ondernemingen gefinancierd om aan alle vereisten voor een vervolg financiering te voldoen. Die financiering kan bijvoorbeeld gebruikt worden om de financiële administratie op orde te krijgen of een strategie, marketing en impactplan op te stellen. 50l^-70l^l Van deze gelden voor deze leningen komt van donaties of subsidies, waardoor een hoger risico gelopen kan worden; 2) Seed financiering (50-250k) - deze vorm van financiering is gericht op ondernemingen die de proof-of-concept-fase voorbij zijn maar nog vóór operationele winstgevendheid zitten. Met deze financiering kan een onderneming doorgroeien naar de laatste fase van venture capital financiering. Veelal bestaat de financiering in deze fase uit converteerbare leningen.
3) Venture Capital Financiering (150k - 0,95 mln.) - bij venture capital financiering gaat het om groeifinanciering van bewezen impact ondernemingen. De onderneming is al geruime tijd bekend bij management van SIF-R of heeft een duidelijke track record opgebouwd. Vormen van financiering zijn eigen vermogen, combinaties van eigen vermogen en (achtergestelde) leningen alsook converteerbare leningen. De structuur van de financiering is altijd zo opgebouwd dat, bij succes van de onderneming, SIF-R ook financieel mee profiteert.
2
De verwachte verdeling van de portefeuille over de 3 instrumenten
Euro's x 1000 inzicht van het risicoprofiel van het fonds. Meer dan 75% van het TA 500 fonds wordt verwacht te worden geïnvesteerd met venture capital Seed 1.500 financiering in impact ondernemingen die al een bewezen track VC 7.500 record hebben. Dit komt ook naar voren in het profiel van de 3 Totaal 9.500 soorten impact ondernemingen waarop geïnvesteerd wordt (zie volgende paragraaf). is zoals weergegeven in de tabel hiernaast en geeft een beter
57 1670 7970 100%
Ad C) Gericht op 3 soorten impact ondernemingen Het SIF-R investeert in 3 type impact ondernemerschap: 1)
Impact ondernemingen in Rotterdam die verder willen groeien - het ecosysteem van impact ondernemerschap bouwen in Rotterdam is samen met de partners van de Rotterdam Impact Coalitie een hoofddoel. Daar hoort het investeren in deze groep van ondernemingen bij. Inmiddels zijn 136 impact ondernemingen geïdentificeerd. Deze groep is over het algemeen nog vrij jong;
2) Succesvolle impact ondernemingen naar Rotterdam laten uitbreiden; Er zijn succesvolle impact ondernemingen elders in Nederland ontstaan die verder willen uitbreiden naar Rotterdam en aanvullend zijn op de 3 impact thema's. Samen met de partners in de Rotterdam Impact Coalitie worden deze ondernemingen gescout en uitgenodigd naar Rotterdam uit te breiden. Het fonds kan dan investeren en kiest er dikwijls voor dat op holding niveau van een dergelijke impact ondernemingen te doen opdat risico's gediversifieerd worden. De eerste investeringen uit deze groep zijn gerealiseerd. 3) Reguliere Rotterdamse bedrijven die met hulp van SIF-R meer impactvol willen gaan ondernemen Als we de grootste maatschappelijke uitdagingen van de stad willen aanpakken dan zal naast impactondernemers ook het reguliere bedrijfsleven geïnspireerd en gefinancierd dienen te worden om meer impactvol te gaan ondernemen. In 2024 gaat de Rotterdam Impact Coalitie breed inzetten op het bereiken en inspireren van deze ondernemersgroep waar uiteindelijk het volume in de impact vandaan moet komen. Vanuit risicoprofiel gezien is ook dit een ondernemingsgroep met een lager risicoprofiel omdat het al om bestaande, bewezen bedrijven gaat die enkele bedrijfsprocessen aanpassen om meer impactvol te gaan ondernemen. De verwachting is dat de uiteindelijke portefeuille van het C 9,5 mln.
fonds het overgrote deel van het geld in succesvolle sociale ondernemingen die naast in Rotterdam, Nederland-breed actief zijn, alsook het reguliere Rotterdamse bedrijfsleven dat meer impactvol onderneemt. Qua aantallen zal de groep Rotterdamse impact ondernemingen meer dan 1/3 van de portefeuille vertonen.
3
Ad D) Samenwerking met 3 partners binnen de Rotterdam Impact Coalitie Binnen de Rotterdam Impact Coalitie werkt SIF-R samen met: 1) Gemeente Rotterdam - op het gebied van beleid, subsidies voor (impact) ondernemingen, innovaties om impact ondernemerschap te stimuleren, vestigingsmogelijkheden, (co financiering van impact ondernemingen; 2) Stichting Voor Goed - op het gebied van het bouwen van het ecosysteem van impact ondernemerschap en kennisdeling. Tevens hebben zij een makelaarsfunctie in het koppelen van kennis, ervaring en kapitaal in de stad. Zij brengen regelmatig leads aan bij SIF-R en SIF-R neemt regelmatig deel aan workshops waarbij kennis- en ervaring wordt gedeeld; 3) Thrive Institute - op het gebied van impact onderzoek en -activatie. Impact creëren door ondernemingen is relatief nieuw en vereist daarom continue onderzoek alsook activatie onder de stakeholders in de stad.
De Rotterdam Impact Coalitie is inmiddels landelijk bezien een unieke samenwerking die toonbaar resultaat in de stad Rotterdam laat zien en inmiddels de interesse uit andere steden in het land trekt.
III. Wat is er nu bekend/veranderd t.o.v. 2,5 jaar geleden Ten opzichte van het eerdere voorstel zijn inmiddels ervaringscijfers bekend, die we hieronder kort noemen en daarna toelichten: i. ii. iii. iv. v. vi. vii.
Impact wordt gerealiseerd, gemeten en is groeiende met de jaren Ervaring leert dat meer dan 70% van de investeringen 'werk' betreffen Op werk is een specifieke investeringsstrategie ontwikkeld die zich ook laat meten in impact Kansen voor West (EU-gelden) heeft een subsidie van E 2mln verstrekt aan SIF-R op het thema arbeid, groen en digitaal Een gedegen governance structuur met toezicht door investeerders en RvT en rapportages aan investeerders functioneert al 3 jaar Onderzoek vanuit de gemeente naar de managementkosten wijst uit dat dit marktconform is en ook in lijn met de kosten als de gemeente het zelf zou doen Financieel model van het fonds wijst uit dat investeerders bij een C 9,5 mln. fonds met grote zekerheid hun geld terugkrijgen
Ad i) Impact wordt gerealiseerd via de portfoliobedrijven, gemeten en is groeiende met de jaren Portfolio bedrijven en leads De strategie heeft de afgelopen 3 Î4 jaar geleid tot een portefeuille van 13 impact ondernemingen per 30/06^23 actief in de stad Rotterdam. In de taartdiagrammen wordt duidelijk hoe deze investeringen classificeren over de verschillende onderdelen van de strategie.
4
Deals
Soort onderneming
31/12/2022
30/06/2023
10
13
C Commitments
2215K
2568K
C Uitboekingen
1485K
2096K
Aantal deals
# Rotterdams sociale onderneming # Succesvol sociaal naar Rotterdam # Regulier bedrijfsleven meer sociaal
Impactsoort Type financiering
0 Venture Capital 0 Seed Capital 0 Technical Assistance
0 Werk 0 Armoedebestrijding 0 Inclusieve transities
Grafieken behorend bij Deals per 30/06/2023. Buitenste ring: stand per 30/06/2023. Binnenste ring: stand per 31/12/2022.
Bij soort ondernemingen is te zien dat momenteel in de portefeuille het percentage Rotterdamse impact ondernemingen 55% is, Succesvolle impact bedrijven naar Rotterdam 2^ en regulierbedrijfsleven meer impactvol 24%. De verwachting is dat als de portefeuille groeit het percentage van de laatste 2 categorieën stijgt. De typen financiering zijn momenteel 62% Venture Capital, 24% Seed Capital en 14% Technische Assistentie leningen. Over tijd zullen de TA-leningen verdwijnen en zullen ondernemingen doorgroeien naar Seed en Venture Capital, waardoor het verwachte investeringsbedrag in Venture Capital boven de 70% uit zal komen. Bij impactsoort is te zien dat werk het hoofdthema is met een aandeel van 74% en armoedebestrijding met 26% ook nog altijd aandacht heeft. Er zijn investeringen gedaan in circulaire bedrijven die ook onder inclusieve transities zouden kunnen vallen, maar omdat ze zich eveneens op werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt richten zijn ze daaronder gekwalificeerd.
5
Ook de pijplijn toont aan dat de strategie voorwaarts nog verder gestalte krijgt. Soort onderneming 9 Rotterdamse sociale onderneming 9 Succesvol sociaal naar Rotterdam 9 Regulier bedrijfsleven meer sociaal
31/12/2022
30/06/2023
2650K
1100K
Aantal leads
C Investeringsvraag
Fase per 31/12/2022 Fase per 31/06/2023
E: 85vo D: 1507oC:
Ũ
.!.
Impactsoort
Type financiering 9 Venture Capital 9 Seed Capital 9 Technical Assistance
9 Werk 9 Armoedebestrijding 9 Inclusieve transities
Grafieken behorend bij Leads per 31/06/2023. Buitenste ring: stand per 31/06/2022. Binnenste ring: stand per 31/12/2022.
Ook de gekwalificeerde pijplijn aan ondernemingen (4 leads per 30/06) laat zien dat Venture Capital financiering en het thema Werk dominant zijn. Na 30/06 hebben we weer meer leads onder succesvolle impactbedrijven die willen uitbreiden naar Rotterdam gekregen.
Gerealiseerde impact 2020-2022 De gerealiseerde impact over de jaren 2020-2022 hieronder inzichtelijk gemaakt.
Totale sociale en economische impact SIF-Rotterdam
Cumulatief aantal mensen opgeleid
Totale EBITDA omzet (in ĩxi.c
Aantal ondernemingen
Cumulatieve uitstroom naar werk
Cumulatieve uitstroom naar een vervolgopleiding
6
Bijgaande overzicht laat de economische en werk gerelateerde impact zien van de portefeuille bedrijven in de jaren 2020 t/m 2022. Van de economische indicatoren zijn de verwachtingen voor 2023 opgenomen. De omzet stijgt elk jaar en wel harder dan het aantal ondernemingen. De EBITDA (Earnings before interest, tax, depreciation and amortisation) is tot nu toe negatief geweest, wat een kenmerk is van jonge, groeiende bedrijven. In 2023 wordt verwacht dat de EBITDA positief wordt conform de nagestreefde investeringsdoelstelling. Met gepaste trots vermelden we dat de portefeuille bedrijven tot nu toe in staat zijn geweest 623 mensen op te leiden, 339 uit te laten stromen naar werk en 32 naar een vervolg opleiding. De jaarlijkse groei zal doorzetten doordat het aantal portefeuille bedrijven groeit alsook de bedrijven zelf groeien. Hieronder wordt in detail op de impactcijfers in gegaan alsook op de impact op kansengelijkheid en armoedebestrijding. Het impactrapportageformat en systeem is samen ontwikkeld met Impact Centre Erasmus en Impact House (Grant Thornton).
Sociale impact 2022 Tabel 1: Werk Sc Opleiding
In 2022 hebben ze 434 boxen verhuurd ín Nederland. Dat is een stijging van 28‘îĥ ten
Aantal mensen opgeleid
opzichte van 2021.46‘ĩĥ van deze boxen kwam terecht bij scholen in Rotterdam, waarvan 23‘Ŵ in de vier armste wijken van Rotterdam (zie tabel 2).
Uitstroom: verwolgopleid ing Uitstroom: naar werk ot in dienst/detachenng
Werk fit Opleiding We hebben momenteel vier ondernemingen ín portefeuille die als doel hebben om mensen een betere positie in de arbeidsmarkt te geven. Dit zijn Beroepentuin, Mama
Tabel 2: Kansgelijkheid
2020
2021
2022
cumulatief
93
121
147
n*
Aantal scholen in Rotterdam (96 tov NL)
54 (5896)
52 (439b)
52 (3596)
Aantal scholen in 4 kwetsbare wijken R'dam (9b tov R'dam totaal)
Aantal scholen in NL
Taxi, Flexcraft Young Up en Kaapse Brouwers. Bouwerswerkplaats is niet meegenomen, omdat de investering in deze onderneming is afgerond.
23 (4396)
26 (5096)
25 (489b)
"t
Aantal boxen 21st century skills verhuurd aan scholen in NL
241
340
434
1.015
doorgestroomd naar een opleiding bij een derde partij (zie grafiek2 op de vorige pagina).
Aantal boxen 21st century skills verhuurd aan scholen in R'dam (96 tov NL)
164 (6896)
187 (559b)
201 (4696)
552 (549b)
We zien ook een toename in het aantal mensen dat uitstroomt naar werk ten opzichte
Aantal boxen 21st century skills verhuurd aan scholen in 4 kwetsbare wijken R'dam (96 tov R'dam totaal)
70 (4396)
86 (4696)
99 (4996)
255 (4696)
Schatting: aantal kindjaren dat 21st century skills onderwijs is gegeven in NL *
27.900
36.300
44.100
108.300
Schatting: aantal kindjaren dat 21st century skills onderwijs is gegeven in R'dam (96 tov NL)
16.200 (5896)
15.600 (439b)
15.600 (359b)
47.400 (4496)
Schatting: aantal kindjaren dat 21st century skills onderwijs is gegeven in 4 kwetsbare wijken R'dam (96 tov R'dam totaal)
6.900 (4396)
7.800 (509b)
7.500 (4896)
22.200 (4796)
Er zijn in 2022 meer mensen opgeleid doorde sociale ondernemingen dan in 2021 (zie grafiek l op vorige pagina). Ook zien we een stijging in het aantal mensen dat is
van 2021, van 75 naar lil (zie grafiek 3 op de vorige pagina). Hieronder vallen mensen die: l) uitgestroomd, 2) gedetacheerd zijn en 3) werken bij de sociale onderneming zelf.
Werk - Kansgelĩjkheid Eén van onze portefeuilleondememĩngen, namelijk Maakotheek, draagt bij aan kansengelijkheid voor leerlingen van basis- en voortgezet onderwijs. Zij ontwikkelen maakboxen voor Wetenschap A Technologie onderwijs waarmee leerlingen 21st century skills ontwikkelen.
* De berekening van het aantal kindļaren is ook historisch aangepast aan dehandvon nieuw inzicht, waarbij er gerekend wordt meteen gemiddelde van 300 leerlingen per school.
SIF-R | Impactrapportage 2022
7
Armoedebestrijding In de portefeuille van SIF-R zitten twee ondernemingen diezich richten op bestrijding
Doelstelling: Ontwikkelen van oplossingen voor schuldenproblematiek via ondernemingen
van armoede, namelijk Buddy Payment en Oppepper Lokaal.
-
Bereik onder mensen metfinanciele zorgen vergroten via sociale ondernemingen
Bij Buddy Payment zien we een stijging van het aantal gebruikers. Aan het eind van 2022
*
Gerichte investeringen in ondernemingen die instrumentarium ontwikkelen om
zijn er 1662 actieve deelnemers. Doordeapp hebben mensen beter inzicht in hun
*
Meer mensen met financiële zorgen kunnen helpen in kortere tijd en op
die werk bieden;
financiën en zijn meer deelnemers in staat om hun vaste lasten te betalen ook bij
efficientere manier door 1) Bereik te vergroten via sociale ondernemingen
tegenslag. Van de mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, blijkt het
2) Instrumentarium ter ondersteuning te ontwikkelen vía (impact)
overgrote deel financiële zorgen te hebben, wat goed functioneren in een baan in de weg
ondernemingen.
staat. Oplossingen als de Buddy app kunnen daarbij assisteren. Op pagina 17 vindt u een samenvatting van het onderzoek dat Buddy Payment liet doen naar de werking van de app.
Tabel 4: Schuldpreventie
2022
Gebruikers met actieve bankkoppeling
1652
Gebruikers in 'regularmode'
Oppepper Lokaal is in 2021 gestart als pilot voor verbeterde schuldhulp in de wijk.
1018
Het team van Oppepper bereikt mensen met schulden die de gemeente nîet bereikt
Gebruikers in 'recovery mode'
350
Inmiddels is het één van de ondernemingen die meedoet in het prestatiecontract op
Gebruikers in 'shortagemode'
294
schuldhulp (zie verder). Oppepper heeft samen met het SIF-R team de blauwdruk
'Regularmode': gebruiker heeft voldoende saldo om het volledige maandbudget te dekken, na aftrek van vaste lasten Recoverymode gebruiker heelt voldoende saldo om de voste losten te betalen, maar onvoldoende om het volledige maandbudget te dekken Shortage mode1: gebruiker heeltonvoldoende saldo om de verwachte vaste lasten te betalen
geleverd voor het prestatiecontract schuldhulp (zie tabel 3 en pagina 21).
Tabel 3: Schuldhulp
2021
2022
Cumulatief
20
25
45
In september 2021 is de eerste TA Investering gedaan Totaal aantal mensen bereikt met additionele schuldhulpverlening Aantal mensen bereikt: niet-wi/lers
10
9
19
Aantal mensen bereikt niet-kunners
10
14
24
0
2
2
Overig
In tabel 4 zien we de cijfers van 31 december2Û22. Er was een toename van het aantal mensen in 'recovery mode' en ‘shortage mode: Het vermoeden is dat dit komt doordat mensen meer gefd uitgeven in december. De verwachting is dot deze aantallen volgend kwartaal weer afnemen en het aantal mensen in 'regular mode' weerzal toenemen.
SIF-R | Impactrapportage 2022
Ad ii) Ervaring leert dat meer dan 70^i van de investeringen het thema werk betreffen Als investeringsfonds is bij een strategie op meerdere impactthema's altijd te bezien wat de markt gaat vragen. Het blijkt dat meer dan 70^ van de investeringen en leads zich op het thema werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt actief is. Onze verklaringen hierbij zijn dat : 1)
Dit een van de meest prangende vraagstukken van de stad is, waardoor veel impact ondernemers zich inzetten voor de verschillende doelgroepen, waaronder alleenstaande moeders, ex-gedetineerden, statushouders; 2) In de markt van inclusieve transities, waaronder energie, circulariteit, duurzaamheid, digitalisering, zijn dikwijls praktisch geschoolde mensen nodig om de transities te realiseren, oftewel "werk". 3) De schuldhulp markt nog een hele jonge markt is, gefragmenteerd en eigenlijk alleen de gemeenten Z kredietbanken als potentiële klanten kent. Het blijkt nog een lastige markt voor impactondernemers, waardoor het aantal investeerbare aanvragen beperkt is.
Dit is tevens een reden om het thema van de aanvraag te verhangen van schuldhulp naar werk.
8
Ad iii) Op werk is een specifieke investeringsstrategie ontwikkeld die zich ook laat meten in impact In de vorige aanvraag is de investeringsstrategie op schuldhulp in detail gepresenteerd, wat we hieronder zullen doen voor het thema werk.
Investeringsstrategie op Werk - een combinatie van investeren, programma's en resultaatbetalingen 1) SIF-R investeert in impact ondernemingen die innovatie en versnelling brengen in het scholings-, opleidings- alsook werkbegeleidingsproces en daarmee bijdragen aan het bereiken van meer Rotterdammers (op weg) naar duurzaam werk. 2) Organiseert programma's op het thema "Werk": a. Ronde tafels op werk voor impact ondernemingen uit de stad die actief zijn met het thema Werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Middels deze tafels wordt samenwerking gestimuleerd, kennis en ervaring uitgewisseld alsook koppelingen gemaakt met partners uit de stad; b. Werk in de wijk om impact ondernemingen uit de stad te koppelen aan grote organisaties in de stad die lokaal, sociaal en duurzaam willen inkopen (w.o. gemeente, ziekenhuizen, scholen, opleidingsinstituten, woningbouworganisaties) 3) Betaalt voor resultaat op impact aan impactondernemers voor duurzame banen, als tegemoetkoming in de kosten van opleiding en begeleiding van deze mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De gemeente heeft hiertoe een contract met de door SIF-R geïnitieerde Stichting Resultaatfinanciering die de administratieve afhandeling verzorgt.
Middels deze investeringsstrategie op Werk wordt: -
-
Impact gewaardeerd, beprijsd en betaald (Zie punt 3) Wordt het ecosysteem verder versterkt (Zie punt 2): o Tussen de impactondernemingen (kennis en ervaring) alsook o Met de grotere organisaties in de stad (verkoop) Worden impact ondernemingen met een gezond bedrijfsmodel, mede inhoud gegeven door de twee punten hierboven, gefinancierd door SIF-R.
In het eerste deel van deze paragraaf is al uitgebreid stil gestaan over de gerealiseerde impact op het gebied van o.a. werk. Deze impact zal naar verwachting exponentieel groeien omdat zowel het aantal ondernemingen in de portefeuille groeit alsook de bedrijven en hun bijgaande impact groeien.
Ad iv) Kansen voor West (EU-gelden) heeft een subsidie van E 2mln verstrekt op het thema arbeid, groen en digitaal In juni 2022 heeft Kansen voor West een subsidie verstrekt van E 2,0 mln. aan het SIF-R op de thema's arbeid, groen en digitaal. Het betreft een subsidie uit de EFRO gelden van de Europese Unie. Deze specifieke Kansen voor West regeling vereiste 30% cofinanciering, wat inhoudt dat de investeerders in het fonds E 0,86 mln. dienden te co-investeren, wat ook is geschied.
9
Het is een subsidie die revolverend ingezet dient te worden. Bij terugbetaling van de gelden dient deze opnieuw ingezet te worden conform de doelstelling al dan niet in een vervolg fonds op SIF-R. De subsidie kent ook een verliesgarantie op deal niveau, wat inhoudt dat als op een investering verlies wordt geleden tot 70% wordt afgedekt door de subsidie van Kansen voor West. Dit brengt een significante risicoreductie voor de reguliere investeerders in het fonds, waaronder de gemeente, met zich mee. Kansen voor West is tot nu toe zeer tevreden met de investeringen die SIF-R realiseert met hun gelden en heeft aangekondigd nogmaals een mogelijkheid te bieden aan SIF-R om een additionele subsidie van C 1,0 mln. aan te vragen, welke boven op de huidige investering alsook de investering vanuit de verkoopopbrengst Eneco zou komen. De openstelling voor de aanvraag is eind 2023, eventuele toekenning in 2024.
Ad v) Een gedegen governance structuur met toezicht door investeerders en RvT en rapportages aan investeerders functioneert al 3 jaar. Een investeringsfonds bestaat bij de gratie van vertrouwen en dient daarom voorzien te zijn van een goede governance structuur. Deze is vanaf het begin ingezet en wordt hieronder op onderdelen herhaald en aangevuld uit het oorspronkelijke investeringsvoorstel (paragraaf 2.5 Governance).
Governance Het hoogste orgaan van de coöperatie Social Impact Fonds Rotterdam U.A. is de Algemene Leden Vergadering, waarvan na investering de gemeente eveneens lid is en pro-rata haar investeringsinbreng stemrecht heeft (NB. subsidiegevers zijn geen lid en hebben geen stemrecht). De Algemene Leden Vergadering stelt van de Raad van Toezicht het profiel van de kandidaat-leden vast, alsmede het reglement van de Raad en benoemt de leden, na voordracht door de Raad van Toezicht. De huidige Raad van Toezicht opereert sinds de start van het fonds ongewijzigd. De Raad van Toezicht houdt toezicht op het management en de uitvoering van het investeringsbeleid. Zij doet dat met meerdere overleggen per jaar met het management en wordt daarbij bediend middels rapportages. De Raad van Toezicht heeft een financiële commissie benoemd die op jaarlijkse basis het financieel model, met gerealiseerde en geprognosticeerde bedragen, beoordeelt en toetst aan de financiële doelstellingen van het fonds (zie ook een volgende paragraaf over het financieel model). De leden van de Investeringscommissie worden benoemd en ontslagen door de Algemene Leden Vergadering, op voordracht van de Manager, waarvan (maximaal) één gelieerd aan de Manager. Voordrachten worden eerst wordt voorgelegd, ter advisering, aan de Raad van Toezicht.
De Investeringscommissie beoordeelt de investeringsvoorstellen van de manager en besluit al dan niet tot investeren. Zij besluiten ook over eventuele afwaarderingen van investeringen. Jaarlijks wordt de jaarrekening gecontroleerd door de door de Raad van Toezicht aangewezen accountant en vindt overleg plaats tussen Raad van Toezicht en accountant over de bevindingen. De jaarrekening heeft de afgelopen 3 jaar een beoordelingsverklaring van de accountant gekregen en is opgeleverd aan de leden.
10
De Algemene Vergadering kan te allen tijde de manager ontslaan.
Rapportages Het management voorziet de investeerders van de volgende periodieke rapportages: 1) Infographic van de deals en leads en gecommitteerde en uitgeboekte gelden per kwartaal 2) Halfjaarlijkse financiele en portfolio rapportage 3) Jaarrekening en impact rapportage (1 x per jaar)
Deze informatie tezamen met de toezichtstructuur stelt de leden goed in staat om te lezen hoe het gaat, toezicht te houden alsook vragen te stellen en eventueel bij te sturen. Jaarlijks wordt ook een rondleiding gegeven langs de impactondernemingen in de stad om het meer tastbaar te maken dan met papier en overleg mogelijk is.
Ad vi) Onderzoek vanuit de gemeente naar de managementkosten wijst uit dat dit marktconform is en ook minimaal in lijn met de kosten als de gemeente het zelf zou doen De commissie gaf in haar advies aan dat een nader kritisch onderzoek naar de redelijkheid van de management en operationele lasten noodzakelijk was. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden. Met SIF-R voerde de afdeling Deelnemingen van de gemeente diverse gesprekken. De management fee is procentueel hoger dan bij andere fondsen waar de gemeente in deelneemt, maar is in absolute zin laag. De fee is wat de afdeling Deelnemingen betreft plausibel en in lijn met de gekozen investeringsstrategie. SIF-R ontvangt een management fee van minimaal C 300.000 (ex btw) tijdens de investeringsperiode van 5 jaar; 80% daarvan zijn personeelskosten, waarvoor een team van 5,8 FTE werkzaam is. De overige 20% wordt gevormd door huisvestingskosten, administratiekosten, accountantskosten, rapportage en impactmanagement, en enkele ronde tafels die zijn georganiseerd. De management fee daalt na de investeringsperiode (5 jaar) met de desinvesteringen van het fonds. Een en ander is een gebruikelijke en marktconforme management fee voor een investeringsfonds van deze omvang dat actief investeert en de sociale ondernemers ondersteunt, alsook programmatisch bijdraagt aan stap voor stap systeemverandering op maatschappelijke opgaven.
Om te kunnen investeren met impact is samenwerking met diverse partijen nodig. De private partijen die eveneens investeren in SIF-R, hebben de management fee als redelijk beoordeeld en geaccepteerd.
Ad vii) Financieel model van het fonds wijst uit dat investeerders bij een C 9,5 mln. fonds met grote zekerheid hun geld terugkrijgen. Een van de middelen die het fondsmanagement gebruikt om te beoordelen of ze op koers liggen van de financiële doelstelling van het fonds is een financieel fondsmodel. Dit model houdt rekening met de gerealiseerde resultaten, de verwachtingen van de lopende investeringen alsook de verwachtingen rond de investeringen die nog moeten geschieden. Op basis hiervan kan bijgehouden worden of het fonds op koers ligt van de rendementsdoelstelling en waar en hoe bijgestuurd kan
11
worden indien nodig. Dit financieel model wordt actueel gehouden door de manager en jaarlijks getoetst door de financiele commissie van de Raad van Toezicht. De uitkomsten van het bijgewerkte financieel model van medio 2023 laten zien dat bij een C 9,5 mln. fonds, alsook bij een C 10,5 fonds na toekenning additionele KvW gelden: -
De kans groot is dat de investeerders hun inleg terugkrijgen, mede door de aanzienlijke verliesgarantie vanuit Kansen voor West van C 2,0 mln. respectievelijk C 3,0 mln. De kans klein is dat dit fonds financieel rendement gaat opleveren boven op de inleg van de investeerders. De hoofdoorzaak is dat het fonds rond de break-even omvang van C 10 mln. zit en een eerste afschrijving van een investering in de boeken is genomen en eventuele hoogvliegers nu nog niet kunnen worden geprognosticeerd.
Gegeven dat dit het eerste Place Based Impact Investing fonds op stadsniveau is op continentaal Europa, zijn wij tevreden met deze vooruitzichten. Het biedt namelijk alle investeerders de zekerheid impact te realiseren, een grote mate van zekerheid hun geld terug te krijgen en het door eventueel te investeren in een impact fonds voor de stad.
IV.Conclusie: De aandachtspunten van de commissie zijn geadresseerd en aan de 3 uitgangspunten voor de verkoopopbrengst Eneco wordt beter voldaan dan bij eerder voorstel De adviescommissie gaf eerder de volgende aandachtspunten mee: 1)
Een kritisch onderzoek naar de redelijkheid van de management en operationele lasten uitvoeren Dit onderzoek heeft plaatsgevonden en de resultaten zijn dat deze marktconform zijn en minimaal vergelijkbaar met de kosten die de gemeente zelf zou hebben indien ze het zelf zouden uitvoeren. Meer details staan hierboven in de paragraaf over managementkosten.
2) Organiseren van een goede tussentijdse monitoring op de tussentijdse resultaten van SIFR SIF-R heeft zelfstandig C 7,0 mln. bij private investeerders en EU (Kansen voor West) opgehaald middels een gedegen en marktconforme governance structuur. Deze governance structuur wordt sinds de start structureel gevolgd en behelst frequente en duidelijke rapportages alsook Ledenvergaderingen en overleggen met de Raad van Toezicht en Investeringscommissie. De gemeente treedt als investeerder toe als lid van het fonds en krijgt stemrecht in de Ledenvergadering naar rato van haar inbreng. Meer details over de governance staan in een paragraaf hierboven over governance. 3) Voer een onderzoek uit naar de mogelijkheid van een exit-strategie voor de gemeente uit dit fonds.
12
Het fonds kent een beperkte looptijd van 10 jaar (met eventuele verlenging van 2 x 1 jaar). Alle investeerders krijgen in die tijd hun inleg en het resultaat daarop terug. Een exit voor de gemeente en andere investeerders is daarmee in de strategie ingebouwd. Het fonds is in 2019 opgericht en kent een primaire looptijd tot eind 2029. Een tussentijdse exit is voor geen van de investeerders mogelijk. Tot slot leggen we het herziene investeringsvoorstel nog tegen de 3 uitgangspunten voor de toekenning van de verkoopopbrengsten Eneco, zijnde 1) Bezit voor bezit 2) Revolverendheid en 3) Minimaal 50% cofinanciering.
Uitgangspunten
Situatie
Bezit voor bezit
De gemeente neemt deel in het Sociaal Impact Fonds Rotterdam door het storten van eigen vermogen. Hiermee voldoet de gemeente in essentie aan het uitgangspunt bezit-voor-bezit.
De investering revolveert
Ten opzichte van de aanvraag van 2,5 jaar geleden is meer inzicht verkregen in het risicoprofiel van het fonds en is er een aanzienlijke kans dat de investering terug komt: 1) Een verlies garantie vanuit de subsidie van Kansen voor West van minimaal C 2,0 mln. 2) Grotere inzet op impact ondernemingen op het thema werk, die een meer bewezen verdienmodel hebben 3) Grotere inzet op succesvolle impact ondernemingen alsook regulier bedrijfsleven dat meer impactvol wil ondernemen 4) Overgrote allocatie van de financieringsinstrumenten op groei gerichte bedrijven. Het uitgangspunt van deelname aan dit fonds is dat de gemeentelijke bijdrage na 10 jaar terugvloeit. Als dit daadwerkelijk het geval is, is er sprake van een revolverend karakter. Daarnaast is het reëel om te verwachten dat succes bijdraagt aan realisatie van besparingen binnen het sociaal domein. Het fonds is zo opgezet dat het dient te revolveren, omdat het investeert in impactondernemingen met een winstoogmerk. De andere investeerders in het fonds willen ook dat het revolveert. Rond de mate van revolverendheid (100% of iets daaronder) zit op dit moment in de levensfase van het fonds nog enige onzekerheid, maar mede door de hierboven genoemde verliesgarantie en fondsstrategie is de kans op 100% revolverendheid aanzienlijk.
Ten minste 50% cofinanciering
De gemeente draagt voor maximaal C 2,5 miljoen bij aan een totale investering van C 9,5 miljoen en mogelijk zelfs C 10,5 miljoen. Hiermee voldoet de gemeente ruimschoots aan het uitgangspunt dat ten minste 50% van de investering uit cofinanciering bestaat.
13
Verzoek: Wij verzoeken wederom een positief advies op het herziene investeringsvoorstel. Het investeringsvoorstel is ten opzichte van vorige keer beter geworden, doordat: 1)
Het fonds nu groter wordt, nl minimaal C 9,5 mln. i.p.v. C 7,5 mln., mede als gevolg van een C 2,0 mln. subsidie vanuit Kansen voor West; 2) De Kansen voor West subsidie een voorwaardelijke verliesgarantie kent, waardoor de zekerheid op revolverendheid van de gelden van investeerders is toegenomen; 3) Het thema Werk binnen de portefeuille significant (70%+) is, wat een meer zekere investeringspropositie is dan in de nog jonge, ontwikkelende schuldhulp markt; 4) De operationele samenwerking tussen gemeente en SIF-R zich de afgelopen 3 jaar in de praktijk heeft bewezen en een goede bodem legt onder deze publiek-private samenwerking.
Wij zullen dit herziene investeringsvoorstel toelichten in de bijeenkomst met de adviescommissie en vragen beantwoorden.
Hoogachtend,
Bart Meijs Managing Director Social Impact Fonds Rotterdam
14
Bijlage I: Oorspronkelijke Investeringsaanvraag SIF-R 2021
15
—
Social Impact Fonds Rotterdam
r« '
\
investeringsstrategie SIFR Gemeente Rotterdam Februari/Maart 2022
Inhoudsopgave
1. Inleiding
4
1.1
Cijfers Rotterdam
4
1.2
De kansrijkheid van sociaal ondernemerschap
5
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
6
2.1
Inleiding
6
2.2
De investeringsstrategie van het Social Impact Fonds Rotterdam
8
2.3
Fondsmanagement
13
2.4
Investeringsproces
14
2.5
Governance
15
2.6
Exit- en fondsliquidatiestrategie
19
3. Nadere toelichting schuldenstrategie SIFR en inzet middelen Gemeente Rotterdam
20
3.1
Huidige situatie en aanleiding schuldenstrategie SIFR
20
3.2
Schuldenstrategie SIFR
22
3.3
Toelichting investeringsstrategie op schulden
23
3.4
Investering in Buddy Payment (Persbericht)
24
1. Inleiding
1.1 CIJFERS ROTTERDAM
Covid-19 heeft deze cijfers alleen maar verslechterd.
Rotterdam heeft in 2021 ongeveer 640.000 inwoners.
Als het gaat om life events die de kans op
857o (525.000 inwoners) zijn zelfredzaam.
problematische schulden verhogen, dan staat het
107o (ca. 62.000 inwoners) zijn beperkt zelfredzaam.
terugvallen van werk naar de bijstand met stip op één.
507o (ruim 30.000) heeft langere of specialistische zorg
En dat gaat natuurlijk op grote schaal gebeuren, zeker
nodig. Per duizend inwoners krijgen er 96 (9,67) een
bij jongeren, flexwerkers en zelfstandigen die geen
bijstandsuitkering. Dat is twee keer zo hoog als het
aanspraak kunnen maken op de WW. De NVVK rekent
landelijke gemiddelde. 51.000 Rotterdamse
dit jaar al op een toename van mensen met
huishoudens kampen met schuldproblemen, dat zijn
problematische schulden van 30 procent.
meer dan 100.000 inwoners. Daarvan zitten 27.000 Rotterdammers zo diep in de schulden, dat zij die niet
De gemeente is zich ervan bewust dat individuele hulp
zonder hulp en binnen drie jaar kunnen aflossen
nodig is voor de Rotterdammers die beperkt
(problematische schulden). Ook is in Rotterdam de
zelfredzaam zijn en dat de gemeente zelf onvoldoende
gemiddelde schuld hoger (C45.000) dan de rest van
instrumenten en capaciteit beschikbaar heeft om die
Nederland (C43.000). Voor Covid-19 had 1607o van de
individuele steun te bieden.
Rotterdamse huishoudens schulden, landelijk is dit 87. Zo’n 857 van de Rotterdammers met schulden is niet in beeld bij de hulpverlening. Slechts 87 van de doelgroep Rotterdammers met problematische schulden deed in 2015 een aanvraag bij de Kredietbank Rotterdam (KBR) voor een schuldregeling.
Belangrijk aandachtspunt is dat al deze thema’s zich met name voordoen in een aantal gebieden in Rotter dam. De CBS-wijken Feijenoord, Charlois en Delfshaven staan bij al deze thema’s in de top-3.
4
1.2 DE KANSRIJKHEID VAN SOCIAAL
Toch vinden gemeenten het nog lastig om sociaal
ONDERNEMERSCHAP
ondernemerschap te omarmen en als aanvullend
In beleidsmatige zin zien we dat overheden sociaal
instrument in te zetten.
ondernemerschap steeds meer omarmen. Met name de mogelijkheden om sociale vraagstukken aan te pakken
In Rotterdam heeft de gemeente enkele jaren geleden
door middel van ondernemerschap wordt steeds vaker
de private sector opgeroepen mee te denken en te doen
herkend. Sociaal ondernemers bieden maatwerk en
in de oplossing van de grote maatschappelijke
individuele steun voor specifieke doelgroepen of in
uitdagingen van de stad. Uit die oproep is het Social
specifieke wijken, waar gemeenten daar zelf de
Impact Fonds Rotterdam geboren, op initiatief van
capaciteit niet voor hebben. Verschillende gemeenten,
private vermogensfondsen en investeerders, om met
waaronder de gemeente Rotterdam, hebben in de
een eigen mandaat in samenwerking met gemeente
afgelopen jaren specifiek beleid gemaakt om sociaal
en andere partijen in de stad de problemen meerjarig
ondernemerschap te faciliteren en stimuleren.
aan te pakken. Tevens is de Rotterdam Impact Coalitie opgericht met als partners Gemeente Rotterdam,
De gemeente Rotterdam ziet het belang van sociaal
Stichting Voor Goed, Thrive en Social Impact Fonds
ondernemers in de stad. Deze ondernemers dragen bij
Rotterdam.
aan de maatschappelijke opgaven van de stad en zorgen voor een groei van de werkgelegenheid. Voldoende reden om sociaal ondernemerschap binnen de stad te willen stimuleren en belemmeringen weg te willen nemen.
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
2.1 INLEIDING
Vandaar dat zij met elkaar een investeringsfonds hebben
Het Social Impact Fonds Rotterdam (SIFR) is opgericht
opgericht, de coöperatie Social Impact Fonds Rotterdam
door een aantal van de vermogensfondsen in Rotterdam.
(SIFR). Zij hebben daar ieder een deel van hun vermogen
Deze vermogensfondsen, bijvoorbeeld het Sint
aan toevertrouwd. Het investeringsfonds is een
Laurensfonds, hebben vermogen dat voorheen alleen
instrument dat naast hun reguliere donatie-stichtingen
met de rendementen maatschappelijke impact voor de
functioneert en dat voor impactvolle organisaties de
stad realiseerde, doordat het werd belegd. Dat financieel
volgende stap kan zijn. Het management hebben zij
rendement werd via donaties uitgekeerd aan initiatieven
uitbesteed aan impact investeringsexperts en de
en organisaties, veelal in het sociale domein.
initiatoren van het fonds. SIFR is een investeerder met impactoogmerk, die bewust investeert om hogere
Deze vermogensfondsen, die vaak een hele lange
sociale en ecologische impact te behalen. Investeren
Rotterdamse historie hebben, maken zich zorgen om de
gaat dus gepaard met een bredere blik gericht op waarde
toenemende schuldenlast van veel Rotterdammers, het
en niet puur op financieel rendement.
toenemend aantal mensen dat langdurig werkloos is en kinderen die zonder gelijke kansen opgroeien en de
Waar in dit sociaal-maatschappelijke domein veel
tweedeling in de maatschappij als gevolg van de
partijen aankloppen voor subsidies of donaties
verschillende transities. Tegelijkertijd krijgen zij dagelijks
ondersteunt SIFR in het neerzetten van een
aanvragen van sociale ondernemers en organisaties, die
businessmodel, waarbij het bedrijfsleven bijdraagt aan
een afhankelijkheid hebben van donaties en subsidies.
het weer laten participeren van mensen met een afstand
Veel van die organisaties zijn werkzaam in de wijken waar
tot de arbeidsmarkt en waarbij niet de gemeentelijke
het nodig is, bieden maatwerk en individuele steun en
overheid als enige partij betaalt. Juist op dat snijvlak
helpen personen of gezinnen écht verder.
tussen publiek en privaat wordt nog te weinig gedacht in
Maar door de afhankelijkheid van subsidies en jaarlijkse
businesscases, het laten betalen voor geleverde diensten
donaties kennen die organisaties onvoldoende continuï
door bijvoorbeeld het bedrijfsleven en daarmee aan de
teit en maatschappelijke impact, want maatschappelijke
continuïteit van de sociale onderneming.
impact vraagt om een lange adem en een duurzaam bedrijfsmodel.
6
SIFR investeert ook in ondernemingen in de meest kwetsbare wijken in Rotterdam, of in sociale ondernemingen die focussen op de meest kwetsbare doelgroepen. Op het moment dat SIFR in de kwetsbare wijken of voor de kwetsbare doelgroepen geen goede investeringen kan vinden (ergo: onvoldoende sociale ondernemers met impact) in de stad, dan zoekt SIFR buiten Rotterdam naar sociaal ondernemers die een interventie hebben, die in Rotterdam van meerwaarde kan zijn.
De private investeerders zijn: Sint Laurensfonds - EUR 2,5mln CPh Verhagenstichting- EUR 0,5mln Elise Mathildestichting - EUR 0,5mln Stichting Ondernemersbelangen Rotterdam - EURO,5mln Job Dura fonds - EUR 0,25 mln Erasmusstichting - EUR 0,5mln RabobankDonatiefonds- EUR0,15mln (thema Werk) Nationale Nederlanden - EUR 0,15mln (thema Schulden)
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
2.2 DE INVESTERINGSSTRATEGIE VAN HET
3 Impactthema’s waarbinnen we de impact meten
SOCIAL IMPACT FONDS ROTTERDAM
SIFR meet met de ondernemingen waarin zij investeert
De investeringsstrategie van het fonds laat zich
de impact die zij hebben op hun doelgroepen, het
uitleggen in de volgende onderdelen:
landschap van sociale ondernemingen en de Rotterdamse samenleving. SIFR hanteert hiertoe het
^
3 impact thema’s
volgende impactmodel, opgesteld in samenwerking
^
3 financieringsinstrumenten voor
met Avance Impact en Impact Centre Erasmus (ICE).
^
3 soorten sociale ondernemingen
^
3 partners binnen de Rotterdam Impact Coalitie
De figuur illustreert de verandertheorie van SIFR, het kader waaraan SIFR haar werk en investeringen toetst.
Deze elementen worden hieronder nader toegelicht.
Het doel van SIFR is om in samenwerking met het
Rotterdam is een stad waar iedere Rotterdammer meetelt en meedoet ARMOEDE - Schulden -
ENABLED EFFECTEN
DIRECTE EFFECTEN
ACTIVITEITEN
Éİ
Sociale Uitsluiting-
INCLUSIEVE ENERGIETRANSITIE
Rotterdammers met afstand tot en binnen de arbeidsmarkt weer aan het werk
Bestaande en nieuwe sociale ondernemingen kunnen meer en betere diensten aanbieden
Succesvolle sociale ondernemingen worden naar Rotterdam gehaald
Bestaande bedrijven worden socialer
SIFR maakt (1) investeringsgereed en (2) investeert middels (op-maat financiering in sociale ondernemingen in Rotterdam
vq^r
GUED
WERKW JZE
ARMOEDE
Social Impact Fonds Gemeente Rotterdam
SIFR is onderdeel van het Rotterdam Impact Initiatief en werk samen door middel van place based impact investing aan het creëren van impact.
Rotterdam Impact Coalitie bij te dragen aan
Om te kunnen meten hoe sociale ondernemingen
overkoepelende doelstelling: ‘Rotterdam, een stad
bijdragen aan een stad waarin iedereen meetelt en
waarin iedereen meetelt en meedoet’.
meedoet, maakt iedere sociale onderneming waarin
Deze verandertheorie is per thema (werk, armoede,
SIFR investeert een impact plan- gerelateerd aan een
inclusieve energietransitie) uitgewerkt in een impact
van de drie impact paden - dat onderdeel uitmaakt
pad, die we vanwege de compacte weergave hier niet
van de investerings- en/of financieringsvoorwaarden.
hebben opgenomen.
In dit impactplan staat hoe de onderneming wil bijdragen aan het oplossen van specifieke
SIFR’s werkwijze is place based impact investing.
maatschappelijke problemen (verandertheorie),
De activiteiten die daarbij horen zijn het investerings-
welke concrete activiteiten hiertoe worden
gereed maken en het investeren middels (op maat)
ondernomen, wat gemeten wordt, wanneer
financiering in sociale ondernemingen in Rotterdam.
gerapporteerd wordt en wat de beoogde uitkomsten
De directe effecten die daardoor ontstaan, zijn dat
(impact) hiervan naar verwachting zullen zijn.
bestaande en nieuwe sociale ondernemingen meer en
De sociale ondernemingen rapporteren per kwartaal
betere diensten kunnen aanbieden en dat succesvolle
over de resultaten van hun activiteiten.
sociale ondernemingen van buiten de regio naar Rotterdam worden gehaald. Door inspiratie en succes
Naast meten op doelgroep niveau stelt SIFR zich ten
verhalen van sociale ondernemingen worden bestaan
doel om effecten te meten op maatschappelijk niveau:
de bedrijven in Rotterdam ook socialer. De uiteinde
wat zijn de systemische effecten op andere
lijke effecten die SIFR hiermee wil bereiken (enabled
stakeholders en instituties: zijn meer bedrijven
effecten) zijn drieledig: 1) Rotterdammers met afstand
betekenis vol gaan ondernemen? Daarnaast wil SIFR
tot en binnen de arbeidsmarkt komen (weer) aan het
korte termijn resultaten en lange termijn effecten van
werk (thema Werk), 2) er zijn minder Rotterdammers
de betekenisvolle ondernemers gaan meten: wat gaat
met (problematische) schulden en er is minder sprake
er anders bij ondernemers; vertonen ze meer sociaal
van sociale uitsluiting door armoede (thema Armoede)
ondernemerschap? Gaan ze sociale interventies
en 3) de energietransitie is bereikbaar en betaalbaar
uitbreiden en ook opschalen?
voor iedere Rotterdammer en creëert nieuwe banen (thema Inclusieve energietransitie).
9
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
We onderkennen dat het Social Impact Fonds
Venture Capital financiering (150k -1,2mln). Deze vorm
Rotterdam een pioniersrol heeft in het realiseren van
van financiering is gericht op ondernemingen die
impact middels investeringen in sociale ondernem
minimaal break even draaien en willen doorgroeien.
ingen. De mate waarin impact wordt gerealiseerd is mede afhankelijk van de sociale investeringsmogelijk
Ook zijn combinaties van verschillende
heden die zich voordoen in de regio Rotterdam.
financieringsvormen mogelijk. Technische assistentie-
Het succes van het raamwerk is dan ook met name
middelen worden ingezet om tot duurzame
ingegeven door wat we ervan gaan leren en kunnen
(en daarmee investeerbare) businesscases te komen.
vertalen naar toekomstige investeringsstrategieën.
Dit palet aan financieringsinstrumenten maakt het mogelijk met kleine investeringen te beginnen en bij
3 Financieringsinstrumenten
succes door te groeien.
De kenmerken van de 3 soorten financiering die het
3 Soorten sociale ondernemingen
SIFR aan sociale ondernemingen biedt zijn:
De leads en investeringen worden verkregen uit drie
Technische assistentie financiering (10-50k). Hiermee
groepen ondernemingen; elke groep heeft een eigen
kunnen projecten financierbaar gemaakt worden met
plan van aanpak. SIFR betrekt leads en dealflow uit:
een strategieplan, impactplan, werving, administratie etc.
^
Sociale ondernemingen in Rotterdam die verder willen groeien;
Seed financiering (50-250k). Deze vorm van
^
financiering is gericht op ondernemingen die de proof-of-concept voorbij zijn maar nog vóór de
naar Rotterdam halen; ^
operationele winstgevendheid zitten. Met deze
Succesvolle sociale ondernemingen van elders
Reguliere Rotterdamse bedrijven die met hulp van SIFR meer sociaal willen gaan ondernemen
financiering wordt een onderneming opgebouwd.
Bestaande en nieuwe sociale bedrijven in de regio
Innovatie S Inspiratie
Succesvolle, sociale ondernemingen naar de regio halen
Succes 8t Inspiratie
Bestaand bedrijfsleven in de regio dat meer sociaal wil ondernemen
10
Schaal
Sociale ondernemingen uit Rotterdam
Succesvolle sociale ondernemingen naar
(beoogd portefeuille aandeel 40-50Z)
Rotterdam halen (beoogd aandeel 40-50Z)
De nadruk ligt op dit onderdeel, vanuit de place
Voor de leads uit dit onderdeel is het voor SIFR van
based-gedachte dat het belangrijk is om het lokale
belang dat een ‘nieuwe’ onderneming niet in
impact-weefsel te versterken. Hier volgt een
concurrentie treedt met bestaande sociale
omvangrijke pijplijn en indrukwekkende dealflow voor
ondernemingen, maar een versterkend effect heeft
het fonds uit, direct vanaf de start.
voor spelers in het eerste onderdeel. Naast de ‘reguliere’ impacttoets en financiële toets vanuit het
Lokale sociale ondernemingsinitiatieven krijgen
fonds is de toets op de versterkende werking van de
aandacht van SIFR uit hoofde van hun kansrijkheid op
onderneming in samenwerking met het Rotterdamse
het gecombineerde terrein van impact en financieel
netwerk relevant.
rendement. SIFR werkt daarbij binnen de Rotterdam Impact Coalitie samen met publieke en particuliere
Regulier Rotterdams bedrijfsleven meer sociaal laten
stakeholders. De Rotterdam Impact Coalitie initieert,
ondernemen (beoogd aandeel 10-200Zo)
ontwikkelt en deelt kennis over lokale sociale
Waar SIFR in de eerste jaren de focus legt bij het
interventies, ondersteunt met zgn. blended finance
investeren in sociale ondernemingen, die innoveren en
(samenstel van publieke subsidies en private
met hun resultaten inspireren om meer
investeringen) en vergroot daarmee het aantal
Rotterdammers in Rotterdam mee te laten doen, richt
levensvatbare sociale ondernemingen en de
SIFR zich aansluitend (periode 2023 - 2024) op de
groeikansen voor deze ondernemers.
vraagstukken van reguliere Rotterdamse ondernemers om samen te bezien welke sociale vraagstukken daar zijn op te lossen. Want alleen als het reguliere bedrijfsleven meer sociaal gaat ondernemen, kunnen we in Rotterdam gezamenlijk de grote maatschappelijke opgaven de baas.
11
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
Vaste partners binnen de Rotterdam Impact Coalitie
En er zijn daarnaast ook private donateurs die bereid
SIFR werkt samen met allerlei partijen in de stad.
zijn mee te financieren. Denk daarbij aan de
Als eerste natuurlijk met de sociaal ondernemers die
donatie-tak van de investeerders die investeren in
zij financiert. Maar ook met de gemeente Rotterdam
SIFR. Maar denk ook aan co-financiering door lokale
en stichting Voor Goed, waar SIFR de juiste samen
vermogensfondsen. SIFR wordt geflankeerd door het
werkingen opbouwt om sociaal ondernemers die
programma van Stichting VoorGoed - de Rotterdam
bewezen impact genereren duurzaam te versterken.
Impact Agency die partijen helpt om elkaar te vinden
SIFR werkt ook samen met grote bedrijven die de
en daarmee ook zorgt voor leads voor SIFR.
sociaal ondernemers kunnen helpen door producten af te nemen of vrijwilligers beschikbaar te stellen.
"oe Doelen"
■T fc'
2.3 FONDSMANAGEMENT
0
Bedrijven die afwijken van het financieringsplan
De fondsmanager is Social Impact Fonds manager BV en
en daarom (waarschijnlijk) naar de investerings-
kent een directie, tevens aangestelde directie van de
commissie moeten.
coöperatie Social Impact Fonds U.A., en een investeringsteam.
Binnen het investeringsteam onderkennen we: 1.
2.
Directie en oprichters bestaan uit: ^
Bastiaan van der Knaap, directeur en IC-lid
^
Lenny van Klink, directeur en IC-lid
Het kernteam van experts die het overgrote deel van hun tijd aan het fonds werken. De managing
Het kernteam bestaat uit een ervaren en multidiscipli
director (MD) heeft verantwoordelijkheid over het
nair team in de impact investing sector:
investeringsproces;
^
Bart Meijs, managing director
De flying squad van transactie experts die part-time
^
Mirjam van Rijn, impact investment manager
beschikbaar zijn voor het fonds.
^
Suzanna Vergouwe, senior investment analist
^
Sandra Schep, junior investment analist
^
Maaike Luiten, marketing en communicatie
Het kernteam richt zich op: ^
Lead scouting en leadontwikkeling
^
Deelnemen in leadteams van fase 1 screening tot en
De flying squad bestaat uit bedrijfs- en projectfinancie-
met 4 closing onder assistentie van een aangewe
ringsexperts, grotendeels op vrijwilligersbasis:
zen flying squad lid
^
Hidde de Lange, investment manager
^
Deal management
^
Geert Wassens, investment analist
^
Overige operatie en fundraising.
^
Sjoerd Paulissen, investment analist
^
Kit Coremans, investment adviseur
^
Linda Boer, investment adviseur
De flying squad wordt met name ingezet op: ^
^
Lead processing: alle fasen van screening tot en met closing en ondersteunen het dealteam van 1 of
De fondsmanager werkt volgens het investeringsproces
meerdere team leden
wat in navolgende paragraaf wordt beschreven, waarbij
Sparring partner kernteam bij:
de beslissingsbevoegdheid voor investeringen ligt bij de
0
Bedrijven met een TA-lening, omdat die in het
investeringscommissie (beschreven in paragraaf 2.5).
proces zitten om op te gaan voor een grotere
Op het geheel wordt toegezien door de Raad van
investering;
Toezicht en de Ledenvergadering (paragraaf 2.5).
13
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
2.4 INVESTERINGSPROCES Het investeringsproces is zo ingericht om zo vroeg als mogelijk een selectie te maken van sociale ondernemingen waar meer tijd in gestoken wordt. Dit proces wordt geleid door het investment team, waarbij voor investeringsbeslissingen de investeringscommissie (IC) wordt geraadpleegd. De fonds administrateur wordt in alle stappen geïnformeerd en betrokken waar relevant. Elke fase wordt afgesloten met een document en een besluit wat ook geadministreerd wordt door de manager.
Transactieproces
Deal flow Verkrijgen
Verkenning impact en business mogelijkheid
Analyse en gedetailleerd onderzoek Uitwerken mogelijke deal structuur Financieel model
Uitvoering Due Diligence Mitigerende maatregelen nemen Aanpassen invested ngsvoorstel (indien nodig)
Opstellen contracten Bepalen of aan a e investerings voorwaarden is voldaan
Regulier bezoek aan ondernemer Mogelijke formele adviesrol Reguliere rapportages aan team en IC
Quick scan document
Evaluatie rapport Term Sheet
DD-rapport (Aangepaste Term sheet)
Contracten
Deal update
Invested ngsbesluit
DD-bevindingen besluit
Tekent voor uitboeking*
Wordt geïnformeerd
Goedkeuring transacties
Notulen IC
KYC-procedure
| Notulen IC
Wordt geïnformeerd
Wordt geïnformeerd
informatie investerings
Dealflow lijst
In principe akkoord*
Bij participaties: IC neemt belangrijke besluiten (verkoop, starten proces overeenkomst etc.)
2.5 GOVERNANCE Naast de manager maken investeringscommissie,
Raad van Toezicht, ledenvergadering en fondsadministrateur onderdeel uit van de governance van het fonds. Een beknopte weergave van ieders rol staat hieronder weergegeven.
Sint Laurensfonds
Leden I Ledenvergadering
Erasmusstichting GPh Verhagen stichting Elise Mathilde fonds St. Ondernemerbelangen
Job Dura fonds
Social Impact Fonds Rotterdam manager BV Bestuur Bastiaan van der Knaap Lenny van Klink Impact Investment team Bart Meijs * Mirjam van Rijn Suzanna Vergouwe 5 flexibele experts
Coöperatie Socia Impact Fonds Rotterdam (SIFR) U.A. * Bestuur
Raad van Toezicht
Jacob van der Goot (vz) Marlies Mulder Lex Fontein
InvesteringsCommittee
Frans van der Harst (vz) Bastiaan van der Knaap Lenny van Klink
Fondsadministratie
ĪCS Fund Services BV
Adviseurs
PwC Fiscaal adviseur Duco Lodder Law Boutique
15
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
Investeringscommissie
0
Indien geen Investeringscommissie is inge
De voornaamste taken van de Investerings
steld, behoeft het Bestuur de goedkeuring
commissie zijn:
voor gemelde besluiten van de Algemene
^
vergadering.
Het beoordelen, positief of negatief adviseren met betrekking tot finanderingsvoorstellen,
^
investerings- en desinvesteringsproposities die zijn
De Investeringscommissie heeft geen reguliere zittin
voorbereid en aangereikt door de Manager.
gen en wordt bijeengeroepen indien nodig.
positief of negatief besluiten over een door de
De Investeringscommissie neemt haar besluiten met
Manager voorgestelde investering, conform de
algemene stemmen.
Investeringsrichtlijn (zie fondsdocumentatie) ^
Het Bestuur behoeft de voorafgaande goedkeuring
De leden van de Investeringscommissie worden
van de Investeringscommissie voor het nemen van
benoemd en ontslagen door de Algemene Leden
besluiten omtrent:
vergadering, op voordracht van de Manager, welke
0
het deelnemen in, of op andere wijze een
eerst wordt voorgelegd, ter advisering, aan de Raad
belang nemen in, of het aanvaarden of afstand
van Toezicht. De voorzitter onafhankelijk van de
doen van het beheer over andere rechtsperso
Coöperatie of de Manager.
nen, vennootschappen en ondernemingen en het beëindigen van of het brengen van enige
Bij de oprichting van het fonds zijn tot leden van de
wijziging in zodanige deelneming of belang;
Investeringscommissie benoemd:
0
het ter leen strekken van gelden;
^
Frans van der Harst, onafhankelijk voorzitter
0
het verstrekken van garanties, het verbinden
^
Bastiaan van der Knaap, lid
van de Coöperatie en het bezwaren van activa
^
Lenny van Klink, lid
van de Coöperatie ten behoeve van
0
ondernemingen en vennootschappen waar
Raad van Toezicht
mee de Coöperatie in een groep is verbonden,
De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden
en ten behoeve van derden;
op het beleid van het Fonds en de algemene gang van
het verkrijgen, beheren, exploiteren en
zaken binnen het Fonds, alsmede op de portefeuille van
vervreemden van registergoederen en van
de door het Fonds gedane investeringen.
vermogenswaarden in het algemeen.
16
Voorts heeft de Raad van Toezicht tot taak toezicht te
Jaarlijks, uiterlijk binnen zeven maanden na afloop van
houden op het beleid en de bedrijfsvoering van het
het boekjaar, behoudens verlenging van deze termijn
Bestuur, en van de Investeringscommissie. De Raad van
door de Algemene vergadering, wordt een Algemene
Toezicht staat het Bestuur en de Investeringscommissie
vergadering de jaarvergadering in Rotterdam gehouden.
met raad terzijde. De leden van de Raad van Toezicht
In de jaarvergadering komen onder meer aan de orde:
mogen geen lid zijn van het Bestuur, de Investerings
^
het jaarverslag;
commissie, of elk ander orgaan van het Fonds.
^
het verslag van de Raad van Toezicht;
^
vaststelling van de jaarrekening;
De leden van de Raad van Toezicht worden benoemd,
^
verlening van décharge aan Bestuursleden;
geschorst en ontslagen door de Algemene Leden
^
tenzij voor het volgende boekjaar reeds aan een
vergadering, waarbij de Leden die voor benoeming,
onafhankelijke accountant een opdracht als be
schorsing of ontslag stemmen meer dan 7507o van het
doeld in deze statuten is verleend: benoeming van
Totale Investeringsbedrag moeten vertegenwoordigen.
een onafhankelijke accountant op voordracht van
De Raad van Toezicht (a) vergadert zo vaak één van haar
de Raad van Toezicht;
leden zulks verlangt (b) neemt haar besluiten met
^
voorziening in eventuele vacatures;
algemene stemmen; (c) kan in vergadering slechts
^
voorstellen van het Bestuur of de leden, aangekon-
besluiten nemen indien de meerderheid van haar leden
digd bij de oproeping voor de vergadering.
ter vergadering aanwezig is; Toegang tot de Algemene vergadering hebben alle Leden Bij en na oprichting van de Coöperatie zijn benoemd tot
van de Coöperatie, de Bestuursleden die geen Lid van de
Raad van Toezicht leden:
Coöperatie zijn en alle leden van de Raad van Toezicht en
^
Jacob van der Goot, Voorzitter
de Investeringscommissie. De Algemene vergadering
^
Marlies Mulder, lid
voorziet zelf in haar voorzitterschap uit de Leden.
^
Alexis Fontijn, lid
De voorzitter wijst een secretaris aan. Van het verhandelde in elke vergadering worden notulen
Algemene ledenvergadering
gehouden door de secretaris.
Aan de Algemene vergadering komen alle bevoegdhe den toe die niet door - de wet of de statuten aan het Bestuur zijn opgedragen.
17
2. Strategie Social Impact Fonds Rotterdam
Voor zover door de wet of de statuten niet anders is