[23bb004623] Bijlage 2 behorende bij 23bb004621 over Jaarverslag 2022 Museum Boijmans Van Beuningen

BDO Accountants & Adviseurs • De heer C. Alblas DRV Accountants & Adviseurs • De heer mr. H. Treure

71

Huisstichtingen

Het museum kan dit doen dankzij de nalatenschap van de heer Bröcker. In 2022 zijn drie tekeningen aangekocht.

Het museum wordt bij de belangrijkste taken – beheren, verwerven, presenteren en onderwijzen – al sinds jaar en dag door enkele gelieerde stichtingen en initiatieven ondersteund. Deze zijn van vitaal belang voor het goed functioneren van het museum. De huisstichtingen worden elk beheerd door een eigen bestuur en hebben een specifiek doel.

Bestuursleden Mevrouw I. Huisman-van Baaren, voorzitter (per 1 januari 2022) De heer drs. K.M.T. Ex, secretaris (tot 30 september 2022) Mevrouw I.J. Klaassen, secretaris (per 1 oktober 2022) Mevrouw E.R.D. Meijer, penningmeester Mevrouw A.F. Boumeester-van der Vorm (tot 20 september 2022) Mevrouw mr. E.E. Jurry De heer mr. B. Vaandrager Mevrouw drs. M.J. van ’t Wout-van der Reijden Mevrouw dr. A.P. Dekker De heer ir. A.A. Vos (tot 31 augustus 2022) Mevrouw mr. J.C.A.T. Frima (per 1 september 2022) Mevrouw drs. A.H.I. Brenninkmeijer-de Bruin De heer ir. C.O. van der Vorm (per 20 september 2022)

Stichting Museum Boijmans Van Beuningen De Stichting Museum Boijmans Van Beuningen, opgericht in 1939 door havenbaronnen D.G. van Beuningen en W. van der Vorm in samenwerking met directeur D. Hannema, heeft als doel de belangen van het museum in het algemeen te ondersteunen. Zij verwezenlijkt dat onder andere door op verzoek van het museum aankopen van kunstwerken te realiseren en het werven van bedrijfsvrienden, de Bijzondere Begunstigers. De stichting is (in enkele gevallen ten dele) juridisch eigenaar van de kunstwerken die zij koopt of door particulieren zijn geschonken, bijna 8% van het museumbestand. De stichting verwerft ook het eigendom van aankopen ten behoeve van het museum door een aantal huisstichtingen en fondsen op naam die bij haar zijn ondergebracht. Bij zijn afscheid als voorzitter van Stichting Museum Boijmans Van Beuningen is ter ere van Coen Schimmelpenninck van der Oije in 2022 een bestemmingsfonds ingesteld voor het verzorgen en aankopen van achttiende- en negentiende-eeuwse tekenkunst. Deze stichting en het museum schenken ieder een ton aan dit fonds.

Stichting Fonds Willem van Rede De Stichting Fonds Willem van Rede is al decennialang een inspirerende motor voor de collectie. Naamgever Willem van Rede (1880-1953) bepaalde dat met zijn kapitaal, dat hij aan de Staat der Nederlanden naliet, een collectie hedendaagse kunst voor Museum Boijmans Van Beuningen moest worden gevormd. De opeenvolgende besturen van de Stichting Fonds Willem van Rede hebben in de geest van het testament en de door de erflater geformuleerde doelstellingen aansluiting gezocht bij de collectie moderne en hedendaagse kunst van het museum. 73

Commissie van aankoop De heer drs. K.M.T. Ex, voorzitter (tot 30 september 2022) Mevrouw I.J. Klaassen, voorzitter (per 1 oktober 2022) Mevrouw drs. A. Birnie De heer mr. M.A. van Valen Financiële commissie Mevrouw E.J. Reurink, secretaris-penningmeester Mevrouw mr. J.P. van Loon De heer prof. dr. L.C. Winkel

Stichting Van Beuningen/ Peterich-fonds Met een kunstenaar als vader en de verzamelaar D.G. van Beuningen als grootvader, wordt Peter Paul Peterich (1933-2000) van jongs af aan door kunst omringd. Hij studeert kunstgeschiedenis en heeft grote affiniteit met de poëzie. In 1965 richt hij samen met zijn moeder, Flora van Beuningen, de Stichting Van Beuningen-Peterich op ter ondersteuning van de beeldende kunst en de tekenkunst in het bijzonder. Tussen 1965 en 1973 wordt uit dit fonds, vaak op advies van de toenmalige conservator, een honderdtal tekeningen aangekocht voor het museum. Op grond van Peterichs testament wordt het fonds na zijn dood in 2000 nieuw leven ingeblazen en krijgt het museum jaarlijks een bedrag van enkele tienduizenden euro’s om eigentijdse (teken)kunst aan te kopen. Aankopen van deze stichting geschieden op verzoek en initiatief van het museum en worden eigendom van de Stichting Museum Boijmans Van Beuningen.

74

Bestuursleden De heer J. Peterich, voorzitter Mevrouw B. Peterich, secretaris De heer drs. O.F.J. Paymans, penningmeester Commissie van Toezicht Mevrouw M.A. Kraaijeveld van Hemert-Peterich De heer D.G. Peterich De heer mr. drs. H. van den Brink

Stichting Lucas van Leyden Dr. J.C.J. Bierens de Haan (1867-1951) leidde een avontuurlijk leven. In de roerige jaren van de vroege twintigste eeuw is hij werkzaam in oorlogsgebieden als Transvaal en Oranje Vrijstaat, Griekenland en in Frankrijk. Hoewel Bierens de Haan vanaf zijn studententijd prenten verzamelt, gaat hij zich er pas na zijn artsenloopbaan actief op toeleggen. Hij brengt een collectie bijeen die van meet af aan bedoeld is voor Museum Boymans, zoals het museum toen nog genoemd werd, en verzamelt gericht op lacunes in de museumcollectie. Zijn collectie van ruim 26.000 prenten laat hij na aan het museum, casu quo de gemeente Rotterdam. Ook legateert hij een geldbedrag waarvan de jaarlijkse rente bestemd is voor uitbreiding van de collectie prenten. Dit fonds, waarvan de opbrengst jaarlijks wisselt, draagt de naam Stichting Lucas van Leyden en dient tot vandaag de dag zijn doel. Ruim tienduizend prenten zijn door het museum sinds 1951 met dit fonds ten behoeve van de gemeentelijke collectie aangekocht. Het kapitaal van de stichting wordt beheerd door de voorzitter, secretaris en penningmeester van de Stichting Museum Boijmans Van Beuningen.

Bestuursleden Mevrouw I. Huisman-van Baaren, voorzitter (per 1 januari 2022) De heer drs. K.M.T. Ex, secretaris (tot 30 september 2022) Mevrouw I.J. Klaassen, secretaris (per 1 oktober 2022) Mevrouw E.R.D. Meijer, penningmeester

Stichting Willem van der Vorm Willem van der Vorm (1873-1957), havenbaron en verzamelaar, is een van de meest loyale begunstigers van Museum Boymans. Directeur Hannema adviseert hem bij de opbouw van zijn collectie en Van der Vorm is nauw betrokken bij de oprichting van de Stichting Museum Boymans. Tijdens de eerste vergadering in 1939 schenkt hij het museum De Kwakzalver, een hoogtepunt in het oeuvre van Gerard Dou. Een genereus gebaar dat later door vele schenkers is nagevolgd. Aanvankelijk wordt de collectie van Willem van der Vorm na zijn dood in 1957 tentoongesteld in zijn woonhuis aan de Westersingel. In 1972 moet dit pand wijken voor de metro en besluit de Stichting Willem van der Vorm de door haar beheerde collectie met schilderijen van Gerard ter Borch, Gabriel Metsu en Anthonie van Dijck in langdurig bruikleen te geven aan het museum.

Boijmans Van Beuningen Basis Fonds Het museum is altijd in beweging. En zal dat blijven ook. Om die continue beweging in stand te houden, is het Boijmans Van Beuningen Basis Fonds opgericht. Het Basis Fonds is een zelfstandige stichting met een eigen bestuur. Het doel van de stichting is om een structureel eigen vermogen op te bouwen. Het rendement van dit vermogen wordt ingezet om essentiële en strategische investeringen van het museum op het gebied van aankopen, educatie, restauraties en tentoonstellingen mogelijk te maken. Een bijdrage aan het fonds wordt op lange termijn geïnvesteerd en alleen het rendement wordt besteed. Ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van het museum in 2024 zijn 500 Certificaten van Participatie beschikbaar gesteld ter waarde van 12.500 euro per stuk. Bestuursleden Mevrouw E.S. Schuitemaker, voorzitter De heer R.M.S.M. Munsters De heer mr. L.W. de Waard

Bestuursleden De heer mr. C.O. van der Vorm, voorzitter Mevrouw A.F. Boumeester-van der Vorm, regent secretaris De heer dr. R.J. Willink, regent conservator De heer ir. C.W. van der Vorm, aspirant-regent De heer R. Polak, aspirant-regent

75

Marketing en communicatie Hoofd: Daniël Bouw

• Depot Boijmans Van Beuningen beleeft het eerste volle jaar en telt ruim 265.000 bezoeken • Boijmans Hillevliet heet nu Zuid. Boijmans Van Beuningen en ontwikkelt zich van luisterpost tot creatieve werkplaats met een eigen huisstijl

De locatie op Zuid ontwikkelt zich van luisterpost tot creatieve werkplaats waar jonge makers de kans wordt geboden zich professioneel en artistiek te ontwikkelen en met vele activiteiten de buurt wordt betrokken. De gekozen marketing- en communicatieaanpak verschilt van andere onderdelen van het museum en is hoofdzakelijk gericht op lokaal engagement. De naam verandert van Boijmans Hillevliet in Zuid. Boijmans Van Beuningen.

• Op sociale media groeit de achterban tot ruim 290.000 volgers  

De afdeling bestaat uit 5 vaste medewerkers, een afdelingshoofd (samen 5,33 fte), 2 tijdelijke medewerkers en een aantal stagiairs. Elke medewerker heeft een specialisatie: marketing, corporate communicatie, persbenadering, online communicatie en sociale media. Na een lange periode van thuiswerken vanwege covid-19 vinden we elkaar weer op kantoor en op de werkvloer in het depot en in Zuid.

• Het depot ontvangt prijzen voor de architectuur en voor de depot-app

Communicatie  

In het eerste volle jaar van Depot Boijmans Van Beuningen ligt de focus op het exterieur van het gebouw en de iconische waarde ervan. De marketing is erop gericht nieuwsgierigheid te stimuleren en mensen tot een bezoek aan te zetten en daarmee het interieur te ervaren. Het feit dat het depot geen museum is maar een nieuwe museumtypologie vereist heldere communicatie. Omdat het ook voor de organisatie een nieuw gebouw is met een nieuwe invulling leren we van de ervaringen van bezoekers en kunnen we met die kennis onze propositie beter op de markt laten aansluiten. Met het hebben van een publiekstoegankelijk museumgebouw kan ook het bezoekersonderzoek weer worden uitgevoerd dat inzicht geeft in de bezoekerservaring.

Het eerste jaar in het nieuwe depot Het eerste volle jaar van het depot kenmerkt zich door het oogsten van wat in de openingscampagne is gezaaid. Dankzij de ongekende hoeveelheid wereldwijde media-uitingen in aanloop tot, tijdens en na de opening in november 2021, weten bezoekers het depot goed te vinden. Zij maken er kennis met de nieuwe museale typologie, het werkgebouw. De focus in de marketing ligt in het eerste jaar op de functie van het gebouw en het iconische karakter van de architectuur van MVRDV. De marketing verschuift naar het publieks- en presentatieprogramma dat zich steeds meer ontwikkelt, met als doel het gebouw te laten leven en bezoekers te laten kennismaken met werkzaamheden die in het depot worden uitgevoerd. Het programma

• Boijmans bij de Buren sluit succesvol af met meer dan 568.000 bezoeken aan elf tentoonstellingen in acht buurmusea

77

maakt de collectie zichtbaar en biedt de bezoeker een ander perspectief op kunst. In het eerste jaar leren wij veel over de customer journey en de bezoekersbeleving, en kunnen daarmee de marketing gerichter inzetten. Op 29 april stapt de 100.000ste bezoeker het depot binnen. Het depot trekt belangstellenden uit binnenen buitenland. Talloze museumprofessionals en delegaties van collega-musea over de hele wereld komen inspiratie opdoen in het depot. Naast vele binnenlandse overheden ontvangen we internationale overheidsinstanties waaronder het ministerie van cultuur uit Taiwan, de wethouder cultuur in Keulen en delegaties uit Antwerpen en Hasselt, alsmede de ambassadeurs van Brazilië en de Verenigde Staten. Online beantwoorden we aan de interesse van culturele instellingen uit Hong Kong, Singapore, Tel Aviv, Kopenhagen en Turijn. Toch is het aandeel van dertien procent internationale bezoekers lager dan in het museum (gemeten tot 2019). Dat is mogelijk te verklaren door het grotendeels ontbreken van toeristen en internationale bezoekers in Rotterdam in het eerste half jaar als gevolg van covid-19. Het toerisme komt mondjesmaat op gang en zal in 2023 stijgen ten opzichte van 2022. Ongeveer 25% van de bezoekers is afkomstig uit Rotterdam en samen met de regio Rijnmond 33%.

Bezoekers met een museumkaart maken 46% deel uit van ons publiek, 22% heeft een andere kortingskaart, 25% is volbetalend. Van de bezoekers die een ticket kopen en hun leeftijd opgeven is 42% jonger dan 45 jaar en 58% is ouder dan 45 jaar. Voor de communicatie van het depot wordt naast het bekende museumpubliek, dat grotendeels in het bezit is van een museumkaart (46%), voornamelijk op een jonger publiek gericht dat met het laagdrempelige karakter van het depot wordt geïnteresseerd. 78

In samenwerking met modelabel Francon en de Amsterdam Fashion Week wordt in het najaar de eerste modeshow in het depot gehouden onder toeziend en jubelend oog van de internationale modepers en publiek. ABN AMRO Open presenteert Daniil Medvedev in het depot als nieuwe topspeler van het 50ste tennistoernooi. Het depot is ook onderdeel van het Museumcongres 2022. Dakenplan neemt de daktuin van het depot als voorbeeld voor de grote gemeentes van Nederland. Het ontvangen van de Marketing Award Rotterdam is een mooie waardering voor de geleverde inspanning om het depot lokaal, landelijk en internationaal op de kaart te zetten. Ook de andere prijzen die wij ontvangen dragen bij aan de communicatie over het depot: WAF Awards - Futureglass Prize, Dutch Design Award (categorie Habitat), Rotterdam Architectuurprijs (publieksprijs), Architizer A+ Award (Popular Choice award, categorie Gallery & Exhibition Spaces), BNA Beste Gebouw van het Jaar (categorie stimulerende omgevingen), Webby Award (categorie Apps and Software, Art, Culture, and Events 2022). Restaurant Renilde wint de Entree Awards 2022 (categorie Best New Design Restaurant) en Gault Millau kent restaurant Renilde vijftien punten toe. Nominaties waren er voor Dezeen Awards (categorie architectuur), WAF Awards – shortlist (categorie Completed Buildings), MIPIM Awards 2022 (categorie Best cultural & sports infrastructure).

Boijmans bij de Buren Het project Boijmans bij de Buren waarbij de museumcollectie zichtbaar bleef in elf tentoonstellingen in acht Rotterdamse kunstinstellingen sluit succesvol af met Maritieme Meesterwerken in het Maritiem Museum Rotterdam. Ondanks de lockdowns vanwege de pandemie tellen we

Rondleiding door directeur Sjarel Ex voor 100.000ste bezoekers Julie en Sam, foto Aad Hoogendoorn

Amsterdam Fashion Week met modelabel FRANCON in Depot Boijmans Van Beuningen, foto Peter Stigter 79

Ontvangsten in het depot van delegaties van internationale museale en culturele instellingen 1 2 3 4 5 6

6

7 8 9

38

10

40 43

42 41

11 12

39

13 14 15 16 17 18

34 35

19 20 21 22 23 24 26 27 2 31

24 33

32

28 29 30 31

44 45

32 33

7

34 35

14 21 20 22 15 16 8 13 10 17 36 37 1 9 18 5 3 2 4 11 23 19 12 26 27 28

36 37 38 29

46 47 30

39 40 41 42 43 44 45 46 47

80

België, Antwerpen, Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen België, Brussel, KANAL-Centre Pompidou België, Gent, Stedelijk Museum voor Actuele Kunst België, Leuven, War Heritage Institute België, Oostende, Mu.ZEE Canada, Vancouver, Vancouver Art Gallery Denemarken, Kopenhagen, Statens Museum for Kunst Duitsland, Berlijn, Deutsches Technikmuseum Duitsland, Bochum, Kunstmuseum Bochum Duitsland, Dortmund, Museum Ostwall Duitsland, Duisburg, Lehmbruck Museum Duitsland, Frankfurt, Goethe Universität Duitsland, Gelsenkirchen, Kunstmuseum Gelsenkirchen Duitsland, Hamburg, Hamburger Kunsthalle Duitsland, Hamburg, Historische Museen Hamburg Duitsland, Hamburg, Museum für Angewandte Kunst Duitsland, Hamburg, Museum für Kunst und Gewerbe Duitsland, Holzwickede, Haus Opherdicke Duitsland, Leipzig, Academy of Fine Arts Duitsland, Marl, Skulpturenmuseum Glaskasten Duitsland, Oberhausen, Ludwiggalerie Schloss Oberhausen Duitsland, Recklinghausen, Kunsthalle Recklinghausen Duitsland, Witten, Märkisches Museum Finland, Helsinki, Finnish National Gallery Frankrijk, Parijs, Centre Pompidou Frankrijk, Parijs, Musée du quai Branly – Jacques Chirac Frankrijk, Parijs, Musée Nationale d’Art Moderne Hongarije, Boedapest, Museum of Fine Arts Kroatië, Zagreb, Museum of Arts and Crafts Nieuw-Zeeland, Wellington, Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa Noorwegen, Oslo, Nasjonalmuseet Noorwegen, Stavanger,

Stavanger Art Museum Singapore, Heritage Conservation Centre Singapore, National Heritage Board Verenigd Koninkrijk, Londen, Serpentine Gallery Verenigd Koninkrijk, Londen, V&A Museum Verenigde Staten, Chicago, Museum of Contemporary Art Chicago Verenigde Staten, Dallas, Dallas Art Museum Verenigde Staten, New York, Frick Collection Verenigde Staten, Los Angeles, Getty Research Institute Verenigde Staten, Washington, Museum of Fine Arts Zuid-Korea, Seoul, National Museum of Modern and Contemporary Art Zweden, Stockholm, Moderna Museet Zweden, Stockholm, Nationalmuseum Zwitserland, Winterthur, Stiftung für Kunst, Kultur und Geschichte Zwitserland, Winterthur, Volkart Stiftung 81

568.000 bezoeken. Dit programma werd |mogelijk gemaakt door Stichting Droom en Daad.

Reizende tentoonstellingen À la campagne: het Franse licht van Maris tot Monet in het Fries Museum telt ruim 70.000 bezoeken. A Surreal Shock in Seoul Arts Center bijna 60.000 bezoeken, ten gevolge van covid-19 is dit beduidend minder dan verwacht. Sólo lo maravilloso es bello. Surrealismo en Diálogo in Museo del Palacio de Bellas Artes in Mexico-Stad sluit zeer succesvol af met ruim 246.000 bezoeken. Vanwege het verbreken van de banden tussen Hermitage Amsterdam en Hermitage Sint Petersburg wordt De toren van Babel van Pieter Bruegel getoond in de serie Dutch Heritage Amsterdam in de Hermitage in Amsterdam. De afdeling werkt nauw samen met deze instellingen in het produceren en verspreiden van communicatiemateriaal.

Zuid. Boijmans Van Beuningen Boijmans Hillevliet krijgt een nieuwe naam, Zuid. Boijmans Van Beuningen, afgekort Zuid. Daarbij wordt een nieuwe huisstijl ontwikkeld in samenwerking met ontwerpbureau thonik. Naast de bekende drielijn van het museum en de inmiddels beproefde vijflijn van het depot wordt de ‘inline’ van Zuid. geïntroduceerd. Deze stijl is gebaseerd op de sculptuur Screwarch van kunstenaar Claes Oldenburg, die dit jaar overlijdt. De stijl wordt gekenmerkt door lijnen in de open letters van Zuid. die schroefdraad suggereren, als een symbolische brug tussen RotterdamNoord en Rotterdam-Zuid en een referentie aan de voormalige technische school waar Zuid. is gevestigd. Om de bekendheid van Zuid. te vergroten, presenteren we de campagne ‘We zijn op Zuid’. De campagne behelst onder andere analoge en digitale affiches door de stad en een openingsevent voor buurtbewoners en relaties met digitale en geprinte uitnodigingen.

Canon van Nederland Vier schilderijen uit de museumcollectie zijn opgenomen als sleutelstuk in de Canon van Nederland. Elk kunstwerk vertelt een verhaal over de Nederlandse geschiedenis: Portret van Desiderius Erasmus (ca. 1530-1536) van Lucas Cranach de Oude, De haven van Rotterdam (1907) van Paul Signac, De marskramer (1500) en De heilige Christoffel draagt het Christuskind (1500) van Jheronimus Bosch.

Marketing Verhalen van onszelf én van anderen We nemen het publiek mee in de werking van het depot en de verschillende aspecten die daarmee samenhangen. De focus ligt op de mensen die er werken die elk op hun eigen manier vormgeven aan het gebouw. Voor de depotwinkel ontwikkelen we producten in herkenbare Boijmans-huisstijl, waarmee we verschillende brongroepen bereiken. Zo wordt er onder meer samenwerking gezocht met The Boyscouts (sieraden), De Bonte Koe (bonbons) en ontwikkelen we een speciale depot-zonnebril met Ace & Tate die in 2023 wordt gelanceerd. Op het dak van het depot kunnen bezoekers met hun smartphone een foto van zichzelf laten maken door een camera die in het torentje van het museumgebouw staat. Met deze ‘TADA selfies’ op afstand krijgen bezoekers zichzelf te zien vanuit een verrassend perspectief. Deze foto’s worden veelvuldig gedeeld via sociale media.

Campagne ‘We zijn op Zuid’, foto Aad Hoogendoorn 82

Er vinden vele foto- en filmshoots plaats in het depot en in Zuid. ten behoeve van onze eigen communicatie, maar ook van die van samenwerkingspartners en bedrijven die hebben bijgedragen aan de totstandkoming

van het depot. Ook is het depot in trek bij andere externe partijen die het gebouw willen opnemen in hun marketingcampagnes. Een van de meest bijzondere samenwerkingen is met Feyenoord in de ontwikkeling van de video Making Memories. Hierin onthult Feyenoord-aanvoerder doelman Justin Bijlow in het depot een jasje vervaardigd uit Feyenoord memorabilia, ontworpen door de Rotterdamse ontwerper Inez Naomi (Versatile Forever). De video is onderdeel van een grote marketingcampagne van Feyenoord ter gelegenheid van deelname aan de Europa Conference League. Twee oude Rotterdamse iconen vinden elkaar, mede dankzij de merk­ alliantie Rotterdam Make It Happen. Tijdens Earth Hour op zaterdag 26 maart doen wereldwijd miljoenen mensen, bedrijven en gemeenten een uur het licht uit, een jaarlijks initiatief van het Wereld Natuur Fonds (WWF) om stil te staan bij onze planeet en iedereen die er leeft. In Nederland is het switch off-moment in Rotterdam, in het bijzonder bij het depot dat een uur lang op zwart gaat, inclusief het lichtkunstwerk Het Leven Verspillen Aan Jou, van Pipilotti Rist op het voorplein van het depot. Pianist Ruben Hein begeleidt het moment muzikaal.

Marketingactiviteiten Voor de medewerkers van het Rotterdamse vervoerbedrijf RET worden speciale RETdagen georganiseerd in het depot waarbij medewerkers, als ambassadeurs van de stad, een gratis bezoek met rondleiding krijgen aangeboden voor openingstijd. Dit trekt 150 RETers, van chauffeurs tot machinisten tot controleurs. Daarnaast hebben 190 medewerkers op eigen gelegenheid het depot bezocht. Motivaction doet onderzoek naar de merkwaarden van het merk Boijmans Van Beuningen. De merkwaarden vormen de 83

leidraad voor elke communicatie-uiting en marketingcampagne. Met YG Studio (voorheen YogaGround) wordt tweemaal een ‘Yoga op het dak’-reeks georganiseerd van in totaal zes sessies waarbij 160 yogaliefhebbers zich tijdens de Rotterdamse Dakendagen en de Solar Biënnale op het dakterras begeven. In de Rotterdam Tourist Information Store in het Schielandshuis is een presentatie over het depot te zien waarvoor MVRDV een 3D depotmaquette ontwikkelt. Medewerkers van De Doelen en Diergaarde Blijdorp krijgen gratis toegang tot het depot en andersom kunnen museummedewerkers gratis naar de dierentuin en naar een select aantal voorstellingen. Er wordt een samenwerking gestart met We Are Public waarbij jonge cultuurliefhebbers via de abonnementspas gratis toegang krijgen tot het depot. Het museum organiseert een Boijmans Banendag in het depot waar bijna vijftig geïnteresseerden op afkomen voor functies in de horeca, beveiliging en publieksbegeleiding. De wervingscampagne wordt uitgezet door de gehele stad. Voor de werving van nieuw personeel worden bestaande video’s aangevuld met extra toelichting op de te vervullen functies. Deze video’s worden online verspreid onder de betreffende doelgroep. De bestaande depotfilm krijgt een update en wordt ingezet ten behoeve van een activatiecampagne in de stad en online.

Het Continue Bezoekersonderzoek van Hendrik Beerda ondervraagt in 2022 ruim 3.000 depotbezoekers. Vanaf december wordt gestart met een nieuw onderzoek via Museum Monitor waarbij de verwachting is dat een hoger percentage jongere bezoekers zal deelnemen. 84

Media-aandacht Wereldwijde zichtbaarheid Werd 2021 gekenmerkt door het ongekende mediabereik van zo’n 3 miljard mensen, in 2022 is het depot nog steeds aanleiding voor vele artikelen, reportages en verhalen online en in print, nationaal en internationaal. Maar ook de activiteiten van het museum worden opgenomen in de media. Het totale nationale media(oplage)bereik voor alle onderdelen van Boijmans is 1.847.853 met een geschatte mediawaarde van zo’n 11 miljoen euro. Internationaal valt dat niet te meten, maar ook dit jaar is het onverminderd hoog. Artikelen over het depot en de vele architectuurprijzen staan in (inter)nationale tijdschriften en platforms als Holland Herald, The Art Newspaper, Artnet, Artdaily, Flash Art, Le Quotidien de l’art, Monopole, Glamcult en Wallpaper. De daktuin en de Rotterdamse Dakendagen met de Rooftop Walk waarop twee sculpturen uit de collectie van het museum zijn opgenomen worden getoond in het NOS Journaal. Publicaties over de modeshow van Francon in het depot, staan in Dezeen, Vogue, Numero, de Volkskrant en vele blogs, evenals een interview met directeur Ina Klaassen in Vogue China.

In The New York Times, Forbes, NRC, Telegraaf, de Volkskrant en op kunstblogs verschijnen artikelen over de aankoop van het schilderij van Miró, over de restauratie van De populierenlaan bij Nuenen van Van Gogh en het tonen van het werk op TEFAF Maastricht, maar ook over de restauratie van een schilderij van Hendrick Avercamp. De teruggave van de majolicaschalen aan de familie Goodman wordt beschreven in Trouw. De surrealisme-tentoonstelling in MexicoStad resulteert in publicaties in de

Feyenoord doelman Justin Bijlow met Versatile Forever jack in Depot Boijmans Van Beuningen, foto Willem de Kam

Yogaground op het dak van Depot Boijmans Van Beuningen, foto Gianni Tahamata 85

Spaanstalige wereld. NRC schrijft over de tentoonstelling met werken uit de Boijmanscollectie À la campagne in het Fries Museum. Verder zien we belangstelling voor het depot in de vele reisartikelen over Rotterdam. Restaurant Renilde wordt heel goed besproken in NRC (8,5) en de Volkskrant (8-). Het populaire NTRprogramma Klokhuis wijdt een aflevering aan plastic en filmt in het kunststoffendepot hoe plastic wordt bewaard, verzorgd en gerestaureerd. Tot slot is het afscheid van Sjarel Ex aanleiding voor artikelen in vele publicaties.

‘Museum Boijmans zet Rotterdam wereldwijd op de kaart met Depot (en wint daarom deze prijs)’ – nu.nl

‘This Sculptural Rotterdam Building Is Reinventing Art Storage for Public Enjoyment’ – Architectural Digest ‘Shiny storage - the Boijmans Depot and the future of museum archives’ – Financial Times ‘Depot Boijmans in top 10 van musea (op de vijfde plaats)’ – Columbus Travel ‘De magie van het Rotterdamse kunstpakhuis vol met 151.000 voorwerpen’ – Trouw

Online communicatie In 2022 heeft de website boijmans.nl weer meer bezoeken gehad dan de jaren ervoor. Dit is voornamelijk het gevolg van het geopende depot en de collectie die wereldwijd wordt geraadpleegd voor allerlei doeleinden. In de loop der tijd zijn onderdelen aan boijmans.nl toegevoegd, zoals een depot-pagina en een renovatie-pagina. Dit blijkt ten koste te gaan van de helderheid en gebruiksvriendelijkheid van de website. In het project The Next Step brengen wij in samenwerking met Digital agency IN10 en ontwerpbureau thonik weer lijn aan in de verschillende onderdelen door deze op een heldere en logische manier aan elkaar te verbinden. De website maakt inzichtelijk dat Museum Boijmans Van Beuningen drie locaties kent. Allereerst het museum: hoewel in renovatie en de komende jaren niet te bezoeken, informeren we het publiek over de voortgang van het proces, zoals de asbestsanering. Het komende jaar nemen we de websitebezoekers mee in de stappen die de gemeente zet in het bouwen aan een vernieuwd museum. De tweede locatie is het depot: de website biedt informatie over het gebouw, de collectie en het programma. Zuid. vormt de derde locatie met een actief programma en eigen dynamiek. Samen bieden deze onderdelen het publiek de benodigde informatie over verdere verdieping, inhoudelijk programma en praktische gegevens.

Voor de nieuwsbrief gaan we over op een ander systeem, Spotler, waarmee we nog beter in staat zijn onze boodschap met onze volgers te delen. De ticketverkoop verloopt voortaan volledig online, waarmee wij ook beter inzicht krijgen in onze bezoekers en nog beter in staat zijn onze marketinginspanningen gericht uit te voeren.

86

Website bezoek

2022

2021

boijmans.nl

1.150.430

1.063.984

webshop

44.914

24.639

1.195.344

1.088.623  

11.156*

33.949

Totaal nieuwsbriefinschrijvingen

* minder dan vorig jaar door de gevolgen van AVG-wetgeving

Social media Ook in 2022 blijft de aandacht voor het depot op social media ongekend hoog. Geen dag gaat voorbij zonder een mooi depotbeeld in de Instagram inbox. Op social media heeft het museum circa 260.000 volgers, inclusief Zuid. en restaurant Renilde. De platforms waarop het museum actief is zijn Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn, TikTok en YouTube.

aanwinst van Joan Miró, de reizende surrealismetentoonstelling en andere bruiklenen, en vele nominaties en awards voor het depot kunnen rekenen op veel interactie onder de volgers. Op Instagram zoekt het museum de link met de jongere generatie. Creatieve makers uit de stad worden ontvangen in het depot tijdens MuseumParX — Reflections in samen werking met creatief productiehuis Together & Dedicated. Zo komen jonge creatieven uit de stad samen voor een intieme avond vol kunst en muziek. Overeenkomstig met de naamsverandering gaat het account van Boijmans Hillevliet door als @zuid.boijmans.

In het begin van het jaar wordt een online Instagramtentoonstelling georganiseerd met werk van jonge kunstenaars onder leiding van Koen Feenstra en Juul Lindenboom, die ons benaderden met de vraag om een platform te creëren voor jongeren van 14 tot 22 jaar, waarop zij zich kunnen uiten en kunnen reflecteren op hun leven tijdens de coronapandemie. Daarnaast is mode een pijler op de socials. Samenwerkingen met modestudenten van de Willem de Kooning Academie en ArtEZ (Arnhem) leiden tot indrukwekkende foto- en videorapportages, en er is veel aandacht rondom Amsterdam Fashion Week. Na de imposante show van Rotterdams modelabel Francon in het depot, zorgen tijdschriften als Vogue, Glamcult, tot Numero en Harper’s Bazaar voor extra aandacht op Instagram en Facebook. Het Instagramaccount bereikt de mijlpaal van 60.000 volgers. Verrassend genoeg is LinkedIn naast Instagram het snelst groeiende platform. Updates over de nieuwe 87

Uitgeverij Het museum heeft een eigen uitgeverij die bestaat uit 2 medewerkers (1,6 fte). De uitgeverij verzorgt tentoonstellingscatalogi en publicaties over de collectie, evenals de jaarlijkse museumagenda en het jaarverslag. Auteurs zijn zowel de eigen wetenschappelijke staf als externe deskundigen. De uitgeverij werkt met diverse externe vormgevers. De in 2007 gestarte wetenschappelijke reeks Boijmans Studies – over onderwerpen die gerelateerd zijn aan de collectie en de geschiedenis van het museum – wordt vormgegeven door thonik. In de reeks Boijmans Studies verschijnt dit jaar de publicatie Voortschrijdend inzicht. Een biografie van de collectie vormgeving. Scheidend conservator Mienke Simon Thomas vertelt in dit zeventiende deel de geschiedenis van deze 50.000 stukken tellende verzameling van het museum. Ter gelegenheid van het afscheid van conservator tekeningen en prenten Albert Elen publiceert het museum de afscheidsbundel Getekende herinneringen waarin hij aan de hand van tekeningen uit de collectie terugblikt op bijzondere momenten in zijn loopbaan. De Boijmans Agenda 2023 staat in het teken van communicatie in de kunst. Aan de hand van 54 kunstwerken uit de collectie beschrijft auteur Alex de Vries op welke manieren een boodschap kan worden overgebracht, zowel letterlijk als figuurlijk.

Verder werkt de uitgeverij aan de redactie en vertaling van de digitale bestandscatalogi Piranesi op papier en de vroege Italiaanse tekeningen (1400-1600). Zie voor een overzicht van alle publicaties bijlage F.

89

Conservatoren Directeur: Sjarel Ex (tot 1 oktober)

De conservatoren van Museum Boijmans Van Beuningen verrichten wetenschappelijk onderzoek naar de collectie, geven rond­ leidingen en colleges, initiëren projecten in de stad en in binnen- en buitenland, schrijven catalogi en andere publicaties, ontwikkelen tentoonstellingen, formuleren aankoopvoorstellen, begeleiden restauraties en onderhouden een internationaal netwerk van verzamelaars, kunsthistorici, museumconservatoren en andere specialisten en collega’s uit het museale veld. De conser­vatoren staan onder leiding van de directie en werken projectmatig samen met de verschillende sectoren van het museum, waarbij zij verantwoordelijk zijn voor de inhoud. Zie voor een overzicht van alle presentaties bijlage C en alle externe activiteiten en nevenfuncties van de wetenschappelijke staf bijlage G.

90

Peter van der Coelen, conservator prenten en tekeningen Begin april opent in het depot de door mij samengestelde presentatie met hoogtepunten uit de museumcollectie. Het is een ‘proefopstelling’ waarbij de schilderijen niet aan de muur hangen, maar aan glazen staanders in de vrije ruimte. Het mooie is dat je zo ook de achterkanten kunt zien. Het voorbereiden van zo’n experimentele presentatie is teamwork en kost vele maanden tijd. Pas bij het inrichten merk je of en hoe het werkt. De grote verrassing voor mij persoonlijk was dat je een schilderij soms met heel wat andere werken kunt vergelijken, afhankelijk van waar je staat. Je blik wordt niet tegengehouden door een muur, maar gaat in de diepte. De Van Gogh hangt naast de Kandinsky, maar je ziet ook de Bruegel op de tweede rij, de Basquiat op de derde en de Beckmann op de vierde. Al kijkende, ontdek je steeds nieuwe verbanden in de collectie.

Bram Donders, onderzoeker Eind 2021 begon ik met mijn onderzoek naar negentiende-eeuwse vrouwelijke kunstenaars in de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen, mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds. Naar veel werken bleek nog geen of weinig onderzoek te zijn verricht. Ik struinde door archieven, scrolde door digitale kranten en bekeek de werken in het depot. Vaak bleek dat de werken vroeger anders gewaardeerd werden. Zo werd een stilleven van Maria Vos reeds in 1903 ‘een zeer goed staal van haar werk’ genoemd in de eerste overzichtspublicatie over Nederlandse negentiende-eeuwse schilderkunst, maar was het de afgelopen decennia niet op zaal te zien. Het is een voorbeeld van de vele – nu nog – verborgen verhalen van vrouwelijke kunstenaars die onze collectie rijk is. Deze zullen worden gebundeld in een online bestandscatalogus.

Alexandra van Dongen, conservator historische vormgeving Als vervolg op het in 2020 gepubliceerde Rotterdamse onderzoek naar het koloniale en slavernijverleden van onze stad, waarin ik samen met historicus Liane van der Linden een hoofdstuk schreef, opent in het depot de onderzoekspresentatie Unpacking Boijmans. Het koloniale verleden en de collectie. Het is een nieuwe manier van werken: het projectteam werkt op zaal en is steeds direct aanspreekbaar door het publiek. De presentatie is ook aanleiding voor de aankoop van een nieuw werk van de Rotterdamse kunstenaar Boris van Berkum dat hij samen met de AfroSurinaamse wintipriesteres Marian Markelo ontwikkelde. In samenwerking met de Erasmusuniversiteit organiseren we een minor SMART Perspectives on Diversity and Inclusion. Daarnaast publiceerde ik het boek Dichter bij Vincent. Alledaagse voorwerpen in het werk van Vincent van Gogh, gebaseerd op het onderzoeksproject ALMA (Art Linked to Material Artefacts), over het object als schildersmodel.

91

Saskia van Kampen-Prein, conservator moderne en hedendaagse kunst De museumcollectie wordt zo nu en dan met bijzondere schenkingen door particulieren verrijkt. Dit jaar mocht ik – mede dankzij de inzet van surrealismekenners Laurens Vancrevel en Frida de Jong – een wel heel bijzondere gift in ontvangst nemen: een verzameling kunstwerken gemaakt door internationaal gerenommeerde surrealisten. Deze collectie, met werk van onder meer Aube Breton, Mimi Parent en Toyen, werd bijeengebracht door Her de Vries (19302021), die in 1959 het ‘Bureau des Recherches Surréalistes en Hollande’ had opgericht. Behalve kunst bezat De Vries een omvangrijke bibliotheek met zeldzame uitgaven op het gebied van het surrealisme, die na zijn overlijden eveneens werd overgedragen aan het museum. We zullen er ongetwijfeld nog veel moois in ontdekken en interessante presentaties mee organiseren. Daarnaast ging mijn aandacht grotendeels naar het schrijven van een publicatie over het gepubliceerde oeuvre van model, fotograaf, oorlogscorrespondent en surrealistisch kok Lee Miller die eind 2023 verschijnt. 92

Annemartine van Kesteren, conservator design De opening van het depot creëert zoveel aandacht dat het geven van rondleidingen over de collectie dagelijkse kost is, voor regulier bezoek, maar ook voor ontwerpers, kunstenaars en collega-instellingen. De terugkerende vraag, hoe we dit werkgebouw het prettigst kunnen programmeren, is ook voor onszelf nog steeds een zoektocht. Daarom wordt een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de designcollectie in climate impact en social justice opgezet, in samenwerking met het Museum of 21st Century Design. Met Francesco Stocchi begeleid ik Neo Muyanga als eerste kunstenaar in de tentoonstellingsserie Le Miroir Vivant. Met het team van Zuid. werken we aan een presentatie van de kunstenaar Éric Van Hove en zijn Fenduq-team uit Marrakesh en wordt de eerste Afrikaanse E-scooter gepresenteerd. Als Sjarel zijn vertrek aankondigt bedenken we samen met de kunstenaar Sarkis een ceremonie voor zijn afscheid op 30 september. In de studio van Sarkis in Parijs bereiden we deze rite de passage voor.

Mireille Linck, junior conservator prenten 2022 staat voor mij in het teken van het onderzoek naar de achttiende-eeuwse Italiaanse graficus Giovanni Battista Piranesi waarvan Museum Boijmans Van Beuningen 751 prenten in de collectie heeft, de grootste Nederlandse museale collectie. Het uitgangspunt van het onderzoek vormen de acht prentenboeken die de collectie rijk is, en daarnaast zijn alle werken onderzocht op watermerken. Aan de hand van het watermerkonderzoek is de samenstellingsdatum van de prentenboeken scherper vastgesteld en van de individuele prenten is bepaald of ze eigentijds of postuum gedrukt zijn. De onderzoeksresultaten zijn gepresenteerd in zowel een digitale bestandscatalogus als in een presentatie in het depot. De focus van de presentatie ligt op het gehele vel papier, daarom zijn de werken zonder passe-partout ingelijst. Het tentoonstellingsontwerp sluit aan bij de ronde vormen van het depotgebouw en de historische gebouwen in de prenten van Piranesi.

Rosie Razzall, conservator tekeningen Bestaat er een betere manier om een nieuwe baan als conservator te beginnen dan je meteen volledig te storten op onderzoek naar een van de belangrijkste onderdelen van de tekeningencollectie? Nadat Albert Elen in mei 2022 met pensioen ging, zette ik het werk voort aan de online catalogus Italiaanse tekeningen 1400-1600. Daarbij bekeek ik niet alleen dozenvol tekeningen van beroemde namen als Pisanello, Michelangelo, Leonardo da Vinci en Raphael, maar boog ik me ook over tekeningen die nooit eerder gepubliceerd werden. Zou het blauwe papier erop duiden dat de tekening in Venetië werd gemaakt? Gaat het om een voorbereidende studie, of is het een kopie naar een voltooid schilderij, gemaakt door een student of pupil? Zouden die vervaagde lijnen in inkt beter zichtbaar worden als we de tekening bekijken onder uv-licht? Enkele resultaten van ons onderzoek staan al online, de catalogus is naar verwachting eind 2023 voltooid.

93

Francesco Stocchi, conservator moderne en hedendaagse kunst Het afgelopen jaar is extra bijzonder geweest omdat we ons bezig hebben gehouden met het depot, een institutioneel model dat radicaal anders is. Daarbij is aandacht besteed aan het verbinden van de collectie met de omgeving (lokaliseren) en het identificeren van de verschillende belangstellingsgebieden waarmee de collectie verbonden is, of zou kunnen zijn (internationaliseren). Met dit in kaart brengen van een nieuw, mondiaal systeem raakt de oude tweedeling van centrum versus periferie grotendeels achterhaald. Samen met Annemartine van Kesteren heb ik gewerkt aan de ontwikkeling van Le Miroir Vivant, een programma waarbij internationaal bekende kunstenaars worden uitgenodigd om samen te werken met plaatselijke gemeenschappen binnen een performatief en evoluerend actiekader dat de principes van het depot weerspiegelt. Daarnaast ging mijn aandacht naar het ontwikkelen van een collectietentoonstelling – met Rem Koolhaas en Irma Boom als gastcuratoren – die plaats zou vinden in Italië in het voorjaar van 2023, maar een jaar is uitgesteld. 94

Ruben Suykerbuyk, conservator oude schilder- en beeldhouwkunst Nu het depot goed en wel open is, kan de ontdekkingstocht pas echt starten. Want hoe gebruik je die unieke plek eigenlijk als conservator? Het blijkt in elk geval een dankbaar werkinstrument bij het voorbereiden van tentoonstellingen, waarvan er veel in de steigers staan: Smart*Light (over röntgenstraling in kunsthistorisch onderzoek), De vijfde kleur (over kleurgebruik bij oude meesters), Food for thought (over consumptie en kunst) en Dutch views (een frisse blik op de Nederlandse kunst en identiteit). De aankomst in depot van de schilderijen van Stichting Willem Van der Vorm werd gevierd met een focuspresentatie. Daarnaast werpt het nieuwe restauratieatelier meteen vruchten af: op een schilderij van Otto Marseus van Schrieck werden echte vlindervleugels gevonden, en de restauratie van het enigmatische Portret van Pietro Cenni onthulde diens ware gelaat (en mogelijk ook de naam van de schilder). Prachtig onderzoeksmateriaal om in 2023 verder uit te pluizen.

Sue-an van der Zijpp, conservator toegepaste kunst en vormgeving Duizenden anonieme vrouwelijke makers zijn vertegenwoordigd in de deelcollectie kant. Voor een lezing op uitnodiging van de International Organization of Lace verdiep ik mij met kantkenner Ad Timmermans in hun verbluffende vakmanschap. Ook het archief van Nederlands eerste industrieel ontwerper Wim Gilles komt uit de dozen en is onderwerp van een bijeenkomst georganiseerd in samenwerking met het Netwerk Archieven Design en Digitale cultuur (NADD). Ondertussen raakt het project Family of Objects op stoom. In dit project wordt de collectie als een familie benaderd. Moederobject Maya bijt de spits af en is prominent te zien in het depot. Mijn eerste aankoop is Tear Gun van de Taiwanese ontwerpster Yi-Fei Chen. Dit fascinerende en moreel ambigue ontwerp was in 2017 al te zien in de tentoonstelling Change the System. Ook ben ik betrokken bij de inrichting van de atriumvitrines die zich als een voortdurend veranderende driedimensionale beeldrijm tot elkaar verhouden.

95

Bedrijfsvoering Directeur: Ina Klaassen • Op 30 september nemen we, na 18 jaar directeurschap, afscheid van Sjarel Ex • In het eerste jaar depotexploitatie behaalt het museum een omzet van 8,3 miljoen euro, 2,5 miljoen euro hoger dan geraamd, met een positief resultaat van in zijn totaliteit 342.000 euro. • De eerste en tweede fase van het Cybersecurity beleidsplan worden uitgevoerd en afgerond • De resultaten van het Medewerkers tevredenheidsonderzoek (MTO) met focus op diversiteit en inclusie worden aan het eind van het jaar gepresenteerd • De organisatieontwikkeling, bestaande uit een nieuw organisatie- en sturingsmodel en de herijking van de functieprofielen en -waardering, wordt afgerond op 1 december

Bedrijfsvoering bestaat uit de afdelingen Financiën, ICT en informatiebeheer, Personeel en organisatie, Huisvesting en onderhoud, Publiekszaken bestaande uit floormanagement, art services, museumwinkel, Beveiliging, bewaking en veiligheid, en Collectiebeheer. De renovatie van het museumgebouw valt als project onder Bedrijfsvoering. Horeca en evenementen worden met het oog op risicospreiding in een bv ondergebracht. De vaste formatie is ondergebracht in de cao voor de Vereniging van Rijksmusea (VRM). Horeca Boijmans Van Beuningen bv werkt met de horeca cao.

Daarnaast is het museum afhankelijk van de niet aflatende inzet van zzp’ers en stagiairs. In 2022 zijn er 112 freelancers actief geweest en hebben we 21 stagiairs binnen verschillende afdelingen een stageplaats kunnen bieden.

Financiën Voor het eerst sinds 2018 ontvangt het museum weer een volledig jaar bezoek, afgezien van de eerste vier weken van het jaar als het depot vanwege de lockdown gesloten is. Een opvallend verschil met het museum voorheen is dat het depotbezoek zich veel makkelijker laat voorspellen. In het museum werden grote tentoonstellingen in het voor- en najaar geprogrammeerd, wat zorgde voor pieken in de bezoekersaantallen. Ook was het met mooi weer, zeker in de zomer, altijd rustiger. Het depot verwelkomt daarentegen wekelijks een constant aantal van circa 5.500 bezoekers. In totaal bezoeken dit jaar 265.000 mensen het depot. Zij geven daar ruim 4,5 miljoen euro uit. Daarbovenop worden ’s avonds in restaurant Renilde 8.660 couverts uitgeserveerd, wat zorgt voor nog eens bijna 750.000 euro omzet. Het opstellen van het financiële jaarverslag vergt dit jaar bovengemiddeld veel tijd, aangezien alle projecten in aanloop naar de opening van het depot worden afgesloten inclusief de financieringsstromen die zijn aangeboord om die projecten te kunnen betalen. Gedurende het jaar rapporteert de financiële afdeling samen met de horecamanager intensief over de voortgang van de Horeca bv aan de directie.

Het museum beschikt, naast daghoreca voor bezoekers, voor het eerst over een restaurant dat ’s avonds geopend is en ook is er enorme vraag naar verhuur aan derden en interne evenementen in het depot. Dat alles maakt het draaien 97

van de horeca complexer en dit vereist extra aandacht. Daarnaast draagt de afdeling bij aan besprekingen over het toekomstige nieuwe huurcontract voor het gerenoveerde museum en de demarcatie voor inrichting en onderhoud. In het najaar wordt het vernieuwde handboek voor de administratieve organisatie afgerond en besproken met de auditcommissie van de Raad van Toezicht, die er haar goedkeuring aan geeft. Tot slot wordt in het najaar de jaarlijkse collectie-inventarisatie uitgevoerd. Er wordt slechts één bevinding gedaan, veel minder dan andere jaren. Dit is waarschijnlijk te danken aan het feit dat de collectie zich eindelijk vrijwel helemaal in één gebouw bevindt.

Huisvesting en onderhoud 2022 staat in het teken van het leren kennen en beheersen van alle installaties in het depot. Het klimaat wordt grotendeels gestabiliseerd en een deel van de kinderziektes wordt verholpen. Helaas is de gemeente er als opdrachtgever van de bouw nog niet in geslaagd alle restpunten te verhelpen. Met name de problemen met de liften en de werkzaamheden aan het plein rondom het depot geven veel hoofdbrekens ten aanzien van de bezoekerslogistiek en -beleving. De oplevering van het plein wordt nu voorzien voor 2023. Bovendien is een aantal verborgen gebreken en ontwerpfouten ontdekt waar in de exploitatie veel hinder van wordt ondervonden. In de praktijk blijkt het aantal werk- en overlegplekken te klein nu een groot deel van de museale activiteiten plaats heeft in het depot. Ondanks de aanvullende investeringen in de keuken van Renilde zijn ook het ruimtegebrek in de keuken en de ontoe98

reikende opslagfaciliteiten op de zesde verdieping een bron van zorg waardoor de exploitatie suboptimaal is. Door de grote hoeveelheid bezoekers gaat de slijtage aan het gebouw harder dan verwacht en vergen de schoonmaak en het onderhoud meer capaciteit dan geraamd. De toiletgroepen zijn eigenlijk al aan vervanging toe en de eerste nieuwe investeringen in het gebouw doemen dan ook al weer op aan de horizon.

ICT en informatiebeheer De aandacht op ICT-gebied gaat dit jaar in belangrijke mate uit naar het afronden en opleveren van projecten die essentieel zijn voor het goed functioneren van het depot, zoals de publieksbegeleiding, wayfinding, filmdatabase, kassasysteem, ticketing en de website. Daarnaast wordt de moderne werkplek mobiel en digitaal gefaciliteerd en worden oude systemen vervangen. Hierbij is ook de inrichting van conditionele en veilige toegang op vertrouwde apparaten en de inrichting voor het centraal beheer van verstrekte hardware verbeterd. De data van afdelingen en projecten van de gedeelde mappen zijn gemigreerd naar Teams en Sharepoint. De beheerafspraken voor bedrijfsapplicaties en andere ondersteunde ICT-systemen, zowel intern als met de betreffende leveranciers, zijn verder verbeterd. Ook het accountbeheer, de procedures van in- en uitdienst en het verder standaardiseren en automatiseren van de benodigde handelingen worden verbeterd. Cybersecurity staat hoog op de agenda in 2022. Dit jaar zijn pentesten uitgevoerd, is een risicoframework met beheersmaatregelen opgesteld, evenals een digitaal calamiteitenplan, is een cybersecurity

Atrium in Depot Boijmans Van Beuningen, foto Aad Hoogendoorn 99

verzekering afgesloten en is een trainingsprogramma voor security awareness van medewerkers voorbereid. In de komende jaren blijft dit een belangrijk punt van aandacht.

Personeel en organisatie De implementatie van het in 2021 voorgestelde organisatiemodel, het daarbij passende functie- en loongebouw heeft per 1 december 2022 zijn beslag gekregen. Naar aanleiding van het afscheid van directeur Sjarel Ex eind september is om diverse redenen door de Raad van Toezicht besloten om vooralsnog en voorlopig geen artistiek directeur aan te trekken. Dat heeft tot tijdelijke aanpassingen in het organisatiemodel geleid. Ina Klaassen functioneert vanaf 1 oktober als algemeen directeur van Museum Boijmans Van Beuningen. De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zijn niet aan het museum voorbijgegaan. Het personeelsverloop is hoog. Vooral horecafuncties zijn moeilijk in te vullen, maar ook bij andere afdelingen is de respons op vacatures beduidend minder dan enkele jaren geleden. Diversiteit en inclusie staan hoog op de agenda. In werkgroepen met vertegenwoordigers van diverse afdelingen is onder begeleiding van een diversiteitsadviseur een plan van aanpak met doelstellingen voor 2023 en 2024 opgesteld. In de zomermaanden heeft een medewerkerstevredenheidsonderzoek plaatsgevonden, 67% van de medewerkers heeft de enquête ingevuld, de resultaten zijn gedeeld en besproken tijdens drie workshops. Op basis daarvan wordt begin 2023 een plan van aanpak opgesteld. Het verzuimcijfer is 5,34%, dat is een stijging van 1,59% ten opzichte van 2021 en vooral 100

te verklaren door een toename van het langdurig verzuim. Het museum heeft 21 stagiairs een stageplaats geboden, waarvan 1 conservator in opleiding. Daarnaast zijn drie onderzoeksfellows aangesteld en is er een driejarig opleidingstraject gestart voor een conservator educatie in opleiding, gesubsidieerd uit diverse fondsen.

Beveiliging, bewaking en veiligheid Na de lockdown en de heropening van het depot is de afdeling Beveiliging, bewaking en veiligheid (BBV) gericht op het inwerken van een grotendeels nieuw team en het behouden van rust en stabiliteit in uitvoering van de taken en werkzaamheden. De bemensing van het team en het vullen van de roosters is een moeizaam proces vanwege de extreme krapte op de arbeidsmarkt. Ook de toeleverende partijen van oproepkrachten hebben moeite met het aantrekken van voldoende gekwalificeerd personeel. Aan het eind van het jaar zijn alle vacatures vervuld en staat er een ingewerkt team. In december wordt met het oog op de efficiency besloten het depot een uur eerder te sluiten, waarna de bezetting van BBV echt op orde is. De medewerkers BBV zijn in 2022 in een nieuw uniform gestoken met meer comfort en van betere kwaliteit, passend bij de uitstraling van het depot.

Publiekszaken De publieksmedewerkers zijn het eerste contact van een bezoeker in het depot; zij verwelkomen elke bezoeker die door de draaideur stapt met alle aandacht en bieden allerhande praktische informatie over de depot-app, activiteiten en routing, waarna

eenieder zich verspreidt naar de verdiepingen of meegaat met een vooraf geboekte of ter plekke gereserveerde rondleiding. Deze rol als host van het depot wordt dit jaar verder ontwikkeld en geoptimaliseerd. De eveneens nieuw aangestelde floormanagers binnen de afdeling publiekszaken houden de kwaliteit van de ontvangst van de bezoekers in de gaten en coördineren de afwikkeling van storingen gedurende de openingsuren. Ook de depotwinkel maakt een vliegende start, met vele producten die speciaal voor het depot zijn ontwikkeld. Tijdens de lockdown in de eerste weken van 2022 is de winkel – conform de toen geldende maatregelen – geopend voor publiek, samen met een door de medewerkers van Renilde bemande koffiebar met hapjes om mee te nemen. Daarnaast onderhoudt Publiekszaken het contact met de huurders van de compartimenten en van het verzamelaarsdepot. Deze art service die door het depot wordt aangeboden omvat niet alleen het beschikbaar stellen van ruimte maar ook ondersteuning bij het regelen van allerhande activiteiten zoals kunsttransport, ontvangsten en tentoonstellingsbouw, om zo de huurders op vele manieren werk uit handen te nemen. Galerie III op de vijfde verdieping is in 2022 nog niet in gebruik. In de zomer wordt het ‘om niet’ huurcontract met Stichting De Verre Bergen afgesloten, waarmee de weg vrij is voor een volledige ingebruikname in 2023.

De particuliere verzamelaars en huurders van de compartimenten in het depot tonen zich actief en betrokken bij het depot. Met hun eigen en verrassende invulling van het gebruik ervan en aanvullende programmering, dragen ze bij aan de verrijking van het depotconcept. In 2022 wordt een nieuwe huurder in het depot verwelkomd: Verhalenhuis Belvédère betrekt een van de

compartimenten. De collectie culturele artefacten van deze instelling kan in de toekomst een interessante aanvulling zijn op het onderzoek en de programmering in het depot.

Collectiebeheer Collectiebeheer faciliteert een veilige en verantwoorde manier van omgaan, opslaan, verpakken, installeren en verplaatsen van de museumcollectie en bruiklenen in het depot. Ook draagt de afdeling zorg voor de collectie van de privéverzamelaars in het depot. Onder de afdeling valt ook het Bruikleenbureau dat het interne, uitgaande en inkomende bruikleenverkeer organiseert. Collectiebeheer is nauw betrokken bij de totstandkoming van interne en externe tentoonstellingen, maar ook bij evenementen of exclusief bezoek. Naast de compartimenten in het depot is Collectiebeheer samen met Huisvesting en onderhoud verantwoordelijk voor de externe depots op de Bovendijk en bij Condor. Sinds de opening van het depot is er voor de medewerkers veel veranderd. Waar zij voorheen hun werkzaamheden buiten het zicht van het publiek uitvoerden is nu elke handeling zichtbaar. Voor het publiek draagt dit in belangrijke mate bij aan de ervaring van het depot als werkgebouw. Deze overgang is soepel verlopen en heeft tot meer inzicht in de werkzaamheden geleid.

Horeca en evenementen Horeca en evenementen bekleden voortaan een nieuwe positie in de organisatie als aparte bv. Door het resultaat van de horecaen evenementenactiviteiten onder te brengen in een aparte juridische entiteit, kan er effectief risicobeheer en -spreiding 101

worden toegepast. Het jaar begint met een team van medewerkers dat in januari noodgedwongen thuiszit. Als gevolg van de lockdown blijft restaurant Renilde gesloten en worden geboekte evenementen in zaal Coert geannuleerd. Het blijkt niet de laatste uitdaging te zijn waarmee de horeca als geheel te kampen heeft in 2022. Personeelstekorten, hogere salarissen, hoge prijzen op inkoop en een stijgende inflatie zorgen voor een moeizaam jaar binnen de gehele horecasector. Renilde Wat voor het gehele depot geldt, gaat ook op voor de dagsituatie in het restaurant; de toeloop van gasten overstijgt de verwachting, wat regelmatig resulteert in een wachtrij voor een zitplaats. Dit zorgt voor een hogere omzet. Wel blijkt het gedurende het hele jaar lastig om daar structureel een efficiënte inzet van personeel tegenover te zetten in zowel bediening, keuken als afwas. Het kassasysteem functioneert in de praktijk zowel overdag als ’s avonds niet naar behoren, wat oponthoud veroorzaakt. Aan het eind van het jaar is een voorstel gedaan om de kassa te vervangen door een efficiënter systeem. In 2023 zal dit eventueel gekoppeld worden aan roostersoftware die de handmatige wijze van roostering moet vervangen. Vanwege de coronalockdown wordt pas vanaf februari proefgedraaid met het diner.

Mede ingegeven door een tekort aan koks start het restaurant voorzichtig met een maximum van 40 couverts per avond van woensdag t/m zaterdag. Met chef-kok Jim de Jong aan het roer staat Renilde al direct in de volle aandacht, dit zorgt er ook voor dat we ons meteen melden in de top van culinair Rotterdam. Medio maart scoort het restaurant 15 uit 20 bij Gault Millau. In de loop van het jaar groeit Renilde met kleine stappen 102

door naar een maximum bezetting van 70 couverts per avond. Eind 2022 is vrijwel elke vrijdag en zaterdag volgeboekt, maar blijven de woensdag en donderdag wat achter. Evenementen Het aantal aanvragen voor evenementen op de zesde verdieping is in de eerste helft van 2022 hoog, zonder dat hiervoor actieve sales activiteiten worden ondernomen. Het team van sales heeft moeite de hoeveelheid aanvragen te verwerken en besteedt daarnaast veel tijd aan interne aanvragen. Bovendien ontbreekt het aan een eventmanagementsysteem waardoor het salesproces handmatig verloopt en arbeidsintensief is. In de tweede helft van het jaar begint een nieuw sales team dat wordt versterkt met een ervaren sales manager en een extra accountmanager. Ondanks deze uitdagingen zijn er in het eerste volledige jaar toch een groot aantal geslaagde evenementen van onder meer Robeco, BMW en het ABN AMRO Open tennistoernooi.

Entreegebied van Depot Boijmans Van Beuningen, foto Ossip van Duivenbode

Museumgebouw Het museumgebouw verkeert momenteel in een deplorabele staat. Hoewel bijna alle asbest dit jaar wordt verwijderd, gaat de staat van onderhoud hard achteruit omdat het gebouw leegstaat, wachtend op een grootschalige renovatie. Het museumterrein is afgezet met hekken, bevat zwerfafval en vertoont tekenen van vandalisme, wat bijdraagt aan een treurige en verwaarloosde aanblik. De oplevering van het voorlopig ontwerp (VO) is voorzien voor augustus, maar dit is in 2022 niet gehaald. De gemeente heeft besloten dat de museumdirectie geen direct contact mag hebben met de architect en dat er geen ruimte is voor een creatief ontwerp­proces waarbij gebruiker en architect in

Restaurant Renilde op de zesde verdieping van Depot Boijmans Van Beuningen 103

nauw overleg samenwerken aan een functioneel ontwerp met een goede logistiek, bezoekersbeleving en exploitatie. In november sturen de directie en de Raad van Toezicht een gezamenlijke brandbrief aan de gemeente waarin de zorgen over het ontwerp(proces) uiteen worden gezet. Een kopie ervan wordt aan de Commissie Welstand en Monumenten gestuurd met het oog op de voorgenomen sloop van de voormalige conciërgewoning van het rijksmonumentale bouwdeel Van der Steur.

Rotterdamse Culturele Basis De RCB-instellingen hebben zich in 2022 op verschillende terreinen agenderend en adviserend opgesteld richting de gemeente, de wethouder en de stad. Vanuit ons netwerk en met onze kennis en ervaring hebben we in 2022 onder andere de thema’s werkgeverschap en cultureel maatschappelijk vastgoed geagendeerd en opgepakt en een bijdrage geleverd aan discussies en kennisuitwisseling op het gebied van leefbaarheid in de stad, diversiteit en het herstel van de cultuursector. Daarnaast wordt de RCB actief betrokken bij verschillende gelegenheden in de stad, zoals de ontvangst van de staatssecretaris op 12 maart 2022 in Depot Boijmans Van Beuningen. RCB-instellingen als grote werkgevers in de sector Na de openstelling van de cultuursector eind januari, blijkt er bij alle instellingen een structureel tekort aan medewerkers te zijn. Het personeelstekort treft alle lagen van de organisaties, van werkvloer tot midden- en hoger kader. De instellingen van de Rotterdamse basis stellen hun werving- en selectienetwerk voor elkaar open, helpen elkaar met het vinden van geschikte kandidaten voor 104

onvervulbare vacatures en met tips voor geschikte werving- en selectiebureaus. Hierdoor komt een nieuw thema op de agenda van de RCB: onze rol als grote werkgever in de cultuursector. Met dit thema gaan we in 2023 verder aan de slag. Binnen RCB-verband delen wij als grote werkgevers in de cultuursector specifieke expertise en kennis op dit gebied. Dit is een verschil ten opzichte van het directeuren-overleg waarin alle cultuur­instellingen van Rotterdam, van klein tot groot, zijn vertegenwoordigd. Op 12 mei 2022 is er een ontmoeting in Theater Zuidplein met het Werkgevers Servicepunt Rijnmond, in het kader van talentontwikkeling achter de schermen. Met WSPR (Status­ houders en Rotterdam Inclusief namen ook deel) zijn we in gesprek gegaan om een nauwere samenwerking en kennis­ uitwisseling te bewerkstelligen. Concrete resultaten zijn onder andere dat vluchtelingen uit Oekraïne een werkplek vinden bij RCBinstellingen en dat de RCB-instellingen meer mbo-leerlingen een stageplek bieden. Als RCB zijn we daarnaast partner en trekker van de Dag van de Rotterdamse Hospitality die op 8 maart 2023 plaatsvindt en jongeren enthousiasmeert voor een baan in de horeca, cultuur of het toerisme.