[23bb004087] Bijlage 1 behorende bij 23bb004086 over Actieplan Samenleven in één stad2023-2026
Tekst van het document
CONCEPT - JUNI 2023
Actieplan Inburgering en Samenleven Versie: Intern concept maart 2023
Colofon Gemeente Rotterdam, team Inclusief Samenleven Datum: Auteur(s):
13 juni 2023 Remco Liu-van Dorp Siham El Hammouti Marthe Schippers, e.a.
Vragen:
samenleven@rotterdam.nl
2
Inhoudsopgave 1
Voorwoord
6
2
Inleiding
7
3
4
2.1
Waar dit actieplan over gaat
7
2.2
Wat we willen bereiken
7
2.3
Hoe dit actieplan is gemaakt
9
2.4
Leeswijzer
10
Discriminatie en veiligheid
11
3.1
Geen ruimte voor haat
11
3.2
Meldpunt Discriminatie
11
3.3
Toeslagenschandaal
12
3.4
Stadsmarinier anti-discriminatie en -racisme
13
3.5
Veiligheid op straat
13
3.6
Seksueel geweld
15
3.7
Radicalisering, extremisme en polarisatie
15
3.8
Tijdelijk verblijf politiek en mensenrechten
16
Gelijke kansen
17
4.1
Wat doen wij? De gemeente als werkgever
17
4.2
Wonen (huren)
19
4.3
Werken
20
4.4
Stagelopen
21
4.5
Onderwijs
22
4.6
Basisvaardigheden
23
4.7
Digitale inclusie
24
4.8
Armoede
25
4.9
Zorg en welzijn
25
4.10 Vrijetijdsbesteding
26
4.11 Buitenruimte
27
4.12 Klimaatadaptatie
28
5
6
7
4
Verbinding
30
5.1
Betrokken Rotterdammers
30
5.2
Steun aan initiatiefnemers
31
5.3
Kennisontwikkeling
32
5.4
Historisch besef
33
Financiën
35
6.1
Inkopen en subsidiëren
35
6.2
Overgangsjaar
35
6.3
Begroting
36
Overzicht bijlagen
37
1 Voorwoord Beste Rotterdammer, Het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam bestaat uit verschillende mensen. We denken over veel onderwerpen anders. Maar over een aantal zaken zijn we het eens. We zijn eerlijk naar elkaar en zeggen met respect wat we vinden. We nemen elkaars zorgen en wensen serieus. Dit willen we ook voor Rotterdam. Het verbinden van Rotterdammers met verschillende achtergronden en ideeën over hoe we in Rotterdam moeten samenleven. Rotterdammers strijden voor een goede plek in de samenleving en krijgen die niet altijd. Discriminatie komt voor. Mensen worden op basis van hun kenmerken verdeeld. Maar ieder mens is méér dan alleen dat ene kenmerk. Mensen die samen een groep genoemd worden, kunnen erg van elkaar verschillen en met andere Rotterdammers juist veel overeenkomsten hebben. Bijvoorbeeld op basis van hun beroep, levensfase, muzieksmaak, ouderschap, hobby’s, talenten of favoriete voetbalclub. Het is de kunst om die gelaagdheid van iedereen te erkennen en ervoor open te staan dat overeenkomsten een band kunnen scheppen en verschillen kunnen verrijken. We bieden elkaar nieuwe perspectieven en inzichten. Als we ons meer richten op wat we samen willen, overbruggen we verschillen. Dat kan alleen door echt open en eerlijk te zijn. Op z’n Rotterdams, zeggen wat je dwars zit, fouten mogen maken.
Veilig en vrijuit kunnen spreken, je eigen gedachten mogen hebben. Ook als het een onwelgevallige of onpopulaire mening is. En zonder de angst te hebben om ‘gecanceld’ te worden.
Vrijheid van meningsuiting werkt twee kanten op. Die vrijheid is ruim en koesteren we. Het vraagt van iedereen om – in alle redelijkheid – het vermogen om te incasseren. Maar het vraagt tegelijk om verantwoordelijkheid. Er zijn namelijk grenzen: in onze stad is geen ruimte voor discriminatie en racisme of haat zaaien in welke vorm dan ook. De samenleving is van ons allemaal. Samen maken we één stad. Het samenlevingsbeleid is een opgave waar het hele college en de hele gemeente aan werkt. Voor u ligt het actieplan dat toont hoe we daar de komende vier jaar aan gaan bijdragen. Mede namens het college van B en W van Rotterdam,
Faouzi Achbar, MBA MSc Wethouder Welzijn, Sport, Samenleven en Digitale Inclusie
6
Voorwoord - Hoofdstuk 1
2 Inleiding 2.2
Wat we willen bereiken
Rotterdam is een stad waar onder andere
In Rotterdam is iedereen
nuchtere denkers en harde werkers
gelijkwaardig en gaan we respectvol
samenkomen. De gemeente wil bijdragen
met elkaar om.
aan een stad waarin iedereen welkom is, 1. We erkennen dat verschillen ertoe
zichzelf mag zijn en elkaar respecteert.
doen.
Elke inwoner is Rotterdammer en volgens de wet is iedereen gelijk aan elkaar.
2. We leren om ook voorbij deze verschillen te kijken en elkaars unieke eigenschappen te waarderen. We geven
2.1
aandacht aan wat ons verbindt.
Waar dit actieplan over gaat
3. Er is geen ruimte voor discriminatie en
Het gaat in dit actieplan om gelijke behandeling van alle Rotterdammers. De wet is daarvoor een belangrijk startpunt. Artikel 1 van de grondwet luidt:
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras1, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.
Discriminatie kan grote invloed hebben op maatschappelijke en individuele ontwikkeling en gezondheid van mensen die dit ervaren. Het kan bijvoorbeeld leiden tot talentverspilling, ziekte, schooluitval, zelfisolatie, afkeren van de samenleving, armoede, polarisatie of crimineel gedrag. Dit gaat ten koste van de mensen zelf en van de samenleving in het algemeen.
1
‘Rassen’ bestaan niet, er is één menselijk ras. Maar ras staat als sociaal construct wel zo in de wet. In de rest van de tekst gebruiken we in plaats van ras, net als RADAR, ‘herkomst en huidskleur’.
haat in Rotterdam.
1. We erkennen onze verschillen: elke Rotterdammer is anders In Rotterdam is diversiteit een feit. Geen bevolkingsgroep is meer in de meerderheid en ook tussen mensen in een ‘groep’ zijn er verschillen: de gelaagdheid van persoonlijke kenmerken maakt iedere persoon uniek. Stereotypen beelden doen geen recht aan de realiteit. Maar sommige Rotterdammers vragen zich af: waarom die nadruk op al die (deel)identiteiten? Zolang mensen op bepaalde kenmerken beoordeeld en benadeeld worden, moeten we over de verschillen praten. Het ontwijken hiervan draagt onbedoeld en onbewust juist bij aan vooroordelen. 2 Gesprekken over discriminatie zijn soms ongemakkelijk. Sommige mensen zijn het zat om het gevoel te krijgen dat hun iets wordt opgelegd en dat ze in een dadersrol gedrukt worden. Mensen kunnen elkaar gaan mijden uit angst iets verkeerds te
2
Zie: Een ogenschijnlijke tegenstelling: om racisme aan te pakken moet je niet kleurenblind zijn | KIS
Inleiding – Hoofdstuk 2
7
zeggen. Anderen zijn juist moe van het strijden om gelijkwaardige behandeling. Het gesprek moet op een veilige en verantwoordelijke manier kunnen plaatsvinden, met respect voor elkaars zorgen. De zorgen dat waarden en tradities verloren gaan, de zorgen dat mensen zich niet meer in hun eigen wijk herkennen, de zorgen dat ze zich onveilig voelen, de zorgen dat je kinderen niet dezelfde kansen krijgen en de pijnlijke ervaring van discriminatie. We hebben oog voor Rotterdammers die in de afgelopen decennia hun wijk hebben zien veranderen en zich ontheemd en vergeten voelen. Eén Stad betekent ook dat we oog en oor hebben voor hun pijn en ervaren isolement en onveiligheidsgevoelens. Niet iedereen zal zich over alle onderwerpen uit (willen) spreken. Ieder mens heeft recht op zijn eigen opvattingen en of die worden uitgesproken. Niet iedereen hoeft altijd ‘voor of tegen’ te zijn. Wij vinden dat je ook mag twijfelen, zoeken en het (nog) niet precies weten.
“Angst zou niet de reden moeten zijn om iets niet te zeggen. Respect wel.”
aankomend Feyenoord-talent. De ene witte Rotterdammer is groenteboer, de ander hiphopartiest. De studente, rapper en voetballer hebben misschien wel meer met elkaar gemeen, dan met de gemeenschap waar ze bij horen of waar mensen ze bij indelen. Iedere Rotterdammer is een individu. We mogen niet vergeten dat ieders kwaliteiten, talenten, expertises, interesses en ervaringen de belangrijkste eigenschappen zijn.
3. In onze stad is geen ruimte voor haat Er is een belangrijke voorwaarde. Er is geen ruimte voor haat in onze stad. Ieder heeft een verantwoordelijkheid om goed met het recht op vrijheid van meningsuiting om te gaan en daarin respect te hebben voor de grenzen van de ander. Haat richting welke groep dan ook is geen individueel probleem, maar vormt een bedreiging voor onze open samenleving, die gebaseerd is op vrijheid, veiligheid en gelijkwaardigheid. Het is in het algemeen belang om deze kernwaarden te borgen voor iedereen in onze stad.
Discriminatie, grensoverschrijdend gedrag en (seksueel) geweld zijn onacceptabel, verwerpelijk en verboden.
Mounir Samuel 3
2. Elke ander is Rotterdammer. Onze aandacht gaat naar de verbinding Onze overeenkomsten zijn groter dan onze verschillen. Rotterdammers kunnen op allerlei gebieden dezelfde doelen, waarden, wensen of uitdagingen hebben. We willen allemaal gezien worden en gelijk behandeld worden. We willen veilig over straat kunnen, gezond zijn en werk hebben. En natuurlijk zijn we allemaal trots op onze stad Rotterdam. Die trots en verbinding willen we meer aandacht geven. De ene Rotterdammer is gekomen als gastarbeider, de ander met dezelfde afkomst is een jonge studente aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR). De ene zwarte Rotterdammer is directeur, de ander
3
8
Bron: boek “Je mag ook niets meer zeggen”, pagina 279.
Inleiding - Hoofdstuk 2
Boodschappen die haatdragend, antidemocratisch of antirechtstatelijk zijn en die segregatie in de hand werken, krijgen geen plaats in Rotterdam. Stigmatisering werkt wederzijds begrip en acceptatie van diversiteit tegen. Het zijn onwenselijk. Vooroordelen heeft iedereen; we willen elkaar daarvan bewust maken. We blijven van elkaar en elkaars spullen af, óók als we het oneens zijn. Dat betekent dat we het bekladden van beelden, vernielingen tijdens demonstraties, geweld, intimidatie en verstoring van de openbare orde niet tolereren.
Dit plan is voor alle Rotterdammers Dit actieplan gaat over álle Rotterdammers, waarbij we oog hebben voor kleur en afkomst 4, leeftijd, religie, sociaaleconomische positie, politieke voorkeur, geslacht, gender, seksualiteit, beperkingen, chronische ziekten, sociale status, verblijfsstatus en alle unieke combinaties van deze kenmerken. Iedereen zou zich vertegenwoordigd moeten voelen in het samenlevingsbeleid voor één stad. En waar dat niet zo is, krijgt dat onze aandacht.
2.3
Hoe dit actieplan is gemaakt
Beleid dat gaat over samenleven moet met de samenleving gemaakt worden. Daarom heeft de gemeente stadsgesprekken georganiseerd.
Stadsgesprekken Hoeveel: We organiseerden ongeveer 50 stadsgesprekken over 12 thema’s. Aan die stadsgesprekken namen ongeveer 750 mensen deel. Sommige mensen waren bij meerdere gesprekken aanwezig, waardoor we zo’n 500 verschillende Rotterdammers hebben gesproken.
hebben we gesproken met medewerkers van de Ombudsman, de Kinderraad en Kinderburgemeester en de adviesraden Brede Raad 010, Burgerpanel Rotterdam en de Adviesraad Antiracisme & Inclusie. De gesprekken zijn georganiseerd door stichtingen Ik ben Wij, Confro en OpenEmbassy. Zij boden gespreksleiders en verslaglegging. Waar: De gesprekken werden gevoerd op verschillende locaties in de stad, waaronder Leeszaal West, Hillevliet 90, Theater Zuidplein en Huizen van de Wijk en op scholen. Steeds is gezorgd voor goede bereikbaarheid en toegankelijkheid. Randvoorwaarden: Alle deelnemers zijn vooraf geïnformeerd over wat er gebeurt met de opgehaalde input, het totale proces en besluitvorming door college en raad. Ideeën die niet zijn overgenomen, staan toegelicht in de bijlage. In de bijlage vindt u ook een reflectie op de stadsgesprekken. Wij zijn de stichtingen en vooral de Rotterdammers die zich hebben ingezet voor en tijdens de gesprekken dankbaar. Vervolggesprekken: Samenleven is een open proces. Het gesprek in de stad loopt dus door. Dat betekent dat de acties over de jaren heen kunnen meebewegen met de behoeften en inzichten en dat dit actieplan een continu proces is.
Wanneer: De gesprekken vonden plaats van november 2022 tot en met februari 2023. De gesprekken waren in de avonden, zodat zoveel mogelijk mensen erbij konden zijn. Leerlingen spraken we tijdens hun burgerschapsles. Wie: We spraken inwoners, raadsleden, wijkraadsleden, experts en jongeren5. Bij alle gesprekken waren ambtenaren vertegenwoordigd. Rotterdammers zijn uitgenodigd door openbare oproepen online of in de Havenloods, door wijknetwerkers, wijkmanagers, wijkraden, het netwerk van partners en van de gemeente. Tot slot
4
Zoals wit, van kleur of zwart en waaronder ook Oost-Aziatische en Joodse Rotterdammers 5 De opkomst was gevarieerd in afkomst, kleur, religie, gender en (politieke) opvattingen. Dat geeft een goed beeld van hoe
Rotterdammers over samenleven denken. Maar niet iedereen was in dezelfde hoeveelheid vertegenwoordigd. Dus ook de stemmen die we hebben gehoord maar die minder vaak aanwezig waren dan kan worden aangenomen, zijn gewogen en meegenomen.
Inleiding – Hoofdstuk 2
9
2.4
Leeswijzer
In de volgende hoofdstukken staat steeds in een groen kader uitgelegd wat het onderwerp is. Daarna volgt er een korte toelichting op de rol die de gemeente daarin heeft. Als laatste staat er in bullits de acties. U vindt in de bijlage een lijst van definities met uitleg. In de tekst verwijzen we steeds naar de wethouder die leidinggeeft aan de acties. Dat laat zien dat het een collegebrede opgave is. Door vanuit verschillende dossiers te werken aan gelijkwaardigheid van alle Rotterdammers, vergroten we onze impact in de stad. Verder is het voor onder andere volksvertegenwoordigers duidelijker welke bestuurder zij kunnen aanspreken op welk onderwerp.
Vervolg Het actieplan dat u nu leest, is een ‘publiek concept’. Dat betekent dat het nog niet definitief is. Voor de zomer vinden besprekingen plaats. In de zomer worden de uitkomsten hiervan, na weging, verwerkt in het definitieve plan. Het definitieve plan wordt in het najaar vastgesteld. De raadscommissie WIOSSAN: Dit concept wordt besproken in de gemeenteraad, in de commissie WIOSSAN (Werk, Inkomen, Onderwijs, Samenleven, Schulden, Armoede, NPRZ). Zo kunnen alle partijen in de raad meedenken, meekijken en meepraten, voordat het college een definitief plan aanbiedt. De gemeenteraad: Na de zomer geeft het college een reactie op alle adviezen. Het definitieve actieplan wordt dan vastgesteld door de gemeenteraad. Wijkraden: We nodigen Wijkraadsleden uit om in een sessie mee te denken over dit actieplan en de uitvoering daarvan in relatie tot de wijk. Adviesraden: De volgende adviesraden brengen nog een advies uit aan het college van B en W: Adviesraad Antiracisme en Inclusie, de Brede Raad 010 en het Burgerpanel Rotterdam. Verder krijgen gemeenteambtenaren nog advies van het interne
10
Inleiding - Hoofdstuk 2
Inclusiviteitspanel en volgt er een reflectiegesprek met medewerkers van de Ombudsman. Deelnemers stadsgesprekken: Op het moment van schrijven is de slotbijeenkomst van de stadsgesprekken nog niet geweest, deze volgt 20 juni. Dan kunnen alle deelnemers van de stadsgesprekken te weten komen wat er in het concept beleidskader staat.
3 Discriminatie en veiligheid Het college toont per geval solidariteit door middel van mondelinge of schriftelijke reactie, het hijsen van de vlaggen in lijn met het Rotterdamse Vlagprotocol of het met kleur verlichten van de iconische gebouwen in Rotterdam.
Om fijn te kunnen samenleven, staat het voorop dat iedereen zich veilig voelt in de stad. Wanneer er sprake is van discriminatie vermindert het gevoel van sociale veiligheid. Soms is er ook sprake van verbaal of fysiek geweld. De gemeente wil Rotterdammers daartegen beschermen en de sociale norm uitdragen.
3.1
▪
Geen ruimte voor haat Een sociale norm is een belangrijke
Bedrijven en organisaties die aantoonbaar en onherroepelijk zijn veroordeeld voor discriminatie door een rechter, sluiten wij voor een periode van vijf jaar uit van samenwerking met de gemeente.
afspraak in de samenleving. Normen bepalen wat we goed vinden, wat we toestaan en wat niet. Mensen passen hun
3.2
Meldpunt Discriminatie
gedrag aan wanneer er een duidelijke
In de Wet gemeentelijke
sociale norm is. Zelfs als de eigen
antidiscriminatievoorzieningen (Wga)
overtuigingen niet veranderen, is die
staat dat elke gemeente een
gedragsverandering belangrijk.
antidiscriminatievoorziening heeft (hierna: adv). Inwoners kunnen daar discriminatie
Het veroordelen van discriminatie of andere haatdragende boodschappen, is voor veel mensen een belangrijke steun. De volgende acties worden uitgevoerd onder het college van
melden. Het doel van de adv is naast registratie en klachtafhandeling ook het ondersteunen van melders. In Rotterdam is het meldpunt sinds 1983 ondergebracht bij de adv RADAR.
B en W
▪
Bij ingrijpende gebeurtenissen in de stad draagt het college de centrale boodschap uit het coalitieakkoord uit: in onze stad is geen ruimte voor discriminatie, racisme, moslimhaat, seksisme, antisemitisme, haat tegen lhbtiqa+ of voor welke vorm van uitsluiting dan ook. Iedere vorm van intolerantie en boodschappen tegen de democratie, onze rechtstaat en samenleving zijn onacceptabel. Het college weegt bij het geven van een reactie onder andere ook de taken en bevoegdheden mee die het college heeft, scheiding van kerk en staat en vrijheid van meningsuiting.
De gemeente vindt het melden van discriminatie belangrijk, om zicht te hebben op de aard, omvang van discriminatie, ontwikkelingen te signaleren en waar nodig beleid aan te passen. Lang niet iedereen maakt melding van discriminatie, niet elke melding is daadwerkelijk discriminatie en niet elk incident van discriminatie wordt ook zo herkend. Discriminerende teksten, haatzaaiende boodschappen, scheldpartijen op straat en ongelijke behandeling worden gemeld bij RADAR. De verantwoordelijkheid voor het melden ligt nu vooral
Discriminatie en veiligheid – Hoofdstuk 3
11
bij het slachtoffer. Het is wenselijk dat dit een collectieve verantwoordelijkheid wordt.6
▪
In aanvulling op het wettelijke discriminatiemeldpunt, zijn gemeenten per 1 juli 2023 verplicht ook een meldpunt in te voeren voor woningverhuur (zie paragraaf 4.2).
De volgende acties worden uitgevoerd onder wethouder Samenleven
▪
We gaan door met het onder de aandacht brengen van het herkennen, aanspreken (door omstanders) en melden van discriminatie. Dit doen we zowel online (social media), als op fysieke plekken in de stad. Denk aan gemeenteloketten, Vraagwijzers, Huizen van de Wijk, scholen en bibliotheken en via partnerorganisaties. Dit doen we met extra activiteiten, jaarlijks ook rondom 21 maart, de internationale dag tegen discriminatie en racisme.
3.3
Lobby voor meer precieze registratie bij RADAR, politie, College van de Rechten van de Mens en OM. Daarmee krijgen we beter inzicht in de aard en omvang van verschillende vormen van discriminatie en waar die plaatsvindt. Zodat we het gerichter kunnen aanpakken: o Uitsplitsing van discriminatie op herkomst en huidskleur naar in ieder geval antizwart, antiOost-Aziatisch en anti-wit. o Uitsplitsing van discriminatie op basis van religie. Moslimdiscriminatie registreren, net als antisemitisme. RADAR doet dit wel, de politie niet. o Uitsplitsing van discriminatie op basis van geslacht en discriminatie van transgender personen. RADAR onderscheidt dit wel, de politie niet. o Uitsplitsing van niet-wettelijke gronden naar in ieder geval discriminatie op basis van sociale status (opleiding, inkomen, maatschappelijke positie).7
Toeslagenschandaal Slachtoffers in het toeslagenschandaal is
▪
ongekend onrecht aangedaan door de
We faciliteren een nieuw dashboard discriminatiemeldingen. We hebben, samen met de overige drie grote gemeenten opdracht gegeven om de analyse- en rapportagetools over discriminatiemeldingen te professionaliseren. Zodat meldingen ook digitaal (bijna realtime) inzichtelijk zijn en sneller kunnen worden geanalyseerd.
Rijksoverheid, bij een groot deel op basis van hun afkomst. De gemeente biedt ondersteuning aan gedupeerde Rotterdamse ouders, hun kinderen, partners en ex-partners. Dit doen we op vijf leefgebieden: werk, gezin, financiën, zorg en wonen.
▪
6
12
We versterken de samenwerking tussen organisaties om mensen die discriminatie ervaren te ondersteunen en aan preventie te werken. Dit noemen we ook wel een ‘ketenaanpak’. Bijvoorbeeld een keten van RADAR, gemeente, politie, OM en lokale partners, die zich bezighouden met specifieke discriminatievormen en goede netwerken hebben. We geven het Meldpunt Discriminatie opdracht om in gesprek te gaan bij meldingen over organisaties en te helpen met verbetering.
Zie bijvoorbeeld de meldplicht voor werkgevers en uitzendbureaus in de komende Wet toezicht gelijke kansen bij werving en selectie.
Discriminatie en veiligheid - Hoofdstuk 3
Het doel is gedupeerden een frisse start te bieden. Wij stellen de behoeften en wensen van de ouders centraal. ▪
7
De dienstverlening wordt samen met ouders en kinderen ontwikkeld en is dus maatwerk. Zo zorgen we dat onze dienstverlening maximaal aansluit op de behoeften van de gedupeerden.
Het aantal genoemde discriminatiegronden is niet compleet en dat hoeft ook niet. Maar als later blijkt dat een ander onderscheid (ook) relevant is voor beleid, dan nemen we dat mee.
▪
Helaas is dit niet voor iedereen het geval.
In de komende jaren blijven wij ons inzetten voor een frisse start voor de gedupeerden. Het uitgangspunt is dat de gedupeerden niet meer afhankelijk van de gemeente of andere instanties zijn bij het inrichten van hun leven. We helpen de ouders om zelf de regie te pakken in hun dagelijkse leven en toekomst.
Soms voelen mensen zich onveilig op straat. Ze vermijden vervolgens bepaalde straten, passen hun kleding aan of durven niet in het donker naar buiten. Sommige mensen voelen zich onprettig door de wijze waarop handhavers of
3.4
Stadsmarinier anti-discriminatie en -
andere gezagdragers op straat met hen
racisme
communiceren. Onze inzet is dat politie en onze
Stadsmariniers zijn ‘superambtenaren’,
handhavers juist die steunpilaren zijn
die speciaal door het college worden
waar je als eerste naar toe wil, als je je
aangesteld om, met mandaat en
onveilig voelt.
middelen, hardnekkige problemen aan te pakken. Een stadsmarinier werkt samen met Rotterdammers. Stadsmariniers
De gemeente Rotterdam wil het veiligheidsgevoel op
zorgen voor urgentie, versnelling en
straat, in het uitgaansleven en in het openbaar
zoeken innovatieve oplossingen. Ze
vervoer versterken. We spreken mensen aan op hun
zetten in op verbinding en
gedrag als dit nodig is. We steunen ook organisaties
alliantievorming, maar stellen ook kaders
en initiatieven die zich inzetten voor het vergroten
en grenzen waar nodig.
van het veiligheidsgevoel.
Aanpak Seksuele Straatintimidatie De stadsmarinier heeft contact met de bewoners en
Het doel van de aanpak Seksuele Straatintimidatie is het voorkomen en aanpakken van seksuele straatintimidatie door het vergroten van de bewustwording in de samenleving over dit probleem.
belangrijke organisaties in de wijk, zoals gebiedscommissies, politie en gemeentelijke diensten. Mensen moeten ervaren dat er iets gebeurt om de wijken beter te maken. De volgende actie wordt uitgevoerd onder wethouder Samenleven
▪
3.5
De aanpak seksuele straatintimidatie richt zich enerzijds op vrouwen, meisjes en de lhbtiqa+-doelgroep. Dit zijn de mensen die het meest last hebben en melding maken van seksuele straatintimidatie. Daarnaast is er binnen de aanpak vooral aandacht voor mannen en omstanders. De aanpak richt zich immers op gedragsverandering bij hoofdzakelijk mannen.
We zetten een Stadsmarinier antidiscriminatie en -racisme in om vanuit diens rol bij te dragen aan de doelen van dit actieplan.
Veiligheid op straat Iedereen moet zich veilig voelen op straat. Man of vrouw, hetero of lhbtiqa+, jong of oud, en van welke culturele achtergrond dan ook.
▪
De komende jaren intensiveren we de aanpak Seksuele Straatintimidatie.
Discriminatie en veiligheid – Hoofdstuk 3
13
▪
Binnen de Veiligheidsalliantie Natuurlijk Samen8 wordt gewerkt aan een strategisch netwerk, agendering en kennisdeling rondom veiligheid op straat. De Veiligheidsalliantie Natuurlijk Samen is een netwerk met o.a. politie/Roze in Blauw, RADAR, Dona Daria en een aantal lhbtiqa+ organisaties. We bouwen we voort op een ketenaanpak voor alle Rotterdammers.
Handhaving en discriminatie Politie en gemeentelijke handhavers helpen Rotterdammers te beschermen en treden op tegen discriminatie. Om als vriend en niet als vijand te worden gezien en iedereen rechtvaardig te behandelen, is het belangrijk dat discriminatie ook binnen die organisaties zelf bespreekbaar is en wordt aangepakt.
De volgende acties worden uitgevoerd onder wethouder Handhaving
▪
Om de veiligheid in de buitenruimte te bevorderen, zet de gemeente handhavers in. Samen met de politie werken zij aan de veiligheid op straat en zijn zij een belangrijke partner in het veiligheidsdomein.9 De gemeente kan verder zorgen voor een veilige buitenruimte met bijvoorbeeld goede verlichting.
▪
Aandacht voor antidiscriminatie in de opleiding van handhavers. Er wordt sterker ingezoomd op het schrijven van neutrale procesverbalen. Handhavers kunnen zelf ook discriminatie ervaren. Daarom worden zij getraind om met discriminatie en andere (verbale) agressie om te gaan.10
▪
Dit vraagt een kritische houding naar onszelf en naar anderen, zonder vooringenomenheid. De gemeente staat achter de politie en handhaving en spreekt zich uit tegen onterechte verwijten en framing.
We dragen bij aan het programma Politie voor Iedereen. De politie werkt aan inclusie en diversiteit binnen de eenheid Rotterdam met het programma Politie voor Iedereen. In het Coalitieakkoord 2023-2026 is geld vrijgemaakt voor een gemeentelijke bijdrage aan het programma.
De naam ‘natuurlijk samen’ is niet meer in gebruik, maar wordt hier genoemd om het te onderscheiden van de VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam (VAR). 9 In stadsgesprekken ging het soms ook over de rol van de politie. De politie is een externe organisatie waar de gemeente en het college B en W niet op kan sturen. De burgemeester heeft gezag over de politie, maar geen beheerstaak (gaat niet over de uniformen, middelen, opleiding, personeel, etc.). 8
14
Het komt voor dat discriminatie wordt verweten, terwijl daar geen sprake van is. Discriminatie mag niet ten onrechte als excuus gebruikt worden. Onterechte verwijten maken het de politie en handhavers lastiger om hun goede werk te doen en leiden af van de situaties in de samenleving waarin er wél sprake is van discriminatie.
Discriminatie en veiligheid - Hoofdstuk 3
10
We doen een afdoeningsvoorstel van de aangenomen motie die stelt dat “de kledingvoorschriften voor de handhavers en toezichthouders van de openbare ruimte van de gemeente Rotterdam dusdanig te wijzigen dat het ook voor deze ambtenaren mogelijk wordt om onder andere een hoofddoek te kunnen dragen”. 1 (raadsinformatie.nl)
3.6
als ouderenmishandeling en schadelijke traditionele praktijken, het stimuleren van keuzevrijheid en zelfbeschikking en ondersteuning aan het platform Stop Geweld Tegen Vrouwen.
Seksueel geweld Veilig meedoen in onze samenleving. Dat is wat we willen voor alle Rotterdammers. Veilig opgroeien, veilig over straat lopen, je veilig voelen om jezelf te zijn. Toch is dit voor te veel Rotterdammers niet
▪
vanzelfsprekend. Velen, volwassenen en kinderen, voelen zich thuis niet veilig. Het gaat om Rotterdammers die te maken krijgen met fysiek, psychisch of seksueel geweld door een persoon waarvan ze, bijvoorbeeld door een (zorg)relatie, afhankelijk zijn.
Daarom hebben we in Rotterdam al jarenlang een aanpak ontwikkeld samen met de stad. De volgende actie wordt uitgevoerd
3.7
onder wethouder Zorg
▪
We investeren in preventie, voor een duurzaam resultaat. Het gaat om het maatschappelijke gesprek in de stad voeren over deze gevoelige onderwerpen, taboes benoemen en doorbreken. Zodat de weg naar hulp zichtbaar wordt voor slachtoffers. Ook maken we rigide genderopvattingen bespreekbaar die ten grondslag kunnen liggen aan verschillende vormen van geweld, bepaalde opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid en seksualiteit. De meest verregaande vorm kan leiden tot femicide: vrouwenmoord.
Radicalisering, extremisme en polarisatie
De aanpak van alle vormen van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld is vastgelegd in het beleidskader ‘Bouwen aan een toekomst zonder geweld’. Dit beleidskader richt zich op de aanpak van alle vormen van huiselijk geweld, seksueel geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling en schadelijke traditionele praktijken. Ook is er aandacht voor de aanpak van straatintimidatie, stalking en de plegeraanpak.
De gemeente Rotterdam en haar partners werken aan een ontspannen samenleving en willen tegenstellingen tussen groepen in de stad verkleinen. De aanpak radicalisering, extremisme en polarisatie (REP) heeft als doel Rotterdammers weerbaar en veerkrachtig te maken tegen extremistische ideologieën, extremistische uitwassen hiervan en tegen wij-zij denken. In Rotterdam wordt geen ruimte geboden
Bouwen aan een toekomst zonder geweld De aanpak heeft vier pijlers: 1. preventie en het maatschappelijke gesprek 2. werken aan directe veiligheid 3. stabiele veiligheid 4. duurzaam herstel.
aan extremistische gedragingen en geweldslegitimatie.
De volgende actie wordt uitgevoerd onder de Burgemeester
▪
We bieden groepsgerichte, preventieve interventies aan, waarmee we werken aan de
Ook hebben we aandacht voor kwetsbare Rotterdammers waarbij de aanpak vraagt om specialistische kennis. Denk hierbij aan specifieke aanpakken
weerbaarheid en veerkracht van de deelnemers. De interventies focussen op het wegnemen van voedingsbodems van radicalisering.
Discriminatie en veiligheid – Hoofdstuk 3
15
▪
We willen mogelijke spanning verminderen
De volgende acties worden
en sociale stabiliteit bevorderen, zonder
uitgevoerd onder wethouder
(onbedoeld) bij te dragen aan polarisatie. Dit
Samenleven
doen we onder andere door te luisteren naar de
▪
We blijven de activiteiten van Shelter City Rotterdam ondersteunen. Zowel financieel als door inzet van ons netwerk in de stad.
▪
We bieden de mensenrechtenverdediger een podium om kennis en ervaring te delen. We doen dit alleen als de Shelter City gast dit wenst en de veiligheid van de gast dat toelaat.
▪
Ook op andere manieren vragen we aandacht voor mensenrechten. Dat doen we o.a. via onze communicatiekanalen en door op de Dag van de Mensenrechten de Erasmusbrug te verlichten (in de symbolische kleur van de mensenrechten: blauw).
stad, Rotterdammers serieus te nemen en de stem van alle Rotterdammers te waarderen. Door het continu ‘lezen’ van de stad zijn wij in staat om in te spelen op de spanningen en behoeftes die leven in de stad. ▪
Vanuit de aanpak worden ambtenaren en professionals geadviseerd over het voorkomen van en omgaan met polarisatie. Zij krijgen handvatten om niet (onbedoeld) bij te dragen aan het vergroten van tegenstellingen. Denk aan advies op maat, trainingen en begeleiding bij gesprekken waarbij wij-zij denken een grote rol speelt en er een (potentiële) conflictsituatie ontstaat. De opstelling en acties vanuit de gemeente kunnen polarisatie op dat moment namelijk verergeren of verkleinen.
3.8
Tijdelijk verblijf politiek en mensenrechten Rotterdam heeft mensenrechten hoog in het vaandel staan. Overal ter wereld zijn er mensen die onder hele zware omstandigheden deze rechten verdedigen. Veel van hen krijgen door hun activiteiten te maken met intimidatie, discriminatie en fysiek geweld. Het project Shelter City van de organisatie Justice & Peace biedt tijdelijk onderdak in verschillende steden.
Rotterdam is een Shelter City. Ieder jaar bieden we drie mensenrechtenverdedigers de kans om hier tijdelijk tot rust te komen, hun netwerk uit te breiden en hun verhalen te delen met Rotterdammers. Shelter City Rotterdam wordt gecoördineerd door Humanitas en financieel ondersteund door de gemeente. Andere samenwerkingspartners zijn de Erasmus Universiteit, Amnesty International Rotterdam en het verhalenhuis Belvedère.
16
Discriminatie en veiligheid - Hoofdstuk 3
4 Gelijke kansen In welke wijk en in welk gezin je geboren wordt,
culturele, levensbeschouwelijke, maatschappelijke of
heeft invloed op de kansen die je krijgt in het
politieke achtergronden, opleidingen, perspectieven
leven. Dat willen we niet. We willen dat mensen
en met allerlei talenten een plek vinden om zo een
gelijke kansen in het leven krijgen en gelijke
bijdrage te leveren aan onze stad.
toegang tot school, werk, stage, wonen, en vrijetijdsbesteding hebben.
Dat dit vruchten afwerpt, laat de vergelijking tussen de diversiteit naar herkomst (Nederland, Europa,
4.1
Wat doen wij? De gemeente als
Buiten-Europa) van de stad en de gemeentelijke
werkgever
organisatie zien: zie onder de actie ‘We maken onze diversiteit en sociale veiligheid meetbaar’.
Als werkgever tolereren wij geen uitsluiting en discriminatie. We zorgen De volgende acties worden
voor een werkklimaat waarin iedereen
uitgevoerd onder wethouder
zich veilig en thuis kan voelen, en waarin
Organisatie
de verschillende perspectieven juist en op waarde worden geschat. Zo geven we het goede voorbeeld aan de stad, en laten we zien elke vorm van uitsluiting we serieus nemen en tegen willen gaan.
Als werkgever van de gemeentelijke organisatie is het volgende ons uitgangspunt. Om ons werk voor de stad met alle uitdagingen en ontwikkelingen zo goed mogelijk te kunnen doen, is het nodig dat wij begrijpen wat er leeft en wat de stad nodig heeft. Dat vraagt ambtenaren die de verschillende levenservaringen en perspectieven van Rotterdammers meebrengen en een werksfeer
▪
We spannen ons in om het personeelsbestand een afspiegeling te laten zijn van de brede Rotterdamse samenleving, zoals ook vastgelegd in het coalitieakkoord. Om meer ruimte te bieden voor variatie van kandidaten in de instroom en doorstroom zijn we in 2022 het project Objectief Werven & Selecteren gestart. Dat betekent dat we selecteren op objectieve competenties en zo min mogelijk op subjectieve criteria, zoals de bekende ‘klik’. Dat verkleint de kans dat een kandidaat onbedoeld minder kans maakt op basis van vooroordelen. Na verloop van tijd wordt het proces geëvalueerd en kan de methodiek indien bewezen effectief gemeentebreed worden geïmplementeerd.
waarin men vrij met elkaar van gedachten kan wisselen. Een veilig werkklimaat waarin iedereen zichzelf kan zijn en open communicatie leidend is. Diversiteit op alle fronten is daarbij niet het doel op zich en geen garantie voor een inclusieve werkcultuur. Rotterdammers willen zich herkennen in de overheid en zien dat die er ook voor hen is. Daarom werken wij al langer aan een organisatie die mensen kansen geeft en mogelijkheden biedt om zich te kunnen ontwikkelen. En waarin mensen met verschillende
Naast dit project zetten we ook in op meer diversiteit in de interne vijver voor potentiële leidinggevenden en binnen de hogere managementfuncties. Vanzelfsprekend geeft kwaliteit in de werving van personeel altijd de doorslag. We zetten intern bovendien het Inclusiviteitspanel in. Dat is een groep van medewerkers met expertise in meervoudigheid van perspectieven in een selectiecommissie. Vooral bij de benoemingen van het topkader en
Gelijke kansen – Hoofdstuk 4
17
afdelingshoofden adviseert, denkt en werkt dit panel mee. ▪
We verbeteren protocollen voor een veilige werkomgeving. We investeren in preventie en signalering van sociale onveiligheid (incl. nazorg), zoals seksueel grensoverschrijdend gedrag, discriminatie of andere vormen van uitsluiting. Binnen de gemeente zijn meldpunten ingericht waar discriminatie kan worden gemeld. In 2022 is, op nadrukkelijk verzoek van collega's, op de startpagina van het intranet de meldknop 'Meld Ongewenst Gedrag’ gerealiseerd. Hiermee wordt melden nog laagdrempeliger.
teamverhoudingen en sfeer, het heeft ook invloed op de wijze waarop leidinggevenden kijken naar talenten van medewerkers. Zodat verschillende competenties en talenten tot hun recht kunnen komen. Daarom is inclusief leiderschap een belangrijk onderdeel van het ontwikkelprogramma voor leidinggevenden. ▪
We vergroten de open houding voor verschillende mensen en perspectieven door trainingen en structurele interne dialoogvoering. Op deze manier willen we binnen de gemeente de bewustwording van het belang van diversiteit in perspectief vergroten. Zo kunnen we Rotterdammers beter van dienst zijn en een prettige werkomgeving creëren. Het aanbod aan trainingen op het opleidingsportal wordt daarvoor uitgebreid met webinars, inspiratiesessies, dialoogtafels, netwerkbijeenkomsten.
▪
We vergroten onze eigen toegankelijkheid als werkgever, bijvoorbeeld voor mensen met een beperking. De Lokale Agenda Toegankelijkheid bevat een apart hoofdstuk over de gemeentelijke organisatie als toegankelijke werkgever voor iedereen, ook voor mensen met een beperking en/of chronische ziekte. Daarnaast hebben we begin 2022 de Verklaring van Dordrecht ondertekend, waarmee we ons committeren aan een transgendervriendelijke werkvloer.
▪
We werken intern aan een strategisch kader voor de gemeentelijke organisatie, dat zorgt dat de visie op samenleven in één stad wordt vertaald naar meer concrete organisatiedoelen en -acties. Dit zorgt voor een heldere, integrale visie en strategie, met de bijbehorende randvoorwaarden op het gebied van sturing.
Protocollen moeten resulteren in oplossingen voor de medewerker en de veiligheid van melden bij een vertrouwenspersoon garanderen. ▪
We maken onze diversiteit en sociale veiligheid meetbaar. We willen concreter maken waar we staan, waar we naartoe willen en welke stappen ons daar brengen. Tot 2023 beschikten we over cijfers over leeftijd en geslacht van medewerkers. Deze gegevens zijn in het voorjaar van 2023 aangevuld met cijfers over de herkomst (Nederland, Europa en buiten Europa). Daaruit blijkt uit de vergelijking tussen Rotterdam en de gemeentelijke organisatie dat: o In de stad 46% van Nederlandse, 12% van Europese en 43% van Buiten-Europese herkomst is; o In de organisatie 57% van Nederlandse, 6% van Europese en 37% van Buiten-Europese herkomst is. o De diversiteit naar herkomst bij de in- en uitstroom en bij de leeftijdscategorieën laat zien dat deze diversiteit binnen onze organisatie gestaag toeneemt. Uit ons Medewerkersheidstevredenheidsonderzoek (MTO) blijkt bovendien dat de ervaren inclusie in 2021 en 2022 een ruime voldoende scoort.
De volgende acties worden
▪
18
We vergroten de vaardigheden van leidinggevenden om een divers personeelsbestand te bereiken en te benutten. Een leidinggevende moet in staat zijn om verschillen te waarderen en mensen te verbinden. Dit komt niet alleen ten goede aan
Gelijke kansen - Hoofdstuk 4
uitgevoerd onder wethouders Organisatie en Samenleven
▪
We trainen collega’s om in communicatie vooroordelen en stigmatisering te voorkomen en zich bewust te zijn van het belang van
inclusie in ons taal- en beeldgebruik. In redactie van beleidsstukken en gemeentelijke uitingen wordt gelet op begrijpelijke en inclusieve taal. We faciliteren de dialoog tussen de communicatieafdeling van de gemeente en ambassadeurs van verschillende gemeenschappen, om het belang van goede communicatie te bespreken.
actieplan Goed Huren en Goed Verhuren. Verder is de uitvoering van de Wet goed verhuurderschap’ in voorbereiding. Deze wet maakt gerichte handhaving en sanctionering van misstanden mogelijk. Waar o.a. discriminatie bewezen kan worden, biedt de nieuwe wet handhavingsinstrumenten (waarschuwing, bestuurlijke boete, beheerovername).
De Wet goed verhuurderschap
We werken ook de komende jaren aan positieve zichtbaarheid van diverse Rotterdammers in onze gemeentelijke communicatie; een diverse representatie van Rotterdammers. We willen niet-stereotype beelden normaliseren, beelden waarin iedereen zich herkent.11 We doen hier periodiek onderzoek naar.
De wet verplicht verhuurders om een transparante en objectieve werkwijze te hebben en afwijzingen te motiveren. Zo wordt discriminatie voorkomen. Gemeenten moeten een meldpunt inrichten waar huurders (inclusief arbeidsmigranten), maar ook woningzoekenden, omwonenden en anderen terecht kunnen met signalen en klachten over ongewenst gedrag van verhuurders of verhuurbemiddelaars. Meldingen over discriminatie worden in samenwerking met RADAR opgepakt.
De volgende acties worden uitgevoerd onder wethouder Samenleven
▪
We gaan door met het project Rotterdam Onbeperkt. Dit project heeft een adviserende en aanjagende rol en zet in op het creëren van bewustwording binnen de gemeente met betrekking tot toegankelijkheid voor mensen met een beperking of chronische ziekte.
4.2
Bij overtreding kan de gemeente waarschuwen. Als het nodig is kan en zal de gemeente voortaan ook dwingen tot correct handelen met als sanctie een dwangsom. Daarnaast kan de gemeente een bestuurlijke boete opleggen.
Wonen (huren) Woningdiscriminatie betekent dat er zonder goede reden onderscheid tussen (mogelijke) huurders wordt gemaakt. Dit
De volgende acties worden
kan op verschillende discriminatiegronden
uitgevoerd onder wethouder Wonen
en in verschillende fasen van het huurproces gebeuren. Discriminatie op de particuliere verhuurmarkt is een hardnekkig probleem dat regelmatig is aangetoond met wetenschappelijk onderzoek. Ook in Rotterdam.12
De aanpak van misstanden op de woningmarkt, waaronder discriminatie, is onderdeel van het
11
Verschillende mensen in de Stadsgesprekken, waaronder mensen van kleur, mensen met een beperking en vluchtelingen, gaven aan het belangrijk te vinden zich gerepresenteerd te zien,
▪
We bereiden ons voor op de nieuwe Wet goed verhuurderschap. We vormen allianties met grote verhuurders en met bemiddelaars met als doel een voorbeeldfunctie te vervullen voor alle Rotterdamse verhuurders en bemiddelaars. We maken afspraken over aanvullende gedragscodes. De gemeente is zelf aan zet voor onder andere het inrichten van een meldpunt voor misstanden op de woningmarkt. Het streven is dat zoveel mogelijk verhuurders per 1 juli
zonder dat hun zogenaamde ‘anders zijn’ de onderliggende boodschap is. 12 Rapporten van Verwey Jonker en RADAR
Gelijke kansen – Hoofdstuk 4
19
voldoen aan de wettelijk voorgeschreven werkwijze om discriminatie te voorkomen. Ook het meldpunt moet dan zijn ingericht.
4.3
Werken Arbeidsdiscriminatie betekent dat werkgevers verboden onderscheid tussen
▪
We informeren woningverhuurders en huurders over hun rechten, plichten en verantwoordelijkheden en de mogelijkheid voor huurders om gratis het gemeentelijk ‘Huurteam’ in te schakelen.
(potentiële) werknemers maken. Naast werving en selectie gaat het ook over gelijkwaardige behandeling op de werkvloer en over eerlijke doorgroeikansen. De arbeidsmarkt is het
▪
▪
We werken aan een keurmerk voor verhuurders die het goede voorbeeld geven in het tegengaan van woningmarktdiscriminatie. Zie ook motie Keurmerk voor keurige verhuurders (23bb001359). We faciliteren samenwerking tussen o.a. woningmarktpartijen op dit thema. Zie ook motie Panel Open Huis; tegen discriminatie op de woningmarkt (23bb001360) 13 Input uit de stadsgesprekken Samenleven die over het woonbeleid ging, wordt meegewogen in de ontwikkeling van het nieuwe Rotterdamse Woonprogramma.14 Dit gaat onder andere over het tekort aan woningen voor mensen met verschillende lichamelijke beperkingen en woonoplossingen voor mensen die een zorgtraject achter de rug hebben.
terrein waarover de meeste discriminatiemeldingen plaatsvinden. Diversiteit en inclusie op alle niveaus in organisaties komen ook ten goede aan de ontwikkeling van onze stad, arbeidspotentieel en werkgevers.
De gemeente ondersteunt werkgevers met als doel een inclusieve arbeidsmarkt. Werkgevers zijn verplicht zich te houden aan wetgeving. Dit geldt in het bijzonder voor de komende Wet toezicht gelijke kansen bij werving en selectie15. Verder zet de gemeente in op het bestrijden van stagediscriminatie. Zie daarvoor het onderdeel Stagelopen (zie paragraaf 4.4).
De volgende acties worden
De volgende acties worden
uitgevoerd onder wethouder
uitgevoerd onder wethouder
Samenleven
Samenleven
▪
We voeren praktijktesten / ‘mystery guest onderzoek’ uit bij woningverhuur. Op die manier houden we zicht op verbetering en agenderen we steeds het probleem. We gaan gesprekken aan met bemiddelaars en verhuurders bij vermoedens van discriminatie en denken mee over oplossingen.
13
Zie ook de wethoudersbrief hierover, 23bb002670 De input vanuit de Stadsgesprekken Samenleven worden meegewogen, naast de stakeholdergesprekken die voor het Woonprogramma worden gevoerd.
14
20
Gelijke kansen - Hoofdstuk 4
▪
15
We stimuleren kennisdeling over inclusief werken en hoe daaraan invulling wordt gegeven, en over effectieve interventies door het faciliteren van het netwerk 010-Inclusief. Ruim 50 Rotterdamse bedrijven zijn actief en nog meer organisaties bezoeken de evenementen. Rotterdamse bedrijven krijgen ondersteuning bij het opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een beleid en bij het inzetten van effectieve interventies.16 De komende periode gaan we nog meer bedrijven ondersteunen met hun actieplannen.
https://vng.nl/wetsvoorstellen/wet-toezicht-gelijke-kansen-bijwerving-en-selectie 16 Zie Discriminatie aanpakken op de werkvloer: wat werkt volgens de wetenschap? | KIS en Hoe voorkom je discriminatie op de arbeidsmarkt? | KIS
4.4 ▪
▪
We gaan door met ‘noemen en roemen’ van goede voorbeelden van werkgevers met de Award 010inclusief voor MKB en grote bedrijven, waarin positieve voorbeelden uitgelicht en aangemoedigd worden.17
Stagediscriminatie is een serieus probleem dat jongeren kan uitsluiten van deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt. Om stagediscriminatie
We laten een ‘gelijkwaardigheidschecklist’ opstellen die werkgevers concrete voorbeelden geeft hoe zij effectief discriminatie kunnen tegengaan en een inclusieve werkcultuur mogelijk kunnen maken. Insteek hiervan is om werkgevers te faciliteren en te ondersteunen.
tegen te gaan is bij zowel onderwijs-
Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ)
stagediscriminatie te bestrijden.
In het Nationaal Programma Rotterdam Zuid werken Rijk, de gemeente Rotterdam, corporaties, zorginstellingen, schoolbesturen, bedrijfsleven, politie en Openbaar Ministerie aan een gezonde toekomst voor Rotterdam Zuid. Samen zorgen deze partners dat de kansen van Zuiderlingen worden vergroot zodat opleidingsniveau, arbeidsparticipatie en woonkwaliteit in 20 jaar stijgen naar het gemiddelde van de vier grote steden in Nederland. Recent is het uitvoeringsplan 2023-2027 vastgesteld. Daarin worden verschillende succesvolle interventies voortgezet, zoals extra lestijd op scholen in het NPRZ gebied (dagprogrammering), stimulering van kansrijke opleidingsrichtingen en intensieve begeleiding van uitkeringsgerechtigden naar werk. Daarnaast wordt extra geïnvesteerd in kansrijk opgroeien van 0-4 jarigen, door de toegang tot kinderopvang en opvoedondersteuning te verbeteren.
17
Stagelopen
Zie Arbeidsmarktdiscriminatie aanpakken: ‘naming & faming’ en andere maatregelen voor gemeenten | KIS en Een keurmerk om
professionals, als werkgevers en beleidsmakers meer bewustwording nodig. Daarom is het belang dat er gezamenlijk actie wordt ondernomen door scholen, werkgevers en de gemeente om
De volgende actie wordt uitgevoerd onder wethouder Onderwijs
▪
We ondersteunen het Rotterdamse onderwijs in het landelijke Stagepact. Het landelijke Stagepact mbo 2023-202718 legt afspraken vast tussen scholen, leerwerkbedrijven en andere partners. Met als doel studenten de best mogelijke kansen te bieden voor een succesvolle schoolloopbaan. Als gemeente ondersteunen wij dit convenant en leggen wij de nadruk op optimale begeleiding van studenten tijdens hun stageperiode. De gemeente kan mogelijk niet direct bijsturen vanwege de afspraken tussen OCW, SBB en onderwijsinstellingen. Maar wij werken samen met deze partners om de randvoorwaarden voor goede begeleiding zo optimaal mogelijk te maken. Zo kunnen we als gemeente een waardevolle bijdrage leveren aan het succes van het Stagepact.
arbeidsmarktdiscriminatie tegen te gaan: (wanneer) werkt dat? | KIS 18 Stagepact MBO 2023 - 2027 | Rapport | Rijksoverheid.nl
Gelijke kansen – Hoofdstuk 4
21
▪
4.5
De volgende actie wordt uitgevoerd
De volgende actie wordt uitgevoerd
onder wethouder Samenleven
onder wethouder Onderwijs
We delen kennis met scholen en bedrijven over stagediscriminatie. Daarnaast is er de inzet op arbeidsmarktdiscriminatie (zie paragraaf 4.3) en bieden we aanbod voor trainingen (zie paragraaf 4.5) voor onderwijsprofessionals (waaronder stagebegeleiders) in het herkennen en aanpakken van discriminatie.
Onderwijs In Rotterdam willen we kansengelijkheid
▪
We faciliteren de Professionele Leergemeenschap (hierna: PLG) om onderadvisering tegen te gaan. Op basis van eerdere moties van de gemeenteraad en onderzoek van Oberon is onderadvisering in Rotterdam met cijfers en verhalen in beeld gebracht. Er zijn aanbevelingen gedaan voor het primair en voortgezet onderwijs (hierna: po en vo) en voor hen samen. Een aantal schoolbesturen zijn in een PLG aan de slag gegaan met deze aanbevelingen.
bevorderen. Dit doen we onder meer bij de overgang van het primair naar
De PLG richt zich op drie thema’s:
voortgezet onderwijs om onderadvisering te voorkomen. Dat onderadvisering plaatsvindt wordt bevestigd door onderzoeken19 en ervaringen van Rotterdammers in stadsgesprekken. Daar gaven zij ook aan dat zij in het onderwijs kennis en lesmateriaal missen die relevant zijn voor samenleven in een superdiverse stad.
Wetgeving van de rijksoverheid bepaalt welke thema’s scholen moeten behandelen. Scholen bepalen zelf hoe zij dat invullen. Dit is onderdeel van de wettelijke vrijheid van de invulling van het curriculum. Burgerschap (waaronder ook samenleven in diversiteit) is inmiddels een vast onderdeel van het curriculum. De gemeente heeft daarin geen formele rol. Wel gaan we scholen, vrijblijvend gastlessen en trainingen aanbieden op het gebied van samenleven in diversiteit en het bespreken van moeilijke onderwerpen.
19
Uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB, 2019) blijkt dat leerlingen van praktisch opgeleide en arme ouders vaker te maken krijgen met onderadvisering. Onderadvisering zorgt voor een blijvende achterstand, onbenut potentieel en onderprestatie (De Boer, Bosker & Van der Werf, 2007).
22
Gelijke kansen - Hoofdstuk 4
Een adviesroute: een passend advies is essentieel voor de kansen en toekomst van leerlingen en geeft op een realistische manier richting aan de potentie van de leerling. Een passend advies is daarmee per definitie kansrijk. Het is belangrijk (en binnenkort verplicht20) om toe te lichten hoe het schooladvies tot stand komt. Ook leerlingen en ouders moeten hierbij betrokken zijn. De overdracht: een traject van groep 6 tot en met de 2de klas vo met een gezamenlijke verantwoordelijkheid van po-school en vo-school. Ook hier worden leerlingen en ouders bij betrokken. Kennisuitwisseling en samenwerking: po en vo leren elkaar beter kennen onder meer door een jaarlijkse conferentie waar kennismaking en kennisdeling plaatsvindt.
20 De verplichting om het schooladvies en de totstandkoming hier-
van toe te lichten is geregeld in de Wet primair onderwijs (WPO) en de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) in Nederland. Hiermee wil de overheid de transparantie en objectiviteit van het schooladvies bevorderen.
De volgende actie wordt uitgevoerd
Informele scholing wordt onder andere beschermd door de vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en vrijheid van vereniging.
onder wethouder Samenleven
▪
We bieden het onderwijs een flexibel en vraaggericht pakket van gastlessen en workshops aan over samenleven in een diverse stad. Dit doen we voor leerlingen en onderwijspersoneel. We betrekken scholen bij de samenstelling van dit pakket. Ten opzichte van eerdere jaren willen we naast het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs óók het hoger onderwijs aanbod bieden. We willen dit ook buiten het klaslokaal mogelijk maken. Denk aan leeszalen, bibliotheken, jongerenwerk en informeel onderwijs. Ook willen we meerdere uitvoerende partijen de mogelijkheid geven hun aanbod uit te voeren. We brengen daarbij bijvoorbeeld ook het lespakket van Asian Raisins onder de aandacht, om in het klaslokaal stereotypering van Aziatische Rotterdammers tegen te gaan.
▪
4.6
Waar mogelijk stimuleert de gemeente inclusiever onderwijs(materiaal) om kwetsende liedjes zoals ‘hankiepankie Shanghai’, plaatjes of teksten te voorkomen en historisch besef te bevorderen (zie paragraaf 5.4). De gemeente heeft hierin geen formele rol en kan dit alleen stimuleren met respect voor de wettelijke vrijheid van de invulling van het curriculum van het onderwijs en van de vrijheid van meningsuiting.
We besteden aandacht aan kwaliteitsverbetering van informeel (religieus) onderwijs via de (koepel)organisaties. Dit doen we tijdelijk en liefst in cofinanciering met het rijk. We doen dit voor initiatieven die tot doel hebben de kwaliteit van het informele religieuze onderwijs te verbeteren en om de segregatie in de samenleving te beperken, door samen te werken met de branche werken aan een transparant, veilig, professioneel en kwalitatief goed onderwijsklimaat en lesmateriaal, dat past bij de democratische waarden. Hierdoor hoopt de gemeente Rotterdam bij te dragen aan een inclusieve samenleving.
Basisvaardigheden Een stevige basis vergroot je wereld. Rotterdam wil dat Rotterdammers op een duurzame manier hun basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden) kunnen verbeteren. Zodat ze deze vaardigheden op een voor hen haalbare en optimale manier kunnen gebruiken in onze samenleving.
Informeel (religieus) onderwijs Mensen komen samen voor vorming en activiteiten op het gebied van taal, cultuur, religie of levensbeschouwing. Dit wordt aangeboden door onder andere kerken, moskeeën en synagogen. Dit wordt informeel (religieus) onderwijs genoemd, of ‘weekendscholen’. In politiek en media worden terugkerend zorgen geuit vanwege (vermeende) antidemocratische, antirechtstatelijke en segregatieve boodschappen.
De volgende acties worden uitgevoerd door wethouder Taal
▪
We investeren in basisvaardigheden taal, rekenen en computeren.21 Onze trajecten zijn beschikbaar voor alle Rotterdammers met beperkte basisvaardigheden vanaf 18 jaar.
▪
We zorgen voor een doorlopende leerlijn waardoor nieuwe Rotterdammers na hun
21 Zie het beleid Les in taal, rekenen en computeren | Rotter-
dam.nl
Gelijke kansen – Hoofdstuk 4
23
inburgeringsexamen doorstromen naar de
Deze acties worden uitgevoerd onder
trajecten basisvaardigheden. Zo kunnen zij op
wethouders Digitale Inclusie en Organisatie
het voor hen hoogst haalbare niveau hun vaardigheden op het gebied van taal, rekenen en
4.7
▪
We maken Rotterdammers digivaardiger en
digitale vaardigheden bereiken. De trajecten
bewust van kansen en risico’s van social
verschillen qua niveau en inhoud. Daardoor
media en online-activiteiten. Denk aan
kunnen zij kiezen op welke levensdomeinen zij
laagdrempelige ‘huiskamers’ voor digitale hulp
hun vaardigheden willen verbeteren, bijvoorbeeld
en trainingen voor digitale vaardigheden, gericht
werk of gezondheid.
op diverse doelgroepen (in kwetsbare posities).
Digitale inclusie
▪
Verkennen van publiek-private samenwerkingen om digitale inclusie te
Een grote groep mensen profiteert van de
bevorderen (al dan niet als invulling van ‘social
mogelijkheden en kansen die door
return on investment’ van gemeentelijke
digitalisering zijn ontstaan. Een derde22
inkoopcontracten) en meer internetverbindingen
van de Rotterdammers kan door
en apparaten beschikbaar te stellen voor
digitalisering juist niet of minder goed
behoeftige Rotterdammers.
meedoen. Deze laatste groep mensen kan verwijderd raken van de eerste groep.
▪
We onderzoeken de ethische kant van nieuwe
Ook contact met de overheid wordt
technologieën (zoals AI) die als risico hebben
moeilijk.
Rotterdammers te benadelen binnen Civic Lab Rotterdam. We zijn transparant over AI-
Digitale Inclusie betekent dat iedereen
processen (algoritmeregister) en laten burgers
mee kan doen in de digitale wereld. Dat
input leveren waar mogelijk. We lichten
houdt in dat iedereen toegang heeft tot
algoritmen van de gemeente periodiek door op
een apparaat en internetverbinding en de vaardigheid heeft om ermee om te gaan.23 En dat technologieën, zoals
discriminatie.
De gemeente werkt vanuit meerdere afdelingen mee aan digitale inclusie.
kunstmatige intelligentie en algoritmes (hierna: AI als afkorting van ‘artificial intelligence’) Rotterdammers niet uitsluit.
We willen bevorderen dat Rotterdammers zoveel mogelijk mee kunnen komen in de steeds digitalere maatschappij.
22
24
Een voorzichtige schatting (rekening houdend met besteedbaar inkomen, leeftijd, taalvaardigheid en andere demografische verschillen van het landelijk gemiddelde) is dat 30% van de
Gelijke kansen - Hoofdstuk 4
Zie bijvoorbeeld 4.6 Basisvaardigheden. Ook vanuit het huidige Rotterdamse Onderwijsbeleid zetten we ons in om de digitale ontwikkeling van jongeren in de Childers’s Zone op Zuid te verbeteren. Dit doen we samen met scholen en aanbieders. In samenspraak wordt de lestijd uitgebreid met extra IT-lessen en de invulling van de lessen verder vormgegeven. Verder faciliteren we projecten en projectleiderschap van de IT-Campus.
Rotterdammers niet digitaal meekomt. Dit komt neer op 220.000 digitaal uitgesloten Rotterdammers. 23 In voorkomende gevallen moet men over een eigen apparaat kunnen beschikken om bijvoorbeeld toegang te krijgen tot DigiD.
4.8
Armoede Volgens de Europese commissie is sprake van armoede ‘wanneer de materiële, culturele en sociale middelen onvoldoende zijn om op een manier te leven die als minimaal aanvaardbaar
De gemeente kan dit beïnvloeden door aandacht te vragen voor diversiteitssensitief werken in de samenwerking met organisaties in het sociaal domein. We sluiten ons daarbij aan bij de Kernwaarden voor inclusief- en cultuursensitief25 werken in het beleid en opdrachtgeverschap en contractbeheer in het sociaal domein26.
De Kernwaarden zijn:
wordt gezien in de samenleving waarin men leeft’. Armoede is daarmee van
Toegankelijkheid: Rotterdammers ervaren geen drempels naar de dienstverlening of zorg en hebben gelijke toegang tot passende hulp en zorg.
invloed op de kansengelijkheid. Deze acties worden uitgevoerd onder wethouder Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening
▪
Herkenbaarheid: Rotterdammers herkennen zichzelf in de aangeboden hulp en zorg en voelen zich begrepen.
We pakken armoede en schulden aan en werken daarbij vanuit het besef dat armoede en schulden iedereen kunnen overkomen. We willen Rotterdammers die hiermee te maken hebben ondersteunen in samenwerking met (in)formele organisaties in de stad en daarbuiten. De pijlers van het komende beleid zijn: 1. preventie 2. ondersteuning en activering 3. samen verantwoordelijk.24
Effectiviteit en kwaliteit: Rotterdammers ervaren dat men rekening houdt met hun achtergrond en dat hun hulp- of zorgvraag passend wordt beantwoord en gewenste doelen worden behaald. De volgende acties worden uitgevoerd onder wethouders Zorg en Welzijn
4.9
Zorg en welzijn
▪
De gemeente vraagt aandacht voor inclusie en diversiteit vanuit Zorg, Welzijn en Jeugd. Dat doen we bijvoorbeeld door in aanbestedingen en opdrachten aandacht te vragen voor diversiteitssensitief werken en aan het voorkomen van uitsluiting en ongelijke behandeling.
▪
We betrekken de doelgroep en luisteren naar de stem van cliënten en patiënten bij het opstellen van aanbestedingen en opdrachten. We doen dit in navolging van de stadsgesprekken en de betrokkenheid van de Brede Raad 010, de adviesraad Antiracisme & Inclusie en de Expertpool Inburgering.
De kwaliteit van dienstverlening van (jeugd)zorg- en welzijnsorganisaties hangt samen met de mate waarin men kan omgaan met diversiteit. Daarom is diversiteitssensitief denken en werken in een diverse stad noodzakelijk. Uit onderzoeken blijkt dat professionals inmiddels bekend zijn met de thema’s, maar dit blijkt nog onvoldoende uit de praktijk.
24
Het uitwerking in een beleidskader 2023-2026 volgt in de eerste helft van 2023. 25 Of breder: diversiteitssensitief
26
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-volksgezondheid-welzijn-en-sport/documenten/kamerstukken/2022/12/23/kamerbrief-over-beleidsnota-cultuursensitievezorg
Gelijke kansen – Hoofdstuk 4
25
De volgende acties worden
4.10 Vrijetijdsbesteding
uitgevoerd onder wethouder Sport
Sociale veiligheid en toegang voor iedereen zijn niet altijd vanzelfsprekend
▪
We ondersteunen via Rotterdam Sportsupport het versterken van diversiteit en inclusie in de breedtesport. Rondom speciale dagen is er bijvoorbeeld aandacht voor op social media. Verder zijn er adviestrajecten voor sportverenigingen en agenderen verenigingsconsulenten de thema’s tijdens hun reguliere gesprekken en de toetsingsgesprekken voor Sportplus clubs. Verder is er een online magazine voor sportbestuurders.