[23bb003360] Bijlage 5 behorende bij 23bb3365 - MER M4H (hoofdrapport)

o

antea'group

MER Merwe-Vierhavens projectnummer 0458108.100

Rotterdam

definitief 12 april 2023

Understanding today. Improving tomorrow.

antea'group

antea'group

MER Merwe-Vierhavens Rotterdam

projectnummer 0458108.100 definitief 12 april 2023

Auteurs drs. H.W. Lindeboom K. Spillekom MSc J.J.E. Brécheteau MSc J.J. Verhoeven MSc J. van den Broek MSc M. van Heck MSc

Opdrachtgever Programmabureau Rotterdam Wilhelminakade 909 3702 AP Rotterdam

datum 12 april 2023

beschrijving definitief

vrijgave J.J. Verhoeven

antea'group

Inhoudsopgave

Blz.

Veel voorkomende begrippen Samenvatting MER M4H 1 Inleiding 2 M4H in vogelvlucht Kaders en ambities 3 4 Opzet van het MER MER Deel A Milieueffecten planvoornemen Verkeer en vervoer 5 6 Geluid 7 Luchtkwaliteit 8 Geur 9 Stof Externe veiligheid 10 11 Nautische veiligheid 12 Overige gezondheidsaspecten Bodem en ondergrond 13 14 Water 15 Ecologie 16 Archeologie, cultuurhistorie en landschap 17 Energie en circulariteit 18 Conclusie deel A MER Deel B Nadere keuzes 19 Keuzes voor geluid Nadere keuzes voor mobiliteit 20 21 Nadere keuzes voor energie 22 Effecten voorkeursalternatief MER Deel C Doorkijk, spelregels en monitoring Doorkijk en ontwikkelperspectief 23 24 Spelregelkader voor de transformatie Monitoring en evaluatie 25

1 1 21 28 42 55 62 62 63 95 126 135 143 145 155 160 182 188 209 219 231 259 263 263 264 290 303 321 342 342 343 354 375

antea'group

Bijlagen Bijlage 1: Nota van beantwoording NRD M4H. DCMR, 2020. Bijlage 2a: Rapportage mobiliteitsanalyses M4H. Goudappel Coffeng, 2020. Bijlage 2b: Aanvullende modelberekeningen M4H. Goudappel Coffeng, 2023. Bijlage 3: MER Merwe-Vierhavens: Akoestisch onderzoek. RoyalHaskoning DHV, 2023. Bijlage 4: MER Merwe-Vierhavens: Deelrapport luchtkwaliteit. RoyalHaskoningDHV, 2023. Bijlage 5: Onderzoek externe veiligheid M4H. Antea Group, 2021. Bijlage 6: Watertoets M4H. Antea Group, 2022. Bijlage 7: Waterveiligheid Merwe-Vierhavens: Een adaptatiesstrategie voor een veilige haven nu en in de toekomst. RoyalHaskoningDHV, 2019. Bijlage 8: Voortoets ontwikkelingen M4H. RoyalHaskoningDHV, 2023. Bijlage 9: Gebiedsanalyse beschermde natuurwaarden M4H. bSR Bureau Stadsnatuur: 2020. Bijlage 10: Cultuurhistorische verkenning M4H. Gemeente Rotterdam, 2017. Bijlage 11: Energieverkenning M4H. Siemens, 2019. Bijlage 12: Advies en strategie energievoorziening M4H, gemeente Rotterdam en Havenbedrijf Rotterdam. DNV GL, 2021. Bijlage 13: Merwe Vierhavens advies energievoorziening. Techniplan BV, 2022. Bijlage 14: Merwe Vierhavens in Rotterdam Bodemenergieplan, IF technology, 2022.

antea'group

Veel voorkomende begrippen In dit rapport worden enkele woorden en afkortingen veelvuldig gebruikt. In het onderstaande overzicht zijn deze veelgebruikte woorden en afkortingen kort toegelicht. M4H

Merwevierhavens

MER

het milieueffectrapport

m.e.r.-procedure

de procedure waarbinnen het milieueffectrapport opgesteld wordt

planvoornemen

datgene, wat de initiatiefnemer wil realiseren, in dit geval de transformatie van M4H naar een innovatief woon- werkmilieu. Het gebied moet ruimte bieden voor de innovatieve maakindustrie met een mix van werken, wonen, cultuur, horeca en onderwijs.

voorkeursalternatief (VKA) de voorgestelde wijze waarop het planvoornemen tot uitvoering wordt gebracht, dit is een aanscherping van het planvoornemen. referentiesituatie

de huidige situatie aangevuld met autonome ontwikkelingen tot 2032

autonome ontwikkeling

ontwikkeling die onafhankelijk van de ontwikkeling van M4H plaats zal vinden en waarover een definitief besluit is genomen

raakvlakproject

een project dat onafhankelijk van de ontwikkeling van Hamerkwartier tot stand kan komen, maar waarover nog geen besluit is genomen. Het is wel mogelijk dat dit project de ontwikkeling van Hamerkwartier kan beïnvloeden.

Omgevingswet

Een nieuwe wet die vanaf 2024 onder andere de Wet ruimtelijke ordening en tientallen andere wetten vervangt. In deze wet is in ruimtelijke plannen veel meer ruimte voor flexibiliteit opgenomen om beter om te kunnen gaan met onzekerheid van de toekomst.

plangebied

het gebied waarop het voornemen rechtstreeks betrekking heeft

studiegebied

het gebied waarbinnen als gevolg van het voornemen effecten kunnen optreden. Het studiegebied kan groter zijn dan het plangebied en kan per aspect verschillen

alternatieven

de mogelijke 'manieren' waarop het voornemen kan worden gerealiseerd

varianten

kleine variaties binnen een alternatief

nadere keuze

wanneer de beoordeling van het planvoornemen aanleiding geeft om het plan aan te passen worden de mogelijkheden daartoe dit in een nadere keuze onderzocht

spelregelkader

het spelregelkader bevat de regels en maatregelen die uit dit MER naar voren komen om een zo optimaal mogelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving (en het behalen van ambities voor M4H) te bieden. Het spelregelkader bevat randvoorwaarden voor de gemeente, algemene spelregels die gelden voor alle ontwikkelingen en optimaliserende spelregels die in de uitwerking van plannen moeten worden betrokken.

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Samenvatting MER M4H Aanleiding Gemeente Rotterdam wil in samenwerking met het Havenbedrijf Rotterdam het gebied MerweVierhavens (M4H) ontwikkelen tot een vernieuwend woon-werkmilieu met een mix van werken, wonen, cultuur, horeca, sport en onderwijs. Zo ontstaat een innovatiemilieu met impact op de toekomstbestendige ontwikkeling van stad én haven. Functiemenging past in de visie om in dit deel van de stadshavens zowel ruimte te bieden aan (maak)bedrijven, als te verdichten met woningbouw en maatschappelijke voorzieningen. Deze visie is verwoord en verbeeld in het Ruimtelijk Raamwerk M4H en door de gemeente en Havenbedrijf vastgesteld in 2019. Het Ruimtelijk Raamwerk vormt het uitgangspunt voor dit Milieueffectrapport (MER). Het structuurbeeld voor 2035 staat weergegeven in figuur 1. De centrale vraag is of de ambities van het Ruimtelijk Raamwerk kunnen worden gehaald en of daarmee tevens kan worden voldaan aan de vigerende (milieu-) wet- en regelgeving.

V7*

'mjK

Figuur 1: Structuurbeeld Ruimtelijk Raamwerk M4H 2035.

Een nieuw bestemmingsplan en de milieueffectrapportage Momenteel gelden er voor M4H meerdere beheersverordeningen en (conserverende) bestemmingsplannen. Deze plannen maken hoofdzakelijk bedrijvigheid mogelijk. In de huidige juridisch-planologische context is transformatie niet mogelijk. Dit vraagt dus om een nieuw bestemmingsplan waarin de transformatie planologisch mogelijk wordt gemaakt. Voor dit nieuwe bestemmingsplan is dit milieueffectrapport (MER) opgesteld.

Waarom een m.e.r.? Het doel van het MER is om het milieubelang volwaardig te laten meewegen in de besluitvorming voor de nieuwe bestemmingsplannen. Het bestemmingsplan M4H is kaderstellend voor toekomstige m.e.r.-(beoordelings-) plichtige activiteiten en daarmee planm.e.r.-plichtig volgens de Wet milieubeheer. Ook besluitvorming om de geluidzone van het industrieterrein aan te passen is plan-m.e.r.-plichtig. Het bestemmingsplan M4H is daarnaast besluit-m.e.r.-plichtig, omdat een

Blad 1 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

aantal activiteiten zoals woningbouw direct worden bestemd. Met dit MER is aan beide verplichtingen voldaan.

Bevoegde gezagen De gemeente Rotterdam en de gemeente Schiedam zijn beiden bevoegd gezag voor deze m.e.r.procedure. De gemeente Rotterdam coördineert de procedure. De gemeente Schiedam is mede bevoegd gezag voor de m.e.r., omdat de geluidzone ook bij hen in beheer is. De informatie in dit MER is tevens bedoeld voor de aanpassing van de geluidzone.

M.e.r.-procedure De m.e.r.-procedure kent diverse stappen (zie figuur 2). De eerste stappen, het opstellen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), de terinzagelegging ervan en de adviesinwinning voor dit MER zijn in 2019-2020 doorlopen. De NRD is gepubliceerd in november 2019. Reacties op de NRD zijn verwerkt en gepubliceerd in de Nota van Beantwoording (NvB, bereikbaar via m4hrotterdam.nl), in april 2020. De NvB is aan alle indieners van zienswijzen toegezonden. Deze documenten vormen de basis voor de aanpak van dit MER. Het MER M4H wordt op haar beurt gepubliceerd en ter inzage gelegd, samen met het nieuwe bestemmingsplan M4H, zodat belanghebbenden en belangstellenden wederom in staat worden gesteld om zienswijzen in te dienen. Daarna volgt de besluitvorming en de mogelijkheid voor een laatste beroep. Opstellen Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)

Terinzagelegging NRD en adviesinwinning

Belanghebbenden en belangstellenden

Commissie m. (vrijwillig)

Belanghebbenden en belangstellenden

Commissie

Wettelijke adviseurs en bestuursorganen

Opstellen MER

Terinzagelegging MER als bijlage bij ruimtelijk besluit

Vaststelling ruimtelijk besluit

Eventueel beroep op het ruimtelijk besluit BUI en/of MER JHH

Belanghebbenden en belangstellenden

Figuur 2: Stappenplan van de m.e.r. -procedure.

Proces van onderzoeken en afwegen Voor de effectbeoordeling van het planvoornemen maakt het MER gebruik van een beoordelingskader. Het beoordelingskader bestaat uit een indeling van thema's, aspecten en criteria voor de leefomgeving. Dit is samengesteld op basis van de ambities uit het Ruimtelijk Raamwerk M4H en de wettelijke normeringen van de betreffende aspecten. De ambities voor M4H zijn gericht op een duurzame gebiedsontwikkeling, in het Ruimtelijk Raamwerk vertaald naar acht principes. Deze vormen de onderlegger voor de effectbeoordeling. Dat werkt op twee manieren: enerzijds worden de milieueffecten in beeld gebracht op alle thema's van de fysieke leefomgeving die relevant zijn voor M4H en voor de acht principes. Anderzijds zijn vijf ambities beschreven en beoordeeld op basis van die principes. In de onderstaande tabellen zijn alle onderzochte milieuthema's en aspecten van het beoordelingskader en de onderzochte ambities weergegeven.

Blad 2 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Tabel 0-1: Beoordelingskader: onderzochte milieuthema's. Thema

Aspect

Verkeer en vervoer

Wijze van verplaatsing Verkeersafwikkeling Verkeersveiligheid

Geluid

Industrielawaai

Nestgeluid

Wegverkeerlawaai

Scheepvaartlawaai

Laagfrequent geluid

Cumulatief

Luchtkwaliteit

Stikstofdioxide (NO2) Fijn stof (PM10 en PM2,s) NO2, PM10 en PM2,5 Roet (EC)

Geur

Geurhinder

Stof

Stofhinder

Externe veiligheid

Plaatsgebonden risico Groepsrisico

Nautische veiligheid

Nautische veiligheid

Gezondheids­ bescherming

Hittestress Lichthinder Stralingshinder Endotoxinen en zoönosen

Gezondheids­ bevordering

Sport en bewegen Groen in het gebied Leefstijl Sociale cohesie

Ondergrond

Bodemkwaliteit Niet gesprongen explosieven Kabels en leidingen

Water

Oppervlakte water

Blad 3 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Grondwater

Hemelwateroverlast Afvalwatersysteem Waterkwaliteit Waterveiligheid

Ecologie

Gebiedsbescherming: Natura 2000 Gebiedsbescherming: Natuur Netwerk Nederland Soortenbescherming Biodiversiteit

Archeologie, cultuurhistorie en landschap

Archeologie

Energie en circulariteit

Duurzame energie

Cultuurhistorie Landschap

Circulair Afval

Tabel 0-2: Principes voor gebiedsontwikkeling en onderzochte ambities in het MER. Principe uit het Ruimtelijk Raamwerk

Ambitie in het MER

1. M4H biedt blijvend ruimte aan verschillende type makers 3. M4H geeft ruimte aan experimenteren en leren 8. M4H bouwt voort op de industriële capaciteit en kwaliteit van het gebied -

Stedelijkheid

6. M4H maakt het mogelijk te kiezen voor duurzame mobiliteit

Bereikbaarheid

-

Gezondheid

2. M4H verkiest delen van voorzieningen boven individueel eigendom 4. M4H produceert en gebruikt duurzame energie 5. M4H waardeert reststromen 7. M4H werkt als één veerkrachtig klimaatadaptief systeem

Duurzaamheid

Ruimtelijke kwaliteit

Met behulp van genoemde beoordelingskaders wordt in het MER deel A allereerst het planvoornemen onderzocht, het Ruimtelijk Raamwerk 2035, aan de hand van twee variabelen: 1. het ruimtelijk programma: met een variatie in het aantal woningen en de omvang van bedrijvigheid en voorzieningen, en 2. mobiliteitsmaatregelen: met een variatie in meer of minder ingrijpende mobiliteitsmaatregelen. De effectbeoordeling van het planvoornemen en de varianten daarop leidt in deel B tot nadere keuzes, binnen de bandbreedte van het programma en de mobiliteitsmaatregelen. De basis voor het voorkeursalternatief (VKA) en het bestemmingsplan voor M4H, waarvan eveneens de effecten worden beschreven en beoordeeld. De effectbeoordeling van het VKA leidt tot conclusies in

Blad 4 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

hoeverre daarmee de wettelijke grenswaarden worden gerespecteerd en in hoeverre invulling wordt gegeven aan de gestelde ambities. Het MER deel C geeft een doorkijk naar de periode na realisatie van het VKA, beschrijft spelregels voor uitvoering van het VKA en bevat een aanzet tot een Monitoring & Evaluatie Programma. Zo blijkt uit deel A onder meer dat M4H een relatief zwaar geluidbelast is, waar niet zonder meer woningbouw mogelijk is. Met het oog op de ambitie voor een gezonde leefomgeving is daarom in het kader van dit MER door de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf, in samenwerking met de GGD, een specifiek toetsingskader voor de cumulatie van geluid ontwikkeld. Deze wordt beschreven in deel B. In dit toetsingskader zijn bestuurlijke afwegingscriteria opgenomen voor het geluid van alle bronnen gezamenlijk (industrielawaai, scheepvaartlawaai en wegverkeerslawaai, inclusief het zogenaamde nestgeluid van afgemeerde schepen). In een stedelijke omgeving als M4H wordt een geluidbelasting tot 55 dB Lden cumulatief op de gezonde of acceptabele zijde of een stil geveldeel gewaardeerd als een aanvaardbare leefomgeving.

Daarbij wordt ervan uitgegaan dat een gevelbelasting tot maximaal 70 dB Lden cumulatief op de niet-gezonde of acceptabele zijde een aanvaardbaar woon- en leefklimaat oplevert, mits wordt voldaan aan een gezonde of acceptabele zijde en nader bepaalde randvoorwaarden en stedenbouwkundige spelregels, zoals afsluitbare loggia's, en gemeenschappelijke en groene buitenruimtes. Voor woningen met alleen een geluidbelaste gevel tot maximaal 70 dB Lden, gelden aanvullende randvoorwaarden. Met de kanttekening dat bij woningbouw te allen tijde een aanvaardbaar binnenniveau van maximaal 33 dB Lden gerealiseerd dient te worden. Boven 70 dB Lden cumulatief wordt woningbouw niet aanvaardbaar geacht. Mede vanwege de hoge geluidbelastingen worden in het kader van een goede ruimtelijke ordening extra maatregelen opgenomen ter vergroening van de leefomgeving. De spelregels die daarbij horen worden, samen met andere spelregels voor uitvoering van het VKA, beschreven in deel C. Deze samenvatting bespreekt nu achtereenvolgens: " De samenstelling van het planvoornemen " De effecten van het planvoornemen " De aanpassingen in het voornemen, leidend tot het VKA " De effecten van het VKA " De spelregels en monitoring van het VKA Samenstelling planvoornemen In het MER zijn de effecten van de transformatie van M4H naar een gemengd woon-werkmilieu tot 2035 onderzocht.

De basis voor de transformatie en het nieuwe bestemmingsplan is het Ruimtelijk Raamwerk M4H dat is vastgesteld op 27 juni 2019 door de gemeenteraad van Rotterdam, na eerdere besluitvorming door de directie van het Havenbedrijf. Het raamwerk vormt het belangrijkste kader voor alle ruimtelijke en programmatisch relevante aspecten van deze gebiedsontwikkeling.

Blad 5 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Merwehaven Marconikwartier

GUSTOWEG

Keilekwartier Galileipark VIERHAVENS FTR

Figuur 3: De vier deelgebieden van M4H (de deelgebieden waar nu nog geen transformatie is voorzien zijn licht roze gekleurd).

Uitgangspunt planvoornemen: herzonering geluidzone Een belangrijke voorwaarde voor gebiedsontwikkeling en uitgangspunt van het nieuwe bestemmingsplan is het onttrekken van een groot deel van het M4H-gebied aan het gezoneerde industrieterrein Havens Noordwest en Oost-Frankenland (HNOF). Momenteel ligt heel M4H binnen dit gezoneerde industrieterrein. Binnen een gezoneerd industrieterrein is geen woningbouw mogelijk. Door de te transformeren deelgebieden (Merwehaven, Galileipark, Marconikwartier en Keilekwartier, zie figuur 3) deels te dezoneren wordt de bijbehorende geluidzone kleiner (zie figuur 4) en komt er meer geluidsruimte vrij voor herontwikkeling naar woongebied in Merwehaven, Marconikwartier en Keilekwartier. Voor het resterende deel van HNOF zullen nieuwe geluidzones worden vastgesteld. In de gemeente Rotterdam wordt de aangepaste begrenzing van industrieterrein HNOF in het nieuwe bestemmingsplan voor M4H vastgelegd. De nieuwe geluidzone in Rotterdam rond HNOF wordt vastgelegd middels een zogenaamde parapluherziening in de bestemmingsplannen Oud-Mathenesse, Schiemond en Bospolder-Tussendijken. De gemeente Schiedam regelt de aangepaste begrenzing van het industrieterrein HNOF en de nieuwe geluidzone in het bestemmingsplan Geluidzone Havens Noordwest Z Oost-Frankenland. Dit MER vormt daarvoor de onderbouwing.

Blad 6 vai 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Voorgestelde zonegrens op 5 meter hoogte 50 dB(A) contour op 5m hoogte -------------

50 dB(A) contour op 3Om hoogte

a Industrieterreingrens

Figuur 4: Nieuw gezoneerd industrieterrein, met de aangepaste begrenzing van het industrieterrein HNOF na gedeeltelijke dezonering (rode contouren, verdeeld in Schiedamse deel en Rotterdamse deel) en de bijbehorende nieuwe geluidzone (oranje contour).

Bandbreedte in het ruimtelijk programma: laag en hoog programma ontwikkelgebieden Het milieuonderzoek voor M4H, zoals beschreven in de NRD, bestond uit een bandbreedte in het ruimtelijk programma tot het einde van de bestemmingsplanperiode, dat uitgaat van een hoog en een laag programma. Deze bandbreedte is in het planvoornemen voor de deelgebieden Marconikwartier, Keilekwartier, Galileipark en Merwehaven tezamen als volgt ingeschat, mede gebaseerd op het Ruimtelijke Raamwerk M4H: Tabel 0-3: Laag en hoog programma ontwikkelgebieden M4H (Bron: NRD M4H, 2019). Programma Werken (aantal m2 bvo) Woningen (aantal) Voorzieningen (aantal m2 bvo)

Laag

Hoog

349.000 m2

534.511 m2

4.626

6.594

85.769 m2

128.789 m2

Bovenstaand programma vormt het planvoornemen van het MER. In het MER zijn de effecten van het laag en hoog programma op veertien hoofdthema's onderzocht (zie tabel 0-3). Met deze bandbreedte aan effecten is onderzocht of het programma haalbaar is en of maatregelen nodig zijn om de ambities uit het ruimtelijk raamwerk waar te maken.

Duurzame mobiliteit: mobiliteitsvarianten In het MER is onderzoek gedaan naar mobiliteitsvarianten, omdat uit eerder onderzoek was gebleken dat met de uitvoering van het ruimtelijk raamwerk de bereikbaarheid en de leefbaarheid onder druk komen te staan. In dit MER is onderzoek gedaan naar de mate van duurzame mobiliteit (stimuleren van een verschuiving in de modal split ten gunste van OV en fiets) met als doel om te komen tot een betrouwbaar netwerk voor personen en goederen en voor een aantrekkelijke en gezonde omgeving in M4H (één van de principes uit het Ruimtelijk Raamwerk). In combinatie met het laag en hoog programma zijn daarom vijf mobiliteitsvarianten gedefinieerd, variërend van traditionele mobiliteit (geen mobiliteitsmaatregelen, pakket S), meer inzet op mobiliteitsinnovaties (mobiliteitsmaatregelen voor het stimuleren van fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit via hubs en het voorkomen van een onevenredige groei van de parkeervraag pakket

Blad 7 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

M) tot een hoge inzet op mobiliteitsinnovaties (het stimuleren fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit via hubs en het nog verder voorkomen van een onevenredige groei van de parkeervraag en pakket L), zie figuur 5. Twee varianten voor worst-case benadering Planalternatief

Laag programma - mobiliteitspakket S

Hoog programma - mobiliteitspakket S

Drie nadere varianten van het Planalternatief

Laag programma - mobiliteitspakket M

Hoog programma - mobiliteitspakket M

Hoog programma - mobiliteitspakket L

Figuur 5: MobHiteitsvarianten M4H.

Uit het onderzoek naar de traditionele vorm van mobiliteitsbeleid (de worst case varianten 1 en 2) bleek dat die ontwikkeling leidt tot knelpunten in de verkeersafwikkeling. Dit is een bevestiging van de conclusies uit eerder onderzoek. De bereikbaarheid neemt af, alsmede de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van het gebied. In het MER is vervolgens nader onderzoek gedaan naar de ruimtelijke programma's met mobiliteitspakketten M en L (de zogenaamde varianten 3, 4 en 5), zowel op de mobiliteitseffecten, alsook op de verkeersgerelateerde effecten (o.a. geluid, luchtkwaliteit, gezondheid en veiligheid/ruimtelijke kwaliteit). Effecten van het planvoornemen Uit het MER komt naar voren dat het planvoornemen leidt tot positieve, neutrale en negatieve effecten voor de leefomgeving. Positieve tot licht positieve effecten zijn zichtbaar op de thema's zoals gezondheidsbevordering (groen, bewegen, e.d.), bodem, landschap en mogelijkheden voor circulariteit. Licht negatieve tot negatieve effecten zijn terug te zien op de thema's zoals mobiliteit, geluid en geur. Zeer negatieve effecten op nieuwe woningen in M4H zijn geconstateerd vanwege het nestgeluid - het geluid van afgemeerde schepen waarvan de motor blijft draaien - en de cumulatieve geluidbelasting1, zowel voor het laag als het hoog programma. De verschileffecten tussen de mobiliteitsvarianten 3, 4 en 5 zijn beperkt.

1 De cumulatieve geluidbelasting is de geluidbelasting van de aparte geluidsbronnen (in dit geval industrielawaai, nestgeluid, wegverkeerslawaai en scheepvaartlawaai) bij elkaar berekend volgens een speciale daarvoor beschikbare rekenmethode.

Blad 8 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Doelbereik ambities M4H positief

zeer negatief

zeer positief

Laag programma

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid Gezondheid Duurzaamheid

Hoog programma

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid Gezondheid Duurzaamheid

Gelet op de ambities voor M4H (onderverdeeld in vijf ambities) scoort het lage programma licht negatief op bereikbaarheid, gezondheid en duurzaamheid, en licht positief op stedelijkheid en ruimtelijke kwaliteit. Het hoge programma leidt tot positievere scores op stedelijkheid en op ruimtelijke kwaliteit dan het lage programma. Gekoppeld aan het zwaardere programma, krijgt de openbare ruimte een bredere impuls. Negatiever dan bij het lage programma scoren de ambities voor bereikbaarheid en gezondheid. De druk op met name de auto-infrastructuur neemt verder toe doordat er meer verkeersbewegingen over de wegen moet en de effecten op de verkeersafwikkeling beperkter zijn. Met uitvoering van het hoge programma is ook de gezondheidssituatie slechter: er komen meer mensen te wonen in zeer geluidbelast gebied en het feit dat er meer mensen komen wonen met het hoge programma leidt vanzelf ook weer tot meer geluidoverlast en meer geluidgehinderden. Zowel voor het hoge als voor het lage programma zijn de duurzaamheidsambities vooralsnog negatief beoordeeld, aangezien nog niet duidelijk is op welke manier het energievraagstuk wordt opgepakt. De grootste milieueffecten worden verwacht bij geluid: met name industrielawaai en nestgeluid blijken een dermate hoge geluidbelasting op te leveren, dat er niet zondermeer een aanvaardbaar en gezonde leefomgeving gecreëerd kan worden.

Ook verkeer en vervoer kent nog enkele knelpunten, met name in relatie tot de kruispuntbelastingen en het positioneren van de parkeerhubs in het gebied. Aanpassingen in het planvoornemen, leidend tot het voorkeursalternatief De conclusies over het planvoornemen hebben geleid tot aanvullend onderzoek voor de thema's geluid (mede in relatie tot akoestisch verantwoorde vormen van stedenbouw), mobiliteit en energie met nieuwe varianten en maatregelpakketten. Op basis daarvan is het voorkeursalternatief bepaald, de onderlegger voor het nieuwe bestemmingsplan M4H.

Blad 9 vai 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Voorkeursalternatief M4H Op dit moment is ervoor gekozen om in de komende tien jaar slechts een deel van het plangebied van M4H actief te transformeren tot een gemengd woon- en werkgebied. Het gaat hierbij om het deelgebied Merwehaven: de Marconistrip (het noordelijke deel van M4H parallel aan de Schiedamseweg) en de Merwepieren. Het noordelijk deel van de Merwepieren kan direct getransformeerd worden, het zuidelijk deel pas na vertrek van Van Uden. Het deelgebied Galileipark blijft bedrijventerrein en kan zich verder ontwikkelen, gericht op de innovatieve maakindustrie. In de overige deelgebieden (Marconikwartier, Keilekwartier) blijft de huidige bedrijvigheid toegestaan. Concreet gaat het in de Merwehaven om ontwikkelruimte voor circa 2.760 woningen, 40.000 m2 bvo gemengd programma voor werkfuncties (bedrijvigheid t/m categorie 2, kantoren, dienstverlening en horeca) en circa 20.000 m2 maatschappelijke voorzieningen. In het Galileipark gaat het om een ontwikkelruimte voor circa 200.000 bedrijvigheid m2 (bedrijvigheid t/m categorie 4.2, milieuzonering nieuwe stijl) en circa 35.000 m2 aanvullend/ondersteunend programma (horeca, cultuur, sport, kleinschalige detailhandel, ondergeschikte detailhandel, dienstverlening).

Nadere afweging geluid Voor geluid geldt dat M4H een zeer geluidbelast gebied is, niet alleen nu maar ook bij de ontwikkeling van M4H naar een gemengd woon-werkgebied (planvoornemen). De cumulatieve geluidbelastingen liggen op meerdere rekenpunten ver boven de 70 dB Lcum, en in sommige gevallen zelfs boven de 80 dB Lcum. Dit wordt voor geluid in relatie tot gezondheid geclassificeerd als 'zeer slecht' en is dan ook zeer negatief beoordeeld. Als gevolg van de hoge cumulatieve geluidbelasting en het industrielawaai is realisatie van het planvoornemen en het daarbij beoogde woningbouwprogramma niet overal mogelijk. Nadere keuzes en maatregelen zijn nodig.. Vier bronnen dragen met name bij aan de hoge (cumulatieve) geluidbelastingen. Industrielawaai M4H De gedeeltelijke dezonering van het huidige industrieterrein is het uitgangspunt en noodzakelijke randvoorwaarde voor de beoogde transformatie van M4H. De positieve effecten van de gedeeltelijke dezonering van het industrieterrein HNOF zijn aanzienlijk. Vooral Marconikwartier en het noordelijke deel van de Merwehaven laten nieuwe waarden onder de maximale ontheffingswaarde van 55 dB(A) voor industrielawaai zien en komen daarmee buiten de nieuwe geluidcontour van HNOF te liggen. Toch blijft er sprake van overschrijdingen van de Wet geluidhinder, vooral in het Keilekwartier.

De hoogst berekende waarde voor industrielawaai ligt daar na dezonering op 64 dB(A). Het Keilekwartier ligt ook meer binnen de geluidzone van de Waalen Eemhaven (WEH) dan de andere deelgebieden Verdergaande dezonering van het HNOF is voorlopig niet aan de orde. In Vierhavens ten zuiden van Keilehaven zitten voorlopig nog havengebonden sapbedrijven. Wanneer deze bedrijven vertrekken, kan er sprake zijn van vrijkomende geluidruimte, als het bestemmingsplan op de vrijkomende terreinen daarop wordt aangepast. Echter, van deze of andere bedrijven in het HNOF is op dit moment nog geen zekerheid dat ze in de komende tien jaar of snel daarna zullen vertrekken. Bij de FTR wordt het geluidbudget op de kavel via het bestemmingsplan M4H vastgelegd tot de maximale waarde voor industrielawaai van 55 dB(A) op de dichtstbijzijnde toekomstige

Blad 10 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

woonbebouwing van Merwehaven. Dit is haalbaar zonder dat reeds toegestane activiteiten daardoor onmogelijk worden gemaakt. Buiten het HNOF wordt in het bestemmingsplan M4H conform bestuurlijke afspraak het lawaai afkomstig van het te ontwikkelen bedrijventerrein Galileipark door inwaartse zonering beperkt zodat de maximale waarde voor Industrielawaai van 55 dB(A) op de dichtstbijzijnde toekomstige woonbebouwing niet wordt overschreden. Dat geldt voor zowel Merwehaven, als het op langere termijn gewenste woon-werkgebied in Marconikwartier en het Keilekwartier. Dit wordt per nieuw te vestigen bedrijf apart getoetst. Er is geen sprake van een gezoneerd industrieterrein of een cumulatieve norm. Bepaalde bedrijven binnen het Marconikwartier (Baronie De Heer en de nabijgelegen partycentra) krijgen via het bestemmingsplan een maatbestemming. Dat is haalbaar zonder dat reeds vergunde activiteiten daardoor onmogelijk worden gemaakt. Het aflopen van de erfpachtcontracten van RFW en Total produce op de Merwepieren is al een feit en is een uitgangspunt voor dit MER. Daarmee komt geluidruimte vrij in Merwehaven. Met het aflopen van het erfpachtcontract in 2032 van het bedrijf Van Uden aan de Gustoweg komt ook het industrielawaai van die inrichting te vervallen. En met deze havengebonden activiteiten ook het nestgeluid van de zeeschepen die tot deze inrichtingen behoren.

Nestgeluid Een belangrijke bron van de hoge cumulatieve geluidbelasting is het zogeheten nestgeluid van afgemeerde schepen. Ten behoeve van de gebiedsontwikkeling en een acceptabele of aanvaardbare leefomgeving is daarom een op dit moment meest haalbaar maatregelenpakket voor nestgeluid samengesteld (zie figuur 6). Naast het eerdergenoemde vertrek van bedrijven uit de Merwehaven, en de daarmee samenhangende zeevaart, is besloten tot aanvullende maatregelen, die in afspraken tussen gemeente en Havenbedrijf worden geborgd in de Havenverordening of in het bestemmingsplan M4H. In het middelste waterbekken van Merwehaven komen de ligplaatsen voor zee- en binnenvaart te vervallen. Permanente ligplaatsen voor zeeslepers in Merwehaven komen eveneens te vervallen, maar pas zodra deze de nog op te leveren woningen nadelig beïnvloeden. Het aantal ligplaatsen voor binnenvaart rondom de Merwepieren wordt ten dele gehandhaafd of tijdelijk toegestaan (vanwege het huidige, grote tekort daaraan in de Rotterdamse haven). Daarbij is tevens besloten tot het aanleggen van walstroom bij de te handhaven ligplaatsen. De duur van tijdelijke ligplaatsen wordt afgestemd op een gefaseerde woningbouw in Merwehaven. Ook komt er walstroom voor zeevaart bij De Werkplaats (aan de westelijke zijde van het Galilieipark).

Uitbreiding van walstroom richting overige ligplaatsen in het HNOF is deels afhankelijk van aflopende erfpachtcontracten en toekomstige planwijzigingen, die zijn in dit stadium vaak nog onzeker, met uitzondering van de voorgenomen walstroom bij Continental Juice.

Blad 11 va 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

55C

antea'group

la. Vertrek zeevaart Ä binnenvaart (al onderdeel planvoornemen) _lb. Vertrek zeevaart Ä binnenvaart. Deze ligplaatsen blijven i tijdelijk enkel in gebruik voor binnenvaart, totdat de ligplaatsen de opgeleverde woningen nadelig beïnvloeden. I--- ļ 2a. Vertrek zeeslepers Merwehaven (verhuizen tijdelijk naar “ Merwehaven 2e gat, einde van de pier) en vertrek binnenvaart 2b. Vertrek zeevaart 8i binnenvaart. Hier komen tijddijk de zeeslepers Merwehaven te liggen, totdat de ligplaatsen de opgeleverde woningen nadelig beïnvloeden I 1 3. Walstroom binnenvaart 4. Walstroom zeevaart De Werkplaats 8i vertrek binnenvaart I--- ļ 5. Walstroom zeevaart Continental Juice 8i van 2 naar 1 ---- ligplaats ļ__] 6. Vertrek van Van Uden in 2032 I I Geen maatregel

Figuur 6: Maatregelenpakket 2032 vanwege nestgeluid.

Bovengenoemde maatregelen aan het nestgeluid in M4H resulteren per saldo in een (soms forse) afname van de geluidbelasting , samen met de beschreven maatregelen voor bedrijvigheid en het toekomstige vertrek van van Uden op de middellange termijn: " Keilekwartier: De geluidbelasting als gevolg van industrielawaai (zowel van HNOF als van WEH) overschrijdt hier reeds de grenswaarde van maximaal 55 dB(A) industrielawaai (de Zeehavennorm van 60 dB (A) is hier niet van toepassing). Lokale maatregelen tegen nestgeluid verminderen de cumulatieve geluidbelasting, maar de meeste maatregelen tegen nestgeluid zijn nog op grotere afstand van dit deelgebied voorzien, en vanwege het industrielawaai en wegverkeerslawaai, blijft de cumulatieve geluidbelasting in het Keilekwartier vaak meer dan 70 dB Lcum. vooral in het westelijk deel van het Keilekwartier; " Marconikwartier: De geluidsbelasting als gevolg van het industrielawaai overschrijdt hier niet langer de grenswaarde, maar de voorgenomen maatregelen (vertrek Van Uden en maatregelen tegen nestgeluid rond met name de Merwepieren) hebben verder niet of nauwelijks effect op de cumulatieve geluidbelasting In het Marconikwartier, deze ligt daar veelal tussen de 63 en 69 dB Lcum; " Marconistrip, onderdeel Merwehaven: De buitenrand van de Marconistrip heeft op sommige punten nog een cumulatieve geluidbelasting tussen 61-65 dB Lcum.

Dit geldt zowel voor de noordzijde, door met name wegverkeer over de Schiedamseweg, als voor de zuidzijde (tegen de Merwepieren) door industrielawaai en wegverkeer. De binnenzijden van de bouwblokken hebben een aanmerkelijk lagere cumulatieve geluidbelasting (tot 55 dB Lcum). " Merwepieren, onderdeel Merwehaven: De eerstelijnbebouwing langs de oostelijke pieren van Merwehaven heeft nog een hoge cumulatieve geluidbelasting (66-70 dB Lcum). In het gros van het binnengebied van de Merwepieren is de cumulatieve geluidbelasting aanmerkelijk lager (tot 55 dB Lcum); Om een duidelijk beeld van het nestgeluid in de rest van het havengebied van Rotterdam te krijgen, wordt door de gemeente en het HbR nog een langjarig meetprogramma opgezet. Ook de Waal- en Eemhaven aan de overzijde van de Nieuwe Maas wordt meegenomen in dit meetprogramma. Voor de ontwikkelingen van de M4H biedt dit mogelijk nog een wenkend perspectief. Waar nu bij de beoordeling van nestgeluid uitgegaan is van geëxtrapoleerde bronvermogens op basis van kortdurende metingen, zal deze informatie nog worden verrijkt en worden herijkt op basis van dit

Blad 12 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

meetprogramma. Zo ontstaat gedegen kennis van de bronvermogens van de aangemeerde schepen waarmee een ook een beter beeld van het nestgeluid ontstaat. Wegverkeerslawaai Aan de buitenranden van M4H ligt de geluidbelasting door wegverkeerlawaai hoger dan in het binnengebied, meer in het plangebied neemt de geluidbelasting als gevolg van wegverkeer dus af. Wel is dus te zien dat de doorgaande infrastructuur een relatief hoge geluidbelasting kent. Zo ligt de geluidbelasting op leefniveau (5 meter) tegen de maximale ontheffingswaarde van 68 dB exclusief aftrek aan, maar wordt deze nergens overschreden. Zie verder onderstaande afweging voor mobiliteit. Industrielawaai Waal- en Eemhaven (WEH) Als gevolg van het gezoneerde industrieterrein WEH, dat ten zuiden van M4H aan de Nieuwe Maas ligt, wordt de maximale ontheffingswaarde voor industrielawaai van 55 dB (A) vooral overschreden in het Keilekwartier. Voor deze bron geldt dat er vooralsnog geen veranderingen voorzien zijn, omdat de betreffende geluidzone hiervan niet wijzigt. Woningbouw binnen deze zone is daarom voorlopig niet mogelijk. Onderzoek naar mogelijkheden voor verkleining van deze zone behoorde niet tot de onderzoeksopdracht van dit MER.

Alles overziend is de conclusie voor wat betreft geluid dat met de nu voorgenomen maatregelen het deelgebied Merwehaven onder voorwaarden (zie het toetsingskader voor cumulatief geluid) kan worden getransformeerd naar een gemengd woon- en werkgebied. In principe geldt dat ook voor een groot deel van het Marconikwartier, maar vanwege het versnipperd en grotendeels particulier grondbezit is daar momenteel nog onvoldoende perspectief op een veel verdergaande ontwikkeling naar een gemengd woon-werkgebied. Voor het Keilekwartier vormt het vigerend industrielawaai en de cumulatieve geluidbelasting in het gebied vaak nog een te grote belemmering voor de gewenste transformatie.

Nadere afweging mobiliteit In M4H wordt aan de ambitie voor duurzame mobiliteit invulling gegeven met een mobiliteitsconcept waarin de voetganger en fietser optimaal worden gefaciliteerd, wordt ingezet op het stimuleren van OV, op een breed aanbod aan deelmobiliteit, voorzieningen voor de last mile vanaf OV-knooppunt Marconiplein en parkeren in mobiliteitshubs. Uit deel A van dit MER blijkt dat varianten 1 en 2 onvoldoende effect sorteren. Varianten 3, 4 en 5 doen het duidelijk beter, maar onzekerheid blijft over toekomstige kruispuntbelastingen op het bovenliggend hoofdwegennet en het gewenste aantal, omvang en ruimtelijke inpassing van de mobiliteitshubs. De gemeente heeft met instemming van het Havenbedrijf in de Mobiliteitsstrategie M4H, vastgesteld op 22 februari 2022, dit concept van mobiliteitshubs verder uitgewerkt in drie scenario's (op basis van varianten 3, 4 en 5), waarbij vooral is gevarieerd in de mate van ambitie qua mobiliteitstransitie (de mobiliteitspakketten M + L nader uitgewerkt), de loopafstand tot een mobiliteitshub en daaraan gerelateerd de dimensionering van de hubs. Uit het MER blijkt dat de varianten M en L qua effecten niet veel van elkaar verschillen, de L variant heeft een iets groter effect op het gebruik van openbaar vervoer en fiets. In de door de gemeente vastgestelde mobiliteitsstrategie wordt daarom nog geen voorkeursscenario aangewezen.

Met een adaptieve ontwikkelstrategie kunnen alle scenario's in de praktijk doorgroeien naar dat wat op dat moment voor het (deel-) gebied het beste werkt.

Nadere afweging energie De energie-analyse in deel A laat zien dat er mogelijkheden zijn voor lokale duurzame opwek van elektriciteit, voor warmte en voor koude en dat er een gerede kans bestaat dat de energievraag van vooral het laag programma lokaal kan worden opgewekt. De energiebalans voor het hoog

Blad 13 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

programma biedt ook veel kansen voor lokale duurzame opwek, maar hier zijn ook veel meer risico's dat er een tekort aan elektriciteit ontstaat. Daarom zijn in deel B zes warmte/koude concepten nader onderzocht, bestaande uit verschillende combinaties van stadsverwarming en lokale energiebronnen (koelmachines, koude uit de Maas of warmte-koude uit de bodem). Deze onderzochte concepten hebben allen hun voor- en nadelen op de vier nader geformuleerde afwegingscriteria: technisch, financieel, bestuurlijk (governance) en ruimtelijk. Van de zes onderzochte concepten zijn er drie het meest kansrijk (stadsverwarming in combinatie met koude uit de Maas en/of warmte-koude opslag in de bodem). Een verdergaande, definitieve afbakening is nu niet goed mogelijk en vraagt om nadere uitwerking, overleg en afspraken van de gemeente met de betrokken stakeholders. Wel is duidelijk dat de inzet voor een duurzame energiestrategie wordt gericht op een centraal en collectief warmte- en koudenet in M4H, een netwerk waarop in de loop van de tijd, stapsgewijs, meerdere (potentiële) bronnen kunnen worden aangesloten. Met als belangrijke randvoorwaarde de groeiende elektriciteitsbehoefte van meet af aan zoveel mogelijk moet worden beperkt. Dit ambitieniveau wordt leidend in het vervolgproces.

Met deze duurzame en adaptieve energiestrategie kunnen de kansrijke energieconcepten zich in de praktijk stap voor stap ontwikkelen en doorgroeien naar dat wat op dat moment voor een (deel-)gebied het beste werkt.

Klimaatadaptatie, waterveiligheid en vergroening De stabiliteit en de kerende functie van de Delflandse Dijk rond M4H dienen geborgd te worden waardoor niet zonder meer werkzaamheden op, in of nabij de waterkering uitgevoerd mogen worden. Hiervoor worden benodigde ruimtereserveringen toegepast voor dijkverzwaring, ook om toekomstig beheer mogelijk te maken. Deze worden vastgesteld in samenwerking met Hoogheemraadschap Delfland, in een nog op te stellen groen- en waterhuishoudingsplan M4H. Zonder het treffen van maatregelen zal in dit buitendijks gebied van M4H de wateroverlast ten gevolge van hoogwater gaan toenemen. De buitendijkse waterveiligheid neemt hierdoor af. In de inmiddels bestuurlijk vastgestelde Adaptatiestrategie M4H is een overstromingsstrategie geformuleerd met op te hogen gebieden en straten en andere maatregelen waardoor de waterveiligheid verbetert. In deelgebied Merwehavens zal de strip worden opgehoogd naar minimaal 3.60 meter boven NAP, als onderdeel van de dijkversterking. De pieren zullen op de huidige maaiveldhoogte van 3.40 meter +NAP blijven.

Dit 'Leven met water' betekent daar dry- of wetproof bouwen met als doel om de omgeving waar nodig te beschermen tegen economische schade als er een overstroming plaatsvindt Er komt daarnaast een robuuste groenstructuur in Merwehavens: een groene Havenallee, groene velden, buurtparken en op termijn een getijdepark in het middelste bekken van Mwerwehaven. Daarbij wordt ingezet op natuurinclusief bouwen en ontwikkelen, met voldoende mogelijkheden voor berging van hemelwater in de bodem Voorkeursalternatief In combinatie met de hierboven beschreven maatregelpakketten voor geluid, mobiliteit, energie, klimaatadaptatie en vergroening kan vervolgens gestart worden met de eerste fasen van de woningbouw in Merwehaven, te beginnen op de Marconistrip en het noordelijk deel van de Merwepieren. Na vertrek van van Uden kan ook het zuidelijk deel van de Merwepieren worden ontwikkeld. Concreet gaat het om ontwikkelruimte voor circa 2.760 woningen, 237.500 m2 bvo gemengd programma voor werkfuncties (bedrijvigheid t/m categorie 2, kleinschalige kantoren, dienstverlening en horeca) en circa 54.000 m2 maatschappelijke voorzieningen in Merwehaven. Het deelgebied Galileipark blijft bedrijventerrein en kan zich verder ontwikkelen, gericht op de

Blad 14 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

maakindustrie. In de overige deelgebieden (Marconikwartier, Keilekwartier) blijft de huidige bedrijvigheid toegestaan.

Effecten voorkeursalternatief In Merwehaven kan worden voldaan aan wettelijk vastgestelde regels en waarden en aan het specifieke beoordelingskader voor de cumulatieve geluidbelasting. Randvoorwaarde is dat er bij een woningen een gezonde of acceptabele zijde aanwezig is. Het inpassen van enkelzijdig georiënteerde woningen, met alleen een gevel) aan de geluidbelaste kant, is mogelijk onder aanvullende voorwaarden. Het akoestisch onderzoek heeft op basis van een indicatieve stedenbouwkundige verkaveling de gecumuleerde geluidbelasting op de gevels van Merwehaven in beeld gebracht. De figuren 7 en 8 tonen aan dat de akoestische belasting van de buitenranden van de Marconistrip te classificeren zijn als relatief hoog, op sommige punten tussen 61-65 dB Lcum. Dit geldt zowel voor de noordzijde met name wegverkeer (langs de Schiedamseweg) en de zuidzijde (tegen de Merwepieren). De binnenzijden van de bouwblokken hebben echter een aanmerkelijk lagere geluidbelasting. Bij een aantal gevels op de Merwepieren treedt eveneens een tamelijk slechte akoestischebelasting op bij de eerstelijnbebouwing langs de oostelijke pieren, met een geluidbelasting tussen 66-70 dB Lcum. De cumulatie van het lawaai van bedrijven aan de overzijde van het water in Galileipark en in Keilekwartier dragen hier in hoge mate aan bij.

In het gros van het binnengebied van de Merwepieren is de geluidbelasting echter aanmerkelijk lager (tot 55 dB Lcum). Met name de binnenzijden van de bouwblokken in Marconistrip en Merwepieren zijn grotendeels geluidluw of geluidluw te maken (maximaal 55 dB Lcum). Er zijn hiermee voldoende ontwikkelmogelijkheden voor de Merwepieren.

9

150 dB

C

56-60 dB

#

61-65 dB

#

66-70 dB

0

^0 dB

Figuur 7: Cumulatieve geluidbelasting Marconistrip vanaf het zuiden (volledige realisatie Merwepieren)

Blad 15 va 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

9 l 9 9 9

51-55 dB 56-60 dB 61-65 dB 66-70 dB :*70 dB

Figuur 8: Cumulatieve geluidbelasting Merwepieren vanaf het zuiden (volledige realisatie Merwepieren) Het Keilekwartier en Marconikwartier worden nog niet ontwikkelingsgericht in het bestemmingsplan opgenomen. In het geval van het Keilekwartier is de cumulatieve geluidbelasting vooralsnog te hoog om woningbouw mogelijk te maken. In het Marconikwartier is de cumulatieve geluidbelasting lager dan in het Keilekwartier, maar zijn wel aanvullende maatregelen noodzakelijk en een nog nader te bepalen stedenbouwkundige opzet met planwijziging, voordat daar nieuwe woningbouw mogelijk is. In zowel Keilekwartier als Marconikwartier is het mogelijk om onder voorwaarden bedrijfsmatige activiteiten voort te zetten. Het deelgebied Galileipark blijft bedrijventerrein en kan zich onder voorwaarden verder ontwikkelen tot een gebied met innovatieve (maak-) industrie. Voor de haventerreinen binnen het aangepaste HNOF (dan: industrieterrein M4H) geldt dat ze binnen de geldende milieuvergunning kunnen blijven opereren en/of binnen de aan de kavels toegewezen geluidruimte. Voor de meeste thema's geldt dat de effectbeoordeling van het voorkeursalternatief vergelijkbaar zijn met de effectbeoordeling van het planvoornemen (zie tabellen 0-4 en 0-5).

Vanwege het kleiner ruimtelijk programma, voor alleen Merwehavens en Galileipark, zijn de effecten van een aantal thema's minder groot ten opzichte van de referentiesituatie (dan van het oorspronkelijk laag en hoog programma in het planvoornemen voor heel M4H), zoals de effecten op geluid en gezondheidsbevordering. Tabel 0-40: Samenvattende effectbeoordeling planvoornemen - mobiliteitsvarianten en VKA. Thema

Mobiliteit

Geluid

Aspect

Wijze van verplaatsing Verkeersafwikkeling Verkeersveiligheid Industrielawaai - Bestaande woningen: verandering in geluidbelasting door industrielawaai Industrielawaai - Nieuwe woningen: hoogte geluidbelasting door industrielawaai Nestgeluid - Bestaande woningen: verandering in geluidbelasting door nestgeluid Nestgeluid - Nieuwe woningen: hoogte geluidbelasting door nestgeluid Wegverkeerslawaai - Bestaande woningen: verandering in geluidbelasting door wegverkeerlawaai

Blad 16 van 379

Variant 3

Variant 4

Variant 5

VKA

Laag

Hoog

Hoog

Programma

programma

programma

programma

Merwehaven

Pakket M

Pakket M

Pakket L

Pakket M/L

0Z+

0Z0Z-

0Z+ 0Z-

+ 0Z0Z-

0Z+ 0Z0Z-

0

0

0

0Z+

-

-

-

0

0

0

0

0

--

--

--

0Z-

0

0

0

0

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

Luchtkwaliteit

antea'group

Wegverkeerslawaai - Nieuwe woningen: hoogte geluidbelasting door wegverkeerlawaai Scheepvaartlawaai - Bestaande woningen: verandering in geluidbelasting door wegverkeerlawaai Scheepvaartlawaai - Nieuwe woningen: hoogte geluidbelasting door scheepvaartlawaai Laagfrequent geluid - Bestaande woningen: verandering in kans op laagfrequent geluid Laagfrequent geluid - Nieuwe woningen: kans op laagfrequent geluid Cumulatief geluid - Bestaande woningen: verandering in cumulatieve geluidbelasting Cumulatief geluid - Nieuwe woningen: hoogte geluidbelasting door cumulatieve geluidbelasting Maximale planbijdrage Blootstelling bestaande woningen - Verandering in concentraties Blootstelling nieuwe woningen - Toetsing aan WHO advieswaarden

0/-

0/-

0/-

0A

0

0

0

0

0/-

0/-

0/-

07-

0

0

0

0

-

-

-

-

0

0

0

0

--

--

--

-

0

0Z-

0Z-

0

0Z+

0Z+

0Z+

01+

0

0

0

0

Tabel 0-50: Samenvattende effectbeoordeling planvoornemen - laag en hoog programma en VKA. Thema

Aspect

Geur Stof Externe Veiligheid

Geurhinder Stofhinder Plaatsgebonden risico Groepsrisico Nautische veiligheid Hittestress Lichthinder Stralingsveiligheid Endotoxinen en zoönosen Groen in het gebied Sport en bewegen Leefstijl Sociale cohesie Bodemkwaliteit Niet gesprongen explosieven Oppervlaktewater Grondwater: ontwateringsdiepte Grondwater: droogtegevoeligheid Hemelwateroverlast Afvalwatersysteem Waterkwaliteit Waterveiligheid: primaire waterkering Waterveiligheid: buitendijkse waterveiligheid Gebiedsbescherming: Natura 2000 Gebiedsbescherming: NNN Soortenbescherming Biodiversiteit Archeologie Cultuurhistorie Landschap Energievraag Mogelijkheden duurzame energie Aandeel hernieuwbare energie Hergebruik van (bouw)materialen Afvalinzameling

Nautische veiligheid Gezondheidsbescherming

Gezondheidsbevordering Bodem Water

Ecologie

Archeologie, cultuurhistorie en landschap Energie en circulariteit

Blad 17 van 379

Laag programma

Hoog programma

VKA programma Merwehaven

010 0 010 01+ 0 0 0 + + 01+ + + + 0 0 0101+ + 01+ 0 +

010 0 010 0 0 0 0 + + 01+ + + + 0 0 0101+ + 01+ 0 +

010 0 010 01+ 0 0 0 01+ 01+ 01+ 01+ 01+ 01+ 0 0 0101+ 01+ 01+ 0 01+

0 0 01+ 0101+ + 0Z0A + + +

0 0 01+ 0101+ + 0A + + +

0 0 01+ 010 01+ 0101+ + + +

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Qua ambities en doelbereik doet het VKA het in vergelijking met het planvoornemen iets slechter op stedelijkheid (een kleiner ruimtelijk programma), maar wat beter op bereikbaarheid (met een vastgestelde, adaptieve en gefaseerde mobiliteitsstrategie met realisatie van mobiliteitshubs) en duurzaamheid (met een adaptieve energiestrategie voor een centraal en collectief warmte- en koudenet, een netwerk waarop in de loop van de tijd, stapsgewijs, meerdere (potentiële) energiebronnen kunnen worden aangesloten).

Beoordeling VKA zeer negatief

zeer positief

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereiktaarheid

Voorkeursalternatief

Duurzaamheid

Spelregels De resultaten van het MER zijn vertaald naar het spelregelkader om de uiteindelijke beoogde ontwikkeling in heel M4H te kunnen realiseren en de ambities te kunnen waarmaken. Het spelregelkader bevat verschillende spelregels die randvoorwaardelijk zijn voor de transformatie van M4H vanuit het belang van de gezonde, veilige, leefbare en duurzame leefomgeving. Deze spelregels kunnen harde randvoorwaarden of noodzakelijke ingrepen zijn om knelpunten te voorkomen, te voldoen aan wettelijke normen en/of de ambities te kunnen verwezenlijken. Het kunnen ook onderzoeksverplichtingen voor nieuwe ontwikkelingen zijn, waarbij de resultaten moeten uitwijzen of deze voldoen aan wettelijke normen of bijdragen aan het halen van de ambities. De spelregels gelden voor de gemeente (aangeduid als 'randvoorwaarden door de gemeente'), dan wel voor alle ontwikkelende partijen (aangeduid als 'algemene spelregels'). Daarnaast zijn ook optimaliserende spelregels opgenomen in het kader: deze zijn niet noodzakelijk, maar dragen extra bij aan de verbetering van de fysieke leefomgeving. De spelregels uit dit spelregelkader gelden voor de gehele transformatie van M4H en geven de input voor het zogenaamde moederbesluit bij dit MER: het bestemmingsplan. De regels worden idealiter geborgd in het bestemmingsplan, waardoor het milieubelang volwaardig wordt meegenomen in de verdere besluitvorming.

Het bestemmingsplan geeft de planologisch-juridische kaders voor de transformatie per ontwikkelveld, maar het is bijvoorbeeld geen kant en klaar stedenbouwkundig plan. Sommige spelregels kunnen beter landen in het masterplan of ontwikkelkader dat voor ieder deelgebied wordt uitgewerkt, en/of in een verkeersbesluit of een omgevingsvergunning voor een gebouw. Ontwikkelperspectief Met het voorkeursalternatief dat in dit bestemmingsplan landt, wordt vooralsnog een deel van de totale beoogde transformatie mogelijk gemaakt. Een belangrijke beperking voor doorontwikkeling is de te hoge geluidbelasting. Dit speelt met name in het Keilekwartier. Maar ook in het Marconikwartier waar de geluidbelasting dat weliswaar onder voorwaarden en in principe dus toelaat, maar waar woningbouw nu nog niet mogelijk is vanwege andere redenen, zoals het ontbreken van een stedenbouwkundig kader voor de ontwikkeling van grond dat in de huidige situatie grotendeels in eigendom is van particulieren of in gebruik door bedrijven met langlopende contracten. Zodra nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zich voordoen en noodzakelijke stedenbouwkundige kaders en extra maatregelen zijn doorgevoerd (zie hoofdstuk 23), kan woningbouw in

Blad 18 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Marconikwartier en Keilekwartier mogelijk alsnog procedureel worden bestemd. Voor industrielawaai kan dat gaan om het aanpassen of beëindigen van bedrijfsactiviteiten. Ten aanzien van nestgeluid kan gedacht worden aan het op grotere schaal toepassen van walstroom en/of verplaatsen of opheffen van ligplaatsen voor schepen in en rond het Keilekwartier. Naar verwachting is dat vooral na deze nieuwe bestemmingplanperiode (na 2035) het geval. Momenteel is het Havenbedrijf Rotterdam met de gemeente Rotterdam, regiogemeenten en de DCMR begonnen met het voorbereiden van een zogeheten Thematisch Omgevingsplan geluid (TOP). Met een dergelijk plan wordt een gemeenschappelijk planologisch kader voor geluid in en rond het havengebied van Rotterdam in beeld gebracht, met als doel om efficiënter de huidige en toekomstige geluidruimte te kunnen gebruiken, en daarmee meer duidelijkheid te scheppen voor zowel bestaande en nieuwe bedrijvigheid als voor potentiële woningbouw. Monitoring Met dit MER is onderzocht onder welke voorwaarden (spelregels) de geleidelijke transformatie van het havengebied M4H naar een innovatief woon-werkmilieu kan plaatsvinden. De gemeente geeft hiervoor de kaders (in het bestemmingsplan), investeert in infrastructuur en openbare ruimte, faciliteert en nodigt uit, maar uiteindelijk moet de markt een groot deel van de transformatieopgave realiseren.

Het is daardoor nog niet mogelijk om te voorspellen hoe de transformatie concreet gaat verlopen. De Wet milieubeheer schrijft in artikel 7.39 lid 1 voor dat het bevoegd gezag de daadwerkelijk optredende milieugevolgen van een m.e.r.-plichtig besluit in beeld brengt. Ook onder de Omgevingswet dienen aanzienlijke milieueffecten gemonitord te worden (artikel 16.42a van de Omgevingswet en artikel 11.4 en 11.5 van het Omgevingsbesluit). Gezien deze wettelijke verplichting, de uitdagende transformatieopgave en de complexiteit van het gebied M4H is besloten een monitoringsprogramma op te zetten voor M4H. Het gaat daarbij om de volgende doelen: 1. Milieueffecten toetsen aan het MER en bijsturen waar nodig; 2. Ontwikkelingen toetsen aan de in het bestemmingsplan beschreven ambities en bijsturen waar nodig; 3. Vrijgekomen milieuruimte signaleren en waar mogelijk de onderzoekslast voor toekomstige procedures bij vervolgbesluiten verminderen; 4. Communicatie en transparantie. Uit het MER volgt dat met name de volgende indicatoren belangrijk zijn om goed te monitoren, omdat deze bepalend zijn voor het voldoen aan wet- en regelgeving en voor behalen van de ambities voor een duurzame gebiedsontwikkeling van M4H: Tabel 0-6: Belangrijke indicatoren voor monitoring.

Belangrijke indicatoren Relevant voor monitoring van: Verkeersintensiteiten Verkeersafwikkeling, verkeersveiligheid, uitvoering mobiliteitsstrategie Geluidbelasting (industrie, Geluidseffecten op buiten- en binnenniveau wegverkeer, nestgeluid) Vergroening en Aandeel en kwaliteit groen (balans gebruiksgroen vs ecologisch groen) biodiversiteit Waterbergingsvoorzieningen Effecten op wateroverlast en droogte Energievraag en -opwekking Energievraag, CO2 uitstoot, benodigde capaciteit duurzame energiebronnen en energiesysteem

Blad 19 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

Blad 20 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

1

Inleiding

1.1

De opgave: transformatie van Merwe-Vierhavens Aanleiding Gemeente Rotterdam wil in samenwerking met het Havenbedrijf Rotterdam het gebied MerweVierhavens (M4H) ontwikkelen tot een innovatief woon-werkmilieu met een mix van werken, wonen, cultuur, horeca, sport en onderwijs. Functiemenging past in de visie om in Stadshavens zowel ruimte te bieden aan (maak)bedrijven, als te verdichten met woningbouw en maatschappelijke voorzieningen. Door de enorme woningbouwopgave dreigt ruimte voor met name de maakindustrie uit de stad te verdwijnen. Maar ook voor andere bedrijven hebben gemengde gebieden meerwaarde. Innovatieve en creatieve bedrijven profiteren van de nabijheid van arbeidskrachten en van kruisbestuivingen tussen mensen, bedrijven en onderwijs- en kennisinstellingen. De opgave is om te voorzien in een evenwichtig programma waar woningbouwbehoefte samen kan gaan met ruimte voor (maak)bedrijven. In de Structuurvisie Stadshavens uit 2011 is de ambitie om het M4H gebied te transformeren voor het eerst vastgelegd. Hierin is beschreven dat de primaire functie van havengebied komt te vervallen en het gebied moet transformeren naar woongebied. Later is besloten om te transformeren naar een gemengd werk-woongebied, waar ook ruimte is voor bedrijvigheid.

Deze ambitie is verder uitgewerkt in de Ontwikkelstrategie Merwe-Vierhavens (vastgesteld door de gemeenteraad op 17 maart 2016), de Visie en Strategie Rotterdam Makers District (november 2017) en het Ruimtelijk Raamwerk M4H (vastgesteld door de gemeenteraad op 27 juni 2019). In hoofdstuk 2 en 3 wordt nader ingegaan op de inhoud van deze stukken. Een nieuw bestemmingsplan De beoogde transformatie wordt planologisch geborgd door een geheel nieuw bestemmingsplan voor M4H op te stellen. Momenteel gelden er voor M4H meerdere beheersverordeningen en (conserverende) bestemmingsplannen. Deze plannen maken hoofdzakelijk bedrijvigheid mogelijk. In de huidige juridisch-planologische context is transformatie niet mogelijk. Dit vraagt dus om een nieuw kaderstellend bestemmingsplan. Aan dit nieuwe kaderstellende bestemmingsplan wordt dit milieueffectrapport (MER) gekoppeld. Geluidzonering Een belangrijk uitgangspunt van het nieuwe bestemmingsplan is het onttrekken van een groot deel van het M4H-gebied aan het gezoneerde industrieterrein Havens Noordwest en Oost-Frankenland (HNOF). Momenteel ligt heel M4H binnen dit gezoneerde industrieterrein. Binnen een gezoneerd industrieterrein is geen woningbouw mogelijk.

Door de te transformeren deelgebieden (Merwehaven, Galileipark, Marconikwartier en Keilekwartier) (deels) te dezoneren wordt de bijbehorende geluidzone kleiner en komt er meer geluidsruimte vrij voor herontwikkeling naar woongebied in Merwehaven, Marconikwartier en Keilekwartier. Voor het resterende deel van HNOF zullen nieuwe geluidzones worden vastgesteld. De aangepaste begrenzing van industrieterrein HNOF wordt vastgelegd in het huidige bestemmingsplan Nieuw Mathenesse van de gemeente Schiedam en in het nieuwe bestemmingsplan voor M4H. De nieuwe geluidzone rond HNOF wordt vastgelegd middels een zogenaamde parapluherziening in de bestemmingsplannen Oud-Mathenesse, Schiemond en Bospolder-Tussendijken. Dit MER vormt daarvoor tevens de onderbouwing. Momenteel is het Havenbedrijf Rotterdam met de gemeente Rotterdam, regiogemeenten en de DCMR begonnen met het voorbereiden van een zogeheten Thematisch Omgevingsplan geluid

Blad 21 van 379

MER Merwe-Vierhavens

Rotterdam projectnummer 0458108.100 12 april 2023 Programmabureau Rotterdam

antea'group

(TOP). Met een dergelijk plan wordt een gemeenschappelijk planologisch kader voor geluid in en rond het havengebied van Rotterdam in beeld gebracht, met als doel om efficiënter de huidige en toekomstige geluidruimte te kunnen gebruiken, en daarmee meer duidelijkheid te scheppen voor zowel bestaande en nieuwe bedrijvigheid als voor potentiële woningbouw.

1.2

De m.e.r.-procedure Waarom een m.e.r.? Het doel van het MER is om het milieubelang volwaardig te laten meewegen in de besluitvorming voor het nieuwe bestemmingsplan. Het bestemmingsplan is kaderstellend voor activiteiten in het plangebied. Het gaat bij de ontwikkeling van het plangebied om activiteiten die zijn opgenomen in de onderdelen C of D van de bijlage van het Besluit milieueffectrapportage. Deze activiteiten zijn mogelijk m.e.r.-(beoordelings)plichtig. Het bestemmingsplan zal (nieuwe) bedrijfsactiviteiten toestaan, met name in het Galileipark: daar moeten ook grotere maakbedrijven zich kunnen vestigen. Om deze reden dient op grond van artikel 7.2 lid 2 van de Wet milieubeheer (Wm) een planMER opgesteld te worden. Vanwege de plan-m.e.r.-plicht van dit bestemmingsplan is de zogenaamde uitgebreide m.e.r.-procedure overeenkomstig paragraaf 7.4 van de Wet Milieubeheer van toepassing. Het bestemmingsplan is daarnaast besluit-m.e.r.-plichtig, omdat een aantal m.e.r.beoordelingsplichtige activiteiten uit de lijst D van het Besluit m.e.r. kan leiden tot belangrijke negatieve milieugevolgen. Het bestemmingsplan maakt de woningen en andere stedelijke voorzieningen mogelijk (de aanleg van een stedelijk ontwikkelingsproject D 11.2). Tevens wordt het industrieterrein gewijzigd als gevolg van het bestemmen van woningen (D 11.3).