[23bb002931] Bijlage 1 behorende bij 23bb002930 over Definitieve evaluatie regeling bewonersinitiatieven

“De gemiddelde leeftijd was misschien wel zestig jaar in onze gebiedscommissie. En het kwam vaak voor dat alle initiatieven die voor oudere mensen bedoeld waren, werden gehonoreerd en alles wat voor jongeren was, dan zeiden ze van, laat maar zitten. Dus dat is echt een heel oneerlijk geheel. (…) Dan kwam er een boekje voor ouderen, ja geven we zevenenhalfduizend euro. (...) En kwam er iets voor jongeren, dan werd er bij voorhand gezegd. Dat hebben ze niet nodig en er is al genoeg en dan werd dat gelijk zo weggeveegd.” Initiatiefnemer groot initiatief

25

6

Ervaringen met de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022

Anderen zijn wel op de hoogte. Soms dienden ini-

“Laat ik het zo zeggen, voor ons een soort van strategie. Wij kozen de laatste keer voor drie kleine subsidies en niet voor één grote. En dat heeft inderdaad met de eisen te maken, de verantwoording en de omloopsnelheid. En dan inderdaad het idee dat het ook op internet moet. Enorm grote vraagteken. Hoe hoger een subsidie wordt, hoe linker het is dat hij afgewezen wordt natuurlijk, omdat je met gematchte fondsen natuurlijk je idee wilt realiseren. Maar inderdaad 2.500 is niet heel veel. Als je dat iets zou verhogen, dan denk ik dat dat heel lekker zou zijn.”

tiatiefnemers ook bewust vlak voor de invoering

Initiatiefnemer groot initiatief

In het onderzoek kwam naar voren dat niet alle Rotterdammers weten van het bestaan van de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022. De communicatie over deze regeling is voor veel Rotterdammers bovendien onvoldoende helder:

“Nog steeds denken sommige mensen dat ze via de oude regeling nog dingen kunnen indienen”. Wijknetwerker X

van de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 een initiatief in. Met name initiatiefnemers

6.1

Kleine initiatieven

die een groter initiatief wilden indienen kozen er

Snellere procedure

soms bewust voor om dit nog in de oude regeling

De meeste respondenten zijn positief over de sub-

te doen (tot en met 16 maart 2022) zodat zij de stemprocedure konden vermijden:

sidieregeling bewonersinitiatieven 2022 als het gaat om de kleine initiatieven. Het belangrijkste positieve punt dat zij benoemen is dat de afhan-

“Wat dit jaar opvallend was met de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 was dat er nog een hele vloot van oude initiatieven was met de budgetten van de gebiedscommissie van vorig jaar. Dus eigenlijk heeft iedereen zoveel mogelijk nog via die oude route ingediend. Dus wat dit jaar in uitvoering ging, was grotendeels met de oude constructie nog gedaan.”

deling van kleine initiatieven veel sneller verloopt

Wijknetwerker X

Wijkmanager X

“Met die oude regeling kan je iemand bellen en vragen, hoe heb je dit gedaan? Of waar moet ik iets invullen, wat moet ik invullen of hoeveel moet ik invullen? Dus dat was voor mij veel sneller en veel makkelijker om in te dienen.” Initiatiefnemer oude regeling De subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 stimuleerde initiatiefnemers soms ook om hun grote initiatief “op te knippen” in kleinere initiatieven en in delen in te dienen, zodat zij op die manier het stemmen konden vermijden:

26

bij de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022:

“Maar de snelheid van afhandeling ervaar ik wel als heel positief en dat heb ik ook vanuit eigenlijk zo’n beetje alle wijkmanagers vanuit zuid binnen de ring ook beluisterd.”

“Ja, het is simpeler. Kijk, ik werk ook in een wijk waar je een behoorlijke tweedeling hebt met een behoorlijke zwakke samenleving en een ander deel wat gewoon wat sterker is. Die mensen komen gewoon met een papiertje wat je bijna niet kan lezen en die hebben hele goede ideeën en dat gaat om heel weinig geld, maar wat wel impact heeft. Je gaat met ze in gesprek en binnen een week heb je het afgehandeld en een week later wordt het uitgevoerd.” Wijknetwerker X Ook Opzoomer Mee benoemt dat de afhandeling van de aanvragen tot en met 2500 euro veel

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

sneller verloopt. Zij merken dat het hele proces veel sneller verloopt en dat initiatiefnemers binnen een aantal weken al een akkoord krijgen op hun aanvraag waarbij zij voorheen iedere keer moesten wachten op het moment dat het initiatief behandeld werd in de vergadering.

“Ik bedoel, ik woon in West. Nou echt, heel veel mensen daar die stemmen überhaupt zelf al niet. Ik bedoel niet op de gemeente, maar ook niet op verkiezingen in Nederland. Ze stemmen sowieso niet, laat staan dat ze dus voor zo’n initiatief gaan stemmen.” Initiatiefnemer oude regeling Een tweede nadeel van stemmen is dat het vaak

Te weinig transparantie

voorkomt dat de initiatieven worden beoordeeld

Naast dit positieve punt zijn er ook zaken die nog

op basis van ‘populariteit’ in plaats van op hun

beter kunnen. Zo benoemen de wijkmanagers en

‘maatschappelijke waarde’ voor de wijk:

wijkraadsleden dat er nu te weinig transparantie is over de kleine initiatieven. De initiatieven die niet worden toegewezen worden niet gepubliceerd, terwijl het principieel wenselijk zou zijn als burgers toegang hebben tot de ingediende initiatieven en bijbehorende vergaderstukken:

“Ook daar, maar dat vind ik een meer principieel ding, ik mis in die zin de transparantie uit de gebiedscommissie. Ik vind nog steeds, op een openbare vergadering, waar iedereen vooraf die stukken kan lezen. Als je er wat van vindt, kon je er wat van vinden. Je hoefde niet eens naar die vergadering te komen, maar dan kon je het ook nog desnoods mailen.” Wijkmanager X

“Maar ook naar de buurt toe, want wat we dus nu niet doen, want dat is zielig. Als iemand een keertje niet zijn initiatief krijgt toegewezen, dan publiceren we hem ook niet. Dan denk ik, over transparantie en duidelijkheid? Ik vind dat gewoon principieel niet deugen.” Wijkmanager X

6.2

Grote initiatieven

Negatief over het stemmen Over het stemmen zijn alle respondenten het met elkaar eens: niemand is enthousiast. Door de verschillende respondenten worden zowel principiële als praktische nadelen benoemend. Een eerste nadeel van stemmen dat wordt benoemd is dat veel burgers mogelijk helemaal niet wíllen gaan stemmen. In sommige wijken is de stemopkomst bij verkiezingen erg laag, waardoor het volgens verschillende respondenten waarschijnlijk is dat deze bewoners ook niet zullen gaan stemmen op bewonersinitiatieven:

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

“Vaak komen er honderd kindjes die eigenlijk nergens anders een plekje hebben en die worden daar in een jaarprogramma gezet. Ze worden daar in ieder geval nog een beetje gestimuleerd om bij te dragen in het leven. Die gaan het natuurlijk afleggen tegen het schaatsplein.” Wijkmanager X Een derde nadeel van stemmen is dat initiatiefnemers op deze manier een hogere drempel ervaren om een initiatief in te dienen. Zij lopen veel risico dat hun initiatief niet door kan gaan en zij al die moeite voor ‘niets’ hebben gedaan:

“Ik denk dat omdat het in het systeem zoveel tijd kost om iets in te dienen en te zorgen dat je stemmen krijgt en dat soort dingen, dat een hoop initiatieven ook zeggen van, weet je wat? Laat maar zitten. Het kost me zoveel moeite.” Initiatiefnemer oude regeling Een vierde nadeel is dat bepaalde groepen Rotterdammers buiten de boot vallen. Het gaat dan bijvoorbeeld om Rotterdammers die laaggeletterd of minder digitaal vaardig zijn of mensen die het stemproces te ingewikkeld vinden. Ook komt het voor dat de doelgroep voor wie het initiatief bedoeld is niet mag stemmen (bijvoorbeeld in het geval van kinderen):

“Nou, ik word wel door verschillende mensen benaderd die altijd eventuele initiatieven aandragen, die het nu niet meer doen omdat het gewoon veel te ingewikkeld is geworden. Zeker bij wat oudere mensen. Meneer X die altijd jaren activiteiten deed. Die stopt er nu gewoon mee omdat hij het gewoon veel te ingewikkeld vindt worden. Ten eerste, heel veel ouderen hebben geen computer. Ik heb een onderzoekje even gedaan in een flat bij ons waar veertig

27

ouderen wonen, daar hebben er zeven toegang tot het internet.”

Naast de eerder genoemde principiële bewaren

Wijkraadslid X

het stemproces. Veel respondenten ervoeren tech-

Het digitale platform Mijn.Rotterdam dat door de gemeente voor de initiatieven wordt gebruikt is bovendien bij veel Rotterdammers niet bekend en kent technische mankementen:

“Want zelfs bij collega’s van ons weet niet iedereen dat Mijn.Rotterdam bestaat, denk je ze werken voor Rotterdam, maar het is niet bekend. Daarnaast zaten er heel veel technische problemen ook.” Wijkraadslid X Een vijfde probleem met het stemmen was dat initiatiefnemers zich in sommige wijken elkaars ‘concurrenten’ gingen voelen in plaats van ‘samenwerkingspartners’. Het stemmen kon op die manier zelfs polariserend werken en groepen in de wijk tegenover elkaar zetten:

gaat het zevende probleem over de uitvoering van nische problemen met het online stemmen. Natuurlijk bestond er ook de mogelijk voor bewoners om ‘offline’ te stemmen, maar dit was bij veel respondenten niet bekend:

“Technisch vond ik het een ramp, zeker. Ik kan nog een beetje de weg vinden, maar ik kan me voorstellen, een actieve bewoner die al jarenlang meedraait, die raakt hier de weg kwijt. Die wordt kwaad. Die haakt af bij wijze van spreken. Dan schiet je je doel voorbij.” Initiatiefnemer groot initiatief Het achtste probleem met het stemmen is dat er slechts twee momenten in het jaar zijn waarop er geld aan grote initiatieven wordt toegekend. Dit is ongunstig voor de planning van initiatiefnemers. Zo moeten zij nu hun plan al lang van tevoren af

“Mijn grote probleem bij de stedelijke regeling is ‘a winner takes all’. Wat wil zeggen dat we dus in plaats van met het beschikbare geld gelijkwaardig initiatieven kunnen belonen en zo goed mogelijk kunnen spreiden over dat wat belangrijk is voor de wijk en de verschillende initiatiefnemers, heb je nu dus winnaars en verliezers. Volgens mij is de kunst in het participatief werken om zo min mogelijk verliezers en zoveel mogelijk winnaars te organiseren in de stad.”

hebben, terwijl allerlei organisatorische zaken

Wijkmanager X

Initiatiefnemer groot initiatief

Een zesde probleem is dat verschillende respon-

Tot slot is een negende kritiekpunt dat er nu veel

denten de mogelijkheid voor ‘wijkoverstijgende’

tijd zit tussen het moment van de subsidieaan-

initiatieven missen in de subsidieregeling bewo-

vraag en de bevestiging dat initiatiefnemers deze

nersinitiatieven 2022. In deze regeling kunnen ini-

subsidie ook daadwerkelijk ontvangen. Dit zorgt

tiatiefnemers alleen stemmen voor een initiatief in

ervoor dat initiatiefnemers veel onzekerheid heb-

hun eigen wijk, terwijl sommige initiatiefnemers

ben over wanneer zij hun subsidie daadwerkelijk

met hun project een grotere groep Rotterdam-

krijgen:

mers willen aanspreken:

“Van de dingen die ik echt mis is dat wijk overstijgend niet meer mogelijk is. Dus als je een event hebt, wij hebben dus Katendrecht, Wilhelminapier, Afrikaanderwijk, Bloemhof, dat gaat dus niet. Waar moet je dan iets kwijt, terwijl het voor echt wel voor meerdere wijken is en dat lukt gewoon nu niet in het systeem.”

voor hun project pas later geregeld/bepaald kunnen worden:

“Ik vind het uiterst ongelukkig en je moet op een veel te vroeg tijdstip moet je je plan al trekken en dat weet je op dat moment vaak nog helemaal niet wat voor budget er zou moeten komen. Als het gaat om een festival bijvoorbeeld, als je artiesten zou willen uitnodigen, dat is gewoon veel te vroeg.”

“En tussen de aanvraag en het stemmen zit natuurlijk ook nog een hoop tijd, want de mensen moeten ook de tijd krijgen om te stemmen. Dus tussen het aanvragen en de daadwerkelijke “dat het zeker is” dat je de subsidie krijgt, zit gewoon een enorm stuk tijd en dat was vroeger natuurlijk veel minder. Toen zat er een maand tussen en nu is dat drie maanden.” Initiatiefnemer groot initiatief

Wijkraadslid X

28

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

6.3

Overige knelpunten in de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022

Naast het gebrek aan transparantie bij de kleine initiatieven en het stemmen worden ook een aantal andere negatieve aspecten van de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 benoemd. Deze knelpunten hebben zowel betrekking op de groteals op de kleine initiatieven. Te weinig transparantie en budget voor ‘vaste’ initiatieven Een eerste punt van kritiek gaat over de huidige regeling voor ‘vaste’ jaarlijkse initiatieven. Iedere Rotterdamse wijk beschikt op dit moment over een apart budget om een aantal ‘vaste’ wijkinitiatieven te financieren. Vanuit het budget worden bijvoorbeeld de sinterklaasviering, de 5 mei viering of een wijkkrant gefinancierd. Het budget voor de ‘vaste’ initiatieven verschilt per wijk en de wijkmanager bepaalt welke initiatieven hieronder vallen en hoe hoog het budget is. Dit heeft als gevolg dat in de ene wijk de wijkkrant wél onder de categorie ‘vast’ valt en in de andere wijk niet. Verschillende respondenten benoemen dat het niet

“We hebben ook nog de vierde categorie en daarvan heeft de wijkmanager bepaald wat daar wel en niet in zit. Maar dat is niet transparant naar burgers toe.” Opzoomer Mee De wijkmanagers zelf vinden het van belang dat er een vast budget beschikbaar blijft voor een aantal vaste initiatieven in de wijk, ook als de wijkraad zou gaan beslissen over de toekenning van budget bij grote initiatieven:

“Ik zie graag de vrijheid als de bevoegdheid naar de wijk gaat. Maar dan is wel van, wie heeft dan het budgethouderschap, dat is vaak een ander belegde verantwoordelijkheid. Dat je de vrijheid hebt om een reservering van je totale budget voor de vaste initiatieven te doen. Dat dat ook in de verordening of in de beleidsregel formeel beschreven staat dat dat mag. En dat je daar een proportioneel aandeel voor reserveert. Ik denk dat je iets van die strekking in elk geval mogelijk moet maken.” Wijkmanager X Verschillende respondenten benoemen ook dat het wenselijk zou zijn als meer initiatieven ‘vast’ zouden worden, zodat de aanvragers niet in onzekerheid blijven zitten of er wel budget voor is:

transparant is dat de wijkmanager in zijn eentje bepaalt welke ‘vaste’ initiatieven er in een wijk jaarlijks geld krijgen:

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

29

“Voor een hoop vaste evenementen zou de gemeente misschien een keer moeten nadenken, oké wat willen we echt behouden en daar gewoon standaardbedragen aan koppelen. Het is raar dat we nu elk jaar via een bewonersinitiatief centjes moeten aanvragen. Via de stichting krijgen we dat geld wel zonder moeite. Eigenlijk is het belachelijk dat we elk jaar een hoop moeite moeten doen om überhaupt het evenement door te kunnen laten gaan, omdat het op zo’n rare manier is geregeld en we het geld uit verschillende potjes moeten trekken om het rond te krijgen.”

moment verantwoordelijk is om het beschikbare

Initiatiefnemer groot initiatief

Opzoomer Mee

Te veel gemeentelijke zaken vallen onder de regeling Een tweede kritiekpunt is dat de gemeente volgens verschillende respondenten te veel gemeentelijke zaken heeft ondergebracht onder de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022. Zaken die oorspronkelijk door een cluster werden gefinancierd worden nu ‘over de schutting gegooid’ bij de regeling bewonersinitiatieven. Dit werd bijvoorbeeld gedaan bij de pilot met de wormenhotels:

“Wij hebben gemerkt dat Stadsbeheer in de vorige periode soms probeerde om zaken die zij eigenlijk uit hun eigen pot moest financieren ineens als een ‘bewonersinitiatief’ bij de wijkraad wilde neerleggen. En dan doel ik specifiek op de wormenhotels. Daar hadden ze op een gegeven moment een pilot voor, die ze zelf zouden bekostigen.” Wijkraadslid X

‘initiatievenbudget’ in de gaten te houden. Opzoomer Mee geeft aan dat zij vanuit wijknetwerkers regelmatig vragen krijgen over hoeveel geld er nog ‘in de pot’ zat omdat zij dit zelf niet wisten:

“Ik krijg vragen van een wijknetwerker van, hoeveel geld zit er nog bij ons in de pot? Dan zeg ik van, misschien moet je dat aan je manager vragen. Maar die weet het ook niet. Bij de gebiedscommissievergadering was er altijd een overzicht van, dit is er al uitgegeven en dit is er nog over.” Naast het ontbreken van het financiële overzicht zijn er in de huidige regeling ook minder mogelijkheden om budget voor initiatieven te verschuiven van de ene naar een andere wijk of naar een ander ‘geldpotje’ binnen de wijk. Opzoomer Mee benoemt dat in de ene wijk meer initiatieven worden ingediend dan in andere wijk. Het zou een uitkomst zijn als er minder schotten zouden zitten in het budget, zodat het geld terecht kan komen op een plek waar het harder nodig is. Moeilijkheden digitale registratiesystemen Een vierde probleem heeft betrekking op de moeilijkheden die wijknetwerkers en Opzoomer Mee ervaren met de digitale registratiesystemen van de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022. Voorheen lag de administratie van bewonersinitiatieven volledig in handen van Opzoomer Mee.

Een bijbehorend kritiekpunt dat door initiatiefne-

Met de subsidieregeling bewonersinitiatieven

mers wordt benoemd is dat er de afgelopen jaren

2022 wilde de gemeente dat initiatieven zowel in

veel bezuinigd is op kunst en cultuur. Om die re-

het online systeem van de gemeente als in het on-

den moeten er te veel initiatieven worden gesub-

line systeem van Opzoomer Mee zouden worden

sidieerd vanuit ‘dezelfde’ subsidiepot van de be-

geregistreerd. Grote initiatieven (boven de 2500

wonersinitiatieven.

euro) moeten nu eerst worden ingediend op Mijn.Rotterdam en worden hierna door OpZoomer

30

Onvoldoende overzicht en flexibiliteit bij be-

getoetst en afgerond. Vervolgens moet de

steding financiële middelen

wijknetwerker inloggen en aangeven of de subsi-

Een derde probleem is dat naast het aantal inge-

die wordt toegekend. OpZoomer ziet het initiatief

diende initiatieven per wijk er ook onvoldoende

pas terug in de administratie op het moment dat

overzicht is wat betreft de financiële middelen. Zo

een initiatief is afgewezen of toegekend. Zowel de

signaleert Opzoomer Mee dat in sommige wijken

wijknetwerkers als Opzoomer Mee benoemen dat

op dit moment niemand een overzicht heeft van

zij het omslachtig vinden om initiatieven in twee

het beschikbare budget voor initiatieven. Het is

systemen te registreren. De afhandeling verloopt

voor de respondenten nu onduidelijk wie er op dit

nu vaak niet soepel:

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

“Voorheen kregen de netwerkers alles van ons en wij handelden alles af. Het enige wat ze hoefden te tikken was een advies en dat was het. Maar nu moeten ze inloggen, ze moeten stappen voltooien, taken voltooien, afwijzen, noem maar op. En daarin gaat het dan fout. We kunnen niet zien hoever een aanvraag in behandeling is. En dat zorgt voor de nodige verwarring en problemen.”

in zeven verschillende wijken hetzelfde initiatief

Opzoomer Mee

(thema en grootte) om de beoordeling zorgvuldi-

Opzoomer Mee zou bovendien liever willen dat de backoffice bij hen blijft, omdat zij meer ervaring hebben met de administratieve afhandeling en op deze manier de initiatiefnemers en de gebiedsorganisatie beter kunnen ondersteunen.:

“Laat die hele backoffice bij ons zitten. Wij hebben acht jaar ervaring met die administratieve afhandeling. In de huidige constructie is nu het nodige misgegaan. In de eerste stemronde is bijvoorbeeld per ongeluk een mailtje gestuurd naar alle aanvragers, van helaas, uw aanvraag is afgewezen.” Opzoomer Mee Beoordelingscriteria zijn onvoldoende helder

indienden, waarbij het initiatief in de ene wijk wel subsidie kreeg en in de andere wijk niet. Dit verschil in beoordeling wordt door de respondenten als iets negatiefs ervaren. Initiatiefnemers benoemen dat er eventueel extra criteria zouden kunnen worden toegevoegd per specifiek type initiatief ger te maken. Regeling sluit onvoldoende aan bij de ‘leefwereld’ van burgers Tot slot wordt door verschillende respondenten benoemd dat de regeling is bedacht zonder de verschillende betrokkenen daar actief bij te betrekken. Om die reden sluit de regeling te weinig aan bij de ‘leefwereld’ van bewoners. Voorbeelden hiervan zijn dat de stemprocedure niet past bij de wensen van respondenten en dat de aanvraagformulieren voor initiatiefnemers niet gebruiksvriendelijk zijn:

criteria onvoldoende helder en eenduidig zijn. Er

“Dus ook op die tekentafel zijn de lijntjes neergezet en is niet gekeken naar het gebied. Dus er wordt iedere keer dingen beslist vanuit de gemeente, dan zeggen ze burgernabij, maar de burgers waar het over gaat, worden er niet bij betrokken.”

zijn voorbeelden bekend waarbij initiatiefnemers

Wijkraadslid X

Een ander kritiekpunt dat wordt benoemd is dat initiatieven per wijk niet op een gelijke manier worden getoetst en dat de huidige beoordelings-

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

31

7

Wat wil de initiatiefnemer?

Door verschillende respondenten wordt benoemd

Ook het bestaan van andere ondersteunende or-

dat het ondersteunen van initiatiefnemers niet al-

ganisaties wordt door initiatiefnemers als positief

leen te maken heeft met het verstrekken van

ervaren. Een voorbeeld hiervan is de organisatie

‘geld’. Ook andere randvoorwaarden dragen eraan

Cultuur Concreet die ondersteuning biedt aan

bij dat zij een voorstel indienen.

‘culturele initiatieven’. Hierbij wordt wel benoemd dat deze organisatie nog lang niet bij alle initia-

7.1

Behoefte aan betrokkenheid

Wat wel belangrijk is voor initiatiefnemers is dat ondersteunende partijen betrokkenheid tonen bij hun initiatief. Verschillende initiatiefnemers (kleine initiatieven) benoemen dat zij deze betrokkenheid momenteel missen. De initiatiefnemers hebben behoefte aan erkenning en zouden graag willen dat Opzoomer Mee en gemeentelijke professionals vaker komen kijken bij hun initiatieven.

Initiatiefnemers benoemen verder dat zij naast het contact met professionals ook graag ‘offline’contact willen leggen met bewoners in de wijk. Ze hebben behoefte aan platforms en momenten om hun ideeën te kunnen toelichten en andere wijkbewoners te kunnen ontmoeten en betrekken:

Hoewel deze partijen wel door initiatiefnemers

“En voor de rest is het toch contact maken met anderen. Je maakt geen contact met internet.”

worden uitgenodigd komen zij in de praktijk

Initiatiefnemer oude regeling

meestal niet kijken op locatie:

“Ik moet zeggen, ik doe het voor de bewoners en er is eigenlijk nooit iemand van Opzoomer Mee en de gemeente geweest en de cultuurscouts zijn ook nooit geweest.” Initiatiefnemer klein initiatief

7.2

Drempels bij het indienen

Initiatiefnemers lopen bij het indienen van een initiatief tegen verschillende drempels aan. Een eerste drempel die zij benoemen is dat het digitale platform Mijn.Rotterdam niet gebruiksvriendelijk is en technisch niet altijd goed werkt. Ver-

“De wijkmanager die zie ik wel, maar dan gewoon zo in de wandelgang. En natuurlijk heb ik ook contact met X van de wijknetwerken van ons, maar ze zijn er niet op een activiteit, terwijl je verplicht bent om ze uit te nodigen. (..): Maar ze komen nooit.”

schillende initiatiefnemers benoemen bovendien

Initiatiefnemer klein initiatief

“De regeling heeft als doel om bewoners meer te betrekken bij initiatieven maar in fysieke zin was er niet direct een loket waar je naartoe kon en waar je eens even kon overleggen met iemand van, joh, dit staat in de regeling. Hoe zullen we dat aanpakken? Professionals kunnen digitaal communiceren, maar vooral actieve bewoners die wil je er meer bij betrekken. Die zijn niet zo van de digitale wereld.”

De ervaringen van een aantal andere initiatiefnemers met de betrokken professionals is juist erg positief. Sommigen benoemen dat Opzoomer Mee erg betrokken was bij hun initiatief:

“Dus Opzoomer Mee ervaar ik juist eigenlijk als een heel laagdrempelig, persoonlijk loket, waarin je gewoon ook echt met je onwetendheid en je vragen terecht kan. Hij denkt heel actief mee en adviseert ook hoe ik het als verhuurder met Havensteder en de gevelbeheerders moet aanpakken. Hij is echt wel een goede sparringpartner.” Initiatiefnemer klein initiatief

32

tiefnemers bekend is.

dat ze liever ‘offline’ ondersteuning willen van professionals uit hun wijk, bij wie ze laagdrempelig kunnen ‘aankloppen’ voor hulp:

Initiatiefnemer groot initiatief Naast het feit dat sommige initiatiefnemers moeite hebben met digitale vaardigheden, hebben zij ook te maken met allerlei bureaucratische procedures. Zij hebben behoefte aan meer gemeentelijke ondersteuning bij het

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

aanvraagproces. Daarnaast wordt benoemd dat er

Wijk is het niet altijd toegestaan om een initiatief

naar initiatiefnemers tussentijds weinig of niet

uit te voeren. Ook in de wijk Oosterflank is er voor

wordt gecommuniceerd over de voortgang van de

initiatiefnemers vaak geen geschikte locatie be-

aanvraagbehandeling:

schikbaar:

En wat ik nou erg vind ontbreken, naast de makkelijke steun van de gebiedsregisseurs en dergelijke, is dat er toch professionals zijn, die bewonersinitiatieven daadwerkelijk kunnen ondersteunen. Niet omdat ze toevallig bij jou om de hoek zitten in jouw wijk, maar gewoon als beroep. Iemand die daar verstand van heeft en precies de weg weet hoe dat moet. Belast bewoners niet met allerlei bureaucratische rimram.

“Ik bedacht nog wel even de reden waarom er in Oosterflank zo weinig is gebeurd de laatste jaren. Alles is wegbezuinigd. Die professionele organisaties in de aangrenzende wijken hebben hele actieve bewonersorganisaties. Eén persoon heeft drie grote bewonersinitiatieven ingediend vanuit die bewonersorganisaties en die organisaties zijn in mijn wijk allemaal wegbezuinigd. Als je geen plek hebt om te ontmoeten, dan valt die sociale cohesie ook weg.”

Initiatiefnemer groot initiatief

Wijkraadslid X

Het probleem van aanvragen überhaupt is dat het, wat jij al zei, die hele bureaucreatie eromheen en het online proces wat al hapert en al heb je ervaring, dan kom je er niet eens door, laat staan als je geen ervaring hebt.

Ook uit het kwantitatieve deel van het onderzoek

Initiatiefnemer klein initiatief

(zie hoofdstuk 3) blijkt dat het aantal initiatieven dat in Oosterflank is ingediend door een organisatie of sociaal ondernemer het laagste is van heel Rotterdam. Dit laatste kan met veel verschillende factoren samenhangen en is niet alleen afhanke-

Ook willen initiatiefnemers graag dat hun initia-

lijk van de beschikbaarheid van een geschikte lo-

tieven 'meer zichtbaar’ zijn in de wijk. Diverse res-

catie.

pondenten benoemen dat offline publiciteit zoals flyeren daarbij soms geschikter is dan online informatie om wijkbewoners te informeren:

“Wij flyeren elke keer en we hebben een hele jonge wijkraad. En die zijn echt een beetje van, maar dat doen we toch met social media en digitaal (..). Is natuurlijk toch wat ingewikkelder dan ze gedacht hadden en er komt eigenlijk geen kip want ik bedoel, want wie gaat er allemaal op social media zitten kijken? Ook hun jongere vrienden doen dat ook allemaal niet blijkbaar, terwijl die flyer, dat werkt toch het allerbeste. Iedereen krijgt dat ding in de bus.” Wijkraadslid X

7.3

Drempels voor ‘nieuwe’ initiatiefnemers

Oorspronkelijk had de gemeente met de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 als doel om ‘nieuwe bewonersgroepen’ te bereiken en hen te activeren. Het is onduidelijk wie deze doelgroepen zijn en wat de gemeente zou kunnen doen om deze groepen te bereiken. Verschillende respondenten benoemen dat nieuwe groepen initiatiefnemers niet ‘vanzelf’ op de regeling zullen afkomen. De gemeente zou daarom vaker actief naar potentiële nieuwe doelgroepen moeten toegaan:

“Je moet veel meer de informatie dicht bij de mensen brengen. Bijvoorbeeld via wijkkranten, maar ook huis aan huis folders en advertenties op plekken waar mensen komen zoals speeltuinverenigingen.” Initiatiefnemer nieuw Respondenten benoemen bovendien dat in sommige wijken geen locaties beschikbaar zijn waar initiatiefnemers hun initiatief kunnen uitvoeren. Buurthuizen waar zij in het verleden terecht konden zijn wegbezuinigd en in de Huizen van de

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

33

“Uiteindelijk denk ik dat je toch gewoon naar de mensen toe moet, wil je een andere groep bereiken. En dat is niet via het internet. Daar hoef je niet hele studies voor te doen. Die andere doelgroepen hebben echt niet de kracht. Het proces is heel talig. En dan zie je echt dat het heel lastig is en heel digitaal. Ik heb onderzoek gedaan met de studenten. Wat is het makkelijkste of wat is de manier om bewoners te bereiken? ‘Word of mouth’. Dat was de conclusie. Door met mensen te praten en met papier te werken.”

initiatiefnemer was het bijvoorbeeld niet duidelijk wat er werd bedoeld met de zogenaamde ‘gereedschapskist’. Zij wist niet dat het hier ging om een ‘digitaal hulpmiddel’. De andere initiatiefnemer had ervaring met digitale processen (en was werkzaam als ICT’er), maar gaf aan dat ook zij moeite had met het digitale invulformulier. Halverwege het invullen kwam ze erachter dat ze bepaalde informatie eerst moest navragen om de aanvraagprocedure te kunnen voltooien:

Initiatiefnemer oude regeling Wij spraken in dit onderzoek geen mensen die nog niet eerder een initiatief hadden ingediend. Wel spraken we met twee initiatiefnemers die voor het eerst een initiatief hadden ingediend bij de gemeente. Zij gaven aan dat zij eerder niet bekend waren met de regeling. Pas toen zij door een gemeentelijke professional werden getipt over het bestaan besloten zij een initiatief in te dienen. Bij

“Probleem is dat je niet door de niet-ingevulde schermen heen kan scrollen. Je weet daardoor niet wat er later gevraagd wordt. Je moet dan weer opnieuw opzoek gaan naar bepaalde gegevens en soms ook weer terug scrollen door de ingevulde schermen. Het zou goed zijn als je tevoren een overzicht hebt wat voor informatie je allemaal moet aanleveren.” Initiatiefnemer nieuw

één initiatiefnemer werd het administratieve pro-

Ook Opzoomer Mee is van mening dat het aan-

ces vrijwel volledig gedaan door deze gemeente-

vraagformulier gebruiksvriendelijker kan:

lijke professional. Beide initiatiefnemers benoemen dat meer burgers initiatieven zouden willen indienen, maar tegelijk niet goed weten dat dit kan en hoe ze dit

“Wij moeten nog wel een nieuwe slag maken in het verbeteren van dat formulier, ook qua lay-out moet er nog wel iets gebeuren. Misschien kunnen we hem dan gebruiksvriendelijker maken.” Opzoomer Mee

moeten doen. Eén van hen heeft eerder geprobeerd om een initiatief in te dienen. Zij liep des-

Het is bij initiatiefnemers niet bekend bij wie ze

tijds vast tijdens de aanvraagprocedure en is toen

om hulp kunnen vragen als ze vastlopen bij de

gestopt. Ook gaf zij aan dat ze eerder graag een

aanvraag. Meer mogelijkheden voor ondersteu-

evenement voor kinderen in de wijk wilde organi-

ning bij deze ‘nieuwe’ initiatiefnemers is welkom.

seren, maar dat er geen locatie aanwezig was waar ze haar initiatief kon uitvoeren. Deze initiatiefnemer lukte het nu wel om haar aanvraag te voltooien doordat zij hulp kreeg van een andere, meer ‘ervaren’ initiatiefnemer. Een ander punt dat beide initiatiefnemers benoemen is dat de aanvraagformulieren niet gebruiksvriendelijk, en onduidelijk zijn. Voor één

34

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

8

Discussiepunten bij het ontwerpen van een subsidieregeling bewonersinitiatieven

Hoewel de verschillende respondenten het eens

relevant is voor de wijk. Het discussiepunt dat Op-

zijn over bepaalde positieve en negatieve aspec-

Zoomer benoemt is of het wenselijk is om vanuit

ten van de subsidieregeling bewonersinitiatieven

de regeling zulke grote initiatieven te subsidiëren

2022 bestaan er ook een aantal punten waar ver-

die ook al vanuit andere subsidiepotjes geld krij-

schillend over wordt gedacht.

gen:

doelgroep van de regeling bewonersinitiatieven.

“Wij zien terug dat een initiatief een gat van 20.000 euro heeft qua financiering en om die reden aanklopt bij de regeling bewonersinitiatieven. Dit punt willen we aan de wethouder meegeven. We zien de ontwikkeling van hoe hoger het aangevraagde bedrag, hoe minder echte bewonersinitiatieven we zien.”

Volgens Opzoomer Mee is de regeling oorspron-

Opzoomer Mee

8.1

Wat is de doelgroep voor de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022?

Er bestaan verschillende opvattingen over de

kelijk bedoeld om bewoners op een laagdrempelige wijze een initiatief te laten uitvoeren in hun wijk. Het idee is dat burgers via initiatieven actief worden en actief blijven. Opzoomer Mee benoemt dat zij de afgelopen jaren de ontwikkeling signaleren dat initiatieven steeds professioneler worden opgezet terwijl ze vooral voor bewoners bedoeld zijn:

“Ik merkte dat bewonersinitiatieven steeds meer professionaliseren. Dus het begrip bewonersinitiatieven ebde weg en daarvoor kwamen hele grote initiatieven terug van semi-professionals en mensen die het eigenlijk al jaren deden. Dus ik zeg van ik vind dit winst, want we moeten terug naar bewonersinitiatieven.” Wijkraadslid X De huidige regeling staat toe dat initiatieven op

Ook de meeste andere respondenten benoemen dat het wenselijk zou zijn om de regeling vooral te richten op kleinere initiatieven. Verschillende respondenten vinden bovendien de bovengrens voor grote initiatieven te hoog. Door mensen de mogelijkheid te geven om tot 20.000 euro aan te vragen – zoals dat nu in de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 kan - zorg je er volgens verschillende respondenten voor dat initiatiefnemers te veel de ‘bovengrens’ gaan opzoeken qua geld. Daarom benoemen sommige respondenten dat een bovengrens van 10.000 euro voor deze regeling misschien wenselijker is. Voor initiatieven boven de 10.000 euro die ‘professioneler’ van aard zijn zou mogelijk een andere regeling met ‘aanvullende eisen’ passender zijn:

wonersinitiatieven. Om financiering te krijgen via

“Ik vind de hoogte tot 10 duizend euro eigenlijk een fijne norm. In het verleden moesten ze boven de 10 naar een zwaardere subsidieverordening en daar kon je dus ook op sturen. Bij die grote initiatieven moet je wel een beetje sturen in de zin van hoeveel doe ik er per jaar en wat gaat er dan ongeveer gebeuren in de wijk?”

de regeling bewonersinitiatieven moet een initia-

Wijkmanager X

verschillende manieren aan hun geld komen, wat ook wel ‘stapelen’ wordt genoemd. Zo kan een kunstfestival een deel van de financiering verkrijgen via het Oranjefonds, een deel via de gemeente Rotterdam en een deel via de regeling be-

tief wel kunnen aantonen dat het initiatief

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

35

Het stimuleert ook professionele mensen. Het is best lastig om een heel goed verhaal te hebben voor 20.000 euro als je gewoon een bewoner bent. Tenzij je dus inderdaad daar wat in geroutineerder bent, dan krijg je dus dat soort mensen.

8.2

Wijkraadslid X

zijn verkozen maar vervolgens geen duidelijke ta-

Tegelijkertijd zijn er andere respondenten die geen voorstander zijn van een lagere bovengrens. Zij merken namelijk op dat ook grote initiatieven heel waardevol kunnen zijn voor de wijk en ook passen binnen de regeling. Voor minder dan 10.000 euro lukt het niet om bepaalde initiatieven te realiseren in de buitenruimte:

“Ik ben niet voor een bovengrens. Bijvoorbeeld zo’n vergroening van zo’n plein waar al meer dan veertig jaar niks is gedaan sinds de bouw van de wijk. Gemeente heeft het verwaarloosd, is ooit afgezet met hekken door de coöperatie op verzoek van de bewoners, maar het is gemeentegrond. Dus de prullenbakken zijn weggehaald, er zijn geen bankjes, dat zit nu allemaal in dat grote bewonersinitiatief. Dan ben je zo de 10.000 euro al voorbij.” Wijkraadslid X

Los van de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 bestaat er bij wijkraadsleden veel onvrede over het feit dat zij wel op democratische wijze ken hebben gekregen:

“Die Arwin van Buuren zei bij één van onze lezingen, omdat je de lokale democratie wilt verhogen, tuig je als gemeente een systeem op. Je laat mensen stemmen op een wijkraad en vervolgens geef je ze niks te doen.” Wijkmanager X De wijkraadsleden doen hun best om te zoeken naar een invulling van hun ‘rol’, die momenteel niet helder is:

“Wij zijn vanuit het democratisch principe allemaal gekozen. Dan denk ik, dan leg je de verantwoordelijkheid neer bij een wijkraad als gekozen vertegenwoordigers van een wijk. Vervolgens zeg je, maar je kunt niet met elkaar beslissen, er moet gestemd worden. Dus ik dacht en voelde, wat doe ik hier eigenlijk?”

Andere wijkraadsleden zijn van mening dat deze

Wijkraadslid X

grotere projecten waardevol zijn, maar wellicht

Als het gaat om de subsidieregeling bewonersini-

via een andere gemeentelijke subsidieregeling zouden kunnen worden uitgevoerd. Veruit de meeste respondenten benoemen dat ze 2500 euro een ‘geschikt bedrag’ vinden als het gaat om het onderscheid tussen ‘kleine’ en ‘grote’ initiatieven. Opzoomer Mee en enkele initiatiefnemers benoemen dat het fijn zou zijn als de grens van 2500 euro iets zou worden ‘opgerekt’ naar bijvoorbeeld 5000 euro. Op die manier zouden meer ‘relatief’ kleine initiatieven op een snelle manier beoordeeld worden. Hoe sneller de doorloopsnelheid van de procedure is hoe aantrekkelijker het

tiatieven 2022 heeft de wijkraad formeel twee taken. De eerste taak is dat zij een ‘enthousiasmerende’ functie heeft en initiatiefnemers moet aanmoedigen om een initiatief in te dienen. Wijkraadsleden doen hun best om op hun eigen manier invulling te geven aan deze taak:

Dat probeer ik dus wel, want ik probeer juist mensen te zeggen joh, doe een aanvraag, als je het nou te moeilijk vindt, doe dan een kleine aanvraag, maar doe het wel. Daar ben ik wel juist heel veel mee bezig om mensen te activeren om het te doen. Wijkraadslid X

voor initiatiefnemers wordt gemaakt om een initi-

De tweede rol houdt in dat zij een ‘controlerende’

atief in te dienen:

functie hebben en erop toe moeten zien dat de

“Ik zou de norm iets ophogen omdat je dan net iets meer kan dan alleen maar die pot in de straat met een plant erin. Zelfs een boom in je straat is al duurder.” Initiatiefnemer oude regeling

36

Wat is de rol van de wijkraad?

verkiezingen en het stemproces juist verlopen. De wijkraad dient via de wijkmanager in te grijpen als er signalen zijn dat de stemming niet zorgvuldig zou zijn verlopen. Tijdens het gesprek met de wijkraadsleden geeft een deel van de wijkraadsleden aan niet op de hoogte te zijn van

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

bovenstaande taken. Anderen waren hier wel be-

wijkmanagers waren namelijk van mening dat

kend mee, maar benoemen dat het vervelend is

wijkraadsleden zich alleen met hun ‘eigen’ taken

om wel “formele’ taken” te hebben maar vervol-

moesten bezighouden. Enkele wijkraadsleden ga-

gens “geen middelen” te krijgen om hier invulling

ven dan ook aan dat hun inzet door de betreffende

aan te geven. Zo benoemen een aantal wijkraad-

wijkmanager niet werd toegejuicht:

sleden dat zij het stemproces wel willen controle-

tiatieven niet toetsten aan het wijkkoord, omdat

“Bij de eerste officiële ontmoeting zei de wijkmanager van eigenlijk moeten jullie je niet bezighouden met een wijkakkoord en zo. Laat het aan de ambtenaren over, jullie moeten eigenlijk gewoon leuke dingen doen met bewoners en lintjes knippen.”

dit akkoord er pas in het voorjaar van 2023 ligt:

Wijkraadslid X

“Ik vind het heel raar want we hebben dus blijkbaar wel een rol in, controle, want dat had ik mij niet gerealiseerd. Maar alle mogelijkheden daarvoor, dus dit is een plicht maar de hulpmiddelen, die heb je eigenlijk helemaal niet. Je hebt dus geen zicht op wat er gebeurt.”

Ook mochten wijkraadsleden in sommige wijken

ren maar dit helemaal niet kunnen, doordat zij bijvoorbeeld niet beschikken over het overzicht van de ingediende initiatieven. Ook konden ze de ini-

Wijkraadslid X Sommige wijknetwerkers benoemen echter dat zij

niet direct met hun wijkmanager communiceren, omdat dit officieel zo in de verordening staat:

“Wij mogen niet officieel met de wijkmanager communiceren, want daar zit een wijkcoördinator tussen.” Wijkraadslid X

de wijkraad actief proberen te betrekken door hen

Verschillende respondenten zijn van mening dat

te informeren over de initiatieven. Dit wordt vol-

de wijkraad een grotere rol zou moeten krijgen bij

gens de initiatiefnemers niet in iedere wijk ge-

het toewijzen van subsidies bij bewonersinitiatie-

daan. Ook zijn er voorbeelden van wijken waar

ven. Zowel de wijknetwerkers als stichting Opzoo-

wijkraadsleden extra informatie aangeleverd krij-

mer Mee vinden het wenselijk dat de wijkraad een

gen van hun wijkmanager:

adviesfunctie zou krijgen bij het verstrekken van

“Wij hebben de informatie wel, we krijgen keurig een overzicht van de grote en kleine initiatieven, dus dat is allemaal geen probleem.” Wijkraadslid X Sommige wijkraadsleden hebben zelf het initiatief genomen om initiatiefnemers extra te ondersteunen, ook al hoort dit niet bij hun formele takenpakket:

“Wij hebben wel een andere rol gepakt dan hoe die bedoeld is, want wij hadden zoiets, niet alleen bewoners enthousiasmeren wij, wij helpen hen vooruit. Wat soms heeft geresulteerd, dat wij uit naam van bewoners bij hen thuis aan de keukentafel een initiatief hebben ingediend tot half 10 ’s avonds met de wijknetwerker aan de telefoon.” Wijkraadslid X Terwijl sommige wijkraadsleden ruimte kregen om bewoners deze extra ondersteuning te bieden, werd dit niet door alle wijkmanagers en wijknet-

subsidies aan grotere initiatieven:

“Ik denk dat je toch ook de wijkraad in ieder geval een stem of een zwaarwegende mening daarover kan laten geven, samen met een wijkmanager bijvoorbeeld.” Wijknetwerker X

“Persoonlijk zou ik zeggen van, geef ze in ieder geval een stem voor die grotere initiatieven (niet die tot en met 2500 euro). Bij die kleine initiatieven geeft dat te veel vertraging in het proces. Maar die wat grotere, geef ze in ieder geval een soort adviesfunctie.” Opzoomer Mee De wijkmanagers en de meeste wijkraadsleden zijn van mening dat de wijkraad zelfstandig over de grote initiatieven zou moeten kunnen beslissen. De wijkmanagers noemen daarbij expliciet dat zij negatief staan tegenover een rol voor de wijkraad die slechts ‘adviserend’ is:

werkers in kwestie toegejuicht. Sommige

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

37

“Ik zou het ook terugleggen bij de wijkraden allemaal, die zijn al gekozen dus dat lijkt me de beste reden om het terug te leggen bij de wijkraden.” Wijkraadslid X

Verschillende wijkraadsleden en initiatiefnemers geven aan dat de wijkmanager in de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022 te veel macht heeft gekregen, omdat deze in zijn eentje een

Er bestaat echter ook een wijkraadslid die vindt

handtekening kan zetten onder een bewonersini-

dat ambtenaren beter kunnen beslissen over de te

tiatief. Verschillende wijkraadsleden benoemen

verstrekken subsidies dan wijkraadsleden. Het

dat zij ‘de wijkraad’ als democratisch gekozen or-

wijkraadslid vindt dit beter wat betreft de rechts-

gaan geschikter vinden om te beslissen over deze

gelijkheid, omdat een ambtenaar ‘neutraal’ dient

bewonersinitiatieven dan de wijkmanager:

te handelen en onafhankelijker kan beslissen. Het

Opzoomer Mee vindt dat wanneer de wijkraad

“En nu ligt die beslissing bij de wijkmanager, dan heb je als wijkraad daar dus helemaal geen zicht op ook, terwijl wij als wijkraad, de oude wijkraad. Wit, zwart, jong, oud door elkaar, maar wij namen die beslissing voor de wijk van, wat is er goed voor iedereen?”

een rol krijgt in de subsidieverstrekking, het beter

Wijkraadslid X

is volgens het wijkraadslid raar dat een ‘kaderstellend’ orgaan als een wijkraad ook mag beslissen over een subsidie.

zou zijn om de bespreking tussen de initiatiefnemer en de wijkraad te vermijden. Dit om de bewoners te ontlasten, om nog een keer een verhaal te moeten doen voor een commissie. Dat laatste werd volgens Opzoomer Mee door veel aanvragers als belastend ervaren. De initiatiefnemers geven aan dat het voor henzelf niet zo veel uitmaakt of er nu een wijkmanager, wijknetwerker of wijkraad over hun initiatief beslist. Zij willen vooral dat hun initiatief kan worden uitgevoerd en dat zij hierbij voldoende onder-

“Nu worden we beoordeeld door de wijkmanagers en wijknetwerkers, maar dat zijn niet altijd de mensen die in de wijk wonen. En degenen die in de wijk wonen die gaan er niet meer over. Dat heb je dus ook, dan krijg je op een gegeven moment ook dat dat Huttendorp-initiatief wordt afgewezen terwijl dat al gewoon twintig jaar traditie is. Maar dan denkt iemand van het past niet meer in de regels en een nieuwe wijkmanager en die denkt, het past niet meer in de regels, terwijl het al twintig jaar gewoon het belangrijkste sociale evenement is …. En dan hebben wij geen poot meer om op te staan.” Wijkraadslid X

steuning krijgen: De wijkmanagers zelf ervaren hun rol heel anders.

“Kijk, wij kunnen niet zeggen of het handig is wie beoordeelt, want het wordt beoordeeld en dat moet ook gewoon. En dan hangt het van of één persoon af of een hoop vervelende mensen. Dat maakt eigenlijk niet zo veel uit.” Initiatiefnemer oude regeling

8.3

Wat is de rol van wijkmanagers en wijknetwerkers?

Er wordt door de respondenten verschillend gedacht over de rol van de wijkmanager en wijknetwerker in de subsidieregeling bewonersinitiatieven 2022. Terwijl sommige respondenten van mening zijn dat de wijkmanager en wijknetwerker te veel macht hebben gekregen, ervaren zij hun eigen rol heel anders.

38

Sommigen benoemen dat hun eigen rol slechts een ‘formaliteit’ is die zich beperkt tot een administratieve handeling. Zij menen dat de macht in de praktijk ligt bij de wijknetwerkers. Een andere wijkmanager benoemt dat hij meer doet dan alleen ‘vinkjes’ zetten en veel tijd besteedt aan het enthousiasmeren van bewoners:

“Ik doe meer als vinkje zetten. Ik probeer juist iedereen aan te jagen om zoveel mogelijk kleine initiatieven in te dienen. Want dat loopt, vind ik, redelijk, tot en met de 2500 euro. Dat gaat heel snel erdoor en daar hebben we er best wel veel van gehad. En voor de rest heb ik wel geprobeerd om iedereen aan te jagen om in ieder geval voldoende initiatieven voor die stemrondes in te dienen.” Wijkmanager X

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

Ook benoemen wijkmanagers dat zij beslissingen

wijken op een ‘gelijke manier’ zou beoordelen. Dit

nooit ‘helemaal’ alleen nemen, maar altijd in goed

voorstel wordt echter door niet iedereen ge-

overleg met hun wijknetwerker:

steund, omdat deze professionals onvoldoende

“Ik heb eigenlijk aan het begin van dit jaar tegen mijn netwerkers gezegd, ik vind bewonersinitiatieven echt jullie speelveld. Daar wil ik als wijkmanager eigenlijk zo min mogelijk mee te maken hebben. Het is jullie taak om een initiatief te erkennen en te herkennen en kleinschalig budget over te dragen waardoor dingen kunnen gebeuren in de wijk. Ik ervaar het eigenlijk, ik kom pas ‘in play’ op het moment dat het niet goed gaat.” Wijkmanager X Wijknetwerkers benoemen bovendien dat zij hun beslissingen laten afhangen van de bredere koers die de gemeente vaart. Naast de wijkmanager en wijknetwerker hebben ook ‘het college’, het ‘wijkakkoord’ en het ‘wijkactieplan’ invloed op de beslissing of een initiatief een positief advies krijgt:

“Het begint eigenlijk met het college, want wij hebben gewoon een collegeprogramma en we hebben een wijkakkoord en we hebben een wijkactieplan. Dus het is echt niet zo van “doen hoor’’, het voldoet aan allerlei eisen voordat ik als wijknetwerker een positief advies geef. En dan kijkt ook nog de wijkmanager met mij mee. Dan heb je tot slot alles bekeken. Het is wel heel makkelijk om te zeggen dat maar één persoon beslist.” Wijknetwerker X Sommige wijkmanagers benoemen wel dat de wijknetwerkers in de huidige regeling de aanvragen van initiatiefnemers onvoldoende kunnen bij-

zouden kunnen inschatten hoe belangrijk een initiatief voor de betreffende wijk is.

8.4

Hoe streng moeten we omgaan met geld?

Er wordt door de respondenten verschillend gedacht over de vraag hoe streng of soepel de gemeente zou moeten zijn bij het verstrekken van geld aan initiatiefnemers. Terwijl een deel van de respondenten vindt dat de gemeente strenger zou moeten zijn, is een ander deel van mening dat er juist wat soepeler met geld zou mogen worden omgegaan. Sommige wijkraadsleden en initiatiefnemers zijn van mening dat er te soepel wordt omgegaan met het verstrekken van geld. Zij vinden dat initiatieven niet zorgvuldig genoeg worden beoordeeld en dat initiatiefnemers hun aangevraagde geld in een te beperkte mate hoeven te verantwoorden. Ook benoemen zij dat de gebiedscommissies in het verleden veel zorgvuldiger omgingen met het verstrekken van geld:

“De kleine initiatieven waren eigenlijk in één dag zo door één persoon allemaal goedgekeurd, wat de indruk wekte van, je hebt ze niet eens gelezen, want daar heb je helemaal geen tijd voor gehad.” Wijkraadslid X

sturen. Het zou wenselijk zijn als wijknetwerkers

Wijkraadsleden benoemen dat in de oude rege-

meer kunnen sturen op het budget. Anderen ge-

ling initiatiefnemers vaker een deel van het geld

ven aan dat dit in hun wijk wel gebeurt:

kregen terwijl initiatiefnemers nu meestal het hele

“Ik vind het een groot probleem dat mijn netwerkers niet kunnen sturen op budget. Dus voorheen hadden die netwerkers, die konden toetsen, die konden bijsturen, die konden die bedragen naar beneden halen en die bedragen realistisch maken.”

aangevraagde bedrag krijgen. De wijkraadsleden zijn van mening dat de gemeente best wat kritischer mag zijn op het verstrekken van geld en dat initiatiefnemers juist creatief worden als zij iets minder vanzelfsprekend het hele aangevraagde

Wijkmanager X

geldbedrag krijgen:

Er zijn ook initiatiefnemers die het goed zouden

“Mensen worden soms creatief en soms kan je zeggen, we moeten een beetje delen met zijn allen, er is niet genoeg voor al deze initiatieven, wie wil het nog doen als die de helft krijgt? En je kan ook iemand adviseren van, er is een Ouderenfonds, daar kan je

vinden als in plaats van de wijkmanager er een professioneel team van twee of drie ambtenaren zou worden ingesteld die alle initiatieven in alle

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

39

voor een kerstdiner bij Sint Laurensfonds wat halen voor het armoedefonds kan je bij die, daar kan je cofinanciering zoeken.” Wijkraadslid X

workshops) zou volgens hen behulpzaam kunnen zijn om deze groep kritischer te laten beoordelen. Ook wijkmanagers benoemen dat het niet wense-

Verschillende wijkraadsleden benoemen ook dat

lijk is om te kritisch te zijn op het verstrekken van

zij het belangrijk vinden dat er op een ‘zuivere’

geld als het gaat om kleine initiatieven. Zij benoe-

manier wordt omgegaan met ‘gemeenschapsgeld’

men dat de wijkraad soms wat te streng is:

en dat initiatiefnemers hun uitgaven kunnen verantwoorden. Zij benoemen dat de gemeente nu niet genoeg mankracht heeft om ieder ‘bonnetje’ te controleren. Als het aan de wijkraadsleden ligt zou hier strenger op moeten worden toegezien. Om die reden zou het volgens sommigen wenselijk zijn om in plaats van één keer per jaar, iedere drie maanden te vragen om financiële verantwoording van initiatiefnemers:

“Ik vind ook, een bewonersinitiatief moet gewoon transparant zijn, er moet ook een goede verantwoording komen en ik merk wel dat de gemeente daar niet echt op zit te wachten om te kijken, wat hebben ze echt met het geld gedaan. (...) Er moet ook een heel goede uitleg komen voor de initiatiefnemers, dat ze weten waar ze aan beginnen en dat het niet geld is wat ze zomaar kunnen gebruiken, dat ze beseffen dat het gemeenschapsgeld is waar iedereen heel zuiver en netjes en zorgvuldig mee om moet gaan. En dat vind ik ook wel een taak van de gemeente wat ik vaak mis.” Wijkraadslid X Opzoomer Mee benoemt daarentegen dat het niet haalbaar en wenselijk is om bij kleine initiatieven tot en met 2500 euro ‘te streng’ te zijn met het verstrekken van geld. De wijknetwerkers kunnen volgens Opzoomer Mee voldoende inschatten welke initiatieven geld zouden moeten krijgen en welke niet. Opzoomer Mee erkent wel dat het voorkomt dat initiatieven te makkelijk geld krijgen. Extra begeleiding en gelegenheid voor wijknetwerkers om

“Ik denk dat het veel beter is om te zeggen in de evaluatie, we willen die wijkraad echt wel weer positie geven, maar we merken ook dat de wijkraad wel heel kritisch op dat potje gaat zitten en eigenlijk het grote geheel een beetje uit het oog verliest, dus zij voelen zich eigenaar van het geld. En doordat ze zich eigenaar voelen, gaan ze heel kritisch, alsof het hun huishoudcentjes zijn, gaan ze dat uitgeven.” Wijkmanager X Het is volgens de wijkmanagers belangrijk om ervoor te zorgen dat het indienen van een klein bewonersinitiatief laagdrempelig blijft. Bij het aanvragen van hogere bedragen zou de gemeente wel strengere eisen mogen stellen. Volgens de wijkmanagers zou het behulpzaam zijn om de wijkraad vaker te wijzen op het doel van de regeling bewonersinitiatieven, namelijk om bewoners te ‘stimuleren’ in plaats van te ‘bekritiseren’:

“En wat ik wel ook interessant vond, wat ik ook een beetje hoor, is dat we een beetje terug moeten eigenlijk naar waar de initiatieven in het begin voor bedoeld waren. Dus om gewoon bewoners te stimuleren om bij te dragen in hun wijk en dat ze ook daar meer inspraak in hadden. En ik vond het ook wel interessant wat jij en X dan zeiden over dat het dus ook belangrijk is dat de wijkraad eigenlijk dus leert om ook meer vanuit die benadering die initiatieven te beoordelen. Toch? In plaats van met meer een superkritische houding, om meer een soort van stimulerend naar die burgers te zijn.” Wijkmanager X

ervaringen uit te wisselen (bijvoorbeeld via

40

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

9

Conclusie

Met dit onderzoek zijn de ervaringen van verschil-

in plaats van op basis van populariteit. Over de

lende stakeholders (initiatiefnemers, wijkraadsle-

overige aspecten van de regeling wordt verschil-

den, Opzoomer Mee, wijknetwerkers en wijkma-

lend gedacht. Als er iets is wat dit onderzoek dui-

nagers) in kaart gebracht. De deelvragen van het

delijk maakt, is het dat de functie van initiatieven

onderzoek zijn beantwoord in hoofdstukken 3 tot

kan verschillen per buurt en dat ervaringen van in-

en met 10. In dit hoofdstuk beantwoorden wij de

dividuen met zowel de ‘oude’ als de subsidierege-

hoofdvraag.

ling bewonersinitiatieven 2022 verschillend kunnen zijn. Dit onderzoek biedt in die zin geen ‘abso-

Hoofdvraag

lute oplossingen’ maar brengt wel discussiepun-

Hoe wordt de huidige regeling bewonersinitiatie-

ten in kaart die kunnen worden meegenomen bij

ven die in maart 2022 van start is gegaan door

het ontwerpen van een toekomstige regeling. Sta-

verschillende stakeholders ervaren en hoe zou

keholders streven enerzijds naar een regeling die

deze indien wenselijk kunnen worden aangepast

rekening houdt met de ‘unieke context’ van de

in lijn met het programma Wijk aan Zet?

wijk maar die anderzijds ook ‘uniform’ en ‘eenduidig’ is. Zij willen ‘misbruik van gemeenschapsgeld’

Het kwantitatieve deel van het onderzoek laat

voorkomen, maar tegelijk ook wegblijven van een

zien dat er met de invoering van de subsidierege-

‘doorgeschoten controledrang’ bij het verantwoor-

ling bewonersinitiatieven 2022 door initiatiefne-

den van geld. Daarnaast denken zij verschillend

mers meer ‘kleine initiatieven’ (tot en met 2500

over de vraag in hoeverre de regeling zich moet

euro) worden ingediend en minder ‘grote initiatie-

beperken tot de doelgroep waar de regeling oor-

ven’ (boven de 2500 euro). Deze conclusie sluit

spronkelijk voor bedoeld is, namelijk de ‘bewo-

aan bij de ervaringen van de verschillende sta-

ners’, in hoeverre daar ook meer ‘professionele’

keholders in het kwalitatieve deel van het onder-

initiatiefnemers bij horen en wat de gewenste rol

zoek. Zo benoemen zij vrijwel allemaal dat het po-

van de wijkraad en gemeentelijke professionals is.

sitief is dat de procedure voor ‘kleine initiatieven’ een kortere omlooptijd heeft dan de oude regeling

In lijn met het programma Wijk aan Zet wil de ge-

waardoor het aantrekkelijker wordt voor initiatief-

meente de burger dichtbij ‘huis’, ‘in’ de eigen wijk,

nemersnemers om een ‘klein’ initiatief in te die-

stimuleren om een initiatief in te dienen. Hoewel

nen. Sinds de invoer van de subsidieregeling be-

de gemeente daarbij het liefst ‘nieuwe doelgroe-

wonersinitiatieven 2022 is het aantal ingediende

pen’ wil bereiken is er niet duidelijk op papier ge-

‘grote initiatieven’ echter gedaald. Verschillende

zet welke specifieke ‘groepen’ dit zijn. Voor bur-

stakeholders benoemen dat initiatiefnemers grote

gers zonder ervaring lijkt de huidige regeling wei-

aanvragen ‘opknippen’ om zo meerdere kleine

nig toegankelijk. Burgers zijn niet altijd op de

subsidies aan te kunnen vragen. Ook kozen ver-

hoogte dat de regeling bestaat, worstelen met de

schillende initiatiefnemers er bewust voor om hun

huidige bureaucratie en digitale systemen en mis-

initiatief nog ‘net’ in de oude regeling in te dienen

sen een locatie in de wijk waar zij hun initiatieven

om de stemronde te kunnen vermijden.

kunnen uitvoeren. In plaats van ‘digitale ontmoetingen’ hebben zij behoefte aan ‘offline ontmoetin-

De verschillende stakeholders zijn het over een

gen’ in de buurt om daar andere burgers en pro-

aantal zaken met elkaar eens. Zo is iedereen van

fessionals te ontmoeten. In plaats van ‘beoor-

mening dat het stemmen beter kan worden afge-

deeld’ te worden tijdens een vergadering willen

schaft en dat het beter is om initiatieven te beoor-

initiatiefnemers vooral dat gemeentelijke

delen op basis van hun maatschappelijke waarde

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

41

professionals en wijkraadsleden interesse tonen in hun initiatief en hen ondersteunen.

Concluderend kunnen we stellen dat de huidige regeling bewonersinitiatieven werk in uitvoering

Een onderdeel van Wijk aan Zet is ook dat de ver-

is. Er wordt gewerkt om deze stap voor stap te

kozen wijkraad initiatiefnemers in hun wijk moet

verbeteren en aan te laten sluiten bij bewoners in

stimuleren en het stemproces (van initiatieven)

de wijk. Cruciaal daarbij is dat de gemeente zich

moet controleren. Deze rollen zijn voor de wijk-

in het vervolg meer zou kunnen richten op ‘poten-

raadsleden onduidelijk en zij missen bovendien

tiële’ initiatiefnemers die nog niet bij de gemeente

de middelen om hier invulling aan te geven. Niet

in ‘beeld’ zijn maar wel interesse hebben om een

alleen de wijkraadsleden worstelen hiermee: ook

bijdrage te leveren aan hun wijk.

wijkmanagers, wijknetwerkers en Opzoomer Mee zijn soms ‘zoekende’ naar hun rol in het huidige proces.

42

Evaluatie regeling bewonersinitiatieven 2022

10 Aanbevelingen voor de subsidieregeling bewonersinitiatieven Doelgroep:

Betrekken van stakeholders:

A. Focus de regeling primair op de groep ini-

A. Betrek verschillende stakeholders bij het

tiatiefnemers waarvoor de regeling oor-

ontwerpen van een subsidieregeling be-

spronkelijk is bedoeld, namelijk ‘bewo-

wonersinitiatieven en voorkom dat een re-

ners’. Overweeg voor initiatieven boven de

geling slechts ‘op de tekentafel’ wordt be-

10.000 euro een andere regeling te construe-

dacht. Zorg er hiermee voor dat de subsidie-

ren. Grotere initiatieven vanuit culturele on-

regeling bewonersinitiatieven aansluit bij de

dernemers en sociale entrepreneurs zijn heel

‘leefwereld’ van de doelgroep.

waardevol voor de stad, maar zijn een andere groep dan ‘bewoners’. Voorkom dat te veel

B. Blijf de subsidieregeling bewonersinitia-

verschillende gemeentelijke projecten ‘over

tieven monitoren en betrek daarbij ver-

de schutting worden gegooid’ bij dezelfde re-

schillende stakeholders.

geling. Er moeten op die manier steeds meer verschillende projecten worden gefinancierd

Omgang met initiatiefnemers:

uit dezelfde subsidiepot. A. Richt het proces op zo’n manier in dat de B. Formuleer duidelijk welke specifieke

kans op incidenten wordt geminimaliseerd

‘nieuwe doelgroepen’ (van bewoners) de

en dat initiatiefnemers zich veilig voelen.

gemeente met de subsidieregeling bewo-

Voorkom dat initiatiefnemers het gevoel krij-

nersinitiatieven wil aanspreken en ontwik-

gen dat zij publiekelijk worden ‘afgebrand’,

kel beleid gericht op deze afzonderlijke

zoals dit eerder is voorgevallen in sommige

groepen. Zonder specifiek te weten wat

gebiedscommissies.

nieuwe doelgroepen zijn kun je moeilijk beleid ontwikkelen om deze groepen te berei-

B. Spreek actief waardering uit naar initia-

ken en te betrekken. Houd rekening met het

tiefnemers. Wees als gemeentelijke profes-

feit dat ‘nieuwe doelgroepen’ niet op de

sional en wijkraad niet alleen bij de aanvraag

hoogte zijn van het bestaan van de regeling