[23bb001472] Bijlage behorende bij 23bb001471 over Nationaal Programma Rotterdam Zuid

De werkgroep zorgt voor de borging van vraagsturing vanuit de betrokken werkgeversorganisaties ten aanzien van het gehele lob-project. De rol van de werkgroep ondersteunt de uitvoering van het programma en geeft adviezen, bijvoorbeeld ten aanzien van de te voeren communicatiestrategie.

5.2 Werkzoekenden met een uitkering 5.2.1 Ontwikkelingen werkzoekenden met een uitkering Duurzaam betaald werk is voor veel mensen de sleutel om volwaardig mee te kunnen doen aan de samenleving. Met name in de kwetsbare gebieden van RotterdamZuid kampen bovengemiddeld veel bewoners met een opeenstapeling van problemen in hun leefsituatie zoals schulden, onzekere woonsituaties, alleenstaand ouderschap, fysieke en/of mentale beperkingen en taalbarrières. Hierdoor is het zoeken, vinden en behouden van werk geen vanzelfsprekendheid. Dat vraagt om verbetering. Meer zekerheid, ontzorging en begeleiding ten behoeve van betaald werken zijn daarom de kernpunten voor de komende periode. Complexe problematiek In de arbeidsontwikkeling richting betaald werk moet een deel van de doelgroep, gezien de problematiek, een grote

40.000 35.000 30.000 21.069

20.159

21.633

20.650

19.683

10.000

14.223

13.507

14.567

13.974

13.292

5.000

40,3%

40,1%

40,2%

40,4%

40,3%

20.000 15.000

0 2018

60

2019

99% 97% 95% 93%

91%

↓ Figuur 5: Bijstandsgerechtigden in Rotterdam en NPRZ-gebied.

25.000

101%

2020

2021

2022

89% 87% 85% 83%

start jan-18 feb-18 mrt-18 apr-18 mei-18 jun-18 jul-18 aug-18 sep-18 okt-18 nov-18 dec-18 jan-19 feb-19 mrt-19 apr-19 mei-19 jun-19 jul-19 aug-19 sep-19 okt-19 nov-19 dec-19 jan-20 feb-20 mrt-20 apr-20 mei-20 jun-20 jul-20 aug-20 sep-20 okt-20 nov-20 dec-20 jan-21 feb-21 mrt-21 apr-21 mei-21 jun-21 jul-21 aug-21 sep-21 okt-21 nov-21 dec-21 jan-22 feb-22 mrt-22 apr-22 mei-22 jun-22 jul-22 aug-22 sep-22 okt-22 nov-22 dec-22

Interventie indicatoren: › Jaarlijks bieden NPRZ-partners minimaal 600 AanDeBak-garanties op het mbo in de richtingen Zorg, Haven en Techniek, aangevuld met AanDeBak-garanties van de overige NPRZpartners op diverse niveaus. › Jaarlijks wordt gecheckt hoeveel jongeren gebruik maken van de AanDeBak-opleidingen. › Extra inzet om de jaarlijkse instroom op de overige AanDeBak-opleidingen (kinderopvang, onderwijs (PABO) en politie) te bevorderen.

R'dam

G4

Landelijk

NPRZ (Rotterdam Zuid)

afstand naar de arbeidsmarkt afleggen. Een aanzienlijk deel van de beroepsbevolking uit het NPRZ-gebied bevindt zich op dit moment dan ook in een kwetsbare positie. Deze groep mensen wordt eerder en harder geraakt door economische crises, zoals de coronacrisis en de energiecrisis hebben laten zien. Zzp’ers en mensen met flexibele contracten die lager betaald werk doen, raken dan sneller hun werk en inkomen kwijt en moeten aanspraak maken op een uitkering. Het opleidingsniveau is het grootste verschil tussen het NPRZ-gebied en de rest van Rotterdam, zo blijkt uit een bestandsanalyse. Binnen NPRZ-gebied zijn minder mensen die een startkwalificatie hebben. Het opleidingsniveau is binnen NPRZ-gebied lager dan in de rest van Rotterdam. En binnen het NPRZ-gebied zijn er minder mensen die door het UWV vastgelegde werkervaring hebben. Verder heeft het NPRZ-gebied ook een groter aandeel eenoudergezinnen, een hoger percentage inwoners met een licht verstandelijke beperking en minder ouderen. Op de uitkeringsduur en belemmeringen om aan het werk te gaan, zijn er geen of vrijwel geen verschillen. Trends en ontwikkelingen Het streven is om eind 2031, aan het eind van de looptijd van het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid, een substantiële daling te hebben gerealiseerd van het bijstandsbestand.

In NPRZ-gebied woont 32% van de bevolking, maar het gebied heeft ongeveer 40% mensen in de bijstand. In het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid willen we dat verschil wegwerken, van disproportioneel (40%) naar proportioneel (32%) in 2031 (zie figuur 5). De ontwikkeling in de pijler Werk kenmerkt zich door vooruitgang en stagnatie. Bij de start van de vorige uitvoerings-

ADAM

DEN HAAG

UTRECHT

periode was een hoopvolle daling van het aantal bijstandsuitkeringen in NPRZ-gebied te zien. Vanaf 2016 was er zelfs sprake van een snellere daling van het aantal uitkeringen in NPRZ-gebied, in vergelijking met de G4. Deze trend zette zich door tot aan de start van de coronacrisis in maart 2020. In de daaropvolgende maanden tot en met december 2020, nam het aantal bijstandsgerechtigden op Zuid sneller toe dan in de rest van de G4. Die terugslag zijn we inmiddels weer te boven. Eind december 2022 telt het NPRZ-gebied 13.292 bijstandsuitkeringen, minder dan toen de coronacrisis begon, maar met 40,3% meer dan de beoogde 37,4%. Bij de start van het programma in 2012 waren er nog ruim 15.000 bijstandsuitkeringen, dus op zichzelf gezien een aanzienlijke vermindering in een groeiend deel van de stad. De doelstelling tot en met 2022 om jaarlijks 2.200 uitkeringsgerechtigden uit te laten stromen naar werk, is in de afgelopen vier jaar onder de 2.000 blijven steken (1.919 in 2021 en 1.740 in 2022). Dat terwijl relatief gezien meer mensen van Rotterdam-Zuid vanuit een uitkering aan het werk gingen dan in de rest van de stad (zie figuur 6). Een bestandsanalyse van de focuswijken op Zuid in vergelijking met overeenkomstige wijken op de noordoever, laat zien dat het bestand over de gehele NPRZ-periode 2012 – 2022 is gedaald in beide gebieden.

In NPRZ-gebied is het bestand grofweg 4%-punt meer gedaald dan in de vergelijkbare wijken op Noord. In die zin gaat het relatief goed. Met de start van dit nieuwe uitvoeringsplan is er juist in deze tijd van krapte op de arbeidsmarkt voor meer mensen gelegenheid om aan werk te komen. De gemeente Rotterdam koerst voor heel de stad op bestendige en

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 61

van groot belang voor het behoud van de motivatie en van perspectief. Dat geldt voor de kandidaten, de coaches en consulenten en voor de betrokken opleiders/werkgevers. Ook gaan we de mensen in de bijstand meer deelgenoot maken in onze trajecten. Dit doen we door meer te vragen wat zij nodig hebben en minder te vertellen wat wij te bieden hebben. Of het nu gaat om kinderopvang of inkomenszekerheid, meer zekerheid maakt het makkelijker om de stap uit de bijstand naar werk te kunnen zetten. In de eerste plaats doen we dat via ontzorging en in de tweede plaats door het vereenvoudigen van aanvragen en gebruik.

↑ Voor een deel van de werkzoekende van Zuid is het zoeken, vinden en behouden van werk niet vanzelfsprekend.

duurzame uitstroom naar werk, school en participatie naar vermogen. Het tekort aan menskracht remt de economische groei. Maar belangrijker nog: het bedreigt de continuïteit van maatschappelijk cruciale diensten en verhindert het realiseren van maatschappelijk cruciale ambities. Het openbaar vervoer, de zorg, de kinderopvang, het onderwijs, de bouw, de veiligheidsketen, de haven, digitalisering en de energietransitie hebben stuk voor stuk te kampen met structurele en oplopende personeelstekorten. Bijdragen aan het verminderen van tekorten in deze cruciale sectoren heeft de hoogste prioriteit van het Rotterdamse college. Dat betekent dat wij bijstandsgerechtigden en ook andere werkzoekenden zoveel mogelijk stimuleren om zich in deze sectoren te ontwikkelen. Dit biedt ook kansen om een grote groep Rotterdammers op Zuid werk te laten vinden in toekomst- en conjunctuurbestendige beroepen. Maar om deze kansen te kunnen verzilveren, is een zorgvuldige uitvoering en aansturing noodzakelijk, met oog voor de doelgroep en hun leefomgeving thuis. De eerste tien uitvoeringsjaren van NPRZ hebben hier de basis voor gelegd, maar er is nog voldoende ruimte voor verbetering.

gemiddelde leeftijd toegenomen, de duur in de bijstand is langer geworden en de problematiek en belemmeringen die mensen hebben zijn groter en complexer.

De aanpak 2023-2027 De samenstelling van de bijstandspopulatie is nu, begin 2023, wezenlijk anders dan tien jaar geleden. Aan de start van het programma was er een grote groep bijstandsgerechtigden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt. In die tijd konden we met vrij reguliere werkwijzen veel mensen aan het werk helpen. Vanaf 2018 werd dit anders: de doelgroep die overbleef bestond uit bijstandsgerechtigden met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. In coronatijd hebben we een stijging van instroom gehad, maar het grootste deel van die Rotterdammers is nu met de aantrekkende arbeidsmarkt en arbeidsmarktkrapte alweer voorzien van een baan. Van de 13.300 Rotterdammers in NPRZ-gebied die nu een bijstandsuitkering hebben, is de

Aandacht werkt Mede dankzij evaluaties van de Erasmus Universiteit en de Hogeschool Rotterdam is vastgesteld dat aandacht werkt, maar dat er ook nog veel kan worden verbeterd in de uitvoering en de sturing. Het is bewezen dat een lagere caseload voor werk- en activeringscoachescoaches en inkomens- en jongerenconsulenten werkt. Dus dat blijven we doen. Door de inzet van meer coaches, consulenten en instrumenten, kan meer persoonlijke en consequente aandacht worden besteed aan het beheersbaar maken van de problemen die veel mensen met een bijstandsuitkering belemmeren in hun ontwikkelingstraject richting werk, school en deelname aan de maatschappij. De beschikbaarheid van laagdrempelige leer-werk-voorzieningen is daarbij

62

Data-gedreven (maat)werk De meer standaard werkwijze is nu ruimte aan het maken voor meer maatwerk. Dit betekent dat we ons in alle 15 wijken in van het NPRZ de komende jaren meer gaan richten op dienstverlening in wijken, bijvoorbeeld door het organiseren van bijeenkomsten in de wijken waar werkgevers, die vanuit de wijk bereikbaar zijn, en werkzoekenden elkaar treffen. We zetten waar zinvol instrumenten in voor specifieke doelgroepen zoals 55+ers, mensen met een taalachterstand, alleenstaande moeders, samenwonenden met een uitkering en mensen met een licht verstandelijke beperking. Om dit te kunnen doen, gaan we meer data-gedreven werken binnen alle afdelingen van de gemeente die werken aan de uitvoering van de participatiewet en de afdelingen die een bijdrage leveren aan de ondersteuning van deze uitkeringsgerechtigden op andere leefgebieden.

Door de gemeentelijke organisatie wordt de handhavingsaanpak geprofessionaliseerd. Het begint met het goed informeren over de rechten en plichten die het krijgen van een bijstandsuitkering met zich meebrengt. Dit wordt opgevolgd door het zorgen voor een rechtmatige uitkeringsverstrekking, werkzoekenden aanspreken die niet op komen dagen of zich niet voldoende inzetten voor activering of het vinden van een baan en gaat tot en met het uitvoeren van fraudeonderzoeken. Daar waar mogelijk en wenselijk passen we hierbij maatwerk toe in het NPRZ-gebied. Samenwerking Door een nauwere samenwerking in de wijk tussen de inkomensconsulent, jongerenconsulent, werkcoach, activeringscoach, wijknetwerker en het wijkteam zorgen we dat, indien nodig met externe partners, alle groepen werkzoekenden steeds de juiste begeleiding krijgen. De inzet van zogeheten wijkwerktafels is daarbij ondersteunend. Als het bijvoorbeeld beter gaat met iemand, dan geeft de wijkteammedewerker aan de werkcoach door dat het traject opgepakt kan worden om die persoon aan het werk te helpen. Ook zorgen we dat de werkzoekende steeds bij de juiste afdeling zit. Als er onzekerheid is over het inkomen en het recht op toeslagen, dan wordt de inkomensconsulent ingeschakeld.

Dit zal in het begin ook leiden tot gesprekken met bijstandsgerechtigden waar meerdere disciplines bij aan tafel zitten: een warme gezamenlijke dienstverlening.

5.2.2 A  ansprekende ambities We werken aan het structureel omlaag brengen van de totale aantal mensen in de bijstand in Rotterdam-Zuid in de NPRZ-wijken. Het doel is om het aandeel uitkeringen op een gelijk niveau te brengen als de rest van de stad, tevens G4-niveau. Deze ambitie is afhankelijk van de effectiviteit van alle pijlers van het NPRZ en niet alleen van de inzet van Samen voor Zuid. Ook wordt parttime gaan werken in de bijstand een waardevolle aanvulling op de

↑ Door nauwe samenwerking in de wijken moeten meer mensen aan werk worden geholpen.

doelstellingen in plaats van alleen volledige uitstroom naar fulltime werk. Effect-indicator: › De verlaging van de omvang van het aantal mensen in de bijstand dat woont in NPRZ-gebied (de 15 wijken in de gebieden Charlois, Feijenoord, IJsselmonde) is de belangrijkste indicator. We bepalen ieder jaar een concrete doelstelling. In 2022 was de instroom in de bijstand in NPRZ 2.923. De uitstroom was 3.633, waarvan 1.740 uitstroom naar werk (48%). Voor 2023 sturen we met alle acties van Samen voor Zuid op het verkleinen van het bijstandsaandeel zodat we onder de 40% van het Rotterdamse bestand uitkomen. Daarnaast gaan we voor een uitstroom naar werk van minstens 48% van de totale uitstroom binnen NPRZ. Ook streven we naar een stijging van het percentage parttime werkenden in de bijstand. De financiering van Samen voor Zuid is nog niet rond voor de periode 2023-2027. De precieze waarden van de effect-indicatoren waar we in 2023 op gaan sturen,

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 63

bepalen we zoveel mogelijk in februari 2023. Daarnaast bepalen we jaarlijks aan het einde van het jaar de acties en afspraken voor het jaar erna, afhankelijk van de financiering die er is. Dit biedt ons tevens de kans om per jaar te zien wat werkt en niet werkt en daarop bij te sturen.

5.2.3 I nterventies werkzoekenden In concrete zin richten de interventies zich op de volgende vijf thema’s: 1. Arbeidsbemiddeling Met arbeidsbemiddeling helpen we werkzoekenden bij het vinden en behouden van een betaalde baan. Een loonkostensubsidie (LKS) helpt hierbij wanneer iemand niet volledig arbeidsproductief is. 2. Mens- en Arbeidsontwikkeling Met goede gesprekken met, en begeleiding van werkzoekenden maken we het voor Rotterdammers in NPRZ-gebied, die ondersteuning hierbij goed kunnen gebruiken, zo interessant en gemakkelijk mogelijk om zich te ontwikkelen. 3. Inkomenszekerheid Inkomensonzekerheid is een belemmering om de stap naar werk te zetten. Voor een werkzoekende brengt het (parttime) gaan werken of het uitbreiden van uren bij een parttimebaan, onzekerheden met zich mee. Door ontzorging op het gebied van schommelingen en aanvragen en vereenvoudiging van dienstverlening, worden deze onzekerheden verminderd. 4. Kinderopvang De beschikbaarheid en het regelen van passende kinderopvang is, naast inkomenszekerheid, een belangrijke voorwaarde voor een deel van de werkzoekenden om de stap naar duurzaam werk in vertrouwen te kunnen zetten.

leer-werktrajecten en opstapbanen. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van clausules met betrekking tot Social Return on Investment (SROI) bij inkoop/ aanbesteding. Hieronder volgt de nadere uitwerking van de aanpak per thema. In de uitwerking ligt het zwaartepunt op de inzet van doelgerichte interventies in kleinschalige en compacte groepen inwoners. Dit gebeurt op basis van de individuele situatie, aandacht voor andere levensterreinen, ontzorging, structuur bieden in combinatie met aandachtspunten van een wijk, de omvang en de kenmerken van de mensen in de bijstand in het gebied, de arbeidsmarktkansen en perspectieven voor participatie en de beschikbaarheid van mensen en middelen. De acties worden jaarlijks geëvalueerd en verbeterd, waarbij de ambitie leidend is. Tot slot sluiten we aan op de gemeentelijke wijkakkoorden waar die aandacht besteden aan arbeidsparticipatie.

5.2.3.1 Arbeidsbemiddeling Van data naar daadkracht Het NPRZ-gebied kenmerkt zich door een aanzienlijke diversiteit aan wijken en mensen. Door meer gebruik te maken van wijkkenmerken kunnen interventies gerichter worden ingezet. Dit kan door doelgroep interventies maar ook straat-, wijk-, en buurt-interventies. Via de wijkwerktafels wordt deze data ingezet voor samenwerking binnen de gemeente en met partners om werkzoekenden optimaal te helpen.

Afspraak: Minimaal 15 wijkanalyses maken en gebruiken.

Interventie indicator: › Aantal wijkanalyses.

↑ In de NPRZ wijken worden meer banenmarkten gehouden waar werkzoekenden gericht voor worden uitgenodigd.

mogelijk dichtbij, en zorgen voor maximale benutting van verwachte en geplaatste vacatures en andere inzetmogelijkheden. Het doel is om de bemiddelbare kandidaten, waarbij het nog niet gelukt is via het reguliere kanaal bij de hand te nemen, gemotiveerd te houden en niet meer los te laten tot ze een betaalde baan hebben. Ook daarna houden ze nog een periode contact om de duurzaamheid van de plaatsing te monitoren en bij problemen, aan de kant van de kandidaten of werkgevers, vroegtijdig te signaleren en indien nodig te bemiddelen. Banen- en ontwikkelmarkten Naast stedelijke bijeenkomsten worden er in de wijken grote en kleine events georganiseerd voor werkzoekenden, werkgevers of voor collega’s. Er worden in de NPRZ-wijken meer banen- en ontwikkelmarkten georganiseerd, dicht bij de werkzoekende. Hierbij zijn werkgevers aanwezig die bereikbaar zijn voor inwoners van het NPRZ-gebied en werk hebben dat past bij de kwalificaties van uitgenodigde werkzoekenden. De desbetreffende markten zijn veelal kleinschalig. Meer dan de helft van deze events zal in NPRZ-gebied plaatsvinden.

5. Handhaving Fraude met de bijstand mag niet lonen in Rotterdam. Het ontvangen van een bijstandsuitkering brengt rechten en plichten met zich mee. We corrigeren onjuistheden en sporen fraude gericht op. We verliezen de kwaliteit van onze dienstverlening en onze mensgerichte uitgangspunten hierbij niet uit het oog.

Meer aandacht voor werkzoekenden Toegewijd bemiddelingsteam NPRZ Naast de reguliere arbeidsbemiddeling (door werkconsulenten en het Werkgeversservicepunt Rijnmond) gaat speciaal voor NPRZ een toegewijd bemiddelingsteam aan de slag met werkzoekenden die klaar zijn voor de stap naar de reguliere arbeidsmarkt, al dan niet met behulp van loonkostensubsidie (lks)

Verlaging caseloads De verlaging van de caseloads van werkcoaches in NPRZ-gebied ten opzichte van de rest van Rotterdam wordt gecontinueerd. Dit geldt ook voor de caseload van inkomensconsulenten die de uitkeringen beheren. De opbrengst hiervan is: meer aandacht en zorgen voor juiste en tijdige uitbetaling van uitkeringen.

6. Inzet op vraagkant De inzet is om een groot aantal vacatures extra geschikt te maken in branche/ regio combinaties, duale

Naast de bestaande contacten met werkgevers over baankansen, is dit team ook actief in de wijken op Zuid. Zij zoeken vanuit de kandidaat een geschikte baan, zo

Video-pitches In combinatie met de reguliere bemiddeling zullen er in 2023, als onderdeel van een uitgebreid traject, video-pit-

64

ches worden opgenomen met werkzoekenden vanuit de Leer Praktijk Centra in NPRZ-gebied. Deze intensieve dienstverlening, waarbij de werkzoekende zich presenteert met zijn eigen talenten en vaardigheden, draagt bij aan de intrinsieke motivatie van de deelnemers en betere informatie-uitwisseling tussen werkzoekende en werkgever. Bij succes wordt het project voortgezet. Intensieve bemiddeling van doelgroepen Prestatie010 Werkzoekenden uit de doelgroep P010, die kansrijk zijn voor een vervolgstap naar (parttime) werk (indien nodig met inzet van loonkostensubsidie), re-integratie en leerwerktrajecten, worden met een intensieve aanpak voor de duur van zes tot twaalf maanden begeleid. Dit betekent in ieder geval een verlaging van de caseload van de activeringscoaches.

Afspraken: Voor het NPRZ-gebied is er een toegewijd ›  bemiddelingsteam; Er worden per wijk doelgroepgerichte ›  banen- en ontwikkelmarkten georganiseerd; Er is een lagere caseload voor werk- en ›  activeringscoaches en inkomensconsulenten; Er vindt intensieve bemiddeling plaats voor ›  werkzoekenden die kansrijk zijn voor een vervolgstap.

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 65

Interventie indicatoren: › Gemiddelde caseload waarbij die van Zuid lager is dan die van de rest van de stad; › Aantal en percentage events; › Aantal video pitches. Aan de slag met Loonkostensubsidie Met loonkostensubsidie (lks) kan de werkgever worden gecompenseerd voor het deel productiviteitsverlies bij bepaalde doelgroepen uit NPRZ-gebied. Werkzoekenden met verminderde loonwaarde, en hun eigen talenten, komen voor deze garantiebanen in aanmerking. De komende jaren wordt er in NPRZ-gebied fors ingezet op dit onbenut arbeidspotentieel, door onder andere goede screening en passende begeleiding. Dit gaat leiden tot meer aantallen en mogelijkheden voor arbeidsbemiddeling en uitstroom naar een betaalde baan op basis van loonkostensubsidie.

Afspraak: Uitkeringsgerechtigden worden in groepen van 100 gescreend op lks-potentieel en indien mogelijk begeleid naar een lks-baan.

Interventie indicatoren: › Aantal mensen dat is gescreend; › Aantal mensen dat is begeleid naar een lks-baan. Station op Zuid Rotterdam Inclusief (RI) is het gemeentelijk sociaal ontwikkelbedrijf en biedt de meest kwetsbare werkende en niet-werkende Rotterdammers een steun in de rug. RI zet in op de ontwikkeling van werkzoekenden en medewerkers in en naar een baan. Zo vormen we voor deze Rotterdammers een springplank naar de arbeidsmarkt. Daarnaast vervult RI ook een vangnetfunctie, waar medewerkers op terug kunnen vallen als dat nodig is. In 2023 worden de mogelijkheden verkend om de dienstverlening van Rotterdam Inclusief te versterken in Rotterdam-Zuid, in samenwerking met ondernemers aldaar. Het doel is de toegang tot werk dichterbij Rotterdammers die op Zuid wonen te organiseren. Zo kunnen meer Rotterdammers meedoen naar vermogen, in een baan die past bij hun kwaliteiten.

Afspraak: Verkenning van mogelijkheden voor een Station op Zuid.

66

Interventie indicator: › Afronding van de verkenning en besluit over vervolg Station op Zuid. Instroom in de bijstand voorkomen Het tegengaan van instroom in de bijstand draagt bij aan de doelstelling van het NPRZ. De arbeidsbemiddeling die hierin is georganiseerd, wordt in samenwerking met het UWV uitgevoerd. Het team van WW@Work begeleidt en coacht Rotterdammers die nog maximaal zeven maanden een werkloosheidsuitkering ontvangen. Ondanks dat er de laatste jaren een sterke afname in aantallen hierin is, wordt deze vorm van extra dienstverlening op Zuid aangehouden.

↑ In het LPC krijgen mensen een werkweekagenda.

Afspraak: Rotterdammers met een WW-uitkering die dreigen in de bijstand te geraken, worden bemiddeld naar werk.

Interventie indicator: › Aantal mensen met een WW-uitkering dat is bemiddeld naar werk.

5.2.3.2 Mens- en Arbeidsontwikkeling Leer-werk-voorzieningen in de wijk Om het ontwikkeltraject richting werk met succes te doorlopen, is een realistisch en haalbaar perspectief voor zowel de kandidaat, de consulent of coach als de betrokken werkgever/opleider van belang. Geholpen door hun consulent of coach gaan werkzoekenden via een Leer Praktijk Centrum met hun hulpverleningsvraagstukken en een ontwikkelbaan aan de slag om de stap naar de arbeidsmarkt te kunnen zetten, indien nodig met inzet van loonkostensubsidie. Er is tegelijk aandacht voor het beheersbaar maken van problemen en de ontwikkeling richting werk of andere vormen van deelname aan de maatschappij. De beschikbaarheid van hulpverlening en laagdrempelige leer-werk-voorzieningen maken werk voor deze doelgroep bereikbaar. Leer Praktijk Centra Rotterdam-Zuid kent nu negen Leer Praktijk Centra. Leer Praktijk Centra zijn laagdrempelige plekken in verschillende wijken binnen Rotterdam-Zuid waar, per locatie, maximaal tien werkzoekenden op basis van het ‘first place, then train’-uitgangspunt gedurende 32 uur

per week werken (met behoud van uitkering) combineren met leren en het oplossen van belemmeringen voor een (her)intreding op de arbeidsmarkt. De locaties hebben een werkfunctie, bijvoorbeeld als wijkrestaurant of ontmoetingsplek voor wijkbewoners. Deze functie wordt uitgebaat door de gemeente Rotterdam of door sociale ondernemers die door de gemeente wordt ingezet. De belangrijkste componenten hier zijn de werkweekagenda, die op pagina 68 hieronder wordt toegelicht, en de dagelijkse begeleiding van werkzoekenden, ook als zij hulp nodig hebben. Deze negen locaties worden uitgebreid, bij voorkeur met minimaal twee nieuwe locaties gericht op de ontwikkeling van de werkzoekenden richting een baan in een kansrijke sector, zoals die van de energietransitie, met vooraf gecommitteerde werkgevers. Het doel is dat 50% van de deelnemers uitstroomt naar arbeid en de rest buiten het Leer Praktijk Centrum participeert naar vermogen.

Afspraak: de bestaande LPC’s worden gecontinueerd en er worden minimaal twee nieuwe locaties geopend.

Interventie indicatoren: Verschillende indicatoren zoals bijvoorbeeld: › Aantal LPC’s en aantal deelnemers; › Aantal gecommitteerde werkgevers; › Uitstroom naar werk (verschillende meetmomenten), uitstroom naar vrijwilligerswerk; › Garantiebanen.

Instrumenten voor mens- en arbeidsontwikkeling gericht inzetten In het kader van mens- en arbeidsontwikkeling is er een mix van generieke trajecten en kleinschalige, meer wijkgerichte trajecten. Ook scholingstrajecten maken daar onderdeel van uit. Kleine sociale ondernemers en sociale partners met een wijkgericht aanbod uit Zuid komen hiervoor in aanmerking. Zo hebben Rotterdammers die meekunnen op de generieke trajecten een kans en tegelijk bieden we meer specifieke mogelijkheden voor kleinere groepen individuen: een perspectief op ontwikkeling voor iedereen. Specialistische dienstverlening vanuit Instrumentenhuis op Zuid Om beter aan te sluiten op de kenmerken van werkzoekenden in NPRZ-gebied, leveren we specialistische dienstverlening. Het gaat hier om het gericht aanbieden van elkaar aanvullende en versterkende combinaties. Bijvoorbeeld vakvaardigheden samen met sport, omdat fysiek fit zijn vaak noodzakelijk is om aan het werk te gaan of mee te doen in de maatschappij. Een andere combinatie is die van leren en werken. Dit type trajecten gaan we gericht uitbreiden binnen NPRZ-gebied zodat werkzoekenden van een breder aanbod gebruik kunnen maken. Zo ontwikkelen wij specifiek voor NPRZ-gebied op aanvraag en naar behoefte instrumenten en trajecten op bijvoorbeeld vakvaardigheden.

Voor specifieke leefgebieden zoals wonen, financiën en psychische gezondheid intensiveren we de samenwerking met de zorgcollega’s binnen de gemeente zodat mogelijkheden voor hulp gepast en in samenhang worden ingezet.

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 67

werk. Deze aanpak is in pilotvorm succesvol gebleken en de komende jaren gaan we deze aanpak in NPRZ-gebied breder inzetten. Andersom kan natuurlijk ook. Zoals afgesproken in de pijler Thuisbasis op orde heeft het wijkteam vanuit het principe ‘werk is de beste zorg’ de taak een cliënt te begeleiden totdat school en werk in een huishouden voldoende duurzaam is georganiseerd.

↑ Werkcoaches zorgen voor betere begeleiding van de werkzoekenden op het gebied van zorg en werk.

Activerings- en vrijwilligerstrajecten Uit onderzoek blijkt dat activeringstrajecten voor mensen die al lange tijd afhankelijk zijn van de bijstand , de kans op duurzame uitstroom niet direct op korte termijn vergroten, maar dat er wel duidelijk positieve gezondheidseffecten optreden. Naast dit effect op individueel niveau, bevorderen deze trajecten ook de sociale cohesie in de wijk. De ambitie is om scholings- en activeringsinstrumenten vaker in te zetten voor deze doelgroep binnen NPRZ, en met deze mensen een gesprek te voeren over hun kwaliteit van leven en mogelijkheden voor verdere stappen. In geval van hulpverleningskwesties wordt samengewerkt met hulpverleningsinstanties.

Afspraken: › We gebruiken NPRZ-gerichte instrumenten; We werken aan scholing en activering van ›  werkzoekenden die al jaren in de bijstand zitten; Meer werkzoekenden gaan gebruik maken van ›  de werkweekagenda.

Interventie indicatoren: › NPRZ-gerichte instrumenten; › Aantal begeleide werkzoekenden met langere afstand

Wijkwerktafels In het kader van de wijkactieplannen is in drie NPRZwijken gestart met de wijkwerktafels. Dit wordt gecontinueerd en uitgebreid naar meerdere wijken. Een wijkwerktafel is een initiatief in de wijk waar werkcoaches, activeringscoaches, inkomensconsulenten, jongerenconsulenten, wijkteam en de welzijnsaanbieder onder regie van de wijkmanager en wijknetwerker aan de slag gaan met het ondersteunen van de Rotterdammers in de bijstand op het gebied van werk, inkomenshulpverlening en de benodigde overige hulpverlening. De wijkwerktafel maakt het formele en informele aanbod inzichtelijk voor elkaar en voor de Rotterdammer in de bijstand. Het hoofddoel van de wijkwerktafel is het begeleiden van werkzoekenden naar betaald werk, ontwikkelingstraject, scholing of passende zorg door samenwerking van professionals in de wijk. Dit doen zij deels door het organiseren van doorbraken op specifieke casussen door als team te sturen op gezamenlijke doelen voor werkzoekenden in de wijk.

tot de arbeidsmarkt; › Aantal werkzoekenden dat gebruik maakt van de

De werkweekagenda De werkweekagenda is een generieke interventie gericht op het stimuleren van ritme en structuur en op het vertalen van persoonlijke hulpvragen en ontwikkeldoelen naar concrete activiteiten in de week. Andere interventies zoals schuldhulp of cursussen worden hierin opgenomen. De weg naar werk vraagt om beschikbaarheid en gericht werken aan oplossingen voor belemmeringen. In Rotterdam wordt op dit moment in NPRZ-gebied in de Leer Praktijk Centra gewerkt met de werkweekagenda. Het gebruik van de werkweekagenda gaan we uitbreiden zodat ook niet aan een LPC-verbonden werkzoekenden binnen NPRZ-gebied, die hier baat bij hebben, er gebruik van maken. De structurering van de dagbesteding en vooruitgang op vraagstukken, werkt bevorderend voor verdere stappen op de arbeidsmarkt.

68

werkweekagenda. Samenwerken in de wijk Hand in Hand Nauwe samenwerking tussen wijkteammedewerkers en werkcoaches zorgt voor betere begeleiding van de werkzoekenden op het gebied van zorg en werk. De inzet van een zorgtraject bij het wijkteam is een middel om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. Bij de werkaanpak Hand in Hand constateert een werkcoach dat een werkzoekende ondersteuning van het wijkteam nodig heeft. De werkcoach neemt contact op met de wijkteammedewerker en samen met de werkzoekende bepalen ze wat er nodig is. De afspraken die gemaakt worden zijn voor de werkzoekende niet vrijblijvend. De regie blijft bij de werkcoach en de wijkteammedewerker neemt de stappen met de werkzoekende die nodig zijn en houdt de werkcoach op hoofdlijnen op de hoogte. Wanneer de ondersteuning van het wijkteam op de rit staat, gaat de werkcoach de volgende stappen met de werkzoekende zetten richting

Afspraken: De aanpak Hand in Hand breder in uitvoering ›  brengen; › De inzet van wijkwerktafels wordt uitgebreid.

Interventie indicatoren: › Plan van aanpak voor de uitvoering van Hand in Hand; › Aantal wijken met wijkwerktafels.

5.2.3.3 Inkomenszekerheid Met Inkomenszekerheid naar Werk In het experiment Met Inkomenszekerheid naar Werk ontzorgen we de werkzoekende door de onzekerheden rond het maandelijks inkomen zoveel mogelijk weg te nemen. We zijn begonnen met tien werkzoekenden uit de

volgende doelgroep: volwassenen van 27 jaar of ouder uit Charlois, minimaal twee jaar een bijstandsuitkering en parttime werkend of in staat om (parttime) te gaan werken. We werken stapsgewijs en samen met de werkzoekende bepalen we de juiste aanpak. Bij succes wordt het bereik verbreed naar andere gebieden binnen NPRZ en/of wordt de doelgroep uitgebreid. Ons minimale doel is om 100 werkzoekenden met deze vorm van inkomensdienstverlening te begeleiden, met als doel uitstroom naar (parttime) werk.

Afspraak: Het experiment Met Inkomenszekerheid naar Werk wordt uitgevoerd en bij succes uitgebreid.

Interventie indicator: › Aantal begeleide en respectievelijk uitgestroomde werkzoekenden.

5.2.3.4 Kinderopvang Kinderopvang als randvoorwaarde Naast inkomenszekerheid is de beschikbaarheid van passende en toegankelijke kinderopvang en een klantvriendelijke manier om die te regelen, een belangrijke voorwaarde om met vertrouwen de stap naar duurzaam werk te maken voor werkzoekende ouders met jonge kinderen. Daarbij gaat het niet alleen om de ‘instrumentele’ benadering, waarbij de kosten of het ontbreken van kinderopvang voor de ouder een belemmering vormen om vanuit de uitkering aan een traject richting werk te starten. Ook vanuit het perspectief van het kind (in de leeftijd van 0 – 4 jaar), dat opgroeit in een huishouden dat afhankelijk is van een uitkering, is de opvang belangrijk. Want daar wordt tijd en ruimte gecreëerd waarin voorschoolse educatie kan worden aangeboden. Kinderen die in armoede opgroeien krijgen daardoor een betere uitgangspositie om mee te doen in het primaire onderwijs. Meer aandacht voor kinderopvang binnen NPRZ Binnen het NPRZ gaan we de komende periode extra aandacht en tijd investeren in het toegankelijk maken van kinderopvang. Zo wordt bij de pijler Thuisbasis op orde gewerkt aan een experiment in samenwerking met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om gratis kinderopvang te realiseren voor Rotterdammers in NPRZ-gebied met een bijstandsuitkering.

In aanvulling daarop zal binnen Samen voor Zuid deelname aan formele kinderopvang worden gestimuleerd. Om de laatste stap te zetten, wordt het interne proces tussen jongerencon-

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 69

sulenten en werkcoaches en de Kinderopvangmakelaar de komende periode verbeterd. Op deze wijze worden belemmeringen weggenomen voor werkzoekenden met kinderen.

Afspraken: De samenwerking met de kinderopvang›  makelaar wordt geïntensiveerd; De formele kinderopvang wordt gestimuleerd. › 

Interventie indicator: › Aantal ouders dat gebruik maakt van bemiddeling van de kinderopvangmakelaar.

5.2.3.5. Handhaving Handhaving in de bijstand Het bieden van dienstverlening en het voorkomen van misbruik van voorzieningen gaan hand in hand. Het ontvangen van een bijstandsuitkering brengt rechten en plichten met zich mee. We informeren elke bijstandsgerechtigde wat dit betekent. We gaan uit van verantwoord vertrouwen. We voeren routinematige heronderzoeken uit om te bezien of de uitkering nog past bij de actuele situatie en controleren daarmee de rechtmatigheid van de uitkering. Wanneer iemand onopzettelijk geen of onjuiste informatie heeft doorgegeven, helpen wij dit recht te zetten en te voorkomen dat het nog een keer gebeurt. Dat is de menselijke maat. Als de vergissing verwijtbaar is en helemaal als men opzettelijk misbruik maakt van gemeenschapsgeld, dan wordt er gehandhaafd. Bij zaken waar mogelijk met opzet fraude is gepleegd, onderzoeken we via een bestuursrechtelijk of strafrechtelijk onderzoek de rechtmatigheid van de uitkering. De handhavingsinstrumenten zetten we gericht en effectief in. Fraude komt helaas ook in Rotterdam nog voor en mag nooit lonen. Op het gebied van rechtmatigheid verstevigen we de samenwerking tussen de medewerkers van verschillende afdelingen die dienstverlening bieden aan Rotterdammers in de bijstand. Signalen uit de uitvoering over mogelijke fraude worden gedeeld met de handhavingsteams.

Door consulenten en coaches trainingen en een handelingsperspectief te geven, kunnen zij beter onkunde of slordigheid van fraude onderscheiden en de handhavingsteams voorzien van bruikbare dossiers. De kwaliteit van het onderzoek en de rechtspositie van Rotterdammers zijn essentieel. Alle ketenpartners, in het bijzonder het OM en de Politie, zijn belangrijk. Sommige werkzaamheden, zoals het on-

70

derzoeken van fraudemeldingen, doen we niet gebiedsgericht. Andere, zoals voorlichting en heronderzoeken, lenen zich wel voor een meer gebiedsgerichte invulling. Verzuim aanpakken Het komt met regelmaat voor dat werkzoekenden niet komen opdagen of de motivatie missen om stappen te zetten. We noemen dit uitval. We voorkomen langdurige uitval van de werkzoekende en zorgen ervoor dat de dienstverlening na uitval snel wordt hersteld en voortgezet. Op basis van de indicatie en vraag van de werkcoach, activeringscoach of jongerenconsulent volgt bijvoorbeeld een huisbezoek. Het doel is dat het contact met de werkzoekende snel wordt hersteld en aan de oorzaak van de uitval wordt gewerkt, ook door hulpverlening. Intensiever dan in de rest van Rotterdam gaan we deze uitval aanpakken. Zo wordt er een plus aanpak voorbereid om direct op huisbezoek te gaan als de Rotterdammer niet verschijnt op georganiseerde banen- en ontwikkelmarkten in de wijk of bij ontwikkeltrajecten.

Afspraken: We starten in NPRZ-gebied met signalen ›  detecteren en uitwisselen; Er komen extra voorlichtingsbijeenkomsten ›  over de inlichtingenplicht in NPRZ-gebied; In het kader van fraudebestrijding gaan we ›  meer meedoen aan gezamenlijk acties van de gemeente met politie e.d. in NPRZ-gebied in het kader van fraudeopsporing in NPRZ-gebied; Verzuimmedewerkers voeren extra ›  huisbezoeken uit in NPRZ-gebied.

Interventie indicatoren: › Aantal voorlichtingsbijeenkomsten; › Aantal fraudeacties; › Aantal bezoeken door verzuimmedewerkers; › Percentage afgehandelde fraudeonderzoeken; › Aantal afgehandelde heronderzoeken.

5.2.3.6 Inzet op vraagkant De regio is het zoekgebied voor het merendeel van werknemers en werkgevers, dus daar ligt de basis van het matchingsproces. Dat vraagt om een goed lopende regionale infrastructuur, waarin partijen elkaar weten te vinden. De inzet is om, boven op de doelstelling van de uitstroom naar werk van Samen voor Zuid, een groot aantal vacatures extra geschikt te maken in branche/ regio

↑ Accent gelegd op haven, techniek en zorg.

combinaties, duale leer-werktrajecten en opstapbanen. Hierbij wordt het accent gelegd op haven (incl. transport en logistiek), techniek/bouw en zorg. Bovendien wordt gemaakt van clausules met betrekking tot Social Return on Investment (SROI) bij inkoop/aanbesteding. Social Return De herstructurering van de particuliere woningvoorraad en de verduurzaming van corporatiewoningen in Rotterdam-Zuid biedt kansen voor het bestrijden van werkloosheid. Dit gaat niet vanzelf, maar vergt specifieke acties om ervoor te zorgen dat regionale werkgevers zoveel mogelijk kansen krijgen om de (extra) opdrachten uit te voeren en vervolgens ruimte te creëren voor verschillende groepen werkzoekenden. Hiervoor is het nodig dat alle te verwachten overheidsopdrachten tijdig inzichtelijk zijn voor (regionale) bedrijven (regionale Aanbestedingskalender), en dat bij aanbestedingen de Social Return-waarde van opdrachten wordt benut voor het creëren op banen en opleidingsplaatsen voor werkzoekenden in NPRZ-gebied. Daarbij worden indien wet- en regelgeving belemmerend werken of als belemmerend worden ervaren, samen met het Ministerie van SZW en de sociale partners waar mogelijk maatwerk-arrangementen ontwikkeld.

De woningcorporaties op Zuid (Woonstad, Hef Wonen, Havensteder en Woonbron) en het Werkgeversservicepunt Rijnmond werken gezamenlijk aan het vergroten van arbeidskansen voor werkzoekende Rotterdammers met een uitkering en jongeren op weg naar een diploma. De woningcorporaties hebben de intentie om gedurende de periode van het NPRZ-uitvoeringsplan jaarlijks aan minimaal 250 mensen, bij voorkeur wonend op Zuid, te helpen aan een voorschakeltraject, stage of werkplek.

Dit met als doel om direct een baan te hebben danwel middels de stage of het voorschakeltraject hun kansen te laten stijgen om (zelfstandig) een baan te vinden. Hiertoe maken de woningcorporaties afspraken met marktpartijen. De woningcorporaties en het Werkgeversservicepunt Rijnmond werken samen met betrekking tot sturing, uitvoering en monitoring van Social Return on Investment, met als doel de woningcorporaties en hun gecontracteerde marktpartijen optimaal te ondersteunen bij de invulling van SROI en de daarbij behorende ambities.

Afspraak: De komende jaren wordt de samenwerking zoals we die kennen bij de woningcorporaties verder uitgebreid en verdiept samen met andere grotere ankerorganisaties in de stad (zoals o.a. het Havenbedrijf en het Erasmus MC).

Interventie indicatoren: › Aantal gerealiseerde SR plekken naar soort en partij; › Aandeel geregistreerde NPRZ kandidaten. Daarnaast is er ook veel ontwikkeling op het gebied van werkgelegenheid in het gebied in de nabijheid van de focuswijken van NPRZ. Dutch Fresh Port Zo vindt de komende jaren met de komst van Nieuw Reijerwaard de “Dutch Fresh Port” ontwikkeling plaats. Door de ontwikkeling van Nieuw Reijerwaard komen er

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 71

Gemeente Rotterdam Ook heeft Rotterdam als werkgever nu en in de toekomst aandacht om meer werkzoekenden aan een baan te helpen. Zo start Toezicht & Handhaving met een eenjarig BBL-maatwerktraject voor Handhaver. Dit traject is opgezet in co-creatie met de onderwijspartners Zadkine Veiligheidsacademie, Albeda Facilitair, Veiligheidscollege en onze interne opleidingstak (IBT). Vanaf de start van het BBL-traject krijgen de kandidaten een jaarcontract aangeboden. Na een jaar zijn kandidaten in het bezit van een volwaardig MBO 3 diploma en krijgen zij bij goed functioneren een vaste aanstelling bij de gemeente Rotterdam.

↑ De woningcorporaties willen binnen hun bedrijfsvoering de kansen vergroten van werkzoekenden en jongeren op Zuid.

in de komende paar jaar veel nieuwe bedrijven bij die gezamenlijk vanuit de eerste inzichten mogelijk zo’n 3.000 – 4.000 extra werknemers nodig hebben. Ook wordt er gezorgd voor Leven Lang Ontwikkelen met de komst van “Dutch Fresh Port Werkt!”. Dutch Fresh Port Werkt! is gericht op om- en bijscholen. Dit jobcenter/talentcenter wordt een centrale plek voor zowel werkgevers als werknemers om personele vraagstukken gezamenlijk op te lossen. Het jobcenter maakt werkzoekenden of omscholers ‘jobready’ (klaar voor de baan) door het verzorgen van zowel persoonlijke als vakgerichte trainingen in zogeheten ontwikkelstraten.

Afspraak: Het Werkgeversservicepunt Rijnmond en de gemeente Barendrecht werken nauw samen ten behoeve van de Dutch Fresh Port, zowel ten aanzien van de projectrealisatie maar vooral ook ten aanzien van de werving en selectie van toekomstige werknemers van Zuid.

Vitale infrastructuur Haven Industrieel Complex (HIC) Daarnaast zijn er veel ontwikkelingen nu en de komende jaren in het Haven Industrieel Complex (HIC) als gevolg van de transitie naar een duurzame industrie. In de kern komt het erop neer dat traditionele, vaak lager geschoolde werkgelegenheid, zal verdwijnen. De werkgelegenheid en nieuwe technologieën die daarvoor in de plaats komen vereisen nieuwe vaardigheden. De urgentie op de arbeids-

72

markt is tweeledig, met acties enerzijds op het terugdringen van het vacatureoverschot en anderzijds het bemensen van veranderende banen in het ecosysteem van het HIC. We juichen toe dat er vanuit het Just Transition Fonds (JTF) extra middelen beschikbaar zijn gesteld om de uitdagingen als gevolg van de energietransitie in het HIC gezamenlijk aan te pakken, met name waar het de effecten daarvan betreft voor de werkgelegenheid. Dat doen we met elkaar: (overheid, werkgeversvertegenwoordigers, brancheorganisaties, onderwijs en vakbonden), zodat de energietransitie ook kan worden versneld. Daarom heeft de gemeente Rotterdam/Werkgeversservicepunt Rijnmond een aanvraag ingediend in het JTF om deze acties in gezamenlijkheid met partners in gang te kunnen zetten. Deze aanvraag is op dit moment nog in behandeling. Het zwaartepunt ligt specifiek bij de baankansen die voortvloeien uit de aanpassingen van de voor de energietransitie noodzakelijke vitale infrastructuur.

Afspraak: De gemeente Rotterdam zal samen met haar partners, de extra middelen uit het JTF benutten om meer baankansen voor werkzoekenden te creëren, mininmaal proportioneel voor de werkzoekenden uit NPRZ-gebied.

Afspraak: De gemeente gaat vijf BBL klassen starten in 2023/2024 en biedt daarmee een mooie kans voor een integrale samenwerking met NPRZ in het kader van het creëren van banen.

Interventie indicator: › Aantal geplaatste kandidaten met aandeel NPRZ-plaatsingen.

5.2.4 Governance Samen voor Zuid wordt aangestuurd door een stuurgroep bestaande uit de verantwoordelijke directeuren van de gemeente en de directeur NPRZ. Er vindt binnen de gemeente uitvoeringsoverleg/voortgangsoverleg plaats waarbij de coördinerend directeur, programmamanager en betrokken managers de voortgang op de besproken doelstellingen doornemen, monitoren en bijsturen. Daarnaast zijn er overleggen op gebieds- en wijkniveau. Zoals de wijkwerktafel en het 5-afdelingenoverleg, waarin teammanagers van de afdelingen die werken aan Samen voor Zuid uit een gebied één keer per maand de kansen en uitdagingen in hun gebied met elkaar bespreken. Ook bespreken ze verbetervoorstellen en vindt er kennisdeling plaats. Bij de wijkwerktafels bespreken professionals uit de wijk casussen met collega’s voor de beste interventies voor werkzoekenden. Tevens worden er wijkanalyses besproken om gerichte acties in te zetten.

5.3 Economische structuurversterking 5.3.1 Ontwikkelingen De afgelopen jaren hebben partners en NPRZ een goede basis gelegd in het opleiden van meer goedgeschoold personeel in de zorg, haven en de techniek. Dit vanuit de aantoonbare behoefte/vraag op de arbeidsmarkt en de kansen voor inwoners van Rotterdam-Zuid, nu en in de toekomst. Er is voor werkgevers als werknemers een wederzijds versterkend effect. Voor nieuwe werkgevers is de nabijheid van goed geschoold personeel een vestigingsfactor. En voor werknemers is de nabijheid van banen een factor om zich ergens te vestigen. De huidige economische structuur van Rotterdam-Zuid is te eendimensionaal, wat niet bijdraagt aan een divers aanbod aan werk. Hier zijn ook onderzoeken naar gedaan. Bij de start van NPRZ zijn keuzes gemaakt rondom economische structuurversterkingen en de noodzaak van het vergroten van het aantal bereikbare banen door toevoeging van werkgelegenheid gebaseerd op het onderzoek ‘Ik Zit op Zuid’ van Pieter Tordoir uit 2012. Uitkomst destijds was dat er voor mensen van Zuid voldoende werkgelegenheid is in het gebied van Drechtsteden tot Maasvlakte. Ook moet er meer energie worden gestoken in het bewegen van jongeren om een technische opleiding te volgen. Het onderzoek van Tordoir willen we de komende periode actualiseren.

Er wordt al lang gesproken dat betere verbindingen naar en van Zuid nodig zijn om banen buiten Zuid beter bereikbaar te maken voor werkzoekenden van Zuid. De oeververbinding (met OV) Kralingen-IJsselmonde is het meest actueel, maar ook andere verbindingen zijn relevant. Zoals een nieuwe oeververbinding tussen Merwe-Vierhavens en Sluisjesdijk die voor de lange termijn op de wensenlijst staat. Maar ook voor de korte termijn zijn betere verbindingen van belang. Een toegankelijk openbaar vervoer, veilige verbindingen met de fiets binnen en van en naar Zuid moeten worden verbeterd. We zoeken hier onder andere aansluiting bij de nieuwe gebiedsvisie Koers op Zuid, die de gemeente Rotterdam nu opstelt. In de periode van het vorige uitvoeringsplan is onder de noemer economische structuurversterking door de gemeente gewerkt aan het verbeteren van het vestigingsklimaat. Inzet was gericht om groeipotentie van sectoren in Rotterdam en omstreken te versterken, met name als deze gericht is op zorg, haven en techniek. Ook is er aandacht geweest voor bedrijvigheid in de wijk ten aanzien van de detailhandel maar ook voldoende aanwezigheid van bedrijfs-, kantoorruimte.

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 73

Derde invalshoek is het toegankelijk maken van (toekomstige) werklocaties voor bewoners van Zuid. Concrete projecten waar economische structuurversterking met extra banen kon worden behaald zijn: de proeftuinwijken Aardgasvrij, vanuit de Agro logistiek NieuwReijerwaard in Barendrecht en het expertisecentrum Gelder Groente en Fruit (scholieren en studenten al op school kennis laten maken met innovaties en carrièreperspectief in de Foodsector). Deze mogelijkheden zijn er nog steeds. Inzet De afgelopen tien jaar heeft het NPRZ gebruikt voor het benutten van bestaande economische mogelijkheden. Het is nu tijd de volgende stappen te zetten. Er zijn meer mensen die klaar zijn voor banen in de techniek en zorg. We moeten de economische structuur nu zo verbreden dat Zuid weerbaar is in tijden van een economische crisis. Met name de Cultuur&Campus en Feyenoord City staat hier centraal. Deze ontwikkelingen moeten worden benut als nieuwe werkgelegenheid en aantrekkelijke mogelijkheden voor de vrije tijd. Iconische projecten die, zeker als ze goed worden verbonden met de omliggende wijken, kunnen bijdragen aan de aantrekkingskracht van het gebied om te blijven. Feyenoord City De ontwikkelingen rond Feyenoord City zijn eind 2022 in een ander licht komen te staan.

Door de vernietiging van het bestemmingsplan, met het nieuwe Feyenoord stadion als grote blikvanger, moeten de bakens worden verzet. De ambities die mét een nieuw stadion voor ogen stonden, blijven overeind. Feyenoord City gaat een gebied worden waar een combinatie van wonen, werken en recreëren, in combinatie met een maatschappelijke programmering, zorgt voor een sociaaleconomische versterking van Zuid. Verbonden met omliggende wijken, met nieuwe kansen voor een iconische gebiedsontwikkeling. Cultuur&Campus De gemeente Rotterdam, Codarts, de Hogeschool Rotterdam en de Erasmus Universiteit Rotterdam hebben in juni 2020 een convenant gesloten. In het najaar 2020 is een cultuurverkenning gestart waarin de focus, het concept, het netwerk en de behoeften van de Cultuurcampus zijn verkend. In 2021 is dit concept verder uitgewerkt. Met het ontwikkelen van een Masterplan is een nieuwe fase ingegaan: de concrete vertaling naar een realiseerbaar plan. In deze uitwerking moet de verhouding tussen Cultuurcampus en de convergentie-agenda een prominente plaats krijgen. Immers, de samenwerking tussen onderwijs, wetenschap, bedrijven, burgers en culturele instellingen en andere vrijetijdseconomie kan zowel

74

oorzaak als gevolg zijn van economische structuurversterking. Onderdeel hiervan is het ook Resilient Delta Institute. Zie het hoofdstuk Organisatie en Financiën zie pagina 123 voor een uitgebreide toelichting. Cultuur als thema kwam in het uitvoeringsprogramma 2019-2022 voor het eerst als apart onderdeel terug. Dit omdat de culturele infrastructuur op Zuid achterloopt met dat van vergelijkbare gebieden. Daarnaast is er ook een lagere cultuurparticipatie op Zuid, zoals bleek uit de wijkprofielen. Omdat cultuur behoort tot een normale vrijetijdsbesteding, is ook op cultureel gebied een voorzieningenniveau nodig op Zuid en in de wijken dat in lijn is met de ambities en insteek van het NPRZ: op G4-niveau en zoveel mogelijk wijkgericht en dicht bij bewoners. De inwoners van Zuid horen op cultureel vlak dezelfde kansen te krijgen als andere inwoners van Rotterdam. Het voorgenomen grootschalig evenement, inmiddels Zomer op Zuid gedoopt, heeft plaats in de zomer van 2023. Theater Zuidplein en de Bibliotheek Rotterdam zijn sinds september 2020 open voor publiek, makers en bewoners. Naast de theater- en bibliotheekfunctie is met name in 2021 gewerkt aan Zone-Z. Dit is de plek waar ruimte is voor ontmoeting, kruisbestuivingen, aanvullende programmering in zowel de publieke ruimte als de directe omgeving.

In 2021 is hieraan de Jongerenhub Theater Zuidplein en een Programmaraad Zuidplein toegevoegd. Programmering gericht op talentontwikkeling wordt binnen de hub vormgegeven met jongerenparticipatie. Cultuur is ook onderdeel van de Dagprogrammering op Zuid. Scholen kozen, bij het aanbieden van tien extra activiteituren per week in het basisonderwijs en zes in het voortgezet onderwijs, in het schooljaar 2020/21 voor 12% van de uren voor invulling met culturele activiteiten. Bij de start in 2018/19 was dit 9% van de uren (zie pijler School, pagina 45).

5.3.2 Ambities Economische structuurversterking is een onmisbare schakel in de doelen van het NPRZ. Immers, een aantrekkelijk woonmilieu gaat niet zonder een aantrekkelijk en divers winkelaanbod, nabijheid van werkgelegenheid en vrijetijdsvoorzieningen. Het mogelijk maken van bedrijvigheid op Zuid moet veel meer als prioriteit naar voren komen. Denk aan iemand die (NPRZ-gedachte) een goede schoolcarrière, goede technische opleiding kiest en dan zelfstandig loodgieter, timmerman of onderhoudsmonteur wordt. Die heeft een opslagruimte nodig, en later een pand. Voor dat soort bedrijvigheid moet ruimte zijn op

↑ De Cultuur&Campus is een samenwerking van Codarts, Hogeschool Rotterdam, gemeente Rotterdam en de Erasmus Universiteit.

Zuid en daarom sluiten we aan bij het collegetarget om het aantal vierkante meters bedrijfsruimte te behouden te komende periode. Met de aanbeveling uit de midterm om bij economische ontwikkeling de verbinding te maken tussen de wijken en mogelijke structuurversterking, willen we bedrijfsruimte concreet behouden of uitbreiden voor bedrijven in de zorg en techniek, voor het mkb en voor starters. Parallel aan dat we de ambities voor Zuid concreet maken, willen we opnieuw kijken naar de conclusies van het onderzoek naar het economische perspectief voor het Zuidelijk Rijnmond gebied (Tordoir, 2012). Hoe zit het nu 10 jaar later met het bereikbare arbeidsaanbod vanuit Zuid naar de rest van Rotterdam en naar omliggende gemeenten? Waarbij we zowel moeten kijken naar de aanwezige werkgelegenheid als de mogelijkheden vanuit Zuid om die te bereiken. Welke structuurversterkingen zijn nodig voor Zuid, een gebied met de omvang van een grote stad, met een te eenzijdige verouderde woningen met te weinig (economische) aantrekkingskracht voor sociale stijgers en andere middenen hogere inkomens? Hierbij betrekken we ook het belang van stage- en werkmogelijkheden en werken we samen met ondernemers en bedrijven op Zuid.

5.3.3 Interventies 1. Cultuur&Campus en FeyenoordCity De Cultuur&Campus en FeyenoordCity zijn onmisbaar voor de ontwikkeling van Zuid als gebied waar je wilt wonen, werken of dat je wilt bezoeken. De convergentie-agenda als achterliggende drijver is een nieuwe kans. De samenwerking tussen onderwijs, wetenschap, bedrijven, gelieerd aan de kennis- en cultuurcampus, met toename van de vraag op de woningmarkt, biedt bij uitstek mogelijkheden voor economische structuurversterking.

Afspraak: Het NPRZ is betrokken bij de planvorming voor de doorstart van Feyenoord City en wil een iconische gebiedsontwikkeling, die bijdraagt aan het sociaaleconomisch versterken van Zuid, verbonden met de omliggende wijken. Met afspraken over bijvoorbeeld social return, stageplekken, etc. Vergelijkbare afspraken willen we maken voor Cultuur&Campus maar de ontwikkeling is nog niet zo ver dat deze in concrete interventie indicatoren kan worden omgezet. Als deze afspraken zijn gemaakt worden ze opgenomen in de voortgangsrapportages.

2. Culturele activiteiten In de komende periode zal voor Cultuur worden gezorgd voor het voortzetten van een aantal bestaande interventies die elk gericht zijn op programmering, talentontwikkeling of het versterken van de infrastructuur ten behoeve van het verhogen van de cultuurparticipatie. a. Zomer op Zuid 2023 In 2023 wordt een grote culturele manifestatie op Zuid gehouden. De ‘Zomer op Zuid’ dient als eenmalige impuls voor Zuid en is nog onderdeel van de Regio Deal 2019-2022. Het festival laat aan inwoners, toekomstige bewoners en aan inwoners die hier hebben gewoond en vertrokken zijn, zien wat de kracht van Zuid is, toont de talenten en experimenten die er zijn, voegt aantrekkelijke en vernieuwende programmering toe op onontdekte plekken en nodigt uit om Zuid te verkennen en te beleven. Een van de onderdelen van Zomer op Zuid (De grootste Reünie van Nederland) is een evenement waarbij Zuiderlingen die nu elders wonen, worden uitgenodigd om in de zomer van 2023 naar Zuid te komen. Ook huidige bewoners van Zuid worden hiervoor uitgenodigd waardoor er ontmoetingen ontstaan en een uitwisseling van verhalen.

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 75

Afspraken: › We leggen het onderzoek van Tordoir (2012) over de economische structuur van de Zuidzijde van Rotterdamse regio naast actuele onderzoeken en initiatieven en actualiseren waar nodig ontbrekende informatie. › We sluiten aan bij initiatieven en onderzoeken die de gemeente en werkgevers doen, onder andere bij het doel om het aantal vierkante meters aan bedrijfsruimte te behouden.

5.3.4 Governance ↑ De schijnwerpers worden op Zuid gezet om iedereen kennis te laten maken met de culturele potentie van dit gebied.

Nu is hét moment om de schijnwerpers op Zuid te zetten en iedereen kennis te laten maken met de herwonnen potentie van dit gebied. Door Zuid uit de luwte te halen en ín de spotlights te zetten, creëren we verbinding tussen oude en nieuwe bewoners. Maar ook tussen Noord en Zuid. We laten zien dat het in Rotterdam weer om de toekomst gaat. Als Nederlanders delen we onze trots op een stuk stad waar het voor iedereen goed wordt om te wonen, leren en werken en dat tegelijk spannend en innovatief is. En dat dragen we uit tot ver buiten de stadsgrenzen. Zo zetten we Zuid, met een programma dat recht doet aan het dna, op de kaart.

Afspraak: Organiseren eenmalig evenement, met erna een evaluatie van hoe de Zomer op Zuid ook structureel van meerwaarde voor Rotterdam-Zuid kan zijn.

Interventie indicatoren: › Aantal bezoekers; › Aantal betrokken culturele partijen/instellingen op Zuid; › Aantal betrokken inwoners van Zuid. b. Cultuur&Campus Bauhaus 2023-2026 Vanaf 2023 wordt een proeftuin voor Cultuur&Campus ingericht aan de Putselaan. Deze proeftuin is ingericht rondom de ambities van Cultuur&Campus en vindt plaats binnen het Bauhaus stimuleringsprogramma van de

76

Europese Commissie. Deze ontwikkeling heeft in 2022 met het toekennen van een subsidie internationale erkenning gekregen. In 2023 wordt gestart met de inrichting van de locatie en het samenbrengen van de voor de Cultuur&Campus samenwerkende partijen. In 2024 kan daar worden gestart met diverse pilots en inhoudelijke programma’s. Vanuit deze proeftuin wordt toegewerkt naar de oplevering van de veel grootschaliger nieuwe ontwikkeling aan de Doklaan op de Van Leeuwen locatie rond 2030.

Voor economische structuurversterking is op dit moment geen governance ingericht. Voor het starten van het herijkingsonderzoek en het maken van afspraken naar aanleiding daarvan is dit wel nodig. We zoeken hiervoor de komende uitvoeringsplanperiode naar een efficiënte oplossing. Voor Cultuur&Campus neemt het programmabureau NPRZ deel aan de governance op programmaniveau en op directie/bestuurlijk niveau. Ook voor Feyenoord City worden afspraken gemaakt over de wijze van betrokkenheid van het NPRZ.

Interventie indicatoren: › Start Bauhaus; › Programmering; › Bereik. 3. E  conomische perspectief voor Rotterdam-Zuid We kijken opnieuw naar het onderzoek van Tordoir (2012). Insteek is dat we willen zien of trends in de economische structuur die er in 2012 al waren er nog steeds zijn, of zijn toegenomen. Denk aan zaken zoals digitalisering en verdienstelijking. En de beschikbaarheid van banen in haven, zorg en techniek. We kijken naar wat er al is op/bij Zuid en wat we beter moeten benutten op de korte termijn. En aandacht voor de lange termijn, wat moet er verbeteren of nieuw komen. We sluiten aan bij initiatieven en onderzoeken die de gemeente en werkgevers zullen doen. De voorstellen die hier uit voortkomen moeten aansprekende ambities formuleren ten aanzien van aanwezige werkgelegenheid binnen Zuid, de te ontwikkelen werkgelegenheid of de bereikbaarheid daarvan buiten Zuid.

NPRZ Uitvoeringsplan 2023-2027 | 77

WERKERS OP ZUID

‘Elke bewoner heeft zijn eigen unieke verhaal. Het zoeken naar oplossingen vraagt om aandacht voor de menselijke maat.’ bewoners. Uiteindelijk willen we naar een wijk toe die plek biedt voor iedereen.’

Dahlia’s

FRANK VAN WIJNGAARDEN PROJECTMANAGER GEBIEDSONTWIKKELING BIJ STADSONTWIKKELING ROTTERDAM

‘Hier kan ik mensen echt helpen’ Door de partners van het NPRZ wordt dagelijks hard gewerkt om het op Zuid beter te maken voor de huidige en de nieuwe bewoners. Wie zijn die werkers op Zuid? Projectmanager gebiedsontwikkeling bij de gemeente Rotterdam Frank van Wijngaarden wil woonmilieus creëren waar plek is voor iedereen. ‘Bewoners uit Bloemhof en Hillesluis die de wijk verlaten, hoor ik vaak zeggen: ik kon geen geschikte woning vinden,’ zegt Frank van Wijngaarden, die vanuit gemeente Rotterdam en de NPRZ de opdracht heeft om de woonmilieus in deze wijken te verbeteren. ‘En dat snap ik, want je vindt er bijna alleen maar kleinere, betaalbare woningen zonder lift. Als je iets anders zoekt, bijvoorbeeld omdat je kinderen hebt of wat ouder bent, wordt het lastig. Ook sociale stijgers, zoals wij die noemen, gaan nu buiten de wijk op zoek naar een ander huis, terwijl we die mensen