[22bb004998] Bijlage 1 behorende bij 22bb4997 - Voortgangsrapportage NPRZ 2021

Begin 2021 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het vestigen van de wvg. Er zijn ca. 10 particuliere woningen verkocht middels de wvg en ca. 5 teruggekocht van

24

Het samenvoegprogramma bevat meerdere maatregelen en de inzet van instrumenten die veelal nog onbeproefd zijn en daarom een mate van onzekerheid met zich meedragen. De gemiddelde doorlooptijd van een samenvoegproject zal 7 jaar zijn. Dat is de periode die nodig is om voldoende woningen minnelijk te verwerven om 60^. van de woningen samen te voegen. Daar waar de uitvoering is gestart is het tempo van verwervingen wisselend, ca. 150 wo­ ningen en 53 winkels zijn verworven (en daarnaast 100 subsidieaanvragen voor vergroten en samenvoegen). In sommige projecten, zoals de Boulevard Zuid en op de van Swietenlaan- Goereesestraat (Swiego) gaat het heel goed met het tempo, andere projecten heb­ ben een magerder resultaat. Een intensief contact met eigenaren blijkt een belangrijke voorwaarde voor resultaten bij verwerven, daarnaast zijn er in sommige projecten porte­ feuilles van particuliere verhuurders overgenomen waardoor in een keer een groter aantal woningen kon worden verworven. De marktsituatie speelt momenteel een grote rol hierin. Veel eigenaren worden door beleggers benaderd om (zonder voorbehoud financiering) de woning aan te kopen. Voor een aantal projecten is een wet voorkeursrecht gemeente (WVG) gevestigd om dit voor te zijn maar de gemeente tracht ook het minnelijk contact te houden. Het persoonlijk contact is enorm van belang om draagvlak te genereren voor deze opgave.

Dit blijft vanwege Corona momenteel achterwege. Derhalve is de ambitie om een groot deel van de huidige koers aan te houden. De stichting wijkverbetering Rotterdam Zuid is opgericht en de eerste 23 woningen zijn verworven. De voorbereidingsfase van nieuwe samenvoegprojecten is intensief. Door middel van accupunctuur wordt geïnventariseerd op welke locaties de meest optimale inzet kan plaats­ vinden. Komende periode is van belang om de voorziene projecten in uitvoering te nemen en medio 2021 de koers te herijken. In de huidige situatie is het de verwachting dat binnen de beschikbare regiodealmiddelen in totaal 900 woningen worden samengevoegd (PM aantal check) Dat is 200 minder dan de ambitie uit de regiodeal, waar ook is opgenomen dat het precieze aantal dat kan worden gerealiseerd afhankelijk is van marktontwikkelin­ gen.

Gemeente, Rijksoverheid, Woningcorporaties, Particu­ liere woningeigenaren, marktpartijen

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID

4.

MGE-eigenaren. Woonbron heeft een architect opdracht gegeven om een plan uit te werken voor enkele naast elkaar gelegen woningen Tarwewijk, Mijnkint 4+5: Ook hier wordt de gevolgen van hogere huizenprijzen en bouwkosten nader bestudeerd. De betrokken marktpartij heeft aangegeven dat zij deze stijging moeilijk kunnen opvangen.

C. Projectmatig Transformeren, vergroten en samenvoegen door de gemeente

0. Van Swieten-, Goereesestraat; ambitie 92 samenvoegingen/vergrotingen in het blok; inmid­ dels zijn ruim 45 woningen aangekocht. De eerste uitbouwen en dakopbouwen zijn gereali­ seerd en wordt de realisatie va samengevoegde modelwoningen voorbereid 1. Samenvoegen Vogelbuurt;De gemeente heeft in 2021 op verschillende manieren met de bewoners gesproken; via een bewonersgroep, enquête en diverse activiteiten. Op basis daarvan worden twee plannen nader uitgewerkt; enerzijds renovatie en samenvoegen en vergoten (grondige renovatie), anderzijds een plan voor de buitenruimte. Eén van de blokken in de Fazantstraat zal onder regie van Woonbron waar deze corporatie al bezit heeft worden aangepakt. 2. Boulevard Zuid: ambitie 50 panden verwervingen t.b.v. samenvoegen. Reeds 54 winkels en 88 woningen verworven. Eerste opzet voor transformatie en samenvoegen in uitvoering. 3. In historisch Carnisse( gebied Carnisselaan en Ebenhaezerstraat) is door de gemeenteraad een wvg gevestigd voor een 1e fase van het project met als doel beneden-boven woningen samen te voegen tot eengezinswoningen. Veel eigenaar-bewoners hebben dit in het verle­ den zelf al gedaan en vallen buiten de wvg. Met deze groep bewoners wordt onderzocht of de woningen opgeknapt en verduurzaamd kunnen worden m.b.v. subsidie.

In Hillesluis is haalbaarheidsonderzoek gestart om in de Utrechtsestraat om iom bewoners te onderzoeken of verbetering en samenvoeging mogelijk is. Aanpak Carnisse Eiland

Heette in 2019: aanpak Vogelbuurt

Samenwerking gemeente en marktpartijen aan Carnisse-eiland* Heette in 2019: samenwerking 5 grote marktpartijen aan de Vogelbuurt

In de eerste helft van 2021 zijn de volgende producten opgeleverd: intentieovereenkomst, samenwerkingsovereenkomst en GREX in uitvoering. Het streven is om de voorgenoemde producten na het zomerreces bestuurlijk te laten vaststellen door de gemeente. Op 24 feb 2022 heeft de gemeenteraad een startbesluit genomen voor de herontwikkeling van Carnisse Eiland. Dit betekent dat het project zich in de voorbereiding van uitvoeringsfase bevindt Het voorziene nieuwe woonprogramma bestaat uit 502 woningen waarvan: - 39% in het sociale segment (zorgwoningen en woningen Woonbron) - 33% in het middensegment - 25% in het hoger segment - 37% in het topsegment In de indicatieve verkaveling zijn dit 167 eengezinswoningen, 29 maisonnettes, 146 appar­ tementen en 160 zorgeenheden

In 2018 boden 5 grote marktpartijen aan dat zij een bijdrage wilden leveren aan de grondige aanpak van de particuliere voorraad in Rotterdam Zuid. Zij hebben toen een intensieve studie uitgevoerd naar hun bijdrage daarin en een propositie voorbereid. Medio 2019 bleek er geen overeenstemming mogelijk over de propositie van het consortium voor de aanpak van de Vogelbuurt. Er bleken onvoldoende verwervingsmogelijkheden en te veel interne rendements- en integriteitseisen voor marktpartijen om rendabel particuliere woningen te herstructureren. Gemeente en consortium hebben in 2020 afgesproken dat partijen aan de slag gaat met de ontwikkeling van Carnisse-eiland en de gemeente een voorstel ontwikkelt voor rest van de Vogelbuurt.

Gemeente, woningcorpora­ ties, Dura Vermeer, Era Con­ tour, Heijmans, Amvest, Syntrus Achmea

In 2020 heeft het Rijk in het kader van de woningbouwimpuls aan de gemeente een bedrag van 25 miljoen euro toegekend voor de gebiedsontwikkeling Noordrand van het Zuiderpark, waar Carnisse-eiland onderdeel van uitmaakt. De gemeente zet daartegenover een cofinanciering van eveneens 25 miljoen euro. De samenwerking met het consortium van marktpartijen (is vanaf 2021) een nieuwe fase ingegaan. Gemeente en consortium hebben afgesproken om hun publieke private sa­ menwerking in een bouwclaimmodel incl. gemeentelijke grondexploitatie te gieten. Dit zorgt voor commitment en financiële risicoverdeling bij partijen. Momenteel wordt er hard gewerkt aan een intentieovereenkomst en een samenwerkingsovereenkomst met het consortium. Daarnaast zal de gemeente in 2021 de GREX in uitvoering brengen. De planvorming voor Carnisse Eiland is nu in volle gang. De benodigde procedu­ res/onderzoeken zullen worden opgestart.

Strategisch verwerven

Verwerving ten behoeve van toekomstige aanpakken

In 2021 is voor 29 mln. euro aan vastgoed verworven ten behoeve van de grondige aanpak van de particulier voorraad. Dat is exclusief de lopende grondexploitaties. Er staan 104 woningen die strategisch zijn aangekocht op de gemeentelijke balans en nog niet gekoppeld zijn aan uitvoeringsprojecten. Voor meeste geldt dat de verwachting is dat in 2022 een aantal projecten in uitvoering genomen zullen worden zodat het overgrote deel van het strategisch bezit omgezet wordt naar de uitvoeringsprojecten.

Financiering grondige aanpak

Voor de realisatie van de ambitie van de grondige aanpak van de particuliere voorraad is financiële dekking nodig vanaf 2022.

2020

particuliere voorraad na 2022

In 2020 heeft de gemeente besloten tot bundeling en ophoging van de beschikbare kre­ dieten, waaronder die van strategische verwerving. In totaal is er nu 104,2 mln. Beschik­ baar om vastgoed aan te kopen ingeval dit geen grondexploitatie betreft. Tot op heden is dit krediet voor C 84,4 mln. euro benut.

In maart 2020 heeft minister Knops een voortgangsbrief van het programma leefbaarheid en Er is voor de grondige aanpak van de particuliere voorraad afgelopen 8 jaren financiering van veiligheid naar de Kamer gestuurd, waarin ook een lijst met gebieden staat. Rotterdam Zuid is rijkszijde en gemeentezijde gevonden voor 2.100 woningen van de totaalambitie van 10.000. er één de gebieden. In de kamerbrief staat: "Voor ieder van deze 16 stedelijk vernieuwingsDat betekent dat de zoektocht naar toekomstige financiering van de inhaalslag en continue­ gebieden wordt -geïnspireerd op de NPRZ-aanpak van Rotterdam-Zuid- samen met de betrok­ ring een constante activiteit is van programmabureau en NPRZ-partners. ken gemeente en hun maatschappelijke partners, zoals scholen, bedrijven, politie en woning­ Het NPRZ ziet sinds de start van het programma mede vanuit het advies van Deetman en corporaties, (een actualisering van) een integrale analyse van de opgaven in het gebied ge­ maakt. Daarnaast is een brede ex ante impactanalyse van de maatschappelijke kosten en ba­ Mans de rijksoverheid, de corporatiesector en de gemeente als belangrijkste financiers voor deze opgave, die relatief grote onrendabele toppen kent, maar anderzijds een essentieel ten van een integrale aanpak van de leefbaarheid en veiligheid in deze gebieden gemaakt, inclusief een mogelijke rijksinzet.

De impactanalyse voor Rotterdam Zuid wijst uit dat de maat­ onderdeel is van het totale NPRZ, dat een positieve MKBA kent. schappelijke baten de maatschappelijke kosten voor de aanpak in Rotterdam Zuid overstijgen. Zelfs met toegenomen prijzen op de woningmarkt die de investeringen in de grondige aanpak Richting de verkiezingsperiode en in aanloop naar een nieuw kabinet zet het NPRZ zich in van de woningvoorraad duurder maakt. 2020 en 2021 in voor toekomstige financiering voor Rotterdam Zuid, waaronder financiering van de inhaalslag op de grondige aanpak van de particuliere voorraad. De impactanalyse uit In juni 2020 hebben 15 burgemeesters het manifest 'Kom op voor kwetsbare gebieden' over­ 2021 onderschrijft opnieuw de maatschappelijke impact van deze investeringen in Rotter­ handigd aan het kabinet. Zij vragen om extra aandacht voor de meest kwetsbare gebieden in dam Zuid.

25

Gemeente

Gemeente, Rijksover- heid, Woningcorporaties, Particuliere woningeigenaren, marktpartijen

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID Nederlandse steden. De coronacrisis zorgt in deze gebieden, waaronder Rotterdam Zuid, voor een exponentiële toename van deze problematiek. De burgmeesters roepen het kabinet op Financiering vanuit rijksmiddelen om juist nu te investeren in deze gebieden Met het Volkshuisvestingsfonds heeft het kabinet voor de korte termijn middelen ter be­ schikking gesteld waar een aanvraag kan worden ingediend voor de grondige aanpak van de Eind 2020 heeft het kabinet besloten om 450 miljoen euro beschikbaar te stellen om te woningvoorraad in Rotterdam Zuid. Voor een nieuw kabinet is het ook van belang dat er investeren in leefbaarheid en verduurzaming van de woningvoorraad in de meest kwets­ middelen ter beschikking worden gesteld. Hiervoor wordt gelobbyd vanuit NPRZ. De afschaf­ bare gebieden. Aanvragen kunnen in mei 2021 worden ingediend. Alle gemeenten kun­ fing van de Verhuurderheffing biedt de Rotterdamse corporaties nieuwe mogelijkheden.

nen hierop inschrijven, waarbij in het bijzonder wordt gekeken naar de zestien stedelijke vernieuwingsgebieden (waaronder Rotterdam Zuid) en de dertien grens- en krimpregio's Financiering vanuit de corporaties waar leefbaarheid onder druk staat Corporaties kunnen binnen de grenzen van de Woningwet bijdragen aan wijkherstructurering, inclusief het opkopen van particulier bezit en het vergroten van de diversiteit aan 2021 woningtypen in een wijk. Dat blijkt uit de uitspraak van minister Ollongren (BZK) in een geschil dat de gemeente Rotterdam aan haar heeft voorgelegd. Corporaties, in dit geval Begin 2021 heeft de Rebelgroup een Impactanalyse afgerond voor Rotterdam Zuid. Dit bevat een analyse van de met de NPRZ interventies gemoeide kosten voor de komende Woonbron, kunnen echter niet worden gedwongen om investeringen onder elke conditie te jaren. In alle 16 Leefbaarheids- en veiligheidsgebieden is een dergelijke impactanalyse doen als zij al voldoende investeren. In de huidige Woningwet is volgens de commissie in dat geval geen mogelijkheid voor een gemeente om een corporatie te dwingen. gemaakt. Daarnaast hebben de burgemeesters van deze 16 gebieden eind mei 2021 de oproep 'Dicht de Kloof' aan de fractievoorzitters en informateur voor het nieuwe kabinet overhandigd.

Financiering vanuit gemeentemiddelen In het Coalitieakkoord dat eind 2021 verscheen is op sommige plekken aandacht voor de Met het in 2020 opnemen van Rotterdam Zuid als 1 van de drie prioriteiten voor de lobby specifieke problematiek in achterstandswijken (Volkshuisvestingsfonds, Rijke Schooldag, richting een nieuw kabinet, inclusief de grondige opgave van de particuliere voorraad, is er criminaliteitspreventie, afschaffen Verhuurderheffing, regiodealmiddelen, schuldenaanvertrouwen in de toekomstige financiering voor deze opgave vanuit de gemeente als één van de co financiers. Door de lange kabinetsformatie en de gemeenteraadsverkiezingen in maart pak, werkgelegenheid, kinderopvang). Begin 2022 werd bekend dat de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening tevens coördinerend minister is voor het natio­ 2022 zal toekomstige financiering van de opgave waarschijnlijk met het volgende college van naal programma Leefbaarheid en Veiligheid. B&W worden besproken. Naar aanleiding van afspraken uit de begrotingsbehandeling 2020 werd in maart 2021 de 'Regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting' in de Staatscourant ge­ publiceerd. Met deze uitkering beoogt het rijk te investeren in de verbetering van woon­ kwaliteit, leefomgeving en verduurzaming in kwetsbare gebieden.

Het Rotterdamse colle­ ge heeft deze kans aangegrepen om een aanvraag voor Rotterdam Zuid bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties in te dienen. De aangevraagde rijksbijdrage van 40 miljoen euro is door het rijk toegekend. Dit geld wordt, samen met 17 miljoen euro cofinanciering vanuit de gemeente, ingezet voor gron­ dige aanpak van de particuliere woningvoorraad in Rotterdam Zuid; meer specifiek in de wijken Oud-Charlois, Tarwewijk, Carnisse en Hillesluis; met name op locaties waar de stadsvernieuwing in de jaren '70 en '80 aan voorbijgegaan is. Hierdoor krijgen de wonin­ gen en de wijken een upgrade op het gebied van leefbaarheid, kwaliteit en toekomstbestendigheid. De plannen worden samen met bewoners uitgewerkt. Eerste gesprekken hiertoe hebben op enkele locaties reeds plaatsgevonden.

2019 In juni 2019 is de Woondeal Zuidelijke Randstad afgesloten tussen Minister van BZK, Provin­ cie Zuid Holland en gemeenten in de regio waaronder Rotterdam. De Woondeal bevat afspraken en intenties om de woningbouwproductie te versnellen, de leefbaarheid in zwak­ kere wijken te verbeteren en excessen zoals malafide huisjesmelkerij aan te pakken. De Woondeal bevat een aantal onderdelen specifiek voor NPRZ-gebied. Voor het financierings­ vraagstuk na 2021 is afgesproken dat partijen een financiële bijdrage van het Rijk aan de gewenste transformatie van de bestaande woningvoorraad van Rotterdam Zuid zullen ver­ kennen.

VERBETERING EN TRANSFOR­ MATIE CORPORATIEWONINGEN Verbetering van 12.000 corpora­ tiewoningen in de looptijd van NPRZ, waarvan 4.200 in deze uitvoeringsplanperiode

Komende periode renoveren of (her)bouwen de corporaties 4.200 woningen in Rotterdam Zuid.

In 2021 zijn in totaal 1.853 woningen aangepakt, 449 sloop-nieuwbouw en 1.404 renovaties. Daarmee komen we eind 2021 uit op 3.944 gestarte eenheden, dit is 94^. van de totale afge­ sproken 4.200 eenheden. De prognose per januari 2022 is dat het totaal uitkomt op 4.981 woningen, 1389 sloop-nieuwbouw en 3.592 renovaties. Hiermee komen we ruim boven de doelstelling van 4.200 uit. Zie onder de aantallen uitgewerkt in een overzicht per project, wijk en aantallen: » De Nieuwe Wielewaal fase 3, wielewaal, 77 » Papendrecht/Halsteren fase 2, Pendrecht, 43 » Zinkerblok, Feijenoord, 32 » Smeetsland app en egw, Lombardijen, 50 » Toermalijn/ Wildenburg,, Zuidwijk, 110 » Tweebos Nieuwbouw blok S, Afrikaanderwijk, 137 » Sint Janshaven fase 2, Oud- charlois, 200 » Fase 2 - 3 (Voorde Midden), Vreewijk , 42 » Fase 2 - 3 (Voorde Midden - monumenten), Vreewijk, 4 » Fase 2 - 4 (Voorde Zuid), Vreewijk, 44 » Fase 2-5 (Lede Zuid), Vreewijk, 43 » Fase 3 - 2 (Rozegaard Zuid), Vreewijk, 42 » Fase 3 - 4 (Wilgeweerd Noord), Vreewijk 35 » Fase 3 - 4 (Wilgeweerd Noord), Vreewijk, 32 » Fase 3 - 9 (Meiland Zuid), Vreewijk, 35 » Hoge Kampen, Zuidwijk, 360 » Beverwaard APP Twinckel/Genhoeserf eo. VVE088, beverwaard, 44 » Beverwaard EGW Genhoeserf eo., beverwaard,

26

De monitoring betreft projecten waarvan de nieuwbouw of de renovatie is gestart in 2020. In werkelijkheid gebeurt er meer in Zuid, omdat er projecten in uitvoering zijn waarvan de start voor 2019 lag. NB; In de Voortgangsrapportages in de periode tot en met 2018 telden ook renovaties met investeringsbedragen tussen 25.000 en 37.500 euro per woning mee. Vanaf de voort­ gangsrapportage 2019 tellen alleen woningen met een investeringsbedrag boven 37.500 euro mee als renovatie. De aanpak van de corporatievoorraad als onderdeel van NPRZ Wonen kent twee hoofd­ doelen: Investering in 12.000 woningen om de kwaliteit van de corporatievoorraad te verbeteren en bijdrage in de portefeuillestrategie van corporaties om te zorgen dat de balans tussen de prijssegmenten in de wijken op Zuid beter wordt (zie hiervoor de volgende rij in dit document). Voor de periode 2019-2022 is de kwantitatieve afspraak nieuwbouw van 1.100 woningen (voornamelijk herstructureringslocaties) en 3.100 renovaties van woningen (met een mi­ nimaal investeringsbedrag van 37.500 euro). Van deze woningen liggen er 1.200 in de focuswijken.

Woningcorporaties, gemeen­ te (prestatieafspraken on­ derdeel NPRZ)

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID » » » Verminderen disbalans in de wijken

In Rotterdam Zuid en ook in de focuswijken zal het aandeel middelduur en duur segment stijgen in zowel de particulie­ re als de corporatievoorraad

De Kreek-Corridorflat, Ijsselmonde, 276 EGW Cannenburghsingel e.o., nu VVE065 Entreegebied, Beverwaard, 26 Schuilburg, Ijsselmonde, 92

De prestatieafspraken over disbalans worden gemonitord in Sommige wijken laten al een lichte verbetering van de balans zien, andere wijken laten nog nauwelijks een ontwikkeling zien, een achteruitgang is nergens aan de orde. Een belangrijke notie bij deze monitor is dat een deel van de groei van het middensegment icm krimp van het hoger-top-segment is te verklaren uit het feit dat in de betreffende periode de tussenliggende prijsgrenzen zijn aan­ gepast. Ook wordt met deze monitor de bijdrage gemeten van de 4 grote corporaties aan de afge­ sproken koers in de Bestuurlijke overeenkomst. Aandachtspunten uit de monitor voor de 4 corporaties: » De uitkomsten van deze monitor geven nog geen aanleiding tot bijsturings-acties, daarvoor is de termijn te kort op het startjaar; » Gezamenlijk focus houden op afname sociaal basis in de juiste wijken en mogelijkhe­ den zoeken om sterker bij te dragen aan beschikbaarheid in wijken waar dat kan. Algemene uitkomsten op wijkniveau: » De ontwikkeling van BOK-wijken die vooral leunen op prijsbeleid gaat goed. » De ontwikkeling van BOK-wijken die vooral leunen op fysiek ingrijpen moeten nog re­ sultaten opleveren over ca 2 jaar. » Er liggen in sommige wijken meer mogelijkheden om bij te dragen aan beschikbaar­ heid vanuit prijsbeleid

Bredere inzet van de corporaties op het verbeteren van de leef­

De corporaties zetten zich in voor de leefbaarheid in de woonomgeving waar zij woningbezit hebben.

Havensteder

»

baarheid van de wijk

»

Focusbuurt Landbouwbuurt: mede door de fysieke ingrepen van Havensteder in de Landbouwbuurt is de uitstraling en sfeer in de wijk is verbeterd. De fysieke ingrepen zijn: 1 renovatie panden Disselstraat en Sikkelstraat (2) 31 nieuwbouw eengezinswonin­ gen Landbouwbuurt (3) de sloop en aankoop van panden aan de Dordsetstraatweg en (4) start bouw van nieuwe woningen aan Dordtsestraatweg. Bovendien is door de leden van het intensiefbeheer team contact met bewoners gelegd. Met de bewoners voert het team twee buitenruimteprojecten uit. Daarnaast heeft Humanitas een 'huis van de wijk'-light in de Landbouwbuurt geopend. (Lange termijn) perspectief Lombardijen: De gemeente, Havensteder en Synchroon hebben voor Lombardijen een gezamenlijk integraal ontwikkelperspectief gemaakt met aandacht voor vraagstukken op het terrein van wonen, werken, scholing, meedoen, welzijn en klimaatadaptatie. Bijvoorbeeld of in deze wijk op termijn meer differentiatie in woningvoorraad mogelijk is. Maar, ook welke sociaaleconomische aanpak nodig is om op korte- en middellange termijn de sociale problematiek en werkgelegenheidsproble­ men te verhelpen. Er wordt nu gewerkt aan een uitwerking op buurtniveau (Homerusbuurt en Molierebuurt) en de uitwerking van de eerste fysieke kansen (Kop van Home­ rus, Complex 206).

Er is in het Actieplan Lombardijen en de pilot Veerkrachtige Wijken ook een link met de Ontwikkelvisie en kansenkaart gelegd.

Vestia *

Corona heeft forse impact op het welzijn van huurders en de leefbaarheid in wijken. De dienstverlening door corporaties en andere instanties is aangepast en beperkt. Maar Corona heeft ook mooie initiatieven opgeleverd. Samen met Stichting Humanitas zijn een aantal "BalkonParades" georganiseerd op Rotterdam-Zuid. Lokale artiesten en sportdocenten uit de wijk verzorgen een programma met optredens en laagdrempelige beweegactiviteiten. In een complex in Zuidwijk heeft een betrokken bewoonster voor een langere periode een partytent geplaatst om de samenkomst tussen de bewoners te blijven onderhouden tijdens de coronatijd. In deze tent werden verschillende activitei­ ten georganiseerd (o.a. bingo, koffiemomenten). Ook zijn er activiteiten georganiseerd in samenwerking met Dock, zoals ouderengym en een schoonmaakactie op het parkeer­ terrein.

»

Buurtkamers Vestia ondersteunt op verschillende manieren in een aantal wijken buurt-

kamers en -groepen. De belangrijkste voorbeelden hiervan zijn 't Ootje in Charlois, de Bewonersorganisatie Zuidwijk (BOZ) en Dames van Nu in Hoogvliet. De BOZ stopte be-

27

In de prestatieafspraken 2019 hebben de gemeente en de vier grote corporaties afge­ sproken om samen te werken aan het verbeteren van de balans in een aantal Rotterdam­ se wijken en hierover bestuurlijke overeenkomsten te sluiten. In oktober 2019 zijn deze Bestuurlijke overeenkomsten (BOK) gesloten. De overeenkomsten zijn ter uitwerking van de beleidsdoelen uit de Woonvisie 2030 en de Gebiedsatlas Ontwikkeling Woningvoor­ raad en bevatten: » Afspraken met de woningcorporaties over hoe hun portefeuillestrategie bij­ draagt aan meer ruimte voor middeldure en dure woningen in de wijken met een overmaat aan sociale woningen en anderzijds aan minder afname van socia­ le woningen in de wijken waar het aandeel sociaal (te) laag is » Afspraken dat de corporaties op andere plekken in de stad ruimte krijgen voor sociale nieuwbouw. De ruimte voor nieuwbouw legt de gemeente voor deze corporaties vooraf vast als compensatie voor de afname van woningbezit in de wijken die nu in disbalans zijn.Met de inspanningen behorend tot het eerste punt hebben de corporaties zich - in lijn met de ambities van Zuid Werkt! en het NPRZ Uitvoeringsplan 2019-2022 - feitelijk langjarig gecommitteerd op het beter in balans brengen van de wijken op Zuid. Het mooie van de bestuurlijke over­ eenkomst is dat de wijk centraal staat en afspraken tussen verschillende in die wijken actieve corporaties zijn afgestemd.

Voor de focuswijken in het NPRZ bestaat de bijdrage aan de woningbalans uit een afname van de sociale basisvoorraad ten gunste van het middeldure segment. De tweede monitoring van de Gebiedsatlas voor het jaar 2021, wordt eind Q1 2022 opgele­ verd. Deze cijfers zullen inzicht geven in hoeverre prijsontwikkeling, nieuwbouw en fysieke aan­ pak bijdragen aan de beoogde ontwikkeling van de wijken of dat bijsturing nodig is. De gebiedsatlas 2.0 is medio 2020 vastgesteld. Deze heeft hetzelfde startjaar, namelijk 2017. Hierin wordt zowel de koers uit de eerdere gebiedsatlas vastgehouden als een extra koers uitgezet voor het middensegment. Voor de focuswijken Bloemhof, Hillesluis, Tarwewijk, Carnisse en Feijenoord geldt een ontwikkeling van de balans van sociaal basis naar 55-70^. (2017 nog 70-100^.), voor de Afrikaanderwijk naar 30-55^.. De eerste monitoring, voor het jaar 2019, is eind Q1 2021 opgeleverd. Hierin wordt bijge­ houden per cbs-buurt wat de ontwikkeling is van de segmenten: Sociaal basis; Sociaal; Middelduur en Hoger plus top.

Gemeente, woningcorpora­ ties

Het overzicht in de kolom hier links is niet uitputtend, maar geeft wel een beeld van de intensieve inzet op het gebied van leefbaarheid van de corporaties in Zuid. Deels is dit ex­ tra, deels is dit inzet die corporaties ook in wijken buiten NPRZ-gebied plegen, zoals de inzet van wijkmeesters of buurtmeesters. Deels betreft het specifieke inzet m.b.v. aftrek op de verhuurderheffing t.b.v. andere NPRZ opgaven, zoals het strategisch inkopen in VVE's van Woonbron in Carnisse,

Woningcorporaties, Gemeente (prestatieafspra­ ken)

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID gin 2021. Vestia nam deze locatie over en richtte deze in als wijkkantoor om dichtbij huurders in Zuidwijk te zijn. Vanuit het wijkkantoor bieden we onze dienstverlening aan in Zuidwijk, waar diverse projecten spelen (renovatie, sociaal en beheer). Intensief beheer Bloemhof In 2020 hebben gemeente en Vestia een vervolg gegeven aan het intensief beheer in Bloemhof, specifiek op onrechtmatige bewoning. Ook in 2021 konden we door Corona niet het aantal huisbezoeken afleggen dat wenselijk was. Toch zijn een aantal woonfraude zaken aan het licht gekomen en opgepakt. Intensief beheer Zuidwijk De intensief beheer aanpak Zuidwijk richt zich met name op de Horsten. Veiligheid, schoon/heel en sociale problematiek overlappen en versterken elkaar in deze buurt. Er zijn vier 'sporen' uitgewerkt en hieraan zijn acties verbonden. De vier sporen richten zich op woonoverlast, zichtbaarheid in de wijk, overlast/sociale problematiek en wetgeving. Resultaten zijn o.a. enkele burgemeester sluitingen vanwe­ ge structurele overlast en criminele activiteiten, meer afstemming rondom de plaatsing van bijzondere doelgroepen en aanpak van rattenoverlast. Met de gemeente wordt af­ gestemd in hoeverre en op welke wijze de openbare ruimte bij de Horsten aangepakt kan worden. In de Kampen wordt ingezet op een combinatie met een pro-actieve aanpak van onvei­ ligheid, woonoverlast en woonfraude.

Er wordt meteen onderzocht hoe de instroom van nieuwe inwoners meer kan worden beïnvloed dan voorheen. Leefbaarheid De servicedienst van Vestia is ingezet op schilderacties in diverse algeme­ ne ruimten en bergingsgangen. Dit heeft bijgedragen aan de leefbaarheid en veiligheidsbeleving in deze complexen. Sindsdien houden huurders zelf deze ruimten ook netter. In de Peperklip is samen met bewoners de langste geveltuin van Nederland aan­ gelegd en onderhoud uitgevoerd aan de tuinen. Met bewoners en werkloze jongeren uit de wijk zijn geveltuinen in de Afrikaanderwijk opgeknapt. Met ondersteuning vanuit het Veiligheidsfonds van de gemeente zijn veiligheidsmaatregelen in verschillende complexen getroffen zoals het vervangen van hang- en sluitwerk, aanbrengen van veiligheidstrips en overklimbeveiliging. Daarnaast is in algemene ruimten van een aantal woongebouwen camerabewaking aangebracht of vernieuwd om overlast en onveilig­ heid tegen te gaan. Samenwerking Frontlijn/wijkteam Bij de herhuisvesting in de Tweebosbuurt heeft Ves­ tia een intensieve samenwerking met Frontlijn en het wijkteam. Bewoners met een zorgvraag worden begeleid bij de herhuisvesting en ondersteund bij een goede start in een andere woning door o.a. een goede overdracht naar instanties. Samenwerking Dames van Nu We wisselen relevante informatie uit en benutten waar mogelijk koppelkansen.

Zo'n koppelkans is de ontwikkeling van leefbaarheidspictogrammen die (juist) voor laaggeletterden een extra toelichting vormen op de geldende (leef)regels in en om het woongebouw. Renovatie en gebiedsontwikkeling Bij alle investeringsprojecten gaat Vestia met de bewoners in gesprek. Er wordt een medewerker voor vrijgemaakt om bewoners tijdens het hele proces te begeleiden. Van de eerste informatiebijeenkomst, het vormen van een klankbordgroep, het samen opstellen van een Sociaal plan, tot en met het eventu­ eel verhuizen naar een andere/tijdelijke woning of verblijf in een logeerwoning tot en met de nazorg na afloop van een project, hebben de bewoners 1 aanspreekpunt Woonstad Inzet buurt/huismeesters, waaronder 8,5 fte in de focuswijken Feijenoord, Bloemhof,

Hillesluis, Carnisse, Oud-Charlois Bloemhof & Hillesluis: instroom en intensief beheer:

In de samenwerking tussen gemeente, politie en Woonstad Rotterdam is ervoor ge­ zorgd dat in 2021 in Bloemhof en Hillesluis 321 woningen werden verhuurd via een in­ stroommodel. Sinds de ondertekening van het convenant in september 2016 zijn 1405 woningen met voorrang toegewezen aan woningzoekenden met een maatschappelijk beroep, werk, vrijwilligerswerk of studie. Van deze huurders heeft 66^. inkomen uit werk en slechts 15^. een uitkering. Vóór de start van dit project in 2015 had slechts 40^. inkomen uit werk en bijna 40^. een uitkering. Per 1 september is het instroommodel ook uitgebreid naar Tarwewijk, waar een nieuwe gebiedsaanwijzing voor toepassing van de Rotterdamwet van kracht is. In de Tarwewijk zijn 18 straten door de minister aange­ wezen om artikel 9 WBMGP toe te passen, het voorrang geven aan woningzoekenden met een maatschappelijk beroep, overig werk, vrijwilligerswerk of studie. De maatregel geldt hiermee nu voor ca. 1500 woningen van Woonstad Rotterdam en 700 woningen met een particuliere eigenaar/verhuurder. Er zijn in Tarwewijk sinds 1 september 12 woningen via het instroommodel verhuurd (11 werkenden, 1 studerend). Het rayonberaad 'Zuid binnen de ring' heeft besloten om het convenant Sturen op instroom en in­ tensief beheer per 1 januari 2022 uit te breiden naar de Tarwewijk.

In 2021 is de Inten­ sief beheer-samenwerking voor Bloemhof en Hillesluis wel voortgezet, maar vanwege een (inmiddels afgesloten) onderzoek binnen de gemeente naar de privacyregels mbt het delen van gegevens in deze samenwerking in dit project zijn er voor 2021 geen data beschikbaar. Pendrecht: samenwerking met Instituut Publieke Waarden in PRIO: De pilot Sociale Verduurzaming van 40 huishoudens in Pendrecht is in 2021 afgerond en is -na overleg met MO- omgezet in de door MO en Instituut voor Publieke Waarden ontwikkelde me­ thodiek van PRIO (Programma integraal ondersteunen en activeren). Woonstad sloot in

28

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID 2021 aan op de PRIO-werkwijze voor Rotterdam-Zuid, volgend op het initiatief van MO om deze werkwijze stadsbreed in te gaan voeren. » Oud-Charlois: In 2021 leverde Woonstad de laatste woningen op aan het initiatief W1555, een wooncoöperatie die in zelfbeheer van 45 woningen en 5 bedrijfsruimten de verhuur en een aantal beheertaken op zich neemt. De initiatiefnemers van deze woon­ coöperatie, met veelal creatieve beroepen, zetten zich al jarenlang in voor de leefbaar­ heid van Oud-Charlois, dat hiermee de status van 'kunstenzone' heeft gekregen. Wielewaal: In de Wielewaal startte Woonstad samen met BPD, Van Wijnen en Learn2Work het Wielewaal Bouwcollege. Dit is een mobiele leer-bouwplaats in de Wielewaal waarin onderwijs en bedrijfsleven samen, leerlingen met een afstand tot de arbeidsmarkt, opleiden;Zij krijgen les in een school op de bouwplaats, in de werkomgeving. De lessen komen van docenten, maar juist ook van vakmensen uit de branche. Na hun vooropleiding kunnen leerlingen stagelopen bij deelnemende bedrijven op de bouwplaats in een leermeester-gezel constructie. Het Wielewaal Bouwcollege levert een vakgericht lesprogramma op maat gemaakt, samen met de werkgevers speciaal voor dit type jongere SROI-woningcorporaties

Zie pijler werk

Zie pijler werk

Zie pijler werk

Woningcorporaties, gemeente

VERDICHTING OP ZUID Op Zuid vindt tussen 2018 en 2030 per saldo verdichting plaats van ongeveer 8500 woningen, waardoor er in 2030 ongeveer 103.350 woningen op Zuid staan.

Op sommige locaties in de wijken vindt verdunning plaats. Netto is er echter sprake van verdichting op Zuid. Tussen 2019 en 2022 wordt begonnen met de bouw van 5.500 woningen. Dit betreft nieuwbouwlocaties, maar soms ook transformaties van gemeentelijk vastgoed Tot woningen.

Tot eind 2020 zijn er 2.160 woningen gestart. In 2021 is de bouw gestart van 1.528 woningen. Dat betekent een 67 realisatie ten opzichte van de totaalambitie in deze Uitvoeringsplanperiode 2019-2022. Naast de inzet om zoveel mogelijk woningen te starten met de bouw wordt ook hard gewerkt aan het beschikbaar krijgen van voldoende bouwlocaties voor de komende jaren. De eerste werkzaamheden in de Rijnhaven, de start van Feyenoord City met het eerste deelproject Imagi­ ne, waren hierbij noemenswaardige gebeurtenissen in 2021.

Er zijn goede stappen gezet naar een meer gedifferentieerde woningvoorraad op Zuid. In Zuid is de ambitie om meer woningen toe te voegen in het middeldure en dure seg­ ment, om zo de eenzijdigheid van de woningvoorraad te doorbreken i.c.m. het realiseren van aantrekkelijke woonmilieus. De woningen die worden ontwikkeld dragen daarmee in sterke mate bij aan het vasthouden van bewoners op zuid en aan de doorstroming vanuit het sociale huursegment. Aandachtspunt is de realisatie van middeldure koop, deze cate­ gorie blijft achter in de productie. Met het Actieplan middenkoop zal in de komende jaren dit segment in de productie moeten toenemen. Daarnaast zijn er gebiedsontwikkelingen als Feyenoord City waar ook sociaal segment wordt toegevoegd, conform de Gebiedsatlas.

SOCIALE STIJGERS, OMGANG MET HUISVERSTING EN TE BEHUISVESTEN HUISHOUDENS Er is woningvoorraad beschik- baar voor sociale stijgers

Monitoring en instrumentarium met betrekking tot sociale stijgers wordt uitgebreid

Onderzoek middengroepen EUR

Over de uitkomsten van deze onderzoeken is in 2020 door de gemeente gerapporteerd aan In de periode 2010-2019 heeft een toename van middengroepen in Rotterdam Zuid plaatsge­ de gemeenteraad. Er is gecommuniceerd dat het percentage sociale stijgers op Zuid onge­ vonden. Dit blijkt uit onderzoek van socioloog Gijs Custers van de Erasmus Universiteit Rotter­ veer gelijk is aan het Rotterdams gemiddelde, hoewel het gemiddelde inkomen van deze dam dat in opdracht van NPRZ is uitgevoerd in samenwerking met Kenniswerkplaats Leefbare groep lager is dan het Rotterdams gemiddelde. Dit omdat het doorgaans stijgers met MBOWijken. Wel is het aandeel middengroepen in de rest van Rotterdam sterker gestegen dan op scholing betreft en dit in de rest van de stad relatief vaker studenten met HBO of universitai­ Zuid. De zgn. opkomende middengroep steeg sneller op Zuid dan in de rest van de stad. De re scholing betreft. Dat onderschrijft hoe belangrijk het is om ook op zuid voldoende wonin­ zgn. culturele middengroep steeg juist harder in de rest van de stad. Het aandeel zgn. stabiele gen te creëren voor middeninkomens, en te zorgen dat ze niet worden overboden. middengroepen daalde op Zuid harder dan in de rest van de stad.

In Zuid steeg daarnaast het aandeel precariaat sterker dan in de rest van Rotterdam Met ingang van 2021 brengt OBI elk jaar een beknopte rapportage uit over selectieve migratie en de herkomst van de eerste bewoners in opgeleverde Onderzoek (ver)nieuwbouwwoningen. Uit de rapportage 2021 blijkt, dat bij nieuwbouw meer bewo­ In 2021 is een aanvullende onderzoeksopdracht uitgezet bij Spring-Co en de Rebel Group, om ners van buiten Zuid (en Rotterdam) komen dan in voorgaande jaren. In hoeverre dit de huidige en toekomstige (mis)match tussen vraag en aanbod door sociale stijgers, gezinnen trendmatig is, valt nog niet te zeggen. Onverwacht is het echter niet, gezien de recente en ouderen te duiden. Daarbij rekening houdend met demografische ontwikkelingen als de prijsstijgingen en de lagere gemiddelde inkomens van de middengroepen op Zuid. invloed van investeringen in de pijlers school en werk op (toekomstige) woonwensen. Doel is om een breed scala aan instrumenten te beschrijven, waarmee de mismatch kan worden aan­ De noodzaak om (nieuwe) gemeentelijke en rijks-instrumenten in te zetten, om sociale gepakt. Niet alleen via nieuwbouw, maar ook in de bestaande woningvoorraad. De uitkomsten stijgers uit Zuid toegang te laten houden tot de woningvoorraad, is groot.

Het door de van het onderzoek worden verwacht in het eerste kwartaal van 2022, op tijd voor de mid term minister van Volkshuisvesting aangekondigde programma Betaalbaar Wonen komt als review en opname in het nieuwe werkprogramma. geroepen. Per 1 januari 2022 geldt in 16 Rotterdamse wijken, waaronder de focuswijken van het NPRZ, een opkoopbescherming van koopwoningen tot 355.000 euro (prijspeil 2022). Deze maatregel vermindert de concurrentie door beleggers. Het is echter geen waarborg, dat de woningen naar sociale stijgers gaan. In de nabije toekomst (waarschijnlijk vanaf 1 januari 2023) wordt de Woningwet verruimd met de mogelijkheid om een deel van de middeldure koopwoningen lokaal en met voor­ rang toe te wijzen aan middeninkomens. Daarvan gaan wij gebruikmaken, om sociale stij­ gers uit Zuid meer kans op doorstroming te bieden in Zuid. Medio 2021 is een starterslening ingevoerd voor koopwoningen tot 355.000 euro (prijspeil 2022). Meer aanbod voor sociale stijgers en betere doorstroming vanuit sociale huurwoningen zijn daarbij belangrijke (beoogde) doelen. Kopers kunnen een lening aanvragen tot 20^. van de koopsom, met een maximumbedrag van 30.000 euro. Ook loopt in 2021 een aantal pilots met voorrang van woningtoewijzing (in sociale en middeldure huur) aan personeel in dienst bij onderwijs, zorg of politie.

Hoewel niet als zodanig afgebakend voor de pilots, bevinden onder deze huishoudens zeer zeker ook sociale stijgers Monitoring OBI Uit de monitor van OBI blijkt dat van alle gebouwde nieuwbouwwoningen in de periode 2014-2018 in Rotterdam Zuid de grootste groep van de eerste bewoners van de nieuw-

29

Ondanks de goede afspraken omtrent monitoring is met de huidige prijsstijgingen op de woningmarkt en de lagere gemiddelde inkomens van de middengroepen op Zuid de verwachting dat deze percentages bij een volgende monitor zullen zijn gedaald. Het is met het oog op deze verwachting van groot belang om nu, en niet in afwachting van een volgende monitor, al na te denken over benodigde aanvullende instrumenten om de middengroepen op Zuid vast te kunnen houden. Een inventarisatie van de bestaande mogelijkheden en analyse of deze al voldoende worden ingezet zal daarom plaatsvinden. Naar verwachting is daarnaast experimenteerruimte of aanpassing van wet- en regelge­ ving voor het rijk voor noodzakelijk, omdat de mogelijkheden in de bestaande koop- en huurvoorraad om te sturen op woningtoewijzing te beperkt zijn

Gemeente

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID bouwprojecten uit het eigen gebied komt (resp Charlois, IJsselmonde of Feijenoord) (4^). Verder komt bijna tweederde van alle nieuwbouwbewoners uit Rotterdam-Zuid plus Hoog­ vliet en minder dan 20% komt uit Rotterdam-Noord. De nieuwbouwprojecten in het gebied Feijenoord rekruteren, vergeleken met Charlois, veel meer nieuwe bewoners vanuit Rot­ terdam Noord (respectievelijk 24% vs. 10%) en dus minder vanuit Zuid (inclusief Hoogvliet) (respectievelijk 50% en 74%). Voorrang geven in woningtoe­ wijzing aan bepaalde bewonersdoelgroepen, zoals ver­ pleegkundigen, leraren, agen­ ten en brandweerlieden

De gemeente Rotterdam wil bepaalde groepen voorrang geven bij woningtoewijzing. De partners van NPRZ zijn in elk geval in Zuid op basis van signalen van scholen begon­ nen met de doelgroep onderwijzers, gezien het belang van het aantrekken en behouden van goede leer- krachten.

etc.

Vanuit het gemeentelijke Actieplan middenhuur, zoals vastgesteld in 2019, wordt ook in Rotterdam Zuid gewerkt aan pilots: » Sinds 1-1-2020 is er een voorrangsregeling in de sociale sector voor maatschappelijke beroe­ pen. Hierdoor is het mogelijk in de Rotterdamwet artikel 9 wijken Bloemhof en Hillesluis met voorrang een woning te krijgen. Daarnaast is het aantal straten waar de Rotterdamwet artikel 9 wordt toegepast per 1/9/2021 uitgebreid. Ook wordt de voorrangsregel nu toegepast bij particuliere huurders in de Tarwewijk. Het totaal aantal woningen dat daadwerkelijk bij de maatschappelijke beroepen terecht komt groeit naar meer dan 50 in 2021. » Gemeente en Havensteder verkennen sinds 2019 de mogelijkheden om Lombardijen in te zetten als opstapwijk voor beroepsgroepen NPRZ met een baangarantie. De inspanning richt zich op maatschappelijke beroepen. Daarvoor werd de mogelijkheid onderzocht om in alle woningmarktsegmenten (sociaal, middeninkomens, vrije sector) woningen met voorrang toe te wijzen aan deze doelgroep. De uitkomst van deze verkenning gaf dat vooral aan midden­ huur moet worden toegewezen. Havensteder werkt momenteel uit wat dit vraagt aan een aanpassing in de toewijzingsprocessen om dit mogelijk te maken.

Zorgvuldige omgang met de herhuisvesting en de te herhuisvesten huishoudens

Herhuisvesting heeft een grote impact op bewoners en is een gevoelig onderdeel van herstructurering. Ondersteu­ ning van bewoners en het bieden van zoveel mogelijk pas­ sende oplossingen is gewenst. Dit betreft ook ruimte in woningtoewijzing.

Verhuisstromen als gevolg herhuisvestingskandidaten zijn in 2020 en 2021 behapbaar geble­ ken, inclusief de forse herhuisvesting als gevolg van de Tweebosbuurt en de Mijnkintbuurt (particulier bezit). Wel worden er afspraken gemaakt met tussen de corporaties, gemeente en huurdersorganisaties over Stadsvernieuwing 2.0 en het Sociaal Statuut. Hierin worden basisaf­ spraken gemaakt over herhuisvesting in Rotterdam. De gemeente en corporaties zijn in 2021 het gesprek gestart om te bezien hoe de bewonersbegeleiding bij herstructurering kan worden verbeterd. Dit heeft geresulteerd in een uitgangspuntenovereenkomst voor een sociaal statuut.

De partners van NPRZ willen in elk geval in Zuid de doelgroep onderwijzers bedienen, gezien het belang van het aantrekken en behouden van goede leerkrachten. De geboden mogelijk­ heden zijn positief, maar leiden nog maar tot weinig match tussen vraag en aanbod.

Gemeente, woningcorpora­ ties

Ondanks de goede inzet van partners met bovenstaande instrumenten, is het resultaat op het gebied van aantallen gemaakte matches nog beperkt. Hoe de match wel tot stand kan komen inclusief het nemen van daartoe passende instrumenten wordt daarom in samenwer­ king tussen bovenstaande partijen en de scholen, politie, brandweer en Rotterdamse Zorg, onderzocht. Dit heeft geleid tot de activiteiten in linkerkolom en 50 extra woningen die bij deze beroepen zijn terecht gekomen. In de huidige woningmarkt is dat ondanks dat het een bescheiden aantal is het hoogst haalbare gebleken.

Gemeente en corporaties zijn in 2019 gestart met een inventarisatie of gezamenlijk pro­ jecten slim gefaseerd kunnen worden in verband met gezamenlijke herhuisvestingsstromen. In de prestatieafspraken 2020 - 2021 is tussen gemeente en corporaties afspraken ge­ maakt over het onderling afstemmen van de herhuisvestingsopgave. In de prestatieafspra­ ken 2022-2023 is de afspraak vastgelegd dat corporaties, huurders en gemeente zich sa­ men inzetten om te komen tot een sociaal statuut omtrent herhuisvesting. De herhuisvestingsopgave concentreerde zich vooral rond de Tweebosbuurt. In kleinere aantallen speelde er ook een herhuisvestingsopgave in Vreewijk (tijdelijke herhuisves­ ting), in de Mijnkintbuurt (deels ook particulier), Wielewaal, Oud-Charlois, Pendrecht en IJsselmonde.

Gemeente, woning- corpo­ raties

Het Rijk heeft in 2018 een budget van C 6 mln. toegekend voor de Proeftuin Aardgasvrij Pendrecht. De gemeente Rotterdam zal voor de periode 2019-2021 nieuwe proposities ontwikkelen voor het aardgasvrij maken van (delen van) wijken van Rotterdam Zuid. Hier­ voor is een bijdrage van C18 miljoen gevraagd uit de klimaatenveloppe, waarover in april 2021 positieve besluitvorming heeft plaatsgevonden Bij het aardgasvrij maken zal een koppeling worden gelegd met de verbetering van de woon- en leefomgeving en de sociale opgaven in het gebied. De gemeente Rotterdam werkt aan een Routekaart Rotterdam Zuid Aardgasvrij. Er liggen kansen voor het aan het werk helpen van enkele tientallen tot honderden mensen met een uitkering en voor AanDeBakgaranties voor vmbo'ers om een passende technische mbo-opleiding te kiezen

Rijksoverheid, gemeente, woningcorporaties, woning­ eigenaren, energiebedrijven

VERDUURZAMING Proeftuinen Aardgasvrije wijken Rotterdam Zuid Onderdeel van de Regiodeal

Voortgang van de bestaande proeftuinen Pendrecht en Reyerdijk en nieuwe aanvragen voor proeftuinen op Rot­ terdam Zuid

Voortgang proeftuin Pendrecht-Zuid

» » » » »

» »

»

»

»

»

In april 2021 hebben B&W de gebieds-buca vastgesteld Alle particuliere woningeigenaren hebben een aanbod ontvangen. Van de 1900 particulier eigenaar-bewoners hebben eind 2021 al 650 de intentieovereenkomst voor aansluiting op het warmtenet getekend Ook Woonstad heeft de intentie om haar 580 woningen aan te sluiten. De animo onder particuliere verhuurders is helaas gering. In Pendrecht-Nord zijn ca. 1900 woningen. Zo'n 70% van deze woningen is in bezit van woningcorporatie Woonstad Rotterdam. Analoog aan de aanpak in Pendrecht-Zuid is ge­ start met een gebiedsstudie. Deze is afgerond. De businesscase-fase is opgestart maar onhold gezet in verband met de ontwikkelingen bij het Warmtebedrijf Rotterdam. In heel Pendrecht geldt een brede aanpak. Er is onder meer een energiebesparingsactie voor alle bewoners en er is gestart met een haalbaarheidsstudie voor Zonnig Pendrecht. Proeftuin Heindijk (met 450 corporatiewoningen en 183 particuliere woningen) is de eerste bestaande wijk in Rotterdam die aardgasvrij wordt. De uitvoering is in september 2021 gestart. Woonbron en circa 70% van de particuliere woningeigenaren sluiten nu aan. Vestia zal haar woningen in 2027 aansluiten. De wijk Reyeroord bestaat uit 3100 woningen, waarvan er 500 in bezit van een corporatie.

Ook in de gebiedsaanpak van Reyeroord is in 2021 belangrijke voortgang geboekt: de businesscase is vastgesteld en in september 2021 hebben de inwoners van Reyeroord-West een aanbod gehad. In oktober zijn voor elk cluster (buurt) aparte informatiebijeenkomsten georganiseerd voor bewoners. Tijdens deze buurtbijeenkomsten waren ook mensen van Vattenfall en VvE010 aanwezig om specifieke vragen op het vlak van de techniek of de VvE te beant­ woorden. In september 2021 is een fysieke locatie in de wijk geopend, het Energiehuis, waar ver­ schillende initiatieven op het gebied van duurzaamheid samenkomen. Hier kunnen men­ sen terecht voor meer informatie over de overstap op stadsverwarming en andere duurzaamheidsthema's. Buiten de gebiedsaanpakken vinden een aantal pilots plaats waarbij de verduurzamingsopgave wordt gekoppeld aan andere opgaven: Bij Steigers-op-Zuid is de bestaande aanpak uitgebreid en worden VVE's gestimuleerd om naast achterstallig onderhoud ook maatregelen te treffen om aardgasvrij-gereed te zijn.

30

Pendrecht

Particuliere verhuurders ervaren weinig urgentie en vinden het aanbod onvoldoende aan­ trekkelijk. Ook bij de eigenaren van de 50 winkel units is de animo vooralsnog gering. Zon­ der verplichting tot verduurzamen verwachten we niet dat deze groepen volop mee gaan doen. Reyeroord

Om goed te kunnen aansluiten bij wat er leeft in de wijk zijn we in Reyeroord een 'social design' aanpak ^ ontwerp aanpak) gestart. Deze aanpak is erop gericht in kaart te bren­ gen hoe bewoners naar de energietransitie en aardgasvrij kijken, wat hen daarin moti­ veert of juist blokkeert. Buiten de gebiedsaanpakken

Het is heel belangrijk dat verduurzaming hier geen zelfstandige opgave meer is, maar als integraal onderdeel van de aanpak van de particuliere woningvoorraad wordt opgepakt.

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID In december 2021 hebben B&W hiervoor een wijziging op de nadere regels Particu­ liere Woningverbetering vastgesteld zodat een aanvullende subsidie voor verduurzamingsmaatregelen beschikbaar is. Binnen het programma 'Samenvoegen en Vergroten' wordt voor de projecten Van Swietenlaan- Goereesestraat (Swiego) en Steenvlinder onderzocht hoe op complexniveau verduurzaming integraal onderdeel van de opgave kan worden. In de gewijzigde opgave voor de Fazantstraat, is verduurzaming/ aardgasvrij-gereed een integraal onderdeel van de opgave geworden.

PIJLER WONEN

WOONOMGEVING

KWALITEIT BUITENRUIMTE Aanpak buitenruimte Onderdeel van de Regiodeal

De buitenruimte wordt in samenhang met de aanpak van woningvoorraad verbeterd. Daarnaast vergroening, verbin­ dingen en bewonersinitiatieven, voor maximaal 23 miljoen van de totale regiomiddelen voor de komende 4 jaar

Buitenruimte rond nieuwbouw en renovatieprojecten

Door woningbouw te combineren met de buitenruimte, wordt direct een aantrekkelijkewoonomgeving gecreëerd. » »

»

»

» » » »

»

»

Op het Binnenterreinen Simonsblokken is in februari 2020 een traject gestart om samen met bewoners op te knappen. De uitvoering is voorzien in Q3 2022. In de Nijverheidsstraat (naast Zinkerblok kluswoningen) wordt gewerkt aan de buiten­ ruimte: planvorming gestart, uitvoering vindt plaats vanaf 1 april 2023 (in samenhang met rioolvervanging). In de Malieklos buitenruimte zijn door capaciteit in nabijgelegen parkeergarage de stoe­ pen extra breed. De bouw is gestart in december 2019. Verwachte oplevering buiten­ ruimte in Q1 2022. De bouw van de scholen van kindercampus Bloemhof is gestart en de nieuwe buiten­ ruimte wordt aangelegd. Oplevering van de tweede fase van de buitenruimte is voor­ zien in november 2022. De overdracht naar stadsbeheer en het gebied is eveneens voorzien nov 2022. In het Van Haeftenblok & Walravenstraat wordt de planvorming voor de bouw en bui­ tenruimte afgerond in Q2 2022. De uitvoering start in Q3 2022. Het Binnenterrein van de Zwederstraat 16 kon in navolging van verkoop schoolgebouw heringericht worden. Dit is in 2021 uitgevoerd. Voor de Buitenruimte Carnisse wordt een wijk-breed plan opgesteld, dat in lijn is met het ontwikkelperspectief. De planvorming voor de buitenruimte Mijnkintbuurt 1 en 2 is opgestart. Het ontwerp wordt in september 2022 afgerond. Start uitvoering is na oplevering van de bouw (ca. juni 2023).

De oplevering van de buitenruimte staat gepland in Q4 2023. Het voorlopig ontwerp van het inrichtingsplan buitenruimte, voor de Linker-HalveVlieger en Buurt 9, is in september 2021 aan de wijk gepresteerd. Dit jaar (2022) wordt gewerkt aan het Definitief Ontwerp dat ook weer aan de omgeving gepresenteerd wordt. In 2023 worden de werkzaamheden aan de buitenruimte uitgevoerd. Voor wat betreft de aanpak buitenruimte Tiengemetenbuurt Pendrecht is er in 2020 een IP-procedure doorlopen. In april 2021 is het definitief ontwerp voor de buitenruimte vastgesteld. De uitvoering van de aanleg van de buitenruimte vindt gefaseerd plaats tot 2024. Woonstad heeft de helft van de woningen inmiddels gerenoveerd. De start van uit­ voering is 21 juni 2021 gestart en loopt tot Q2 2024. » Het vaststellen van de DO van de Dukdalf staat gepland in Q1 2023. De start van uit­ voering buitenruimte van de Dukdalf staat gepland in q1 2024. » De start van de uitvoering Stampioenstraat staat gepland in november 2022. De op­ levering van de buitenruimte wordt in april 2023 verwacht. » In de Vogelbuurt start in de Fazantstraat s de uitvoering in Q3 van 2022. In Q3 2023 wordt de buitenruimte opgeleverd » De uitvoering van de buitenruimte Goereesestraat start in Q4 2023.

Vergroening in de woonwijken

Door straten en pleinen te vergroenen, maken we de buitenruimte aantrekkelijker om te verblijven, ontmoeten, bewegen en spelen. Dat draagt ook bij een aantrekkelijk woonmilieu. » Voor de Campus Tarwewijk fase 2 en plein Zwartewaalschool. is in samenwerking met bewoners en de Veldacademie (door hulp van een prijsvraag) gewerkt aan een ont­ werp. Op dit moment wordt gewerkt aan de uitwerking. In Q1 2022 wordt het VO uit­ gezonden en in Q2 2022 de DO vastgesteld. » In samenwerking met het gemeentelijk programma 'Rotterdam gaat voor Groen', wor­ den de Kokerstraat en het Ericaplein vergroend. Voor het Ericaplein wordt DO in Q1 2022 vastgesteld. In Q4 2022 start uitvoering. De oplevering staat gepland in Q3 2022. » In maart 2021 is een tijdelijke opstelling op het Mijnsherenplein geplaatst, vooruitlo­ pend op de definitieve inrichting. De uitvoering van definitieve herinrichting vindt plaats in Q4 2022.

31

Een aantrekkelijke buitenruimte met voldoende ruimte voor voetgangers, fietsers, groen en spelende kinderen draagt actief bij aan een aantrekkelijk woonmilieu voor huidig be­ woners, sociale stijgers en nieuwe bewoners. De eerste resultaten zijn onder andere zicht­ baar op de Pleinweg, rond de Kokerstraat en op de Kindercampus Bloemhof (fase 1). Maar we zijn er nog niet. In 2022 worden enkele projecten opgeleverd die bijdragen aan groenere wijken waarin het prettiger is om te bewegen en wonen (Kindercampus Bloemhof fase 2), Malieklos, Stampioenstraat en Slotboomplein). Voor de komende jaren ligt er naast de doelstellingen van de buitenruimte ook een opga­ ve om het beheer van de openbare ruimte op orde te houden. Het gaat niet alleen om de investeringen, maar ook om het beheer in de jaren daarna.

Gemeente

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID Verbindingen

Zuid kent veel barrières. Verbindingen tussen woonwijken en tussen woonwijken en recrea­ tiegebieden worden waar mogelijk verbeterd (zoals Zuiderpark en de rivier met havenbek­ kens) en tussen de wijken. » Voor de Groene Hilledijk is onderzocht n of gewenste kwaliteitsambitie (ruimte voor groen, fietsers) komende jaren wel gerealiseerd kan worden. In Q1 en Q2 2022 wordt de PvE vastgesteld en de VO uitgezonden. Daarnaast wordt de DO vastgesteld in Q4 van 2022. In 2024 start de uitvoering van de buitenruimte en wordt het in Q4 2024 opgele­ verd. » De Pleinweg is in 2020 op twee plekken beter oversteekbaar gemaakt. De rijbanen zijn versmald en de middenberm verbreed. Daarmee wordt de barrièrewerking van de Pleinweg verminderd. Inmiddels is het verminderen van de barrièrewerking van de Pleinweg gerealiseerd. » De entree naar Hart van Zuid (kruising Pleinweg-Mijnsherenlaan-Goereesestraat) wordt in twee fases aangepakt. Begin 2023 wordt de kruising heringericht en vervolgens wordt de aansluiting op de Gooilandsingel via Zuidplein gerealiseerd. De uitvoering staat ge­ pland in Q1 2023. De oplevering wordt 1 september 2023 verwacht. » In samenwerking met het gemeentelijk programma 'Fietskoers' nog drie andere fietsknelpunten in de focuswijken aangepakt, waaronder een fietsbrug over de Boergoensevliet, ter hoogte van de Voornsevliet en Gruttostraat.

Dit project is tijdelijk stilgelegd in verband met overleg met de RET. Bewonersinitiatieven

De gemeente stimuleert dat bewoners zich een deel van buitenruimte toe-eigenen door zelfinrichting en beheer te verzorgen bijvoorbeeld door Droomstraten of Buurtbeheer. » In 2021 is met bewoners in de Bloemhof gewerkt aan de Oostendamstraat en de Grote Lindtstraat. De uitvoering hiervan is voorzien in 2022. » In Hillesluis wordt gewerkt aan de plannen voor verschillende bewonersinitiatieven, onder andere Teyl-blok en omgeving Polderstraat. De uitvoering is voorzien in 2022. » In de Landbouwbuurt is de inrichting buitenruimte van de Disselstraat in samenwerking met bewoners uitgevoerd. Het tweede deel bevindt zich in de planvormingsfase. » In de Afrikaanderwijk wordt met de bewoners van de Herman Costerstraat gewerkt aan een nieuwe inrichting van een deel van hun straat. Met vrijwilligers uit de wijk wordt gewerkt aan een fleuriger omgeving van het theehuis in het park. » In Oud-Charlois hebben bewoners in 2021 extra beplanting aangebracht aan de Boergoensevliet. Verder is gestart met een visie voor Zuidhoekpark. Parkeerstrategie

De openbare ruimte is in sommige wijken niet in balans. Daar is nauwelijks ruimte voor trot­ toir en groen, omdat de auto ruimte in neemt. Om die balans te herstellen, wordt als volgt gewerkt aan een parkeerstrategie: » Simpel en snel; Daar waar de parkeerdruk het toestaat, voegt de gemeente bomen en groen toe of wordt het trottoir verbreedt ten koste van parkeerplekken. Dit is in 2021 uitgevoerd in de Paul Krugerstraat. » Onderzoek: In 2021 is een parkeerstrategie opgesteld voor de Tarwewijk. Deze strategie is nog geen uitvoeringsprogramma, maar helpt bij de gedachtevorming hoe een gebiedsgerichte parkeerstrategie op wijkniveau vorm kan krijgen. Het gebruik van private voorzieningen is daar onderdeel van. Dit wordt in 2022 verder uitgewerkt. Overig

»

»

Aanpak winkelgebieden Onderdeel van de Regiodeal

In samenwerking met gemeentelijk programma Rotterdam is een uitvoeringsprogram­ ma opgesteld om kleine en fijne verbeteringen voor de voetganger in de wijken te reali­ seren. De planvorming is in 2021 opgestart, maar dient in 2022 verder uitgewerkt te worden. Drie van de zeven stadsprojecten worden rond de focuswijken gerealiseerd: Rivieroeverpark Feyenoord, Rijnhavenpark en Park Maashaven. De realisatie van deze parken vergroot de recreatiemogelijkheden van de bewoners op Zuid. Vanuit NPRZ is een bij­ drage geleverd voor park Maashaven. Deze aanpakken laten goede voortgang zien.

Katwol:

In het Katwol gebied zijn inmiddels ca. 76 panden getransformeerd tot woonbestemming waarbij de meesten fysiek zijn opgeknapt. In Oud-Charlois is het doel bijna gehaald. Woonstad heeft medio 2022 de grondig gerenoveerde panden aan de Wolphaertstraat 15-55f afgerond. In n 2022/23 ligt de focus op noord Carnisse. Het doel is om daar nog ca. 40 bedrijfspanden fysiek op te knappen en/of te transformeren naar woning. Om de 'laatste' eigenaren in dit gebied tot actie over te halen wordt gewerkt aan/met een nieuwe subsidieverordening, die begin 2022 aan B&W zal worden aangeboden. Tenslotte wordt in het gebied gewerkt aan de voorbereiding van 3 aanvullende projecten: verbeteren van het Robbenoordplein, Oud Carnis­ se, en de Kop van Carnisse/vOestendestraat e.o. Boulevard Zuid (Alliantie 'Hand in Hand'):

32

Gemeente

Nationaal Programma

ROTTERDAM ZUID De Alliantie 'Hand in Hand' zet zich in de periode 2019-2029 in voor een sterke lokale econo­ mie en een aantrekkelijke woonomgeving op de Beijerlandselaan en Groene Hilledijk., voor bewoners, ondernemers en bezoekers. In de Alliantie 'Hand in Hand' werken de gemeente Rotterdam, het NPRZ, ondernemers, vastgoedeigenaren, veiligheidspartners en andere be­ langrijke partijen in het gebied samen. Het programma NPRZ Wonen levert een belangrijke bijdrage aan de fysieke pijler van het programma 'Hand in Hand'. Binnen deze pijler wordt onderscheid gemaakt tussen de onderdelen buitenruimte, gebiedsontwikkeling en vastgoedaanpak.

Buitenruimte

De Beiierlandselaan en het horecaplein ziin enkele iaren geleden volledig opnieuw ingericht. Op een aantal plekken laat de verblijfskwaliteit echter nog te wensen over. Om de verblijfskwaliteit en de aantrekkelijkheid van de buitenruimte te verbeteren zijn vijf plekken aangewe­ zen langs de Beijerlandselaan voor kleine ingrepen met een groot effect. Om tot een voorstel te komen voor deze plekken is in het najaar van 2021 een intensief participatietraject opge­ start. In 2022 zullen de plannen worden uitgewerkt en kunnen de eerste plekken getransfor­ meerd worden. Voor de Groene Hilledijk staat een volledige herinrichting gepland in 2024-2025. Ter voorbe­ reiding op het planproces is in 2021 een verkenning uitgevoerd naar mogelijke oplossingsrich­ tingen voor de betere herverdeling van de beschikbare ruimte. De vele ambities passen niet in de beschikbare ruimte. Met deze ruimtelijke verkenning zijn de consequenties van toekomsti­ ge keuzes vooraf inzichtelijk gemaakt. In 2022 zal het planproces voor de inrichting van de Groene Hilledijk worden opgestart. Gebiedsontwikkeling