[22bb004270] Bijlage 1 behorende bij 22bb4268 over Voortgangsrapportage: Inspanning voor Ontspanning

En hierbij de acties bepalen om de scores te laten stijgen. Ten behoeve van inzicht in de mate van diversiteit wordt op dit moment met het CBS het gesprek gevoerd over deelname aan de Barometer Culturele Diversiteit. Werving & Selectie We zetten in op het vergroten van de diversiteit in de interne vijver voor potentieel leidinggevenden, en vervolgens het behoud en doorgroei van hen als teammanagers naar hogere managementfuncties. Op grond van een opdracht wordt door middel van concrete acties vanuit HR Managementdirectie gewerkt aan het vergroten van de diversiteit in het leidinggevend middenkader. Meer zichtbare diversiteit (zoals afkomst, huidskleur) leidt tevens tot meer ruimte voor onzichtbare diversiteit (zoals persoonlijkheden, overtuigingen etc.). Vanuit verschillende onderdelen van de gemeente wordt het Inclusiviteitspanel (een groep jonge en diverse medewerkers) gevraagd om mee te denken en adviseren over het inclusief werven en selecteren. Het gaat hierbij om alle onderdelen van het proces. De primaire focus ligt op het werven en selecteren van leidinggevenden. Op verzoek kunnen ook vacaturehouders een beroep op het panel doen. We experimenteren actief met nieuwe, technische, methodieken die bijdragen aan het terugdringen van bias in het werving- en selectieproces (zoals een game die breed kijkt naar de talenten van een kandidaat).

We werken aan bewustwording van het recruitmentteam, bv. door trainingen over (onbewuste) vooroordelen in werving en selectie en gesprekstafels over inclusie en diversiteit. Er is de aanpak voor meer diversiteit in het leidinggevend middenkader (zie ook hierboven). De projectmatige aanpak inclusief werven en selecteren met als doel een inclusief en divers proces voor alle medewerkers van begin tot eind ten behoeve van de instroom, doorstroom en uitstroom is gestart. Hierin worden de bewezen effectieve instrumenten meegenomen, zoals een divers samengestelde selectiecommissie, inclusieve vacatureteksten, het vierogen principe etc. Leergang Inclusief Leidinggeven wordt structureel De leergang Inclusief Leidinggeven (ontwikkeld samen met Universiteit Leiden) is gestart met twee pilotgroepen. Na een positieve evaluatie van de leergang wordt deze structureel aangeboden voor meerdere doelgroepen binnen de gemeentelijke organisatie. De leergang biedt ruimte voor reflectie, 20

geeft inzicht in diversiteit en inclusie, en leert de leidinggevende inclusief te denken en handelen, en verschillen te verbinden. De training is vrijwillig, inschrijven kan via de opleidingsportal op het gemeentelijke intranet. Vaste inzet op bewustwording en kennisdeling Verandering begint bij bewustwording. We bieden structureel webinars, workshops, inspiratiesessies en trainingen aan in allerlei samenstellingen en op diverse niveaus (voor leidinggevenden en teams) gericht op bewustwording en kennisdeling. Begin oktober 2021 was de Diversity Week, geïnspireerd op de landelijke Diversity Day. Cultureel antropoloog en auteur Sinan Cankaya trapte de week af met een lezing over microrevoluties. Verder waren er diverse webinars, workshops, dialoogtafels over de diverse invalshoeken van inclusie en diversiteit. Bijvoorbeeld: neurodiversiteit, inclusief leiderschap en toegankelijkheid voor mensen met een beperking. ‘Meldknop’ voor Discriminatie In Rotterdam Tegen Racisme benadrukten we het belang van het intern melden van discriminatie aan vertrouwenspersonen, in het kader van ongewenste omgangsvormen. Daarom komt voor het intern melden van discriminatie en andere vormen van ongewenst gedrag een meldknop op het gemeentelijk intranet. Deze meldknop wordt voorzien van een meldcode zodat de melding snel bij de juiste medewerker terecht komt.

Op dit moment zijn we aan het verkennen welke barrières te herkennen zijn met betrekking tot het intern melden van ongewenste omgangsvormen. OpenR groeit en verbindt OpenR is het interne inclusienetwerk waarin medewerkers vanuit alle geledingen en invalshoeken van de organisatie elkaar vinden en zich (willen) inzetten voor een diverser, inclusiever en gelijkwaardiger organisatie. OpenR vindt, verbindt en faciliteert deze medewerkers en hun inzichten, denkwijzen en perspectieven, en maakt zo medewerkers bewust hoe systemen van discriminatie en onderliggende mechanismen werken. Onderzoek Govlab010: inclusief beleid Met GovLab010 (samenwerkingsverband Erasmus Universiteit Rotterdam en gemeente Rotterdam op het gebied van governance) wordt een onderzoek voorbereid dat zich richt op de vraag hoe inclusief beleid gemeengoed kan worden binnen de gemeentelijke organisatie en welke barrières te herkennen zijn in verschillende beleidsdomeinen. Dit zodat bij het maken en uitvoeren van beleid voor de stad inclusie en diversiteit als vanzelfsprekend worden meegenomen. Op dit moment staan we in de eerste fase van het onderzoek, namelijk interviews houden en deze analyseren. Specifieke aanpak Een inclusieve en diverse gemeente is voor ons: goed werkgeverschap voor iedereen, ongeacht de verschillen.

Dit is de paraplu voor al onze initiatieven die met elkaar bijdragen aan een inclusieve en diverse gemeente. Binnen die paraplu hebben we steeds meer aandacht voor de verschillen, omdat hetzelfde beleid en dezelfde uitvoering niet voor alle verschillende mensen passend en toereikend is. Daarom spitsen we ons beleid en de uitvoering waar mogelijk en nodig meer toe op de verschillende groepen binnen de gemeente. Op 19 januari 2022 is de Verklaring van Dordrecht ondertekend. Hiermee committeren wij ons als gemeente aan transgendervriendelijk en genderinclusief werkgeverschap. We zijn nu bezig met de implementatie van de Verklaring van Dordrecht. Daarvoor onderzoeken we onder andere de mogelijkheden van genderneutraal registreren en adresseren, en van genderneutrale toiletten.

21

3.5.2

Adviesraad Anti-Racisme en Inclusie Intussen is de gemeente nog niet zo divers en inclusief als we zouden willen. Terwijl ‘wie vanuit welk perspectief beleid maakt’ juist zo relevant is voor samenlevingsvraagstukken. Daarom is de Adviesraad Anti-Racisme en Inclusie per 8 maart 2022 officieel geïnstalleerd door het college.4 Hieraan is een lang en zorgvuldig traject voorafgegaan. Op 31 maart 2022 zijn de leden van de adviesraad officieel benoemd. De Adviesraad heeft eind vorig jaar al ambtshalve haar eerste advies gegeven over het vraagstuk “wel of geen excuses n.a.v. het slavernijverleden van Rotterdam”. Dit advies is goed ontvangen door het college. Op 10 december 2022 heeft de burgemeester excuses aangeboden namens het stadsbestuur voor het slavernijverleden van Rotterdam.

3.5.3

Onderzoek institutioneel racisme Onder regie van het Rijk doet KIS/Movisie onderzoek naar ‘institutioneel racisme’. De eerste opbrengst is een literatuurstudie naar de definitie en kenmerken hiervan, toegespitst op vier institutionele terreinen: arbeidsmarkt, woningmarkt, onderwijs en politie. De bevindingen kunt u in dit rapport lezen: ‘Institutioneel racisme: bewijs en aanpak’.5 Ook in 2022 loopt het project door, in de vorm van casusonderzoek. Rotterdam is medefinancier van het onderzoek. We werken samen door: - intern te onderzoeken welke beleidsregels/-processen eventueel getoetst kunnen worden en vervolgens aan te dragen voor casusonderzoek. Of helpen bij het vinden van relevante respondenten bij casuïstiek. - het gesprek aan te gaan met KIS/Movisie over de resultaten en uiteindelijke aanbevelingen van het onderzoek: Bij afronding van het onderzoek (nog onbekend) wordt u geïnformeerd.

3.5.4

Stadsmarinier Racisme en Discriminatie De stadsmarinier is in oktober 2020 aan de slag gegaan en sprak sindsdien met honderden Rotterdammers en daarnaast ambtenaren en organisaties in Rotterdam. In 2021 is het opzetten van de Adviesraad Anti-Racisme en Inclusie afgerond, is de stad meer betrokken bij het programma over het koloniaal en slavernijverleden, is discriminatie en inclusie binnen de gemeentelijke organisatie steviger op de agenda gezet en zijn mede door toedoen van de Stadsmarinier meer (haven)bedrijven toegetreden tot het netwerk 010inclusief. Ook is gestart met het voeren van wijkgesprekken tussen bewoners, politie, burgemeester en OM. De stadsmarinier richt zich in 2022 op de volgende punten: 1. Het vergroten van inclusie en diversiteit binnen de gemeentelijke organisatie. Onder meer adviseert hij over het meldingsprotocol voor discriminatie en ander grensoverschrijdend gedrag en worden er workshops georganiseerd over inclusie en diversiteit voor gemeentelijke ambtenaren. Daarnaast legt hij meer verbindingen tussen het stadhuis en de superdiverse stad. 2. De adviesraad Anti-Racisme en Inclusie die per 8 maart 2022 is aangesteld wordt door de stadsmarinier begeleid. 3. Rotterdamse bedrijven met een verleden in koloniale handel en/of slavernij worden benaderd om te bespreken welke rol zij kunnen en willen spelen in het stadsprogramma. 4.

Er wordt een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de wetenschappelijke inclusiviteitsindex (EUR). 5. Er worden stadsgesprekken georganiseerd over de mate waarin de overheid voor en met iedereen werkt: burgemeester, wethouder en politie luisteren naar bewoners en ondernemers 6. Bewustwording van discriminatie en eigen blinde vlekken bij Rotterdammers en organisaties..

4 5

Zie voor meer informatie https://www.rotterdam.nl/nieuws/ari/ Zie: ‘Institutioneel racisme: bewijs en aanpak’.

22

4

Pijler 3: Veiligheid en handhaving

4.1

We verhogen de sociale veiligheid van (kwetsbare) Rotterdammers

4.1.1

Handhaving Veiligheid en gelijkwaardigheid zijn de basisvoorwaarden voor een ontspannen stad waar iedereen zichzelf kan zijn. We houden ons allemaal aan de regels van de (grond)wet en we respecteren normen en waarden. Daar waar mensen de wet overtreden, grijpen we in. De gemeente is alert op concrete signalen en gebeurtenissen in de stad en indien nodig treden we op. In de zomer van 2021 vonden een aantal incidenten plaats gericht tegen de oprichters en het netwerk van de Roze Kameraden. Zowel de sportschool van één van de oprichters werd beklad, als het pand van het COC. De vermoedelijke daders van de bekladding van het pand van het COC zijn onlangs aangehouden. Het onderzoek naar de bekladding van de sportschool loopt nog.

4.1.2

Veiligheid van maatschappelijke en religieuze instellingen Het college vindt het belangrijk dat Rotterdammers hun religie in vrijheid en veiligheid kunnen uitoefenen en veroordeelt intimidatie van en geweld tegen religieuze instellingen en hun bezoekers. Dat geldt óók voor stichtingen die een veilige haven zijn voor de LHBTIQA+ gemeenschap. Hoewel praktisch alle inzet die u leest in deze rapportage is gericht op preventie en het worden van een samenleving die geen voedingsbodem biedt aan intolerantie en haat – soms is dat niet genoeg en gaan mensen over de streep van de veiligheid van de ander. De afgelopen jaren is vanuit het college ingezet op het vergroten van de veiligheid en beveiliging van religieuze instellingen. En bij incidenten zoals de bekladdingen en bedreigingen aan het adres van bijvoorbeeld COC en de Roze Kameraden schalen gemeente en politie direct in. Als het gaat om de beveiliging van religieuze instellingen (o.a. synagogen, moskeeën) wordt reeds gecoördineerd samengewerkt volgens de uitgangspunten van het stelsel bewaken en beveiligen. Daarmee zijn bevoegdheden en verantwoordelijkheden in de besluitvorming en uitvoering helder voor alle betrokken partijen, waaronder gemeente en veiligheidsdiensten.

Naar aanleiding van de aanslag op het Joods Museum in Brussel in 2014 zijn bij verschillende joodse instellingen in Nederland maatregelen genomen om terroristische aanslagen te voorkomen. Het lokaal bevoegd gezag (burgemeester) gaat over de objectbeveiliging. Beveiligingsmaatregelen worden op basis van dreiging en risico genomen. Passend bij de dreigingsscenario’s is in de afgelopen jaren schouw van de locaties aangeboden bij zowel synagogen als moskeeën. Bij de schouw werd door een gespecialiseerd bedrijf een rondgang gemaakt door de locatie, waarbij advies is gegeven over o.a. de bouwkundige, technische en organisatorische veiligheid. Op basis van die inschatting is in de afgelopen jaren een pakket aan (beveiligings)maatregelen aangeboden.

4.1.3

Aanpak Seksuele Straatintimidatie Seksuele Straatintimidatie blijft een hardnekkig probleem in Rotterdam. Nog altijd voelen te veel vrouwen en meisjes en LHBTIQA+ personen zich onveilig op straat. Bij het realiseren van het Jaarplan 2022 Aanpak SSI (coördinatie ligt bij Directie Veilig) is vanuit samenleven een bijdrage geleverd op de pijler preventie. Deze pijler is toegevoegd n.a.v. Rotterdamse onderzoeksresultaten. De focus ligt daarbij op: Maatschappijbrede bewustwording; Mannen en jongens betrekken bij de oplossing; Handelingsperspectief bieden aan omstanders; Een inclusieve (her)inrichting van de openbare ruimte, waarin het veiligheidsgevoel van vrouwen/meisjes en LHBTIQA+ personen is meegenomen.

23

Vanuit Relax, samenleven wordt t.a.v. de pijler preventie een bijdrage geleverd door in 2022 dit onderwerp expliciet(er) te agenderen bij de inzet van een 30-tal dialogen via Dona Daria, waar mannen en vrouwen, jongens en meisjes aan deelnemen. Verder wordt vanuit samenleven zowel inhoudelijk als financieel een bijdrage geleverd aan projecten die het thema raken (zie bij ook verderop bij Veilige Steden). 4.1.4

Veiligheidsalliantie/Veilige wijken Een veilige leefomgeving is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Met name LHBTIQA+-personen, vrouwen en meisjes hebben regelmatig te maken met straatintimidatie of onveilige situaties in de publieke ruimte, het uitgaansleven en het openbaar vervoer. De Rotterdamse Veiligheidsalliantie ‘Natuurlijk Samen’ is in 2017 opgericht om: Het veiligheidsgevoel en de meldingsbereidheid van deze groepen te vergroten; Feedback te geven op nazorg en casussen (met name op buitengewone of moeilijke casuïstiek); Te werken aan een strategisch netwerk, agendering en kennisdeling. De alliantiepartners zijn onder andere The Hang-out 010, Transcafé Rotterdam, COC Rotterdam, Rotterdam Pride, IDEM Rotterdam, politie-eenheid Rotterdam, Stichting OutinRotterdam, RADAR vóór gelijke behandeling tegen discriminatie, Fairspace en de gemeente Rotterdam. De coördinatie van de veiligheidsalliantie ligt bij antidiscriminatiebureau RADAR. Aan het begin van dit jaar heeft de coördinator van de veiligheidsalliantie door middel van gesprekken met een aantal partners het afgelopen jaar geëvalueerd.

Uit deze gesprekken kwam onder andere het volgende naar voren dat de partners nog veel op individuele basis werken en dit eigenlijk graag meer samen zouden doen (bijvoorbeeld op wijkniveau), nadrukkelijker als alliantie naar buiten te treden en vindbaarder te worden en meer te richten op trends en signalen dan individuele casussen. De komende periode gaan de Veiligheidsalliantie met bovenstaande punten aan de slag. Met betrekking tot de wens om ook op wijkniveau aan de slag te gaan met het onderwerp sociale veiligheid heeft Rotterdam zich aangemeld voor deelname aan Veilige Wijken, een pilotproject waar Regenboogsteden en Veilige Steden op wijkniveau aan elkaar worden verbonden. Regenboogsteden en Veilige Steden zijn twee programma’s waarmee het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de ontwikkeling van lokaal beleid stimuleert. Vanuit het Rijk zijn er middelen beschikbaar gesteld. In een volgende voortgangsrapportage informeren wij u verder over het verloop van het Rotterdamse deel van de pilot.

4.1.5

Veilige Steden Veilige Steden is het programma van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, waar we als gemeente Rotterdam gedurende de periode 2019 tot 2023 aan deelnemen. Het doel van dit programma is om de sociale veiligheid van in het bijzonder vrouwen en meisjes en LHBTIQA+ op straat te bevorderen en te vergroten. Daarin worden ook steeds vaker mannen en jongens betrokken. Veilige Steden adviseert gemeenten en heeft zich ontwikkeld tot een netwerkorganisatie waar verschillende gemeenten (onder meer Amsterdam, Utrecht, Dordrecht, Maastricht, Arnhem en Groningen) aan deelnemen. Kennis en ervaringen worden tijdens de bijeenkomsten uitgewisseld. Inmiddels is bekend dat aan de gemeente Rotterdam (wederom) cofinanciering voor 2022 is verleend. Naast deelname aan dit programma (jaarlijks vier netwerkbijeenkomsten waar kennis en ervaringen worden uitgewisseld) heeft dit in Rotterdam tot de volgende projecten geleid: - “We take the lead, Safe Streets” uitgevoerd door Stichting Fairspace en Dona Daria. Het project richt zich op interventieontwikkeling die bewustwording onder jongeren stimuleren en vergroten bij (seksuele) straatintimidatie. Het richt zich niet alleen op daders, maar ook op 24

-

slachtoffers en omstanders. Fairspace heeft, mede op basis van de gesprekken, een toolkit ontwikkeld en daarnaast een handleiding gemaakt voor jongerenwerkers die bijeenkomsten willen organiseren rondom (seksuele) straatintimidatie, er is een podcast gemaakt 6, workshops gegeven, een audiotour opgenomen en er is een foto-expositie van Fleur Mulder geweest in de bibliotheek Rotterdam, locatie Zuidplein. De expositie is enthousiast ontvangen en geeft een mooi beeld van de leefwereld van jongeren op straat. Het project “Ik ben niet wat jij ziet” is in de tweede helft van 2021 van start gegaan. De uitvoering ligt bij Dona Daria. Het doel van dit project is om de veiligheid en het recht op zelfbeschikking van Rotterdamse vrouwen en meisjes (in het bijzonder met een Islamitische achtergrond) te vergroten en de stigmatisering te verkleinen. De resultaten zijn later dit jaar bekend.

4.2

We vergroten de kennis over de mogelijkheden tot het melden van discriminatie.

4.2.1

Campagne ‘Zie het. Zeg het. Meld het.’ Nu communicatie in de buitenruimte weer mogelijk is heeft in aanloop naar de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie (21 maart 2022) de herlancering van de campagne ‘Zie het. Zeg het. Meld het’ plaatsgevonden. Dit keer niet alleen via social media, maar ook door middel van trotters op diverse locaties door heel Rotterdam. Door middel van persoonlijke verhalen van Rotterdammers over discriminatie vragen we mensen om niet weg te kijken, maar zich uit te spreken en samen op te treden tegen discriminatie. We bieden zowel slachtoffers als omstanders handelingsperspectief en benadrukken het belang van melden van discriminatie. Dat laatste kan via de website van RADAR, maar ook via de app Discriminatiemelder. Naast de campagne hebben we samen met Radar vijf animaties gemaakt; elk met een ander thema om meldingsbereidheid te vergroten door promoten van discriminatiemelder app. De animaties zijn al openbaar en zullen de komende tijd nog onder de aandacht gebracht gaan worden. LHBTIQA+: https://youtu.be/i7J5z9l18uo Sport: https://youtu.be/m850F6o24DE Werk: https://youtu.be/rJ9ytkHIVkg Visuele beperking: https://youtu.be/_b5x0JsLEHg Wonen: https://youtu.be/vuISYYB5hY0

4.3

We faciliteren ontmoeting(splekken) en trainingen voor kwetsbare Rotterdammers, gericht op het vergroten van assertiviteit en veerkracht.

4.3.1

Ontmoetingsplekken Met name binnen de LHBTIQA+-gemeenschap bestaat de behoefte aan een plek om gelijkgestemden te ontmoeten. Door subsidies aan onder andere The Hangout010, het COC, het Transkoor010, KLAUW, Queer Rotterdam en de Roze Salon faciliteert de gemeente deze ontmoetingen. Tijdens de pandemie waren de mogelijkheden om elkaar te ontmoeten vaak beperkt tot onlineactiviteiten. Nu de beperkingen zijn losgelaten is het weer mogelijk om elkaar fysiek te ontmoeten. We vernemen dat het aantal bezoekers laat zien dat hier binnen de LHBTIQA+-gemeenschap veel behoefte aan was.

6

Zie www.straatvonk.nl

25

4.3.2

De Roze Sociale Kaart De Rotterdamse Roze Sociale Kaart is een instrument voor zowel LHBTIQA+-personen als voor professionals7. Door middel van deze sociale kaart worden zij wegwijs gemaakt naar plekken waar zij elkaar kunnen ontmoeten en naar organisaties die (professionele) ondersteuning kunnen bieden. De komende periode krijgt dit instrument een uitgebreide update. Out in Rotterdam (voorheen Gay Rotterdam) heeft het beheer van de sociale kaart eind 2021 overgenomen van RADAR. De sociale kaart is een groeidocument waar steeds nieuwe organisaties en initiatieven aan kunnen worden toegevoegd. In het tweede kwartaal van 2022 zal Out in Rotterdam een kennissessie organiseren voor partijen in de stad om aandacht voor de sociale kaart te vragen.

4.3.3

Weerbaarheid Met behulp van trainingen voor kwetsbare Rotterdammers zorgen we ervoor dat zij de tools hebben om weerbaar en assertief met situaties van ongelijkwaardigheid, uitsluiting en discriminatie om te kunnen gaan. Dona Daria voert de aanbestedingsopdracht uit. In 2021 zijn de volgende aantallen bereikt: - Deelname aan de training met het onderwerp vrijheden en zelfbeschikking: 173 volwassenen en 77 jongeren. - Deelname aan de training met het onderwerp gelijke positie M/V en LHBTIQA+: 153 volwassenen en 97 jongeren. - Deelname aan de training met het onderwerp discriminatie/inclusie: 77 volwassenen en 118 jongeren. - De tweejaarlijkse inspiratie events zijn, vanwege de coronamaatregelen qua aantallen ver achtergebleven. Qua samenstelling in relatie tot diversiteit heeft het bereik ook niet het beoogde resultaat opgeleverd. Mensen zijn terughoudend ten tijde van covid-19. Er zijn 3 kleine events gerealiseerd met een bereik van 65 deelnemers. - Er hebben 35 actieve sleutelpersonen van zelforganisaties en informele groepen meegedaan aan het Train-de-Trainer traject. - Het traject coaching on the job Veerkracht en Emancipatie heeft een bereik van 46 deelnemers (in 7 van de 14 gebieden in Rotterdam). - De trainingen zijn deels fysiek en deels digitaal gegeven.

Daarnaast heeft het ingestelde digitale inspiratieplatform Unboxing Rotterdam, dat is bedoeld voor bewoners en andere formele en informele organisaties een bereik in 2021 van 8.759 hits. Hier worden kennis en ervaringen gedeeld en gereageerd of suggesties gedaan op activiteiten van Dona Daria over diversiteit en inclusie.

7

Zie: Rotterdamse Roze Sociale Kaart

26

5

Rotterdamse Aanpak Inburgering

5.1

Start van de nieuwe Wet inburgering 2021 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering (Wi 2021) ingegaan. Met de nieuwe Wet inburgering worden gemeenten verantwoordelijk voor een integraal aanbod op inburgering en krijgen zij de regierol in de uitvoering van het nieuwe stelsel. Het doel van de nieuwe wet is dat iedereen meedoet, het liefst via betaald werk. Dit is waar de inzet van de inburgeraar, de overheden en andere (maatschappelijke) partners op is gericht in het nieuwe stelsel. De regierol van gemeenten over de uitvoering is vastgelegd in de wet. De nieuwe wet kent hoge ambities vergeleken met het vorige inburgeringsstelsel. Participatie wordt gezien als hoofddoel en het vereiste taalniveau wordt verhoogd van A2 naar B1 8. Samenwerking tussen de inburgeraar, de overheden en partners is cruciaal om deze doelen te behalen. Onder vorige inburgeringsstelsels (Wi 2007 en Wi 2013) zijn inburgeraars zelf verantwoordelijk (ook financieel) voor hun inburgeringstraject, waaronder het uitzoeken en inkopen van inburgeringslessen. In de praktijk werkt dit niet. Een grote groep inburgeraars is de dupe geworden van malafide taalaanbieders. Veel inburgeraars hebben hun DUO-lening opgemaakt terwijl hun inburgeringstraject nog lang niet is afgerond. Hierdoor hebben sommigen grote schulden bij DUO opgebouwd. Alle betrokken stakeholders erkennen het falen van het vorige inburgeringsstelsel.

Met de Rotterdamse Aanpak Inburgering, die in november 2021 is aangeboden (21bb14516), geeft de gemeente invulling aan de nieuwe wettelijke taken en de bijbehorende verantwoordelijkheden. U vindt in dit document de complete beschrijving van de visie op en de uitvoering van de wet. Ook bevat deze aanpak de vorige inburgeringstelsels (Wi2007 en Wi2013) want hierin hebben we als gemeente nog steeds een rol omdat inburgeringsraars nog onder deze stelsels vallen. Het hoofddoel van de aanpak is om inburgeraars snel en volwaardig mee te laten doen aan de Rotterdamse samenleving. De aanpak richt zich op inburgeraars, namelijk statushouders en gezinsmigrant en overige migranten: - Een statushouder is iemand die als vluchteling wordt erkend en een asielstatus krijgt. De persoon is dan geen asielzoeker meer en wordt ook wel ‘vergunninghouder’ genoemd. Statushouders hebben een verblijfsvergunning en mogen een opleiding volgen en werken in Nederland. - Een gezinsmigrant is een persoon die van buiten de EU naar Nederland komt, om een huwelijk of partnerschap aan te gaan met een in Nederland gevestigde persoon of tot Nederlander genaturaliseerde partner (de referent). Een ‘overige migrant’ is een geestelijk bedienaar of familielid van kinderen die onder het kinderpardon vallen. Dit zijn geen asielstatushouders en vallen beleidsmatig gezien onder hetzelfde regime als de gezinsmigranten.

De nieuwe Wet geeft gemeenten heel beperkte ruimte om nadere invulling te geven aan de wetgeving. De ruimte die er is, wordt uitgewerkt in beleidsregels. Deze beleidsregels worden nog dit jaar ter besluitvorming aan het college voorgelegd.

5.2

Landelijke ontwikkelingen

5.2.1

Taakstelling huisvesting statushouders De Rijksoverheid bepaalt elk half jaar hoeveel statushouders gemeenten een plaats moeten geven om te wonen. De verdeling over gemeenten hangt af van hoeveel mensen er in een gemeente wonen. Grotere gemeenten moeten meer vergunninghouders woonruimte bieden dan kleinere gemeenten. Voor Rotterdam bedraagt de taakstelling voor 2022: 865. In 2021 was de taakstelling 954. 8

A Basisgebruiker (A1/A2: beginner), B Zelfstandige gebruiker (B1/B2: gevorderd); https://detaalbrigade.nl/taalniveaus/

27

Van de vrijkomende woningen die dit jaar beschikbaar komen kunnen ongeveer 400 woningen toegewezen worden aan statushouders. Uitgaande van een gemiddelde bezetting van gemiddeld 2 personen per woning zouden dan nog ongeveer 60 personen buiten de corporatievoorraad om gehuisvest moeten worden. We proberen dit te organiseren via particuliere verhuurders of via leegstandsbeheer, zoals dat het afgelopen jaar ook is gelukt. 5.2.2

Bottleneck bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) Het servicecentrum Inburgering van DUO handhaaft in opdracht van het Ministerie SZW de inburgeringsplicht, informeert inburgeraars en organiseert het inburgeringsexamen. DUO blijft binnen de nieuwe Inburgeringswet de inburgeringsplicht en de inburgeringstermijn vaststellen. Inburgeraars ontvangen van DUO een kennisgevingsbrief met informatie over hun inburgeringsplicht. Op verzoek van de minister SZW heeft DUO eind januari jl. het proces van vaststellen van de inburgeringsplicht tijdelijk stopgezet. Sinds 1 januari 2022 ontvingen ruim 300 personen in het hele land een brief van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) dat zij inburgeringsplichtig zijn onder de Wet inburgering 2021. Voor een deel van deze mensen was dat ten onrechte. Dit omdat zij vóór 1 januari 2022 een verblijfsvergunning ontvingen en daardoor moeten inburgeren onder de wet uit 2013. DUO heeft het proces sinds 1 maart jl. weer hervat voor de doelgroep gezinsmigranten en vanaf 25 maart jl. is het proces hervat voor de doelgroep statushouders. Het proces voor de statushouders ging vanaf januari gedeeltelijk door in verband met de huisvesting en begeleiding zonder de kennis of inburgeraar onder de oude of nieuwe wet valt.

Voor de groep die onder de nieuwe wet valt moeten we bijvoorbeeld alsnog de leerbaarheidstoets afnemen want dit is een onderdeel binnen de nieuwe wet. Inmiddels zijn er in Rotterdam tot nu 167 gezinsmigranten gemeld en 75 asielstatushouders via DUO die onder de nieuwe wet vallen. Van de 75 statushouders is een groot deel nog niet gehuisvest in Rotterdam, maar wel vast via DUO aangemeld. Momenteel zijn er 20 statushouders in begeleiding binnen de gemeente Rotterdam die onder de nieuwe wet vallen. Verder zijn we met DUO in gesprek want de aanmeldingen vanuit DUO roepen bij de medewerkers in de uitvoering vaak vragen op over waarom een inburgeraar bijvoorbeeld onder de nieuwe wet valt en juist niet onder de vorige, of vice versa. Voor een goede dienstverlening is het noodzakelijk om de informatie te kunnen onderbouwen aan de inburgeraar als er vragen over worden gesteld. Er wordt binnenkort een informatiesessie georganiseerd met DUO en de gemeente.

5.2.3

Financiering en start van de Onderwijsroute In vorige voortgangsrapportage (21bb14515) bent u geïnformeerd over de financiële knelpunten rondom de onderwijsroute en het uitblijven van inschrijving op de aanbesteding van de onderwijsroute MBO. Ondertussen is de trajectprijs voor de onderwijsroute verhoogd op basis van het AEF (Andersson Elffers Felix) onderzoek naar de kosten van de onderwijsroute. De ministeries SZW en OCW hebben toegezegd voor extra middelen voor het cohort 2022. Voor structurele extra financiële middelen hebben de ministeries aangegeven hierover in het voorjaar duidelijkheid te geven.

5.2.4

Jongeren 18-/18+ Voor jongeren die op of na 1 januari 2022 18 jaar geworden zijn of worden, is de Wi2021 van toepassing. Aan schoolgaande jongeren die niet vrijstellend onderwijs volgen (VMBO/ISK kader/basis, Entree onderwijs en Praktijkonderwijs) wordt de inburgeringsplicht daadwerkelijk direct opgelegd. Jongeren die wel vrijstellend onderwijs volgen: MBO (2,3,4), HBO of WO, krijgen een tijdelijke vrijstelling. Deze wordt omgezet naar een definitieve vrijstelling wanneer de jongere zijn diploma haalt. Ons uitgangspunt is om alle schoolgaande jongeren met een inburgeringsplicht in elk geval dit 28

schooljaar te laten afmaken op hun huidige school en bij voorkeur ook een diploma te laten halen, ook als hier meer tijd voor nodig is. Daar waar een vervolg naar vrijstellend onderwijs mogelijk en haalbaar is, zal dit gestimuleerd worden. Met jongeren voor wie vrijstellend onderwijs, bijvoorbeeld vanwege leerbaarheid, (nog) niet haalbaar is, zal de best mogelijk route gezocht worden om in te burgeren. Dit vraagt maatwerk. Waar mogelijk wordt de school waar de jongere regulier onderwijs volgt betrokken.

5.3

Lokale ontwikkelingen

5.3.1

Aanbesteding Onderwijsroute Met betrekking tot de aanbesteding van de onderwijsroute MBO kunnen we aangeven dat het ROC Albeda deze gaat uitvoeren. De ROC’s, in het bijzonder Albeda, verzorgen al geruime tijd taalschakelonderwijs dat vergelijkbaar is met de onderwijsroute, en hebben de nodige ervaring en expertise met het voorbereiden van (anderstalige) jongeren op deelname aan regulier onderwijs en doorstroom naar vervolgonderwijs. Daarnaast gaven de ROC’s aan heel snel te kunnen starten door bestaande groepen met deelnemers aan taalschakelonderwijs te mengen met deelnemers aan de onderwijsroute. Besloten is om niet opnieuw een aanbesteding te starten maar op basis van “dwingende spoed” direct in onderhandeling te gaan met beide ROC’s. De onderwijsroute naar HBO/WO heeft enige vertraging opgelopen. De opdracht voor deze route is in oktober 2021 gegund aan de Erasmus Universiteit. Deze gunning heeft nog niet geleid tot een contract met Erasmus. Na gunning heeft Erasmus aangegeven onoverbrugbare knelpunten te zien, gerelateerd aan wet- en regelgeving en de opdracht om die reden niet kunnen uitvoeren. Met Erasmus hebben we inmiddels een aantal constructieve gesprekken gevoerd. Erasmus heeft de intentie uitgesproken de onderwijsroute HBO/WO alsnog conform eisen van de wet te willen uitvoeren maar kan dit pas vanaf het nieuwe academisch jaar 2022/2023.

Met Erasmus voeren we nog het gesprek over een overbruggingstraject voor inburgeraars die al op korte termijn zouden kunnen en willen starten met de onderwijsroute naar HBO/WO.

5.3.2

Samenwerking contractpartners Inmiddels zijn alle leerroutes en de andere trajecten van de Nieuwe Wet Inburgering definitief gegund. Vanuit het contractmanagement vinden er regelmatig gesprekken met de contractpartners (totaal 9 aanbieders) plaats om de voortgang te bewaken. Ook worden er diverse informatiebijeenkomsten met de contractpartners georganiseerd om kennis, informatie en ervaring met elkaar te delen. Doordat DUO hun proces van vaststellen van de inburgeringsplicht tijdelijk had stopgezet, heeft dit ook gevolgen voor de contractpartners omdat onduidelijk was onder welke wet een inburgeraar inburgeringsplichtig is. Wel konden de reguliere processen en programma’s gewoon doorgaan, zoals maatschappelijke begeleiding van statushouders en gezinsmigranten en de Rotterdamse Taalstart (RTS). Dit zijn programma’s die we ook al hebben uitgevoerd binnen de oude aanpak.

5.3.3

Kwaliteitsconvenant Taal en Inburgering Gezins- en overige migranten blijven, ook in de nieuwe wet, wel zelf verantwoordelijk voor hun inburgeringstraject. Met dit gegeven heeft de gemeente samen met de regiogemeenten in november 2020 het Kwaliteitsconvenant Taal en Inburgering gesloten met taalaanbieders, die inburgeringsprogramma’s aanbieden aan gezinsmigranten. Met o.a. als doel de gezinsmigrant centraal te stellen en kwalitatief goed lesaanbod door taalaanbieders stimuleren. Maar dit convenant geldt ook voor statushouders die nog onder de vorige wetten vallen waar de gemeente voor hen geen inburgeringstraject kan inkopen. De kwaliteitsafspraken die zijn gemaakt met convenantpartners blijven van kracht na de invoering van de Wet inburgering 2021. Inburgeraars die geen verplichte

29

leerroute (in de nieuwe wet spreken we van leerroute) volgen, wordt geadviseerd om hun inburgeringstrajecten bij een van de convenantpartners in te kopen. 5.3.4

Aanpak Onvoltooide Inburgering Het doel van de aanpak onvoltooide inburgering is om het aantal onvoltooide inburgeraars in Rotterdam te minimaliseren. Onvoltooide inburgeraars zijn inburgeraars die vóór 2013 inburgeringsplichtig werden, maar hun inburgering om uiteenlopende redenen nog niet hebben afgerond. Zij vallen onder de wet Inburgering uit 2007, waarin de gemeente verantwoordelijk was voor inburgeringsaanbod en handhaving. Het huidige college heeft gekozen om hierin te investeren en de volgende aanpak is hieruit voortgekomen: het in beeld brengen, bereiken en vervolgens helpen inburgeren van onvoltooide inburgeraars door hen inburgeringsvoorzieningen aan te bieden, vrij te stellen of ontheffen van hun inburgeringsplicht. Na uitvoerig onderzoek heeft de gemeente een beeld van het aantal onvoltooide inburgeraars dat op korte termijn kan inburgeren door inzet van inburgeringsvoorzieningen. Deze inburgeringsvoorzieningen worden gericht ingekocht bij zes taalaanbieders die zijn aangesloten bij het Rotterdamse Kwaliteitsconvenant Taal en Inburgering. Het resultaat is dat meer mensen die uit het stelsel van Wi2007 zijn ingeburgerd en beter de taal beheersen, hierdoor zich beter redden in de maatschappij en betere kansen hebben op het vinden van werk.

5.3.5

Communicatie Het is belangrijk dat statushouders en gezinsmigranten weten wat de veranderde Wet voor hen betekent, waar zij terecht kunnen, wat er van hen verwacht wordt en welke ondersteuning zij kunnen krijgen; of ze nu in een overgang zitten of volledig onder de nieuwe Wet vallen. - Op Rotterdam.nl/inburgering010 informeren we statushouders en gezinsmigranten over wat zij als inburgeraar voor hun inburgering moeten doen. - Voor inburgeraars die in de gemeente Rotterdam worden gehuisvest zijn twee welkomstfilmpjes gemaakt voor doelgroep statushouders. Zodra deze klaar zijn, worden deze op de website geplaatst. - Er is een routekaart waarin statushouders en gezinsmigranten kunnen zien hoe hun route loopt. Met een checklist kunnen ze bijhouden waar zij zich in hun route bevinden en houden zij overzicht over wat er heeft plaatsgevonden en wat er nog volgt. Zo behoudt men de oriëntatie, overzicht en grip op de eigen situatie. - Daarnaast werkt gemeente Rotterdam samen met de andere G4 steden aan het ontwikkelen van een app voor inburgeraars. Met de app kunnen inburgeraars niet allen inzien waar zij in hun inburgeringsproces staan (routekaart), maar ook welke afspraken zij hebben staan. Wanneer de app gereed is, is nog onbekend.

30

6

Financiën Vanuit ‘Relax’ zet het college €3,4 miljoen in op het bevorderen van de acceptatie van diversiteit in Rotterdam. Met ‘RTR’ is daar in 2021 eenmalig €1,2 miljoen aan toegevoegd voor racismebestrijding. Deze €4,6 miljoen is als volgt opgebouwd. Alle bedragen zijn afgerond.

6.1

Budget Samenleven Budget Samenleven Structureel Coalitieakkoord 2019-2022 Continuering van Rotterdam Tegen Racisme (incidenteel) Totaal Uitgaven Aanbestedingen (o.a. onderwijs, trainingen, dialogen, kenniscentrum, antidiscriminatievoorziening) Subsidies voor maatschappelijke initiatieven Projecten (woningmarkt, arbeidsmarkt, horeca, stadsmarinier, adviesraad, inclusiviteitsindex EUR, etc) Inclusief werkgeverschap (HR) Totaal

6.2

Mln. € 2,7 € 0,7 € 1,2 € 4,6 € 1,8 € 1,2 € 1,1 € 0,5 € 4,6

Budget Integratie Budget Integratie Rijksmiddelen voor inkoop inburgeringstrajecten Rijksmiddelen voor uitvoering Wet inburgering Coalitieakkoord 2019-2022 (o.a. Rotterdamse Taalstart en begeleiding gezinsmigr.) Intensieve begeleiding en trajecten W&I en Jongerenloket Onttrekking reserves Asielakkoord 2015 en bestemmingsreserves (nieuwe wet) Totaal Uitgaven Inkoop inburgeringstrajecten Uitvoering Wet inburgering Intensieve begeleiding en trajecten W&I en Jongerenloket Projecten (R’damse Taalstart, begeleiding gezinsmigranten, evaluatie, etc). Subsidies voor maatschappelijke initiatieven Totaal

Mln. € 4,2 € 3,2 € 1,4 € 2,0 € 0,8 € 11,6 € 4,2 € 3,2 € 2,0 €1,8 € 0,8 € 11,6

Voor integratie volgt hieronder een toelichting, omdat dit budget door de nieuwe Wet inburgering anders is opgebouwd dan in eerdere jaren. Inmiddels zijn de Rijksmiddelen die we voor de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering krijgen bekend met uitzondering van de extra structurele middelen voor de Onderwijsroute. Het gaat om de volgende Rijksmiddelen: - Budget voor inburgeringstrajecten: Per inburgeringstraject is een vast budget beschikbaar van €12.712 per statushouder en €589 per gezinsmigrant. We rekenen voor 2022 met €4,2 miljoen. Voor Omdat aan de besteding van inburgeringstrajecten voorwaarden zijn verbonden, wordt hiervoor een specifieke uitkering (SPUK) door het Rijk uitgekeerd. Het inburgeringsbudget mag worden besteed aan trajecten die direct bijdragen aan de inburgeringsplicht. Het gaat

31

-

-

daarbij in elk geval om de kosten van de invulling van de leerroutes, maatschappelijke begeleiding, het PVT, de MAP en de inzet van tolken. De SPUK-middelen worden achteraf gecorrigeerd aan de hand van exacte aantallen statushouders of gezinsmigranten. Gemeentelijke uitvoeringskosten: Voor uitvoerende en ondersteunende taken ontvangt gemeente Rotterdam met ingang van januari 2022 eerst €3,2 miljoen en vanaf 2023 €3,6 miljoen per jaar. Deze middelen worden jaarlijks via het gemeentefonds toegekend. Leerbaarheidstoets: Voor de uitvoering van de leerbaarheidstoets is landelijk voor 2022 €6,5 miljoen euro beschikbaar gesteld en voor 2023 en verder €5,5 miljoen euro. Einde Lening Inburgeringsplichtigen (ELIP-groep): de vroegtijdige inzet op inburgeraars die bijna hun lening verbruikt hebben maar nog niet klaar zijn voor het inburgeringsexamen, wordt door de Rijksoverheid mede gefinancierd. Deze worden in 2022 aan de begroting toegevoegd en kunnen worden afgestreept tegen de kosten die we daarvoor maken.

32