[22bb003296] Bijlage behorende bij 22bb3295 - brief aan Raad van State inzake positie gemeenteraad en college inzake voortgang procedure bp. Feyenoord City

Voor een bestemmingsplan geldt een globale proceduretermijn van 2½ jaar te destilleren vanaf het formuleren van de stedenbouwkundige randvoorwaarden en het starten met benodigde (milieu)onderzoeken tot en met de vaststelling van het bestemmingsplan door de Rotterdamse gemeenteraad. Hierna volgt de mogelijkheid van beroep en hoger beroep bij de Raad van State. Een (ontwerp-)besluit op de aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen (en de activiteit milieu) voor de renovatie van De Kuip kan worden genomen nadat het bestemmingsplan – na vaststelling door de gemeenteraad – in werking is getreden. Per 1 januari 2023 zal, naar het zich nu laat aanzien, de Omgevingswet in werking treden. Dit brengt een met de huidige wetgeving vergelijkbare ruimtelijke ‘omgevingsplan’ procedure met zich mee. Omdat landelijk het een en ander juridisch nog niet zal zijn uitgekristalliseerd is het een veilige aanname rekening te houden met drie maanden extra proceduretijd.

59

Bijlage B – Gemeentelijke analyse gebiedsontwikkeling en mobiliteit Inleiding In deze bijlage wordt verslag gedaan van de verkenningen van de elementen buiten het stadion zelf die impact hebben op het functioneren van het stadion en de haalbaarheid van het betreffende alternatief. De feitelijke noties die voor de drie alternatieven zijn gevonden worden hier weergegeven. De aspecten die in deze bijlage terugkomen zijn gebaseerd op de door Feyenoord geformuleerde criteria, zodat de inhoud van deze bijlage gemakkelijk te relateren is aan de rapportage van de optievergelijking. Onderstaand de bekeken criteria. Kwalitatieve criteria 1. Mogelijkheden gebiedsontwikkeling en daaraan gekoppeld: a. Bijdrage aan mobiliteitsoplossingen; b. Duurzaam stadion/ gebiedsontwikkeling; c. Maatschappelijke meerwaarde. 2. Bezoekers van wedstrijden en evenementen optimaal faciliteren a. Bereikbaarheid voor alle modaliteiten; b. Parkeren. 3. Veiligheid 4. Top horecalocatie (te beoordelen door Feyenoord in het licht van mogelijke gebiedsontwikkeling) Overige criteria 5. Passend in ruimtelijke ordening: de procedure ‘an sich’ is in de optievergelijking meegenomen. In deze bijlage benoemen we de procesrisico’s die vanuit de verkenningen naar de alternatieven naar voren zijn gekomen. Kwantitatieve criteria 6.

Verwachte stichtingskosten: impact van mobiliteit en veiligheid die niet in gebiedsontwikkeling en bijbehorende grondexploitatie in te passen is.

De alternatieven en de aspecten behorend bij de criteria zijn per alternatief beschreven, aangezien dit de leesbaarheid en begrijpelijkheid ten goede komt gezien de samenhang van deze aspecten. Geconstateerd is dat de drie alternatieven niet in dezelfde mate zijn uitgewerkt. Voor alle drie de alternatieven is een workshop gehouden met exact dezelfde opzet en vraagstelling. Hieronder is een korte beschrijving per variant te vinden, alsmede het proces om tot bijgaande beschrijvingen te komen. Vervolgens worden de uitgangspunten bij het bekijken van de alternatieven beschreven en vervolgens de alternatieven verder beschreven op de genoemde aspecten. FFC Het ontwerp van FFC is een renovatieontwerp uit 2014. In samenwerking met architecten en Siemens heeft BAM een verbeterde versie van de huidige Kuip voorgesteld. Om het stadion heen is ruimte voor de realisatie van woningen en commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Dit is echter zeer beperkt uitgewerkt, met alleen enkele beelden en geen verdere uitwerking. Destijds is gekozen voor een project met alleen stadion en geen gebiedsontwikkeling. Er is geen uitgewerkte mobiliteitsstrategie en de bereikbaarheid was destijds vrijwel geheel geënt op het toevoegen van parkeerplaatsen. Het stadion biedt na de renovatie plek aan 64.000 supporters.

Er is in de workshop gebruik gemaakt van de kennis van betrokkenen die destijds betrokken waren bij de planvorming. Tevens zijn de destijds geproduceerde producten bekeken. Er zijn geen verdere verdiepingen of iteraties geweest, aangezien er geen eigenaar van de plannen is met wie dit vormgegeven kan worden. Wel is met eigen kennis van het gebied een slag naar het organiseren van mobiliteit gedaan.

DMK “De Moderne Kuip” is een ook een renova-

60

tievariant, die voortborduurt op het eerdere ‘Red De Kuip-plan'. Dit ontwerp biedt ruimte aan 63.000 bezoekers. Het DMKplan gaat uit van een gebiedsontwikkeling rond het gemoderniseerde en uitgebreide stadion. In dit proces heeft DMK op basis van de kennis van het gebied (en de randvoorwaarden die volgen uit gedane onderzoeken) vanuit de gemeente het plan verder geïtereerd, waarbij ook faciliteiten voor mobiliteit zijn meegenomen. Hiertoe zijn meerdere sessies met DMK georganiseerd. In deze bijlage wordt het eindproduct van DMK op basis van deze sessies en iteratieslagen beschouwd en niet het product uit 2020 en de gemaakte tussenstappen.

water: gelijke uitgangspunten voor de alternatieven, behoudens verschillen in de positionering ten opzichte van tramhaltes voor lijn 20 en 25 Autoparkeren: 2.520 parkeerplaatsen conform parkeernorm Fietsparkeren: 5.000-7.000 fietsparkeerplaatsen, verdeeld over aanrijdroutes Busparkeren: 200 plaatsen Bij het beschouwen is uitgegaan van de situatie zonder oeververbinding, maar wel in de verschillende profielen (Burgerhoutstraat, Coen Moulijnweg en Olympiaweg) rekening is gehouden met de impact/inpassing van een oeververbinding en HOV tussen Zuidplein en Kralingse Zoom. Programma:

Nieuwbouw aan de Maas Nieuwbouw aan de Maas is een samenwerking van OMA, LOLA, Gemeente Rotterdam, Feyenoord en Stadion Feyenoord. Het nieuwe stadion van Feyenoord is een multifunctioneel gebouw dat plaats biedt aan 63.000 bezoekers. De open omloop fungeert het hele jaar door als publiek plein met in de plint conferentieruimten en horecagelegenheden. Het nieuwe stadion is onderdeel van de gebiedsontwikkeling Feyenoord City. De beschrijving is tot stand gekomen op basis van de sessie, zoals die ook is gehouden voor de andere alternatieven en de beschikbare documenten zoals het masterplan, bestemmingsplan en mobiliteitsplan. Uitgangspunten Mobiliteit Op basis van de verkeersonderzoeken als onderbouwing voor het bestemmingsplan is bepaald wat er nodig is om een stadion van 63.000 toeschouwers bereikbaar te krijgen. Richtlijn hiervoor is het mobiliteitsplan Feyenoord City en het conceptmobiliteitsplan dat in de maak was gedurende periode van het FFC-plan, maar dat vanwege het stilleggen van het project destijds niet in het plan is geïmplementeerd. De volgende uitgangspunten zijn geformuleerd.

Het programma van het bestemmingsplan Feyenoord City is uitgangspunt. Dit programma is onderbouwd vanuit de behoefte en past binnen het provinciaal beleid. Voor DMK is het programma voor de Stadiondriehoek uit het bestemmingsplan aangehouden. Dit komt voor de programma’s buiten het stadion ook ongeveer overeen met de metrages zoals deze komen uit de eigen stedenbouwkundige verkenning voor DMK. Bij de positionering is tevens rekening gehouden met de milieubeperkingen zoals deze uit de milieuonderzoeken voor het gebied naar voren zijn gekomen. Veiligheid Dit betreft de crowd control rond het stadion. Hierbij betreft het met name ruimte voor evacuatie bij calamiteiten en voldoende ruimte voor hulpdiensten. Tweede belangrijke punt betreft de uitsupporters waarvoor voldoende (dertig) busparkeerplaatsen dienen te zijn en een afgescheiden route van de busparkeerplaatsen naar het uitvak. De beschouwing van de toegangscontroles en veiligheidssystemen in het stadion worden hier niet beschouwd. Consultatie van de hulpdiensten heeft gezien de korte doorlooptijd niet plaatsgevonden.

Maximale inzet op trein, tram en OV-

61

Maatschappelijke meerwaarde Voor de gebiedsontwikkeling is op basis van de MKBA gekeken naar de volgende zaken. Dit is exclusief werkgelegenheid in het stadion. Er hebben geen uitgebreide berekeningen plaatsgevonden, maar op basis van programma is een vergelijking gemaakt. a. Werkgelegenheid en leerwerkplaatsen; b. Feyenoord brengt kennisinstellingen, publieke en private partijen op het snijvlak van sport, voeding en gezondheid samen in een Sport & Lifestyle Lab; c. De publieke ruimte in Rotterdam-Zuid wordt zo ingericht dat het uitnodigt om te recreëren en bewegen (Public Sport Space); d. Aantal woningen; e. Groen. Financiële beschouwing In deze beschrijving is onderzocht of alle kosten die verband houden met investeringen buiten het stadion ook gedekt zijn. Daarbij is vooral gekeken of de grondexploitatie van de gebiedsontwikkeling sluitend is. Bij een positieve grondexploitatie zijn mobiliteitsmaatregelen en eventuele verwervingen erin ondergebracht. De overige mobiliteitsmaatregelen en verwervingen die niet in te passen zijn in de grondexploitatie zouden bij de stichtingskosten van het stadion gevoegd moeten worden of vormen een vraag aan de gemeente. FFC Korte beschrijving plan Het FFC-plan kent geen gebiedsontwikkeling.

Gezien het dak in dit alternatief (volgens de informatie een licht akoestisch vast dak en een membraandak), is woningontwikkeling in de Stadiondriehoek niet waarschijnlijk vanwege de geluidsbelasting tijdens evenementen en voetbalwedstrijden. Het betekent dat dove gevels met bijkomende kosten gerealiseerd zouden moeten worden, waardoor er geen financieel haalbare gebiedsontwikkeling resteert. Dit houdt in dat de huidige bedrijfspanden in de stadiondriehoek gehandhaafd zullen worden. Wel zal waarschijnlijk

het gebouw Plan Office verworven moeten worden in deze plannen. Deze verwerving zal financieel onderdeel van de stichtingskosten van het stadion moeten zijn. Het parkeren langs de Olympiaweg en in de Stadiondriehoek zal ingevuld worden met de mobiliteitsfunctionaliteiten ten behoeve van het stadion. Het stadion blijft daarmee gepositioneerd in eenzelfde soort omgeving als in de huidige situatie, waarmee de potentie voor horeca en andere voorzieningen beperkt is. Bijdrage aan mobiliteitsoplossingen Aangezien er geen gebiedsontwikkeling is, draagt de gebiedsontwikkeling ook niet bij aan de mobiliteitsoplossingen. De mobiliteitsoplossingen dienen dus in de stichtingskosten voor het stadion te worden opgenomen Duurzaam stadion/gebiedsontwikkeling Voor het gebouw zijn duurzaamheidsmaatregelen opgenomen; er zijn geen zonnepanelen en er is geen uitwisseling van warmte/koude met de omgeving. Gezien de dakconstructie en het gebrek aan gebiedsontwikkeling zijn deze aspecten ook niet later alsnog in te brengen. Op gebiedsniveau heeft het plan daarmee geen of zeer beperkte waarde waar het gaat om duurzaamheid. Maatschappelijke meerwaarde In het plan van FFC is geen gebiedsontwikkeling meegenomen; het betreft enkel een renovatieplan voor het stadion.

Hierdoor faciliteert dit plan geen extra arbeidsplekken, wordt er geen bijdrage geleverd aan niet-voetbalactiviteiten en is er in het ontwerp geen ruimte voor leerruimtes. Extra woningen en toevoeging van groen zijn met dit plan ook niet aan de orde.

62

Bezoekers van wedstrijden evenementen optimaal faciliteren

en

Bereikbaarheid voor alle modaliteiten Ten tijde van het FFC-plan is vol ingezet op het realiseren van parkeervoorzieningen. Deze waren grotendeels geprojecteerd op de Sportcampus, waar inmiddels ontwikkeling heeft plaatsgevonden en dus niet meer beschikbaar is. Er heeft geen uitgebreide inventarisatie van een passende mobiliteitsoplossing plaatsgevonden. Voor de trein en het vervoer over water zijn de faciliteiten aanwezig. Deze worden aangepast en uitgebreid binnen het huidig gemeentelijk mobiliteitsprogramma. Vanwege de uitgang van het station direct op de Olympiaweg zal net als nu de Olympiaweg-noord afgesloten zijn. Het stadion is ook met de bus en de tram goed te bereiken. Op de Coen Moulijnweg is een bushalte en aan de Stadionweg bevindt zich een tramhalte. Bij een groter stadion is aanpassing van de halte op de Stadionweg en extra gebruik van de Noorderhelling en/of het Breeplein noodzakelijk (met bijbehorende aanpassingen). De looproute vanaf het Breeplein is niet ideaal, waarmee het gebruik van lijnen 20 en 25 waarschijnlijk niet optimaal zal zijn. Dit kan gecompenseerd worden met extra fiets- en scootergebruik, een trend die in de huidige situatie al zichtbaar is. Wanneer je als bezoeker met de fiets komt, is het stadion van alle zijdes goed te bereiken. Langs vrijwel elke weg ligt een fietspad.

Wel zullen fietsvoorzieningen in de Stadiondriehoek gerealiseerd dienen te worden. Uitgaande van het kunnen benutten van de ruimte onder het Varkenoordse viaduct voor 1.500 plaatsen, zijn er nog circa 3.500 tot 4.500 plaatsen nodig. Deze zullen langs de Olympiaweg en in de Stadiondriehoek (P2, 3 en 4) gevonden moeten worden. Voor het bereiken van (of wegrijden bij) deze stallingen dienen de andere verkeerstromen gekruist te worden. In het FFC-plan zijn geen voorzieningen voor busparkeren opgenomen. Vooralsnog is ervan uitgegaan dat gebruik gemaakt

wordt van de busparkeerplaatsen op de Olympiaweg, de voorziene busparkeerplaatsen op de Collosseumweg (de kosten hiervan dienen opgenomen te worden) en verder extra busparkeerplaatsen in de omgeving en de Stadiondriehoek. Vooralsnog is het busparkeren in dit alternatief niet opgelost. Hiermee is het onwaarschijnlijk dat een stadion van 63.000 bezoekers ontsloten kan worden. Vanwege de drukte en de vele elkaar kruisende stromen (auto, fiets, voetganger, trams) is het de vraag of de infrastructuur rond het gebied goed kan functioneren. Hiertoe dient een nadere verdieping plaats te vinden. Alle modaliteiten zijn in de Stadiondriehoek als het ware zo op elkaar geplaatst en er is relatief beperkt sprake van ontvlechting dat door specialisten de kans groot wordt geacht dat dit in dit alternatief uiteindelijk niet oplosbaar wordt geacht. Parkeren Rondom het stadion zijn er parkeerterreinen (Veranda Garage, P+R Noorderhelling en parkeren in de Stadiondriehoek; P5C zal ontwikkeld worden) waar vooraf een parkeerkaart voor kan worden gekocht. Al deze parkeerterreinen zijn op loopafstand van het stadion. In totaal zijn er 2.300 parkeerplaatsen beschikbaar, als met het huidige aantal in de Stadiondriehoek wordt gerekend.

Een deel van deze parkeerplaatsen zal echter opgeheven moeten worden voor benodigde faciliteiten behorend bij een uitgebreid stadion (loopruimte, routes voor veiligheidsdiensten, fietsparkeren en busparkeren). Een extra parkeerdek van minimaal 400 plaatsen zal in de Stadiondriehoek gerealiseerd dienen te worden. Het is de vraag of dit de gewenste kwaliteit en sociale veiligheid voor de bezoekers in het hogere segment oplevert. Veiligheid Aandachtspunt vormt de bereikbaarheid van de hulpdiensten, zowel van het gebouw (gezien de bij bereikbaarheid beschreven beperkingen) als in het gebouw waar rondrijden van hulpdiensten niet of

63

minder mogelijk lijkt door dichtbouwen van huidige open ruimtes (bijvoorbeeld waar deze nu tussen Maasgebouw en tribunes aanwezig is). Vanwege gebrek aan scheiding tussen supporters en hulpdiensten is onduidelijk of er voldoende ruimte is bij uitbreiding van het aantal bezoekers. Dit behoeft nadere uitwerking met de hulpdiensten, maar vormt een procesrisico. Uit te zoeken is of er vanuit externe veiligheid zoals de toxische wolk vanaf het spoor extra eisen worden gesteld bij uitbreiding van het stadion die tot extra maatregelen leiden. Onduidelijk is op welke wijze de uitsupporters worden gefaciliteerd. Uit de tussentijdse verkenningen van DMK blijkt dat dit op de Olympiaweg met de toename van de aantallen niet goed te regelen is. De vraag is of het lukt op het stadionterrein voorzieningen te treffen, maar dit heeft een grote ruimte impact binnen de stadionhekken. Ruimtelijke ordening Het FFC-plan heeft nog een behoorlijk aantal niet-uitgewerkte punten die een reëel procesrisico opleveren. Hiermee is het onzeker of tot een bestemmingsplan of omgevingsvergunning gekomen kan worden. Als eerste betreft dit de bereikbaarheid en doorstroming bij evenementen. Er zijn veel punten waar fietsers, voetgangers, auto’s en trams bij elkaar komen en de vraag is of dit ruimtelijk verholpen kan worden. Extra aandachtspunt hierbij is dat het busparkeren voor thuissupporters niet is opgelost.

Hiermee is er waarschijnlijk onvoldoende capaciteit in het mobiliteitssysteem om überhaupt een stadion met 63.000 mensen te ontsluiten. Vanuit veiligheidsperspectief is met name het oplossen van de uitsupporters een precair punt. Ook is onduidelijk of er voldoende ruimte in en rond het stadion resteert voor de hulpdiensten gezien het deels bebouwen van de huidige open ruimtes direct rond het stadion.

Relatie met stichtingskosten Aangezien er geen gebiedsontwikkeling is, zullen alle kosten ten aanzien van bereikbaarheid onderdeel moeten zijn van de stichtingskosten van het stadion of gemeentelijke investeringen zijn. Vooralsnog is aangenomen dat aanpassingen aan station en omliggende tramhaltes binnen het gemeentelijk mobiliteitsprogramma ingepast zouden moeten worden. Hierop heeft geen verificatie plaatsgevonden. Voor de stichtingskosten van het stadion (of als extra vraag aan de gemeente) resteren dan de volgende kostenposten: 1. Verwerving gebouw Plan Office; 2. Parkeerdek ten behoeve van het inpassen van honderd bussen en de compensatieparkeerplaatsen die door het inpassen van fietsparkeren en busparkeren verdwijnen; 3. Fietsenstallingen: a. onder het Varkenoordse viaduct; b. overig fietsparkeren: minimaal 3.500 plaatsen; kosten gebaseerd op beperkte kwaliteit van de inpassing (niet gebouwd); dit betekent ten koste van veel parkeerplaatsen. Gebouwde voorziening is efficiënter, maar duurder; dat dient in eventuele uitwerking geoptimaliseerd te worden. 4. Busparkeren aan de Olympiaweg-zuid en Collosseumweg. Opgeteld loopt dit op tot € 30 à 40 miljoen extra kosten. Hierbij hoort wel de opmerking dat het busparkeren voor uit- en thuissupporters nog niet is opgelost en dat ook aan de omliggende wegen/kruisingen aanpassingen nodig zijn die niet in de kosten zijn opgenomen.

In hoofdrapport opnemen hoe hiermee bij stichtingskosten is omgegaan

64

DMK Korte beschrijving plan Het plan van DMK is in enkele rondes doorontwikkeld, leidend tot een plan met een aantal ingrediënten. 1. Vernieuwd stadion met flowspace (zachte en groene uitstraling er omheen); 2. Gebiedsontwikkeling in de rest van Stadiondriehoek; 3. Sportmobilityhub ten zuiden van de Coen Moulijnweg; 4. Ruimte onder het Coen Moulijnweg viaduct; 5. De Coen Moulijnweg (herprofilering en aansluiting op Sportmobilityhub en stadion); 6. Overige mobiliteitsvoorzieningen.

Het plan bevat tevens een doorkijk met een brede allee/voetgangerszone naar de rivier en herstructurering van de Veranda. In overleg met DMK is ervoor gekozen deze herstructurering niet op deze wijze in de beoordeling mee te nemen gezien de verwachte negatieve financiële uitwerking van deze ontwikkeling met een dergelijke brede allee. Het plan kent een stappenplan, waarbij eerst de Sportmobilityhub wordt gerealiseerd, vervolgens op het parkeerterrein de bouwplaats voor de renovatie van het stadion wordt ingericht en daarna de gebiedsontwikkeling gefaseerd wordt gerealiseerd. Het stadion kent 63.000 plaatsen met een aparte voorziening voor de uitsupporters. De ruimte eromheen wordt vriendelijker

en groener ingericht dan in de huidige situatie met ook ruimte voor het ‘Rondje Stadionpark'. Vanaf het stadion is er een oplopend maaiveld naar de dijk om deze route comfortabel te maken (ook voor mindervaliden) en een extra aanrijdmogelijkheid voor hulpdiensten te creëren. Op de (uitgebreide) dijk worden de woningen ontsloten en komt een fietspad te liggen. Aandachtspunten in de uitwerking zijn het stijgingspercentage van het oplopende maaiveld en de ontsluiting van de oostelijke delen van de gebiedsontwikkeling vanaf de Olympiaweg. Deze zal waarschijnlijk, gezien de vele voetgangers, fietsers, bussen en benodigde ruimte voor de hulpdiensten, afgesloten dienen te zijn tijdens wedstrijden en evenementen. Het vernieuwde stadion ligt in een betere omgeving dan nu. Dit biedt mogelijkheden voor dagelijks gebruik, waarbij de uitwerking van de randen aan stadionzijde en van de gebiedsontwikkeling rond de flowspace uitwerking behoeven om te zorgen dat er daadwerkelijk sprake is van een prettige omgeving. In het stadion is een ICT/datacampus opgenomen. De gebiedsontwikkeling is vormgegeven als een doortrekking van de Laan op Zuid. Het opgenomen programma komt qua vierkante meters ongeveer overeen met het bestemmingsplanprogramma voor de Stadiondriehoek. Rekening houdend met de milieubeperkingen vanaf het spoor zal het westelijk deel geen of beperkte woningbouw bevatten.

In een eventuele uitwerking zal de stedenbouwkundige structuur hierop aangepast dienen te worden, waarbij ook rekening wordt gehouden met de eisen van de beoogde commerciële functies. Dit wordt vooralsnog oplosbaar geacht. Belangrijk aandachtspunt bij de woningbouwontwikkeling zijn de geluidscontouren van het stadion. Op basis van de laatst beschikbare informatie over de wijze waarop DMK in de optievergelijking is opgenomen is sprake van een afsluitbaar dak (van belang voor evenementen) en een akoestisch dak boven de tribunes (van belang voor wedstrijden en evenementen). Ook met deze maatregelen zullen akoestische maatregelen aan de woningen nodig zijn conform geluidsbeleid voetbalstadions 65

Rotterdam. Zonder een geluidgeïsoleerd dak zal sprake zijn van dove gevels en dikke gevelpakketten met de negatieve impact op de grondopbrengsten en kwaliteit van de woningen. Een belangrijk onderdeel van het DMKplan is de Sportmobilityhub ten zuiden van de Coen Moulijnweg. Deze bevat parkeren, busparkeren uitsupporters en fietsparkeren. Op het dak is de door de gemeente gewenste atletiekvoorziening geprojecteerd. De Sportmobilityhub ligt gedeeltelijk op het huidige terrein van Nieuw Varkenoord (SC Feyenoord en Youth Academy). Een veld is gedraaid teruggeplaatst, voor het andere veld is nog geen oplossing gevonden. Deze zal bij doorzetten elders in de Sportcampus een plek moeten krijgen.

In het plan zijn de overige mobiliteitsvoorzieningen op diverse plekken rond de driehoek gepositioneerd. Er wordt gebruik gemaakt van de onderzijde van het Varkenoordse viaduct voor fietsparkeren. Rond het gebied (Olympiaweg, Collosseumweg, Stadionlaan en in de Veranda) zijn locaties voor busparkeren. Dit lijkt hiermee oplosbaar. Bijdrage aan mobiliteitsoplossingen

De huidige bedrijfsruimtes onder het Coen Moulijn viaduct verdwijnen. Dit is eigendom van de gemeente. De ruimte wordt gebruikt voor fietsparkeren en de afgeschermde doorgang vanaf de busparkeerplaatsen voor uitsupporters naar het uitvak. De Coen Moulijnweg is in relatie tot het stadion en de Sportmobilityhub is gezien de krappe ruimte specifiek bekeken. Bij het uitwerken van de plannen is rekening gehouden met het door de gemeente beoogde profiel voor de Coen Moulijnweg. Aan de stadionzijde is een damwand aangebracht om voldoende ruimte binnen het stadionterrein te creëren. De meest zuidelijke piloon van de derde ring staat in het voetpad. De verdere uitwerking van deze zone vanuit het oogpunt van doorstromen en veiligheid is een belangrijk aandachtspunt.

In het plan zijn de mobiliteitsoplossingen opgenomen. Het plan biedt geen natuurlijke aanknopingspunten voor ontvlechting door ongelijkvloers stromen te scheiden, maar de positionering biedt wel enige (zij het beperkte) mogelijkheden om de stromen uit elkaar te halen. In het westelijk deel van de gebiedsontwikkeling is een fietsparkeervoorziening opgenomen. Tevens biedt het programma wellicht mogelijkheden voor dubbelgebruik van parkeren, al wordt het gezien de ontsluiting ingewikkeld tijdens evenementen en wedstrijden deze parkeerplaatsen daadwerkelijk bereikbaar te krijgen. Duurzaam stadion/gebiedsontwikkeling Het plan van DMK heeft geen specifieke maatregelen getroffen om een duurzaam stadion te bouwen. In het plan zitten noch zonnepanelen noch warmte/koude uitwisseling met de omgeving. In de verdere uitwerking liggen hier misschien wel mogelijkheden voor. Om zonnepanelen mogelijk te maken is dan waarschijnlijk een zwaardere dakconstructie noodzakelijk. Maatschappelijke meerwaarde Met de toevoeging van de ICT-datacampus voegt het plan van DMK niet alleen ar-

66

beidsplekken toe, maar ook leerruimtes. Door de invulling met een educatieve functie wordt er tevens een bijdrage geleverd aan niet-voetbalactiviteiten. Dit geldt wel alleen wanneer de datacampus ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Er is sprake van een groot te vullen programma, maar omdat hierin ook de kantoorfunctie is opgenomen, is niet zeker is of het programma ook daadwerkelijk planologisch mogelijk gemaakt kan worden. In de gebiedsontwikkeling van DMK is ruimte voor woningbouw en commerciële/ maatschappelijke functies, vergelijkbaar met het Feyenoord City-plan. Dit is positief voor de maatschappelijke meerwaarde, zowel qua aantal woningen als draagvlak voor station Stadionpark (inpassing hiervan is nog wel een aandachtspunt in de uitwerking). Het realiseren van het akoestisch dak is voor woningbouw en commerciele/maatschappelijke functies een absolute voorwaarde. Rond het stadion is een zachte flowspace gecreëerd, wat een betere ruimtelijke kwaliteit oplevert, alsmede een route richting de rivier. De omvang van het groen zal moeten worden uitgewerkt in relatie tot de crowd control. Dit heeft mogelijk effect op de omvang van de groenvakken. Er is meer sprake van een pleinruimte met groen dan van daadwerkelijk hoogwaardig groen. Onduidelijk is in welke mate er sprake is van mogelijkheden voor sporten in de openbare ruimte. Dit lijkt op dit moment beperkt.

Bezoekers van wedstrijden evenementen optimaal faciliteren

en

Bereikbaarheid voor alle modaliteiten In het plan van DMK zijn extra voorzieningen voor mobiliteit opgenomen. Uitgangspunt is een modal shift naar meer OV, fiets en georganiseerd busvervoer. Om dit te faciliteren is aan de zuidzijde van de Coen Moulijnweg een Sportmobilityhub geprojecteerd. Hierin is ruimte voor 1.400 auto’s, 3.000 fietsen en 33 bussen (voor uitsupporters met afgescheiden route naar uitvak). Ten behoeve van de Sportmobili-

tyhub wordt een veld van SC Feyenoord en de Young Academy opgeofferd. Fietsparkeren is tevens onder het Coen Moulijnviaduct, onder het Varkenoordse viaduct en in de gebiedsontwikkeling voorzien. Hiermee is vanuit alle richtingen een fietsenstalling beschikbaar, al is het oversteken naar/van de voorzieningen in de uitwerking een punt van aandacht. Samen met het gebruik van de openbare ruimte in de omgeving wordt hiermee voorzien in alle voorzieningen ten behoeve van mobiliteit. Voor het busparkeren geldt dat in ruime mate gebruik gemaakt wordt van de openbare ruimte in de omgeving. Op deze wijze is het oplosbaar, maar dit heeft waarschijnlijk wel invloed op draagvlak in de omgeving. Voor de trein en het vervoer over water zijn de faciliteiten aanwezig en worden deze aangepast en uitgebreid binnen het huidige gemeentelijke mobiliteitsprogramma. Vanwege de uitgang van het station direct op de Olympiaweg zal net als nu de Olympiaweg-noord afgesloten zijn. De vraag is of dit mogelijk is gezien de ontsluitende functie voor de gebiedsontwikkeling-west. Het stadion is ook met de bus en de tram goed te bereiken. Op de Coen Moulijnweg is een bushalte en aan de Stadionweg bevindt zich een tramhalte. Bij een groter stadion is aanpassing van de halte op de Stadionweg en extra gebruik van de Noorderhelling en/of het Breeplein noodzakelijk (met bijbehorende aanpassingen).

De looproute vanaf het Breeplein is niet ideaal, waarmee het gebruik van lijnen 20 en 25 waarschijnlijk niet optimaal zal zijn. Dit kan gecompenseerd worden met extra fiets- en scootergebruik, een trend die in de huidige situatie al zichtbaar is. De extra fietsvoorzieningen zijn mogelijk in dit plan. Wanneer dit plan wordt doorontworpen dient er ook tijd te worden besteed aan een zeer goed en kloppend mobiliteitsplan. Met name het functioneren van de Olympiaweg-zuid (en de rotondes op de Olympiaweg) en de kruising Stadionweg/Olympiaweg en de Coen Moulijnweg 67

(oversteekplaats voor circa 7.000 bezoekers) behoeven aandacht. Het is niet zeker dat de afwikkeling met voldoende kwaliteit gerealiseerd kan worden. Extra investeringen - en mogelijk afsluiting van de Coen Moulijnweg bij evenementen gezien de vele oversteekbewegingen - zijn zeer waarschijnlijk noodzakelijk. Parkeren In het stadion zijn geen parkeerplaatsen voorzien. Het parkeren ten behoeve van het stadion wordt opgelost in de Veranda Garage, P+R-Noorderhelling en de Sportmobilityhub. Waarschijnlijk is er met parkeren in de gebiedsontwikkeling dubbelgebruik ten behoeve van het stadion mogelijk, maar dit dient verder uitgewerkt te worden. Met name de vraag of de parkeerplaatsen in de gebiedsontwikkeling bereikbaar te krijgen zijn op wedstrijddagen, ook in relatie tot veiligheid, behoeft aandacht. De organisatie van het parkeren betekent vooralsnog dat bezoekers altijd de Coen Moulijnweg of Stadionweg moeten oversteken. Het is de vraag of dit de gewenste kwaliteit oplevert die passend is bij alle producten die het stadion aanbiedt en in de businesscase heeft opgenomen. Veiligheid Voor de uitsupporters is in de Sportmobilityhub een aparte ruimte gecreëerd en onder het Coen Moulijnviaduct een aparte afgesloten doorgang naar het stadion opgenomen. Binnen het stadion is de functie gelijk aan de huidige situatie.

De doorgang is door de huidige bebouwing onder het viaduct getekend, waarbij de mogelijkheden of dit daadwerkelijk te realiseren is nog getoetst dienen te worden. De ruimte buiten de hekken lijkt voldoende. Positief is de beschikbare vrije ruimte op de begane grond achter de tribunes. De vluchtroutes en mogelijkheden voor de hulpdiensten moeten nader bekeken worden. Door het uitbreiden van het stadion komt het complex aan de zijde van de Coen Moulijnweg veel dichter op de weg te staan. Dit leidt tot mogelijke problemen met rondgang rondom het stadion op de begane grond. Dit is cruciaal voor de be-

reikbaarheid van hulpdiensten en zal nader onderzocht moeten worden, maar vormt een procesrisico voor het vervolg. Ditzelfde geldt voor de veiligheid van de uitsupporters, gezien de beperkte afscheiding en afstand ten opzichte van de Coen Moulijnweg. De voorziene uitgang voor thuissupporters aan de Coen Moulijnweg is niet mogelijk in de verder gemaakte uitwerking. Deze capaciteit zal elders gecompenseerd moeten worden. Mogelijk is dit in de laatste actualisatie van het stadionontwerp al meegenomen. Uit te zoeken is of er vanuit externe veiligheid zoals de toxische wolk vanaf het spoor nog extra eisen worden gesteld bij uitbreiding van het stadion die tot extra maatregelen leiden. Ruimtelijke ordening Het DMK-plan heeft veel dingen opgelost, maar is logischerwijs nog niet zo ver als het Feyenoord City-plan. Er is voor het vervolg een aantal belangrijke onderwerpen dat uitwerking behoeft om te bewijzen dat er sprake is van een daadwerkelijk haalbaar plan en in welke mate het kostenverhogend is of een procesrisico vormt om tot een bestemmingsplan of omgevingsvergunning te komen. Als eerste betreft dit de bereikbaarheid en doorstroming bij evenementen. Er is een aantal plekken waar veel verkeerstromen samenkomen. Via de Olympiaweg-zuid worden busparkeerplaatsen, 1.400 autoparkeerplaatsen en 1.500 fietsparkeerplaatsen ontsloten.

Met name bij de rotondes is de vraag of dit gerealiseerd kan worden. Tevens zal hier waarschijnlijk ook een tijdelijke afsluiting plaats moeten vinden om de uitsupporters in de busparkeergarage te krijgen. De Coen Moulijnweg en met name de kruising bij de entree naar het stadion is met 3.000 fietsparkeerplaatsen, de overstekende supporters vanuit de fietsstalling, parkeergarage en parkeren/tram Noorderhelling, de ontsluiting van 68

woningbouw in Stadiondriehoek en noordoosthoek van de Sportcampus een ander belangrijk, nog niet uitgewerkt aandachtspunt. Als laatste zal de Olympiaweg-noord waarschijnlijk net als nu afgesloten zijn, gezien de fietsers, voetgangers en treinpassagiers die hier samenkomen en de benodigde routes voor de hulpdiensten.

Als laatste is de monumentenstatus een aandachtspunt. Er is geen analyse gedaan vanuit dit perspectief. De ervaring leert dat de eisen vanuit deze beoordeling leiden tot een langere procestijd en kostenverhogingen. Het is zelfs denkbaar dat het niet mogelijk blijkt de gewenste faciliteiten binnen de eisen van de BVO in te passen in het monument.

Het oplossen van het busparkeren op de Stadionlaan en de Veranda (parallelstructuur Stadionweg) ligt mogelijk/waarschijnlijk gevoelig in de omgeving.

Relatie met stichtingskosten

Ook voor de Sportmobilityhub op het terrein van Nieuw Varkenoord moet nog blijken of er voor de aanpassingen aan het sportcomplex, met in ieder geval één veld dat buiten het complex een plek moet krijgen, bij de gebruikers SC Feyenoord en Feyenoord Youth Academy draagvlak is voor deze wijzigingen. De Sportmobilityhub komt ook over de bestaande watergang. Er is rekening gehouden met een vervangende watergang. De benodigde watercompensatie en het functioneren van het watersysteem moeten nader worden uitgewerkt en zijn niet per definitie gemakkelijk oplosbaar. Dit vormt zowel een procesrisico als een mogelijk financieel risico. Vanuit veiligheid is een verdere uitwerking met de hulpdiensten nodig. Dit lijkt voor het grootste deel oplosbaar, maar met name de zone langs de Coen Moulijnweg is precair en kan complexiteit opleveren. Het programma van de ICT/datacampus in het stadion omvat ook een fors kantoordeel. In het huidige bestemmingsplan is de toevoeging van kantoren zeer beperkt, vanwege de provinciale regels en het stedelijk beleid. Er is een reëel risico dat dit programma in de bestemmingsplanprocedure niet standhoudt.

De gebiedsontwikkeling en de mobiliteitsvoorzieningen zijn in een grondexploitatie doorgerekend. Ten behoeve van het stadion zijn daarin de volgende kostenposten opgenomen: 1. 2.

3. 4.

5.

Sportmobility hub; Fietsenstallingen: a. onder het Varkenoordse viaduct; b. fietsvoorziening oostelijke gebiedsontwikkeling. Busparkeren Olympiaweg-zuid en Collosseumweg; Onderdoorgang Coen Moulijnweg (gebruik bestaande bebouwing): a. corridor uitsupporters; b. fietsparkeren (1.500 plaatsen). Verwerving Plan Office.

Een deel van deze voorzieningen blijkt uit de gebiedsontwikkeling te bekostigen. Na de doorrekening resteert een tekort van circa € 55 miljoen (prijspeil 2025). In principe zou dit in de stichtingskosten van het stadion opgenomen moeten worden. Wij begrijpen dat de kosten van 750 parkeerplaatsen zijn opgenomen. De resterende kosten zullen onderdeel moeten zijn van de stichtingskosten van het stadion of gemeentelijke investeringen moeten zijn. Vooralsnog is aangenomen dat aanpassingen aan station en omliggende tramhaltes binnen het gemeentelijk mobiliteitsprogramma ingepast zouden moeten worden. Hierop heeft geen verificatie plaatsgevonden. Extra investeringen zijn niet in te passen.

69

Het plan is tevens afhankelijk van de herinrichting van de Coen Moulijnweg. Vanuit de gemeente is aangegeven dat deze herinrichting wel een wens is, maar dat de gemeente hier nog geen investeringsbudget voor heeft. De herinrichting van de Coen Moulijnweg (€ 12 miljoen) is vooralsnog als gemeentelijke investering gekenmerkt. Dit geldt ook voor het realiseren van het vervangende veld in de Sportcampus. Bij het bovenstaande dienen de volgende opmerkingen gemaakt te worden: a. Er is vanuit gegaan dat de herprofilering van de Coen Moulijnweg door de gemeente wordt bekostigd. Hoewel deze herprofilering een gemeentelijke wens is, zijn er binnen de gemeente geen concrete investeringsmiddelen beschikbaar en zeker niet besloten. Wel dienen deze investeringen (€ 12 miljoen) op relatief korte termijn gedaan te worden om deze verbouwing van het stadion mogelijk te maken. Dit is niet in te passen in het gemeentelijk mobiliteitsprogramma van € 35 miljoen, wat al voor trammaatregelen, aanpassingen parkeren Beverwaard, verbetering station en vervoer over water benodigd is. b. De atletiekvoorziening is kostenneutraal gerekend op het dak van de Sportmobilityhub. Uitgangspunt van het beschikbare budget binnen de gemeente is een reguliere atletiekvoorziening. De extra kosten van de realisatie op het dak van een gebouw zijn nog nergens voorzien. c.

De financiële consequenties van een veld minder op Nieuw Varkenoord, dit eventueel ergens anders realiseren en/of compenseren aan de huidige gebruikers zijn niet meegenomen. d. Er is (in tegenstelling tot Feyenoord City) gerekend met een gemeentelijke grondexploitatie. Dit heeft een positief effect op de uitkomst. e. Het plan is niet volledig uitgewerkt. Daarmee moet deze grondexploitatie

worden beschouwd als een te onderzoeken grondexploitatie voordat deze tot uitvoering gebracht zou kunnen worden (na dekking van het tekort). Verder zijn uit de gesprekken de volgende kostenposten naar voren gekomen die niet in de gebiedsontwikkeling, maar in de stichtingskosten van het stadion thuishoren: a) Damwand Coen Moulijnweg; b) Verlichting buitenruimte rond stadion vanaf het stadion; c) Vervolg corridor uitsupporters; d) Kabelstrook stadionlocatie zendwagens. In hoofdrapport opnemen hoe hiermee bij stichtingskosten is omgegaan Nieuwbouw aan de Maas Korte beschrijving plan Het plan Nieuwbouw aan de Maas is onderdeel van de gebiedsontwikkeling van Feyenoord City. Het stadion ligt deels in de rivier. Naast het stadion ligt het Waterfront met woningbouw, commerciële voorzieningen (waaronder mogelijk een bioscoop) en maatschappelijke voorzieningen. Via de zogenaamde strip wordt het stadion verbonden met het station en de herontwikkelde Kuip. Via de opgang van de Roseplot en de overkluizing is het stadion verbonden met de Laan op Zuid en het centrum. Met royale trappen is het stadion verbonden met het Mallegatpark (evenals station Zuid en de wijk Feijenoord), met de Veranda en het aan te leggen Getijdenpark Feyenoord.

70

Het plan kent een fasering, waarbij in fase 1 het stadion en de omliggende woningbouw en commerciële functies worden ontwikkeld. Na de verhuizing van het stadion wordt eerste de parkeergarage van de strip ontwikkeld, tezamen met de herontwikkeling van De Kuip. Vervolgens vindt de verdere ontwikkeling van de Stadiondriehoek plaats. De herontwikkeling van de Veranda loopt parallel aan de andere fases en is afhankelijk van het moment van verhuizen van de daar nu aanwezige functies naar een locatie in het Waterfront of op de Strip.

Het stadion kent 63.000 plaatsen en voorzieningen voor evenementen/concerten. Tevens zijn in het stadion ruimtes voorzien voor horeca, museum, fanshop en andere invullingen voor dagelijks gebruik. Het stadion kent een opgetild maaiveld, de concours, met een hoogwaardige inrichting en goede aansluiting op de omliggende gebieden.

zijn ook liften voorzien. Door het verhoogde maaiveld is de logistiek volledig gescheiden van de toegang voor het publiek. Het stadion sluit direct aan op het Waterfront, waarin busparkeren, autoparkeren en fietsparkeren voor het stadion zijn opgenomen. De Roseknoop aan de westkant van het spoor wordt heringericht, waardoor er tramhaltes dicht bij het stadion liggen, zodat publiek comfortabel via de opgang Rosestraat bij het stadion komt.

Het stadion ligt in een aantrekkelijke omgeving met aan de noordzijde het heringerichte Mallegatpark en de rivier, aan de zuidzijde het Waterfront met aantrekkelijke voorzieningen en publiekstrekker en aan de westzijde de goede aansluiting op de stad via de opgang Rosestraat. De gehele gebiedsontwikkeling kent ongeveer 3.700 woningen, veel groen en een aantrekkelijke openbare ruimte. Hiermee ligt er vanuit de omgeving een grote potentie voor dagelijks gebruik, met horeca aan de rivier- en parkzijde en veel bezoekers en bewoners in de nabije omgeving. Het stadion komt prominent aan het Varkenoordse viaduct als belangrijke invalsroute van de stad te liggen. De gebiedsontwikkeling kent een vastgesteld masterplan, waarmee de structuur en het soort omgeving van het stadion duidelijk zijn. Qua geluid zijn de voorziene bebouwing en het stadion op elkaar afgestemd; dit kent geen beperkingen voor het stadion anders dan de voorgeschreven isolerende waarde van het dak, zoals die in het huidige ontwerp is opgenomen. Met de overkluizing en langsdam worden alle andere milieuaspecten ook opgelost.

De opgangen zijn ingericht op toegankelijkheid voor mindervaliden en hiervoor

71

Bijdrage aan mobiliteitsoplossingen In de gebiedsontwikkeling is rekening gehouden met de voor het stadion benodigde mobiliteitsvoorzieningen ten behoeve van het stadion. Dit betreft: a)

Autoparkeren, busparkeren en fietsparkeren in het Waterfront en strip; b) Fietsparkeren onder het Varkenoordse viaduct; c) Fietsparkeren bij de Rosestraat-plot; d) Busparkeren in Mallegatpark, Olympiaweg en Collosseumweg. Hierover zijn met de Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas sluitende afspraken gemaakt, waarmee in de hele mobiliteitsopgave voor het stadion wordt voorzien. Duurzaam stadion/gebiedsontwikkeling In het plan is sprake van een gebiedsbreed energiesysteem met warmte- en koudeuitwisseling en -opslag. Op het stadion zijn zonnepanelen opgenomen, waarvan de elektriciteit gebruikt wordt voor het stadion, de naastgelegen woningen en voorzieningen. De elektriciteit wordt opgeslagen in een batterij die zowel als backupvoorziening voor het stadion werkt als het energienetwerk stabiliseert. In het stadion zelf is op alle fronten duurzaamheid integraal in het ontwerp meegenomen, zoals lichtinval, koeling, installaties, temperatuurregeling en wateropvang. Maatschappelijke meerwaarde Met de gebiedsontwikkeling en de ontwikkeling van het nieuwe stadion ontstaat er plek voor 1.500 duurzame banen en 500 leerwerkplekken. Daarnaast draagt het plan bij aan de stimulering van sportactiviteiten voor inwoners van Rotterdam-Zuid. In de hele gebiedsontwikkeling zijn 3.700 woningen en commerciele/maatschappelijke functies ogenomen.

Bij verbetering van de bereikbaarheid zijn er mogelijkheden het programma te verdichten en meer woningen te realiseren. In het Kuip-park is kwalitatief hoogwaardig groen gepland, net als in het uitgebreide Mallegatpark. De verbindingen met de omgeving (woonwijken, rivier) worden op diverse plekken vormgegeven, waarbij door middel van het verhoogde maaiveld nieuwe verbindingen over de omliggende barrières (spoor en Stadionweg) ontstaan. De herontwikkeling van De Kuip geeft ruimte aan maatschappelijk programma en sportprogramma, met een positief maatschappelijk effect. De strip geeft (net als de concours en het Mallegatpark) ruimte aan sporten in de openbare ruimte en er is ruimte in de ontwikkeling voor een Sport & Lifestyle Lab. Bezoekers van wedstrijden evenementen optimaal faciliteren

en

Bereikbaarheid alle modaliteiten Voor het nieuwe stadion aan de Maas is een integraal mobiliteitsplan opgesteld. Feyenoord City is per trein bereikbaar via NS-station Stadionpark (en daar voor voetgangers goed mee verbonden) en station Rotterdam-Zuid. Per tram is het gebied bereikbaar met de tramlijnen 20, 23 en 25, die allemaal in of nabij het plangebied haltes hebben. Het vervoer over water is hierop een belangrijke aanvulling, waar het stadion perfect voor ligt. Er wordt ook bij evenementen maximaal gebruik gemaakt van het OV: naast de trein en de huidige trams, ook tramlijnen 20 en 25 die vrijwel voor de deur stoppen en een mogelijke pendel hebben over de Putselaan naar metrostation Maashaven. Vanuit het station Stadion komt er een route waarbij de bezoekers geen autoverkeer of andere verkeerstromen hoeven te kruisen. Voor fietsers komen circa 5.000 parkeerplaatsen in rond het nieuwe Stadion bij de Strip en aan de westzijde van het spoor, De fietsenstallingen zijn goed bereikbaar vanaf

72

de fietsroutes uit alle windrichtingen en zo gepositioneerd dat de fietsers geen drukke punten rond het stadion hoeven over te steken. Zij kunnen vanuit de stalling comfortabel naar het stadion lopen zonder (ander) verkeer tegen te komen. Deze fietsroutes worden aangesloten op het fietsnetwerk van de stad en er wordt een nieuwe fietsroute langs de rivieroever gemaakt, waar ook een deel van de stallingen ligt. Door het verhoogde maaiveld en de slimme positionering van bijvoorbeeld de fietsenstallingen worden verkeersstromen zoveel mogelijk uit elkaar gehouden. Hiermee hoeven auto’s, trams, fietsers en voetgangers minder op elkaar te wachten. Voor alle bezoekers is dit comfortabeler met minder wachttijden en irritatie. Er hoeven daarmee ook geen wegen te worden afgesloten. Parkeren

Voor de bussen van de uitsupporters is een parkeervoorziening in het ontwerp opgenomen met een directe opgang naar het uitvak. Dit is hiermee goed geregeld. Mogelijk gevaarlijke situaties zoals een toxische wolk of een plasbrand zijn meegenomen in het ontwerp en de benodigde maatregelen zijn opgenomen in het plan. Ruimtelijke ordening Er is een vastgesteld bestemmingsplan en een verleende omgevingsvergunning. Beide liggen naar aanleiding van diverse beroepen bij de Raad van State. Afhankelijk van de aanpassingen aan het ontwerp van het stadion is mogelijk nog een procedure voor de aanpassing van de omgevingsvergunning noodzakelijk. Behoudens de Raad van State-procedure zijn er beperkte procesrisico’s. Relatie met stichtingskosten

In het plan voor het nieuwbouw stadion zijn 750 parkeerplekken opgenomen. Met de Veranda Garage, beschikbare plaatsen in het Waterfront en parkeren in de Stadiondriehoek (met ongelijkvloerse oversteek over de Stadionweg) wordt in de volledige parkeereis van 2.520 parkeerplaatsen voorzien. De toegang naar het stadion is perfect vanuit de parkeerplaatsen in het stadion en het Waterfront. Daarbij wordt ook voldaan aan de eis voor de 5.000 fietsparkeerplekken in de directe omgeving van het stadion.

Met Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas en gemeente zijn er duidelijk afspraken over de demarcatie en wie welke kosten voor zijn rekening neemt. Daarbij is de Stichting Landaanwinning in de Maas opgericht om de landaanwinning en langsdam te realiseren. Hiermee zijn er vanuit mobiliteits- en gebiedsontwikkeling geen extra kosten die in de stichtingskosten van het stadion opgenomen dienen te worden.

Veiligheid In het ontwerp is met zorg gekeken naar het onderwerp veiligheid. Samen met politie en brandweer is het plan doorgenomen en gecontroleerd. De primaire opzet van het stadionplan, met het verhoogde maaiveld en de logistieke laag daaronder, heeft ook zeer positieve impact op de veiligheid. De hulpdiensten kunnen hierdoor gemakkelijk opereren. Ook in het ontwerp van de concours en de opgangen daarnaartoe is dit aspect meegenomen. Daarbij zijn er meerdere simulaties uitgevoerd om het ontwerp te testen op noodsituaties.

73

______

EINDE

______ 74

bijlage 2

Feyenoord blijft in huidige Kuip Rapport: Nieuwbouw geniet voorkeur boven verbouw, maar is ook onhaalbaar Feyenoord acht het onverantwoord over te gaan tot de bouw van een nieuw stadion aan de Maas. Ook een grootscheepse verbouwing van het huidige stadion Feijenoord komt er niet. Voor alle plannen hieromtrent geldt dat ze in het huidige tijdsgewricht, met onder meer enorme onzekerheden op de financiële en goederenmarkten, onhaalbaar zijn. ‘In het Stadiondossier is door de BVO steeds gezegd dat de club graag een nieuw stadion zou willen als de club er financieel op vooruit gaat, het gebouwd kan worden voor een vaste prijs en passende financiering rond is. Maar de club kan geen onverantwoorde risico’s nemen in dit dossier. Zo staat de huidige clubleiding er uiteraard ook in. Met dat als uitgangspunt is dit het enige besluit dat we kunnen nemen’, verklaarde Feyenoords algemeen directeur Dennis te Kloese vanmiddag tijdens een persconferentie in De Kuip. De Raad van Commissarissen en de directie van Feyenoord stelden vast dat een verbouwing van Stadion Feijenoord of de bouw van een nieuw stadion onhaalbaar is, nadat zij eerder deze week het rapport van de zogenoemde ‘Alternatievenvergelijking’ hadden ontvangen.

De afgelopen 4,5 maanden werden, op verzoek van de club, twee zogenoemde ‘verbouwingsvarianten’ van het huidige stadion en nieuwbouw aan de Maas door experts met elkaar vergeleken en beoordeeld op hun haalbaarheid. De conclusie van het rapport is dat nieuwbouw weliswaar beter zou zijn dan een van de voorliggende verbouwopties, maar daarbij wordt opgemerkt dat ook nieuwbouw in elk geval de komende tijd niet haalbaar is. Zo wordt in het rapport gesteld dat ‘gelet op de dynamiek op de grondstoffen-, energie- en kapitaalmarkt, het niet verstandig is de nieuwbouwvariant – of enige andere variant – nu naar de markt te brengen…’ Feyenoord wordt geadviseerd dat ‘indien u voor de nieuwbouw kiest pas op het moment dat de turbulentie wegebt’ vervolgstappen te ondernemen aangaande de afronding van de financiering en het vinden van een bouwer. Wel zouden – zonder dat duidelijk is of en zo ja wanneer deze verbeterde situatie zich voor doet – de voorbereidingen voor een nieuwbouwvariant in die periode andermaal moeten doorgaan, inclusief onderzoeken naar besparingen en verbeteringen. Gelet op de grote onzekerheden acht de club dit niet opportuun.

‘Gezien de lange geschiedenis, de hoeveelheid geld, tijd en energie die er door talloze mensen van vele organisaties al in meerdere stadionplannen is gestoken is het extreem jammer te moeten constateren dat het allemaal toch niet kan’, stelt Te Kloese. ‘Ik heb grote waardering voor iedereen die de afgelopen jaren met de beste bedoelingen aan een of meerdere plannen heeft gewerkt, maar wat niet gaat, dat gaat niet.’ ‘De club, de achterban en de vele andere stakeholders zijn gebaat bij de duidelijkheid die we nu geven’, weet Te Kloese. ‘Ik heb de afgelopen maanden gezien dat het stadiondossier op vele plaatsen en zeker ook intern onnoemlijk veel tijd en energie kost, terwijl het echte geloof er in bij velen al enige tijd was verdwenen. We kunnen nu niet overzien wat er de komende jaren gebeurt. Nieuwbouw of verbouw; we weten niet wat de verre toekomst brengt, maar voor nu is er helderheid: we blijven nog geruime tijd in de huidige Kuip.’ ‘De focus binnen Feyenoord kan en moet nu volledig terug op het voetbal. Dat proces is reeds ingezet en we mogen na afgelopen donderdag toch wel zeggen dat de eerste tekenen er zijn, dat we daarmee succesvol kunnen zijn. Als we dit structureel echt goed doen, kunnen we nog grotere

financiële stappen maken dan hetgeen een succesvolle exploitatie van een volledig nieuw of vernieuwbouwd stadion ons extra zou hebben opgeleverd’, weet Te Kloese. Nu duidelijk is dat Feyenoord nog een lange reeks van jaren in de huidige Kuip blijft voetballen gaat Feyenoord met Stadion Feijenoord om de tafel over hoe we dat zo optimaal mogelijk kunnen organiseren. Daar hoort in elk geval bij het wegwerken van achterstallig onderhoud. Te Kloese: ‘In de verwachting, of in elk geval hoop, dat Feyenoord ergens de komende jaren naar een nieuw stadion zou gaan, is het begrijpelijk dat een aantal zaken niet is aangepakt. Echter, nu er helderheid is, moeten er in De Kuip op korte termijn zaken worden opgepakt. We zijn al enige tijd bezig met het ontwikkelen van plannen en ideeën over hoe we de situatie kunnen optimaliseren. Daarover willen we snel met de stadiondirectie in gesprek.’

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

bijlage 3

Bezoekadres: Stadhuis Coolsingel 40 3011 AD Rotterdam Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl E-mail: bbo@rotterdam.nl Inlichtingen: Telefoon:

Aan de leden van de commissie Bestuur

Portefeuillehouder: Van Gils Cluster: Ons kenmerk: 22bb003239 Uw kenmerk: Datum: 21 april 2022 Betreft: Feyenoord City

Geachte leden van de commissie Bestuur, November jl. heeft BVO Feyenoord aangegeven zich opnieuw te willen beraden over de toekomst van het stadion. Uw raad is hier destijds over geïnformeerd (21bb014061). Vandaag is gemeld door BVO Feyenoord dat nieuwbouw de aankomende jaren niet mogelijk is en er daarom niet meer aan een nieuwbouwplan zal worden gewerkt. Wij hebben kennisgenomen van dit besluit. Het nieuwbouwproject is vanaf het begin een ingewikkeld dossier geweest waar wij altijd vertrouwen in hebben gehad. Met veel energie hebben wij met alle betrokken partijen hard gewerkt om tot een succesvol project te komen. Wij gaan ons nu, met de stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas en de andere stakeholders, verder beraden hoe nu verder en wat dit betekent voor de gebiedsontwikkeling. Een besluit zal hoogstwaarschijnlijk door een nieuw college worden genomen en aan uw raad worden voorgelegd. Met vriendelijke groet,

mr. A.H.P. van Gils Wethouder Financiën, Organisatie, Haven en Grote Projecten

drs. S.A. Kurvers MPA Wethouder Bouwen, Wonen en Energietransitie Gebouwde Omgeving