[22bb002952] Bijlage behorende bij 22bb2951 over Monitor 2021 Rotterdamse Aanpak Statushouders
Tekst van het document
Door de laagdrempelige en niet-institutionele
laten plaatsvinden. Met de statushouders die op een
setting kunnen deelnemers kwetsbaar zijn en
hoog risico op financiële en schuldenproblematiek zijn
worden zij ondersteund om deze kwetsbaarheid
ingeschat, is periodiek telefonisch contact gezocht om
om te zetten naar kracht. De bijeenkomsten worden
de financiën te peilen. Deze groep mensen is op kantoor
gegeven in de eigen taal, met oog voor de eigen
uitgenodigd als er dringende vragen en of problemen
cultuur. Tot slot bieden zij passende doorverwijzing
waren op het gebied van financiën.
als trauma's en psychische problemen naar voren komen.
Eind 2021 is een pilot vanuit de gemeente opgestart met betrekking tot het financieel ontzorgen van statushou
Preventief wordt het volgende gedaan
ders gedurende het eerste halfjaar na vestiging in de gemeente. Dit eist de nieuwe Wet inburgering. Dit jaar
*
Participatieworkshops
krijgt het werken aan financiële zelfredzaamheid een
In de participatieworkshops gaan twee workshops
prominente rol in de begeleiding. Door het aanbieden
over psychische gezondheid: gezondheid en stress,
van de workshop Omgaan met geld in Nederland aan
en seksuele gezondheid.
alle statushouders onder het nieuwe stelsel en de
Monitor Statushouders 2021
21
coachingsgesprekken, krijgen statushouders inzicht en overzicht in hun financiële situatie.
2.6 Alleenstaande minder jarige vreemdeling
Wat doen we verder aan preventie?
Een alleenstaande minderjarige vreemdeling (amv) is
Statushouders die bijna uitstromen of al uitgestroomd
bij aankomst in Nederland jonger dan 18 jaar, afkomstig
zijn naar werk kunnen bij de gemeente Rotterdam een
uit een land buiten de Europese Unie en naar Nederland
workshop Financiën volgen. Met deze workshop leren
gekomen zonder ouder(s) of een andere persoon, die
zij het Nederlandse systeem beter begrijpen. De work
het gezag over de jongere heeft.
inbedding van het thema financiën in de persoonlijke
shop bestaat uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel geeft uitleg over de Participatiewet en welke rechten
Na hun 18e verjaardag verhuizen de amv's die zelfstan
en plichten hieruit voorvloeien. Ook wordt informatie
dig genoeg zijn naar een deelwoning. Zij wonen daar
gedeeld over het ontstaan van de uitkering en de
met drie of vier personen. Op deze groep is nog bege
werkzaamheden van de afdeling Inkomen.
leiding nodig. Vaak zijn ze nog niet zo lang in Nederland en nog niet zelfstandig genoeg om een huishouding te
Tijdens het tweede onderdeel geven Sociaal
voeren. Er is vaak sprake van achterliggende problemen,
Raadslieden op een eenvoudige manier uitleg over het
zoals een taalbarrière, GGZ-problematiek, financiën en
aangaan van een arbeidsovereenkomst en op welke
schooluitval.
manier deze beëindigd kan worden. Daarbij wordt ook informatie gedeeld over vervolguitkeringen en wat de
Over het algemeen was in 2021 sprake van complexe
regels zijn bij ziekte. De financiële gevolgen van het
problematiek van een beperkt aantal jongeren, die een
aangaan van een arbeidsovereenkomst worden ook
intensievere vorm van woonbegeleiding nodig hadden.
besproken, zoals de toeslagen van de Belastingdienst
In 2021 zijn een projectleider/ketenregisseur amv en
en een aanvullende uitkering.
gespecialiseerde mo- en jongerenconsulenten deze
Als de statushouder de workshop heeft afgerond, dan
standig mogelijk in onze maatschappij te laten functi
wordt hij, indien nodig, aangemeld voor het traject Gers
oneren. Een aantal amv's heeft een kamer gekregen bij
keten verder aan het versterken om de amv's zo zelf
met Geld.5 Gers met Geld biedt een training aan van
Stadswonen, zodat zij nog zelfstandiger en met andere
zes maanden waarbij begeleiding wordt geboden om
jongeren kunnen wonen. Er wordt gebruik gemaakt
financieel zelfredzaam te worden.
van de inzet van de Rotterdamse Douwers. Dat zijn Rotterdammers die, belangeloos en uit betrokkenheid,
Tijdens de workshop Financiën van de gemeente
hun netwerk, talent en vaardigheden inzetten. Zij geven
Rotterdam wordt ook meegegeven waar statushouders
jongeren een duwtje in de rug door samen met deze
terecht kunnen als ze vragen hebben over administratie
jongeren de handen uit de mouwen te steken.
of terugbetalingen. De Vraagwijzer wordt onder de aan dacht gebracht en het feit dat ze te allen tijde contact moeten zoeken met instanties als ze brieven ontvangen.
Door corona heeft de theatervoorstelling van Breaking Barriers, Building Bridges, waarin vluchtelingen hun verhaal vertellen, in 2021 niet plaatsgevonden. Maar
In 2020 hebben er geen workshops plaatsgevonden
inmiddels zijn er wel verschillende theaterworkshops en
door corona. In 2021 is de workshop Financiën digitaal
empowermenttrainingen gegeven.
weer opgestart en verzorgd via MS Teams, vanuit de
Op het Albeda is een traject gestart met Centrum 45.
gemeente Rotterdam. Gers met Geld heeft de training
Daarin delen en bespreken Eritrese jongeren met elkaar
deels aangepast om deze beter aan te laten sluiten op
hun ervaringen en gevoelens, normen en waarden en
de behoefte van de statushouders.
strubbelingen die ze tegenkomen in Nederland en bij het kennismaken met de Nederlandse maatschappij. Dit wordt als zeer positief ervaren door de amv's. School merkt dat jongeren veel meer uit hun schulp kruipen en om hulp vragen, wat hun integratie en studie bevordert. Het traject wordt dit jaar voortgezet.
5
St. Mano verzorgt eerst 8 weken training Goed met post, waarbij het financieel jargon wordt aangeleerd en de statushouders meekrijgen hoe ze infor
matie kunnen opzoeken en contact kunnen maken met organisaties. Daarop aansluitend verzorgt Gers met Geld hun training van Goed met geld.
22
Monitor Statushouders 2021
2.7 Samenvatting Zorg De Rotterdamse Aanpak Statushouders 2019-2022 is erop gericht dat statushouders na hun huisvesting in Rotterdam zo snel mogelijk (financieel) zelfredzaam worden. Hiervoor kunnen statushouders rekenen op maatschappelijke begeleiding. In 2021 hebben alle volwassen statushouders, die recht hadden op maatschappelijke begeleiding en gehuisvest zijn, deze dienstverlening daadwerkelijk ontvangen. In 2021 zijn 647 statushouders begonnen met de intake, die hoort bij de start van de maatschappelijke begeleiding. Er zijn 332 statushouders gestart met het tweede jaar van de maatschappelijke begeleiding. Het onderzoek van de Erasmus Universiteit naar het programma van Stichting Nieuw Thuis Rotterdam heeft laten zien dat statushouders aanzienlijk minder gebruik maken van ondersteuning voor psychische gezondheidsproblematiek dan niet-statushouders (Van der Linden & Dagevos, 2019). Dit is opmerkelijk omdat deze groep zeer gevoelig is voor psychische problemen, zoals depressies. Ook blijkt dat de toegang tot de GGZ moeilijk kan zijn voor nieuwkomers. Statushouders weten zelf niet welke hulp zij nodig hebben en het kan lastig zijn om de hulpvraag te formuleren. Daarom is in 2021 een informatiepagina aangemaakt met een overzicht. Deze webpagina is bedoeld voor professionals, die psychosociale klachten bij statushouders signaleren en doorverwijzen naar passende GGZ-zorg.
Ook zijn er o.a. gesprekken gevoerd met de Expertpool, instanties en organisaties uit het maatschappelijk middenveld, over hoe we meer aansluiting kunnen vinden bij het wijkteam en de Vraagwijzer. Dit jaar (2022) verkennen we met het wijkteam IJsselmonde hoe we de toegang tot het wijkteam voor nieuwkomers laagdrempelig kunnen maken. Daarnaast kennen veel statushouders het Nederlandse systeem niet. Mensen raken de weg kwijt bij een door verwijzing. Sinds 2020 organiseert Stichting Mano in opdracht van de gemeente zowel individuele als groeps bijeenkomsten. De bijeenkomsten worden gegeven in de eigen taal met oog voor de eigen cultuur. Ook bieden zij passende doorverwijzing als trauma's en psychische problemen opkomen. Daarnaast blijven we preventieve instrumenten inzetten, zoals de twee aanvullende participatieworkshops (gezondheid en stress, en seksuele gezondheid) en deskundigheidsbevordering bij consu lenten. Zodat zij bijvoorbeeld problemen als gevolg van pre- en postmigratiestress tijdig kunnen signaleren.
Monitor Statushouders 2021
23
Hoofdstuk 3
Werken en leren De gemeente biedt statushouders een stabiele inkomensbasis, die nodig is om te werken aan integratie, re-integratie en arbeidsontwikkeling. Het overgrote
3.1 Totaal bijstandsuitkeringen
deel van de statushouders doet, in ieder geval de eerste periode, een beroep op een gemeentelijke uitkering.
Het gaat hier om de werkzoekenden met een
Het is wenselijk dat burgers zo beperkt mogelijk
bijstandsuitkering, die sinds 1 januari 2013 een ver
bijstandsafhankelijk zijn. Daarom spant de gemeente
blijfsdocument hebben gekregen (verblijfscode 26 en
zich in voor deze totale groep werkzoekenden om
verblijfscode 27 vanaf 1 januari 20186), en waarvan de
zo veel mogelijk duurzame uitstroom te realiseren.
uitkering startte in de periode 2013-2021. Dit is inclusief
Hierbij maakt de gemeente gebruik van het reguliere
de burgers die een vervangend verblijfsdocument (ook
instrumentarium dat beschikbaar is, uitgaande van het
code 26 of 27) hebben gehad of genaturaliseerd zijn in
in 2019 vastgestelde beleidskader Mensenwerk. Met de
de tussentijd, ongeacht hun nationaliteit. In de tabel
vaststelling van de Rotterdamse Aanpak Statushouders
met aantal personen tellen ook de zogenaamde narei
2019-2022 ligt daarbij meer focus op een intensieve
zende partners mee. Zij kregen sinds 1 januari 2013 een
maatwerkaanpak, gericht op werk en opleiding. Hierbij
verblijfsdocument om zich bij de partner (hoofdaanvra
is als collegetarget vastgesteld:
gers van uitkeringen die reeds voor 2013 gestart zijn) te vestigen. De uitkering en de hoofdaanvrager zelf tellen
*
Het aantal bijstandsuitkeringen voor statushouders
niet mee in de aantallen.
daalt naar 1.455, dankzij aanvullende maatregelen *
om statushouders naar werk te begeleiden
De cijfers komen uit de gemeentelijke systemen;
80 procent van alle Rotterdamse statushouders
uitkeringssysteem Socrates en klantvolgsysteem
met een bijstandsuitkering is binnen zes maanden
Re-integratie Module Wigo4it (RMW). Deze zijn volgens
na toekenning van de uitkering gestart met het
de landelijke regelgeving ter bescherming van per
inburgeringstraject
soonsgegevens niet gekoppeld aan andere bronnen uit eerdere delen van deze monitor. Ondanks het verschil
Disclaimer: het is mogelijk dat er kleine verschillen
in de beschikbare gegevens, zijn nagenoeg dezelfde
zitten tussen de verschillende eindcijfers die zijn gepu
selecties gemaakt. Het uitgangspunt is dus hetzelfde.
bliceerd over dit onderwerp. Dit komt door verschillen in bron en/of peildatum. Dit doet aan de conclusies niets
Zoals vorig jaar is vermeld, is gekozen om de rappor
af, omdat de verschillen minimaal zijn.
tage dynamisch te maken. Dat heeft structureel kleine aanpassingen in eerder geleverde tellingen tot gevolg. Deze systematiek passen wij toe in alle rapportages, zowel intern als extern. In tabel 6 staat het totaalaantal bijstandsuitkeringen voor statushouders van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2021. Daarbij is ook het aandeel jongeren onder de 27 jaar aangegeven.
6
24
De IND verstrekt alleen code 27 na minimaal 5 jaar verblijf in Nederland.
Monitor Statushouders 2021
Tabel 6. Aantal statushouders in de bijstand 2013 t/m 2021
Statushouders bijstand totaal
Uitkering
Personen
Totaal
Waarvan < 27
Totaal
Waarvan < 27
Totaal 1-1-2013 tm 31-12-2021
3762
826
4834
951
waarvan uitgestroomd
1586
456
1913
493
aantal statushouders in bijstand 1-1-2022
2176
370
2921
458
De gemeente heeft sinds 1 januari 2013 3.762 uitkerin
We lagen goed op koers met het realiseren van de
gen aan statushouders verstrekt. Hiervan zijn er nog
collegetarget, zie figuur 1. We merken dat de corona-
2.176 actief.7 Dit zijn er ruim 200 meer dan eind 2020.
crisis in 2020 en 2021 invloed heeft gehad op de in- en
Gehuwden of geregistreerde partners ontvangen samen
uitstroomcijfers. Daarnaast heeft de hogere taakstelling
één uitkering, maar zijn twee personen. Meestal zijn
ook invloed gehad op de hogere instroom. We lopen
beide burgers statushouders, maar dit is niet altijd zo.
hierdoor niet meer op schema om onze doelstelling
Zodoende zijn met deze uitkeringen in totaal 2.921
te behalen om het aantal bijstandsuitkeringen voor
volwassen statushouders bijstandsafhankelijk.
statushouders te laten dalen naar 1.455.
Figuur 1. Volumeontwikkeling statushouders
2250
2000
1750
1500
1250
i—i—i—i—i—i—i—i—r ~i—i—i—i—i—i—i—i—r ~i—i—i—i—i—i—i—i—i—r —i—i—i—i—i—i—i—r ~\
111111111
111111111 1111111111 111111111 Jan. Feb. Mrt. Apr. Mei Jun. Jul. Aug.Sep. Okt. Nov. Dec. Jan. Feb. Mrt. Apr. Mei Jun. Jul. Aug.Sep. Okt. Nov. Dec. Jan. Feb. Mrt. Apr. Mei Jun. Jul. Aug. Sep. Okt. Nov. Dec. Jan. '19 '19 '19 '19 '19 '19 '19 '19 '19 '19 '19 '19 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '20 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '21 '22
Aantal statushouders in bijstand
7
— — Doelstelling
Op 31 december 2021 telden we 2.180 uitkeringen. Er is met het aantal van 2.176 uit tabel 7 dus een afwijking van 0,2^..
Monitor Statushouders 2021
25
In tabel 7 zijn de uitkeringen verdeeld naar leefsituatie.
Het aandeel van statushouders in de bijstand is nu 6,3
Deze bepaalt de hoogte van de uitkering.
procent van het totaalaantal Rotterdammers met een bijstandsuitkering. Van het totaalaantal jongeren (onder
Uit de tabel blijkt dat ruim de helft van de statushouders
de 27 jaar) met een bijstandsuitkering is 14,9 procent
alleenstaand is. De groep alleenstaande ouder (van 19
statushouder. Naar verhouding is het aandeel jonge
t/m 67 jaar) is relatief klein.
statushouders groter dan statushouders van 27 jaar en ouder. Ten opzichte van vorig jaar is dit aandeel wel met
Instroom en uitstroom
0,5 procent gedaald.
Tabel 8 laat over 2021 het aandeel van statushouders (niet uniek) zien in het aantal bijstandsaanvragen en het
In tabel 9 is te zien dat de afgelopen jaren in totaal 2.394
totaalaantal bijstandsuitkeringen vanuit de Bundeling
uitkeringen van statushouders zijn beëindigd. Dat wil
Uitkeringen Inkomstenvoorziening Gemeenten (BUIG).
zeggen dat de bijstandsuitkering volledig is gestopt door inkomen boven de bijstandsnorm, een voorliggende
Tabel 8 laat zien dat 8,5 procent van de totale instroom
voorziening (zoals studiefinanciering) of andere redenen
in de bijstandsuitkering in 2021 statushouders zijn.
(zoals verhuizing, rechtmatigheid, etc.). Vrijwilligerswerk
Bij jongeren (onder de 27 jaar) was het aandeel groter,
of parttime werk onder de bijstandsnorm telt niet mee.
namelijk 12,4 procent.
De uitstroomredenen staan uitgesplitst in tabel 9.
Tabel 7. Aantal bijstandsuitkeringen naar uitkeringsnorm op 1-1-2022
Uitkeringsnorm
Uitkering
Totaal
Actief
Inactief
Aantal
0/»
Alleenstaanden
1256
1210
2466
65,6
Alleenstaande ouders
271
58
329
8,7
Gehuwden en samenwonenden
649
305
954
25,4
Anders
0
12
12
0,3
Onbekend
0
1
1
0
Totaal
2176
1586
3762
100
Tabel 8. Percentage statushouders met bijstandsuitkering
Statushouders 2013
2014
aantal To
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
aantal
T
aantal
T
aantal T
aantal T
aantal T
aantal T
aantal T
aantal T
Instroom Totaal
85
0,8
269
2,3
602
5,4
863
8,6
456
5,3
299
4,1
429
6,2
563
5,5
705
8,5
Waarvan onder 27 35
1,3
124
4,4
291
10,6 385
15,5
206
9,8
110
7,2
161
10,4 194
6,6
254
12,4
76
0,2
327
0,9
909
2,4
1687
4,3
1929
5,1
1893
5,4
1765
5,2
1982
5,5
2176
6,3
Waarvan onder 27 22
0,8
69
2,4
230
8,1
460
15,2
544
19,5
497
22,2
346
17,0
358
15,4 370
14,9
Aandeel in BUIG-volume Totaal
26
Monitor Statushouders 2021
Tabel 9. Uitstroomreden (per uitkering) 2013 - 2021
Uitstroomreden
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Totaal aantal
Totaal in y0
Inkomsten uit reguliere arbeid
0
1
5
34
94
218
269
169
252
1042
43,5
Inkomsten uit zelfstandig beroep/bedrijf
0
0
0
1
2
15
18
19
27
81
3,4
Studie/opleiding
1
6
9
26
79
107
140
94
76
538
22,5
Verhuizing naar andere gemeente
1
8
4
21
33
27
22
25
36
178
7,4
Andere reden
3
12
39
56
89
95
96
83
82
555
23,4
Totaal
5
27
57
138
297
462
545
390
473
2394
100
De uitstroom neemt elk jaar toe, al was er in 2020 een
andere overlijden, voeren gezamenlijke huishouding en
daling te zien als gevolg van de corona-maatregelen. In
bereiken van de AOW-leeftijd.
2021 is de uitstroom weer toegenomen. De uitstroom was nog niet op het niveau van voor corona. In 2019 zijn 542
In 2021 is het aantal instromende statushouders geste
statushouders uitgestroomd, in 2020 344 en in 2021 473.
gen, terwijl het aantal uitstromende statushouders is gedaald. Met een uitstroom van 473 in 2021 is deze nu
Inkomsten uit reguliere arbeid of zelfstandig beroep of
kleiner dan de instroom van 705 in 2021. Daardoor is het
bedrijf en starten met een studie of opleiding vormt in
aantal uitkeringen gestegen. Tabel 10 laat zien hoeveel
2021 69,4 procent van de uitstroomreden. Het aandeel
procent van de instroom in elk jaar is uitgestroomd.
uitstroom naar studie of opleiding is in vergelijking met 2020 gedaald. 23,2 procent stroomt met een andere reden uit. Voorbeelden van andere reden zijn onder
Tabel 10 laat zien dat 77,6 procent van het aantal uitkerin gen dat in 2013 is gestart, inmiddels weer is beëindigd. Van het aantal uitkeringen die in 2021 zijn gestart is 10,5 procent weer beëindigd.
Tabel 10. Procent uitstroom v/d instroom
De tabel laat zien dat een groot deel van de statushou ders zeker een aantal jaar een bijstandsuitkering blijft
Jaartal
% uitgestroomd van de instroom
2013
77,6
2014
68,3
2015
63,7
2016
56,0
2017
56,5
2018
49,9
2019
32,1
2020
23,6
2021
10,5
Monitor Statushouders 2021
ontvangen.
27
Parttime aan het werk
Verdeling naar geslacht en leeftijd
Tabel 11 laat het aantal statushouders zien met een
Tabel 12 betreft het aantal volwassen statushouders met
bijstandsuitkering waarop inkomsten worden gekort en
een lopende bijstandsuitkering, verdeeld naar geslacht
het aantal statushouders dat parttime aan het werk is.
en leeftijd.
In 2021 zijn 1.207 statushouders parttime aan het werk
De verdeling man-vrouw is bij de statushouders 55
en zijn op 818 bijstandsuitkeringen inkomsten ingehou
procent versus 45 procent. Dit is vergelijkbaar met het
den. Dit betreft 37,6 procent van het totaalaantal sta
totale bestand. 28 procent is jonger dan 30 jaar.
tushouders met een bijstandsuitkering. In 2019 waren er 888 statushouders parttime aan het werk en in 2020 waren dat 1.133 statushouders. Dit laat zien dat elk jaar het aantal statushouders dat parttime werkt toeneemt. Veel statushouders zijn nog bezig met de inburgering en kunnen hierdoor niet altijd fulltime werken. We stimule ren hen om naast de inburgering te werken.
Tabel 11. Parttime inkomen
Totaal
Statushouders met parttime inkomsten
2021
Uitkeringen
Personen
Actieve uitkeringen
0/»
818
1.207
2.178
37,60Zo
Tabel 12. Bijstandsuitkering naar leeftijd en geslacht
Kenmerk
Relatie
totaal
Hoofdaanvrager
Partner
Aantal
/
Man
1524
90
1.614
55,3
Vrouw
652
655
1.307
44,7
18-22
117
21
138
4,7
23-26
253
67
320
11,0
27-29
282
85
367
12,6
30-54
1.345
517
1.862
63,7
55-66
179
55
234
8,0
Totaal
2.176
745
2.921
100
Geslacht
Leeftijdscategorie
28
Monitor Statushouders 2021
Ontheffing
Bijzondere bijstand
Verdiepende diagnoses kunnen omstandigheden
Zoals andere burgers kunnen ook statushouders
aan het licht brengen die leiden tot een (tijdelijke)
aanspraak maken op bijzondere bijstand. De reguliere
ontheffing van een of meerdere verplichtingen uit de
regels voor toekenning van bijzondere bijstand zijn
Participatiewet (arbeidsverplichting, re-integratiever-
van toepassing. In tabel 14 staan de kostensoorten en
plichting of tegenprestatie). De gronden zijn bijvoor
totaalbedragen.
beeld (arbeids)medisch, psychisch, sociaal, of hangen We willen dat statushouders zo snel en goed mogelijk
samen met alleenstaand ouderschap met jong(e) kind(eren). In tabel 13 staan de lopende ontheffingen.
mee kunnen draaien in Rotterdam. Wel zien we dat er veel inzet nodig is voordat dit proces begint. We zien
Op dit moment zijn 92 statushouders (tijdelijk) onthe
namelijk een toename in de aanvragen en uitgiften van
ven van de arbeidsverplichtingen. Dit is iets meer dan
bijzondere bijstand. Er is vooral een toename te zien bij
vorig jaar (85). De ontheffingen zijn altijd tijdelijk van
de kosten van inrichting en verhuizing en kosten om te
aard. Zeer ernstige uitzonderingsgevallen daargelaten.
kunnen voldoen aan eenmalig levensonderhoud. Er is
De re-integratieverplichting blijft ook in deze gevallen
immers geen eigen buffer uit eerder inkomen. In totaal
gelden. Dit houdt in dat altijd meegewerkt moet
hebben de statushouders in 2021 gezamenlijk ongeveer
worden aan (onderzoek naar) de mogelijkheid tot
2.3 miljoen euro aan bijzondere bijstand ontvangen.
re-integreren.
Cumulatief vanaf 2017 is dit 6.9 miljoen euro.
Tabel 13. Ontheffingen
Ontheffing
Totaal aantal
Peildatum 31 december 2021 Verlopen
Lopend
Medische gronden
5
5
0
Ontheffing op verzoek alleenstaande ouder met kind < 5jr.
3
3
0
Sociale gronden
32
32
0
Tijdelijke ontheffing arbeidsverpl. en tegenprestatie
249
216
33
Tijdelijke ontheffing arbeidsverplichtingen
235
190
45
Volledig en duurzaam arbeidsongeschikt (geen verpl.)
17
3
14
Totaal
541
449
92
Monitor Statushouders 2021
29
Tabel 14. Bijzondere bijstand
30
Kostensoort
2017
2018
2019
2020
2021
BB inc. Geldlening
14044,66
43.091,23
85.127,99
87.746,97
69.860,95
BB inc. Huisraad e.d.
427.166,45
487.445,00
687.530,75
917.744,93
1.345.897,09
Begrafeniskosten
3.800,00
245,00
7.497,50
4.938,18
9.341,60
Betaling n.a.v. borgstelling (eenm)
300,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Bewind/Montor/Curator (eenm)
3.215,58
3.312,25
2.691,04
6.322,73
4.094,74
Bewind/Montor/Curator (per)
32.995,29
21.461,99
25.577,81
35.362,52
23.364,83
Bril (eenm)
0,00
108,00
0,00
0,00
0,00
Dieetkosten (eenm)
0,00
0,00
900,00
1.450,00
0,00
Eenmalige levensonderhoud
153.024,93
156.410,14
223.319,07
296.657,11
492.113,18
Eigen bijdrage zorgverzekering (eenm)
0,00
0,00
200,00
200,00
0,00
Huur doorbetaling bij detentie - lening (eenm)
0,00
0,00
0,00
3.170,30
0,00
Huur doorbetaling bij detentie - lening (per)
0,00
0,00
0,00
0,00
1.512,35
Individuele inkomenstoeslag (pers)
69.480,00
68.400,00
66.360,00
48.000,00
38.260,00
Individuele studietoeslag (pers)
19.068,36
0,00
0,00
33.369,63
0,00
Kinderopvang (niet uitstroom) (per)
373,59
0,00
87,14
1.736,57
559,78
Kleding/Schoeisel
275,00
447,50
1.375,00
681,00
345,00
Levensonderhoud bij dwangopname (per)
0,00
0,00
24.454,86
0,00
5.563,40
Overige kosten financiële transacties (per)
0,00
0,00
0,00
1.708,80
0,00
Overige kosten financiële transacties (eenm)
0,00
614,64
0,00
0,00
1.277,42
Overige kosten huishouding (eenm)
0,00
275,00
0,00
0,00
0,00
Overige kosten woonvoorzieningen
3.160,75
0,00
0,00
0,00
0,00
Overige medische/paramed. Hulp (per)
0,00
0,00
0,00
720,00
0,00
Overige niet indeelbare kosten (eenm)
1.742,20
2.295,24
4.033,07
4.561,18
5.889,70
Overige vervoerskosten (eenm)
691,10
0,00
31,08
0,00
830,00
Overige vervoerskosten (per)
240,26
0,00
616,00
0,00
0,00
Rechtsbijstand
20.535,00
20.182,50
19.527,00
26.151,50
25.391,00
Schuldsanering (eenm)
0,00
0,00
427,81
4.968,39
2.823,09
Tegemoetkoming meerkosten zorg
600,00
400,00
2.650,00
0,00
200,00
Toelage kinderen 4-17 jaar
0,00
0,00
217,00
0,00
0,00
Verhuiskosten
83.182,65
83.339,03
123.034,63
165.004,99
259.291,49
Verwarmings- en verlichtingskosten (eenm)
0,00
0,00
268,00
268,00
0,00
Voorschot broodnood
2.992,86
510,00
1.429,30
1.250,00
2.265,00
Voorschot Tozo (voor ondernemers) (eenm)
0,00
0,00
0,00
2.104,64
0,00
WKT huurwoning/koopwoning (eenm)
0,00
0,00
530,16
0,00
0,00
WKT huurwoning/koopwoning (per)
0,00
576,00
740,04
6.446,76
3.274,94
Totaal
836.888,68
889.113,52
1.278.625,25
1.650.564,20
2.292.155,56
Monitor Statushouders 2021
3.2 Inzet instrumenten
Specifieke instrumenten voor statushouders
De afdelingen van de gemeente hebben het reguliere
Naast aanvullende re-integratie-instrumenten zijn
pakket aan ontwikkelingsinstrumenten ter beschikking.
instrumenten expliciet bedoeld voor statushouders
De afgelopen jaren gold voor alle statushouders
ingekocht. Tabel 15 geeft deze weer. Hiernaast maken we
allereerst dat zij via IOS zijn aangemeld voor de inten
ook gebruik van 'informele' trajecten in stad. Voorbeelden
sieve Rotterdamse Taalstart (RTS) en dat zij moeten
daarvan zijn verschillende (maatjes)trajecten van St.
voldoen aan hun inburgeringsplicht. Daarnaast krijgen
Mano en Buddy to Buddy, zie hoofdstuk twee. Deze kun
statushouders vroeg in het proces een gesprek met een
nen bijdragen aan het wegnemen van belemmeringen
gespecialiseerde consulent over werk en scholing. De
om aan het werk te gaan of aan scholing te beginnen.
begeleiding tot aan uitstroom naar werk of opleiding vindt in de gespecialiseerde teams plaats.
Empowerment trainingen voor Eritreeërs (stichting Lemat)
2021 was door de coronapandemie net zoals 2020 een
Tijdens de training van acht weken worden de normen
bijzonder jaar. Waar fysieke ontmoetingen niet altijd
en waarden in Nederland, de verschillen tussen de
mogelijk waren, zijn de trajecten digitaal of op 1,5
twee culturen en waarom integratie essentieel is, op
meter afstand en met gebruik van plexiglasschermen
een interactieve manier besproken. Het doel van deze
voortgezet. Wanneer plaatsingen (betaald of onbetaald)
training is om Eritrese statushouders klaar te maken
niet mogelijk waren, is ingezet op de bevordering van de
voor hun volgende stap in hun (re-)integratieproces.
taal en de integratie.
Motiveren en empoweren is een concreet doel van de training. Tijdens het traject wordt gewerkt aan het
In 2021 zijn 2.590 aanvullende integratie-instrumenten
ontwikkelen van (soft) skills en de weerbaarheid van de
gestart. De meeste richten zich op taal, arbeidsontwik-
groep. Elke training wordt afgesloten met een rollenspel.
keling en verdiepende diagnoses. Het is een verschei
Denk hierbij aan de ander in de ogen aankijken, jezelf
denheid aan instrumenten, waarbinnen de looptijd
voorstellen voor de groep (duidelijk en articulerend
verschilt van één moment tot een aantal maanden.
spreken). In de zevende training wordt gewerkt aan een toekomstplan en het voeren van sollicitatiegesprekken. Bij de laatste training presenteren de deelnemers hun toekomstplan aan de groep. Ook wordt de training fees telijk afgesloten, waarbij certificaten worden uitgereikt. Dit is in samenwerking met stichting Lemat.
Tabel 15. Instrumenten voor statushouders
Traject
Aangemeld
Stichting Lemat
45
UAF
54
Mano
60
New Bees
17
Fit voor GIT
69
Werkclub
30
Vluchteling voor vluchteling
39
Futurework Pilot
10
HR assessment
112
Taalstart
147
Monitor Statushouders 2021
31
Statushouders voor de klas
traject. Dit traject biedt nieuwkomers toegang tot
In 2020 hebben 14 deelnemers meegedaan aan
traineeships. Daarbij worden zij gekoppeld aan lokale
het leerwerktraject Statushouders voor de klas in
organisaties en ondernemingen (bijvoorbeeld Huizen
Rotterdam. In 2021 doen er nog 12 van de 14 deelne
van de Wijk, verschillende fietsenmakers en garages,
mers mee aan dit traject. In Turkije en Syrië stonden ze
Dokters van de Wereld, San Franciscus Gasthuis en
als bevoegd wiskunde- of natuurkundedocent voor de
Ronald McDonaldhuizen) op basis van hun talenten en
klas. Met dit opleidingstraject bereiden de deelnemers
ambities. Daarbij ontvangen zij intensieve, individuele
zich voor op een doorstart als docent in Rotterdam. Het
begeleiding op maat. Werkgevers ontvangen eveneens
leerwerktraject bestaat uit twee delen. In het eerste
begeleiding in de vorm van workshops.
halfjaar krijgen de deelnemers intensieve taal- en vaktaallessen, oriënteren zij zich op lesgeven in Nederland
Werkclub
en doen ze een korte snuffelstage. Vervolgens lopen
De Werkclub is er voor jonge nieuwe Nederlanders die
de deelnemers stage op een school. Alle deelnemers
graag aan het werk willen. Met langdurige coaching,
zijn in 2021 gestart met de stages als docent. Die stage
training en ondersteuning overbruggen zij de (inter
wordt gecombineerd met lessen Nederlands op weg
culturele) verschillen en worden zij van startbaan naar
naar C1-taalniveau en het opfrissen van pedagogische
hartbaan begeleid.
en didactische vaardigheden. De deelnemers die het leerwerktraject succesvol afronden en staatsexamen
Vluchtelingen voor Vluchtelingen pilot
NT2 niveau II halen, komen in aanmerking voor de
Er loopt momenteel een pilot met Vluchtelingen voor
deeltijd lerarenopleiding aan de Hogeschool Rotterdam.
Vluchtelingen voor 50+ers en statushouders die langer
Daarnaast is het doel om na de stage op een middelbare
dan 5 jaar in Nederland zijn. Met als doel 45 status
school te blijven werken als docent. Het traject is een
houders te begeleiden naar taalverbetering, uitstroom
samenwerking met de Hogeschool Rotterdam, VSB-
naar (parttime) werk of vrijwilligerswerk. De werving
fonds, LMC Voortgezet Onderwijs en het UAF.
verloopt via Vluchtelingen voor Vluchtelingen om de werkcoaches niet te belasten.
UAF Het UAF ondersteunt hoger opgeleide statushouders
Futurework pilot
financieel en begeleidt hen bij studeren en werken.
FutureWork is een traject waarbij 10 statushouders
Statushouders kunnen bij het UAF terecht als ze
voor minimaal een jaar duurzaam geplaatst worden
Nederlands op niveau A2 beheersen en bezig zijn met
bij een werkgever op uitzendbasis. De statushouders
een taaltraject B1. Het UAF spant zich, samen met
ontvangen drie uur Nederlandse taaltraining (verplicht)
de werkzoekende statushouder en de gemeente, in
per week op locatie van de werkgever gedurende een
voor een duurzame plek op de arbeidsmarkt op het
jaar. Daarnaast krijgen ze gedurende een jaar on the
niveau van de betreffende statushouder. De gemeente
job begeleiding van de FutureWork-cultuurspecialisten
Rotterdam heeft sinds 2019 een convenant met het UAF
(oud-vluchtelingen die uit de doelgroep komen).
dat zich vooral op de samenwerking richt.
Tenslotte mogen ze ook gebruik maken van de
St. Mano
cultuurspecialist kunnen inschakelen. Zij nemen
De trajecten van St. Mano richten zich op het opdoen
taal- en cultuurbarrières weg voor zowel werkgever als
van werknemersvaardigheden. Voorbeelden van trajec
nieuwkomer.
FutureWork -app, zodat ze online een FutureWork-
ten zijn samen programmeren, samen ondernemen, toekomsttrainingen, ervaringsdeskundigheidsopleiding en diverse werkgerelateerde cursussen en trainingen. Na afronding van het traject acht de gemeente Rotterdam de statushouders arbeids- of studiefit en beschikken zij over de kennis en vaardigheden om uit te stromen naar een passende opleiding of een werkervaringsplek met uitzicht op betaald werk.
New Bees De doelstelling is het verbeteren van de positie van nieuwkomers in onze samenleving en op de arbeidsmarkt door hun talent te onderkennen. In 2021 hebben 15 nieuwkomers deelgenomen aan het
32
Monitor Statushouders 2021
Geïntegreerde duale inburgeringstrajecten (GIT)
Schakeltrajecten en traject richting onderwijs
Bij de GIT-trajecten vinden op de locatie van de
De inburgering is geen specifieke voorbereiding op ver
werkgever zowel de taallessen als de beroepsopleiding
volgonderwijs. Tijdens de inburgering werkt de status
plaats. De statushouder start met een proefperiode
houder niet aan het aanvullen van vakkennis, beheersing
met behoud van uitkering van maximaal acht weken.
van het Engels, wiskunde en eventueel andere vakken of
Daarna volgt hij de Beroeps Begeleidende Leerweg
aan het leren van de vereiste studievaardigheden en com
(BBL). Daarbij gaat hij één dag per week naar school en
petenties. Een schakeljaar naar mbo, hbo of wo kan hier
werkt maximaal 32 uur per week. Het opleidingsfonds
wel in voorzien en veel onderwijsinstellingen bieden een
aan de werkgeverskant en het ministerie van Onderwijs,
schakeljaar aan. In tabel 17 staat het aantal trajecten dat
Cultuur en Wetenschap bekostigen de opleiding. Door
gevolgd is vanuit de Internationale Schakel Klas (ISK) en
de combinatie werken en leren, participeren zij sneller
schakeljaren in 2021.
in de samenleving en kunnen zij sneller voorzien in het eigen levensonderhoud. Afhankelijk van het mbo-niveau
Er zijn dus 200 Rotterdamse jongeren gestart met een
en de opleiding duurt een traject een of twee jaar.
schakeltraject naar regulier onderwijs. Sagènn is een
Wanneer statushouders zijn gestart met de BBL, zijn
re-integratiebedrijf dat wordt ingezet om jongeren voor
zij in dienst van de werkgever en niet meer afhankelijk
te bereiden op uitstroom naar school. Inmiddels zijn
van een uitkering. Het is in 2021 heel lastig geweest om
63 jongeren vanuit de diverse trajecten uitgestroomd naar regulier onderwijs. Naar verwachting stromen
nieuwe trajecten op te starten. Statushouders worden bij de aanmelding getoetst, om te kijken of ze in staat
een aantal jongeren in februari 2022 uit. Een groot
zijn om dit intensieve traject te volgen. Deze toets vindt
deel van de deelnemers aan schakeltrajecten is pas in
fysiek plaats. De toets kon echter niet plaatsvinden
schooljaar 2021/2022 gestart. Deze groep stroomt niet
vanwege de coronamaatregelen. Wel zijn we in 2021 in gesprek gebleven met potentiële werkgevers.
in februari, maar in september 2022 uit naar regulier vervolgonderwijs.
Tabel 16 geeft de lopende GIT-trajecten weer en hoe veel statushouders er in 2021 zijn gestart.
Tabel 16. Inzet GIT
Lopende trajecten GIT
Gestart
MBO 1 met een werkgever
17
MBO 2 praktijkroute met een werkgever
5
Rechtstreeks gestart met taalondersteuning
2
Tabel 17. Inzet ISK en schakeljaar
Gestart Voorbereidend jaar HBO/WO Erasmus
26
Albeda schakelonderwijs
140
Sagènn
34
Monitor Statushouders 2021
33
Assessment
3.3 Start inburgering
Om inzicht te verkrijgen in de ontwikkelingsmogelijk heden van de statushouder richting werk, is een assess
We hebben ons als doel gesteld dat 80 procent van alle
ment ontwikkeld om de juiste dienstverlening te bieden.
Rotterdamse statushouders met een bijstandsuitkering
De ontwikkeling van dit assessment is niet aanbesteed,
binnen zes maanden na toekenning van de uitkering
maar zelf ontwikkeld door de gemeente Rotterdam.
is gestart met het inburgeringstraject. De gemeente registreert de start van de inburgering maar kan hierop
Het assessment bestaat uit vragenlijsten die in het
niet sturen, omdat de regie van de inburgering nog bij
Nederlands en in zeven andere talen worden aangebo
de statushouder zelf ligt. Tabel 18 laat de cijfers over
den. Ook vindt er een gesprek plaats. Er is een voorlich-
2021 zien.
tingsfilmpje in het Nederlands en in zeven andere talen beschikbaar, waarin kort en bonding wordt uitgelegd
Het percentage Rotterdamse statushouders dat binnen
wat een assessment is en waarom dit wordt afgenomen.
de termijn van zes maanden is gestart met een inburge-
Het doel van het assessment is om een passend traject
ringstraject is 49 procent en ligt dus niet op schema. Dit
gericht op werk, scholing of vrijwilligerswerk aan te
lagere percentage komt mede door corona. Corona heeft
bieden. Het wordt ingezet wanneer een statushouder
de start van trajecten (bijvoorbeeld in groepsverband)
de Rotterdamse Taalstart (RTS) heeft doorlopen en
namelijk bemoeilijkt. Vanzelfsprekend stimuleren de
de uitkomsten hiervan bekend en gedeeld zijn met de
specialistische consulenten de statushouders zo veel
consulent. Het assessment is modulair; met de uitkom
mogelijk om zich tijdig in te schrijven, te starten met
sten van de RTS kan het ingekort worden.
inburgeringscursussen en ons daarover te informeren. Onder het nieuwe stelsel (nieuwe Wet inburgering)
In 2021 zijn 132 statushouders aangemeld voor het
koopt de gemeente de cursussen in. Daarmee kan de
assessment. Dit zijn aanzienlijk minder aanmeldingen
verwijzing gerichter en effectiever plaatsvinden. De
dan in 2020 (220). Over het algemeen wordt het assess
nieuwe wet is drie keer uitgesteld en op 1 januari 2022
ment positief ervaren. De deelnemers waarderen de
in werking getreden.
persoonlijke aandacht. Daarnaast geeft het assessment de statushouders een mooi handvat om op langere termijn aan een doel te werken. Zij zien het als een kans
Tabel 18. Inburgering
om een toekomst op te bouwen en daarbij gerichte ondersteuning te krijgen. Ook voor de consulenten heeft de uitkomst van het assessment toegevoegde
Inburgering
Peildatum 1 januari 2021
Binnen de termijn
A-9%
Buiten de termijn
5107o
waarde. De adviezen die gegeven worden op basis van leervermogen en interesses, zijn concreet genoeg om de statushouder verder te helpen. Daarbij wordt rekening gehouden met ondersteuningsbehoeften. Sommige sta tushouders gaven echter wel aan dat de terugkoppeling van consulenten soms lang duurde. Dit is doorgegeven aan de uitvoerder. We blijven het assessment verder ontwikkelen, zodat we deze nog beter kunnen afstem men op de diverse doelgroepen onder de statushouders, zoals digibeten of hoogopgeleide statushouders.
34
Monitor Statushouders 2021
3.4 DUO Een inburgeringsplichtige heeft drie jaar de tijd om
3.5 Rotterdamse Taalstart (RTS)
te voldoen aan de inburgeringsplicht. Om inzicht te geven in hoeveel statushouders sinds 2013 t/m 2021
Alle inburgeringsplichtige statushouders die in 2021
in Rotterdam hebben voldaan of nog bezig zijn met de
in Rotterdam gehuisvest zijn en nog niet gestart zijn
inburgering, onderscheiden we de statushouders in drie
met inburgering, beginnen zo snel mogelijk met de
groepen. Wij zijn hier uitgegaan van de groepen asiel-
RTS. Rotterdamse statushouders volgen een flexibel
gerechtigden, gezinsmigranten en overig. Daarnaast
modulair programma op het gebied van taal en
maken we onderscheid tussen statushouders die heb
zelfredzaamheid. Het programma duurt tien weken.
ben voldaan, ontheffing hebben gehad of nog bezig zijn
De gemeente (consulent) ontvangt aan het eind van
met de inburgering. Bij deze laatste categorie zitten dus
de RTS een eindrapportage per deelnemer. Deze
ook statushouders die sinds 2021 inburgeringsplichtig
rapportage geeft inzicht in het taalniveau, de gevolgde
zijn geworden en nog drie jaar de tijd hebben om in te
modules, inzet en motivatie van de deelnemer en een
burgeren. DUO is verantwoordelijk voor de handhaving
advies op de inburgering. Daarnaast maakt het duide
van de Inburgeringswet.
lijk welk niveau haalbaar is en wordt een inschatting gegeven van de hoeveelheid tijd die de deelnemer nodig heeft. Deze informatie uit de eindrapportage geeft de consulent een vollediger beeld van de ontwik-
Tabel 19. Inburgering DUO
kelmogelijkheden van de statushouder. Dit helpt bij het Categorie
Aantal statushouders
bieden van de juiste ondersteuning en begeleiding. In
(Asielgerechtigden, gezins migranten en overig)
2021 zijn 415 deelnemers gestart met de RTS. Enkelen ronden dit traject af in 2022.
2013 t/m 2021
Voldaan aan inburgeringsplicht
4633
Evaluatie van het programma Rotterdamse Taalstart Ter voorbereiding op het ingaan van de nieuwe Wet
Ontheffing van de inburgeringsplicht
1064
inburgering per 1 januari 2022, wilde de gemeente Rotterdam onderzoeken in hoeverre de RTS bijdraagt aan een eerste stap in het integratieproces van status
Nog bezig met inburgeren
3928
houders. Het Verwey-Jonker Instituut is in april 2020 begonnen met het onderzoek naar de RTS. Uit het onderzoek (gepubliceerd in april 2021) blijkt dat de RTS bijdraagt aan een goede start van statushouders in Rotterdam. Statushouders begrijpen over het alge meen beter wat er van hen verwacht wordt in Nederland. Ook zijn zij meer gemotiveerd om in te burgeren en te integreren. Dankzij de RTS worden zij wegwijs gemaakt in de Nederlandse samenleving en in Rotterdam in het bijzonder. Zij leren Nederlandse woorden en kunnen aan het einde van de RTS over het algemeen zinnen maken en gesprekjes voeren. De uiteindelijke resultaten verschillen per statushouder. In sommige gevallen is de afstand tot de Nederlandse samenleving erg groot. Voor deze personen is het lasti ger om de gegeven informatie te verwerken. Daarnaast ervaren (sommige) hoogopgeleide/zelfredzame status houders de taallessen als minder of onvoldoende nuttig. Dit kan leiden tot demotivatie.
Monitor Statushouders 2021
35
Zowel deelnemers als professionals zijn overwegend
(BoW) keurmerk hebben. Met het kwaliteitsconvenant
positief over de ervaren opbrengsten. Daarnaast is het
streven alle partijen naar een verbeterd taalaanbod
van belang om te benadrukken dat de RTS slechts de
voor de inburgeraars en worden drempels opgeworpen
eerste stap is in de integratie van statushouders. En dat
voor frauduleuze praktijken. Hiermee had de gemeente
het niet realistisch is om grote stappen te verwachten op
vooruitlopend op de nieuwe Wet inburgering een regierol
het gebied van taal en zelfredzaamheid.
en legde ook de verbinding met taalaanbod buiten de inburgering. Doordat de nieuwe Wet inburgering was uitgesteld, werd het kwaliteitsconvenant nog belangrij
3.6 Participatieverklaringstraject (PVT)
ken Een grotere groep statushouders was namelijk toen langere tijd afhankelijk van taalaanbieders bij wie de trajecten niet door de gemeente zijn ingekocht.
Tijdens dit traject ontvangen statushouders op een
In de nieuwe Wet inburgering heeft de gemeente een
interactieve wijze toelichting op zes belangrijke
regierol door de inburgeringstrajecten ook direct in te
kernwaarden: vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit,
kopen. Voor statushouders vanaf januari 2022 geldt dus
participatie, democratie en de rechtsstaat. Aanvullend
dat het traject waarvoor zij worden aangemeld vanwege
worden in Rotterdam twee extra gezondheidsworkshops
contractafspraken al aan alle kwaliteitseisen voldoet.
aangeboden: stress en gezondheid, en seksuele gezond
Ook nu na de invoering van de wet blijft het convenant
heid. Met het ondertekenen van de participatieverklaring
belangrijk om twee redenen. Ten eerste vallen statushou
geeft de statushouder aan dat hij zich bewust is van de
ders de komende jaren nog onder de vorige wetgeving.
waarden en spelregels van de Nederlandse samenleving
En ten tweede moeten gezinsmigranten ook onder de
en deze te respecteren. In 2021 hebben 579 (179 in 2020)
nieuwe wetgeving een DUO-lening aanvragen en een
statushouders het participatieverklaringstraject hele
inburgeringstraject kiezen uit een concurrerende markt.
maal afgerond. 506 (186 in 2020) statushouders hebben
Ook zij moeten zeker kunnen zijn van een kwalitatief
de module stress en gezondheid gevolgd en 594 (156 in
goed aanbod.
2020) statushouders de module seksuele gezondheid. De workshops zijn veelal online gegeven. Dit heeft ervoor gezorgd dat we een grote inhaalslag op de PVT-trajecten hebben kunnen realiseren.
3.7 Kwaliteitsconvenant taalscholen inburgering
3.8 Mentorschap bij werkgevers In 2021 heeft OpenEmbassy verschillende diepte-interviews afgenomen bij werkgevers (zowel private bedrijven als maatschappelijke organisaties) uit de regio Rotterdam over mentorschappen.
In het stelsel voor januari 2022 lag de verantwoorde
Uit de analyse is naar voren gekomen dat er drie vormen
lijkheid voor het inkopen van een inburgeringstraject
van mentorschap te onderscheiden zijn.
nog bij de inburgeraar. Voor de inburgeraars was het
1. Inwerkmentor. Nieuwkomer komt een bedrijf binnen
moeilijk om uit dit grote aanbod de juiste keuzes voor
en krijgt een buddy of mentor toegewezen. Doel van
een passend inburgeringstraject te maken. Bovendien
de mentor is taak- of functiegericht.
is het voor aanbieders lastig gebleken om zowel op de
2. Meeloopmentor. Nieuwkomer krijgt een buddy op de
kwaliteit te blijven focussen als met de markt te concur
werkvloer, met relatie buiten het werk. Doel van de
reren. Sterker nog, er was bij meer dan 30 procent van de
mentor is deels functiegericht, deels sociaal kapitaal
aanbieders sprake van fraude en malafide praktijken, ook in onze regio. Dit was onwenselijk. In reactie op eerdere
ontwikkelen. 3. Buitenmentor/buddy. Mentor deelt zijn expertise en
schriftelijke vragen over malafide praktijken, fraude en
leent zijn netwerk. Doel van de mentor is niet func
faillissementen (18bb11259,18bb11205 en 18bb11143)
tiegericht, puur sociaal kapitaal ontwikkelen.
is aangekondigd dat we toewerken naar meer grip op de aanbieders, voor zover de vrije marktwerking dat toelaat.
Er is veel kennis en kunde bij werkgevers over mentor schap. Werkgevers die in dit onderzoek gesproken zijn,
Op 27 november 2020 heeft de gemeente Rotterdam,
36
vinden over het algemeen mentorschappen interessant,
samen met de regio Rijnmond als eerste regio in
mits die leiden tot een betere prestatie op de werkvloer of
Nederland het kwaliteitsconvenant Taal en Inburgering
betere integratie van de eigen werknemers. Werkgevers
ondertekend met 25 taalaanbieders die een Blik op Werk
zien interne mentorschappen als noodzakelijk voor hun
Monitor Statushouders 2021
eigen personeelsbeleid en zien de investering erin als
Van het totaalaantal jongeren met een bijstandsuitkering
hún bijdrage aan de integratie van nieuwkomers. Ze
is 14,9 procent statushouder. Naar verhouding is het
staan minder open voor generieke mentorschappen ten
aandeel jonge statushouders groter dan statushouders
bate van nieuwe Rotterdammers (zoals buitenmentor/
van 27 jaar en ouder. Het aantal statushouders jonger dan
buddy). Het Werkgeversservicepunt Rijnmond (WSPR)
27 jaar is ten opzichte van vorig jaar vergelijkbaar.
ondersteunt werkgevers wanneer zij nieuwkomers een werkplek willen aanbieden. Bijvoorbeeld door coaching
Voortgang collegetarget
op de werkvloer, een voorschakeltraject of een gerichte
Op basis van de Rotterdamse Aanpak Statushouders
taaltraining op maat. Deze informatie is binnenkort ook
2019-2022 is een collegetarget geformuleerd dat be
in de toolbox beschikbaar van de accounthouders van
staat uit twee delen:
WSPR en te lezen op de website. a. 80 procent van alle Rotterdamse statushouders Met de inwerkingtreding van de nieuwe Wet inburgering
met een bijstandsuitkering is binnen zes maanden
op 1 januari 2022 vraagt de gemeente van de gecontrac
na toekenning van de uitkering gestart met het
teerde partijen (taalscholen) om maatjes te koppelen aan
inburgeringstraject
nieuwkomers wanneer zij deelnemen aan participatie-activiteiten (meeloop-mentor). Dit is ook het geval wanneer
b. Het aantal bijstandsuitkeringen voor statushouders daalt naar 1.455
een nieuwkomer richting betaald werk gaat. Het eerste deel van het collegetarget is in 2021 niet
3.9 Samenvatting werken en leren Door de economische maatregelen voor de coronabestrij-
gekomen tot het beoogde niveau van 80 procent. Eind december 2021 lag het percentage op 49 procent. Er zijn hiervoor verschillende redenen. Allereerst het uitstel van de nieuwe Wet inburgering. In eerste instantie zou deze wet in juli 2020 ingevoerd worden. En met deze wet zou
ding zagen we in 2020 al dat het aantal statushouders,
de gemeente meer regie krijgen op het inburgeringstra
dat afhankelijk is van een bijstandsuitkering, was toege
ject en daarmee de voortgang van de target. Onder het
nomen. Dit heeft zich voortgezet in 2021. Ook de hogere
oude stelsel is de statushouder namelijk zelf verantwoor
taakstelling in 2021 heeft geleid tot meer instroom in de
delijk voor de inschrijving voor een inburgeringstraject
bijstand. In 2021 is het aantal statushouders dat afhan
en is regierol van de gemeente beperkt. De nieuwe wet
kelijk is van een bijstandsuitkering gestegen van 2.682
is uiteindelijk op 01 januari 2022 in werking getreden.
(2020) naar 2.921.
Een andere reden is corona. Hierdoor werd onder andere de start van trajecten (bijvoorbeeld in groepsverband)
Dit betekent dat de instroom (705 uitkeringen) groter is
bemoeilijkt.
dan de uitstroom (473 uitkeringen). Wel is de uitstroom in 2021 groter dan in 2020 (344 uitkeringen). 66 procent
Het tweede deel van het collegetarget is in 2021 ook niet
stroomt uit door inkomsten uit reguliere arbeid en het
tot het beoogde doel van 1.455 bijstandsuitkeringen voor
starten met een studie of opleiding. Dit is mede te danken
statushouders gekomen. Op 31 december 2021 telden
aan de inzet van meer capaciteit en gespecialiseerde
we 2.180 bijstandsuitkeringen. Hiermee liggen we niet
consulenten. Ook zien we dat het aantal statushouders
meer op schema. De Rotterdamse Aanpak Statushouders
dat parttime werkt, is gestegen van 1.133 (2020) naar
2019-2022 legt de nadruk op het voorzien in een eigen
1.207. Dit aandeel neemt de laatste jaren toe en dat zien
inkomen en meedoen in de Rotterdamse samenleving.
wij als een gunstige ontwikkeling. Veel statushouders
In het eerste jaar (2019) bleek deze aanpak succesvol en
zijn nog bezig met hun inburgeringstraject en kunnen
daalde het aantal bijstandsuitkeringen naar 1.765.
hierdoor niet altijd fulltime werken. We stimuleren hen om naast de inburgering te werken, al dan niet in deeltijd.
In 2020 en 2021 zien we echter dat het aantal bijstands
Daarmee vergroten zij ook de kans dat zij na de inburge
gerechtigden is toegenomen. Dit komt overeen met de
ring fulltime aan de slag kunnen.
algemene ontwikkelingen in de stad en in het land. We zien dat het aantal bijstandsgerechtigden in zijn totaliteit
Van de huidige 2.180 uitkeringen zijn 2.921 (2020: 2.682)
is toegenomen door de economische effecten van de
volwassen statushouders afhankelijk van de bijstand
coronamaatregelen. We blijven de intensieve aanpak
(echtparen ontvangen samen één uitkering). Dit is 6,3
voortzetten en zetten extra gespecialiseerde jobhunters
procent van het totaalaantal Rotterdammers met een
en jobcoaches in. Om zo te kunnen blijven ondersteunen
bijstandsuitkering. Dat is iets meer in vergelijking met
in de ontwikkelmogelijkheden van statushouders in
2020 (5,5 procent).
Rotterdam.
Monitor Statushouders 2021
37
Colofon
Gemeente Rotterdam Postbus 70012 3000 KP Rotterdam
Rotterdam.nl Opmaak:
DropOuts Amsterdam Fotografie:
Jan van der Ploeg, met dank aan TopTaal en VluchtelingenWerk
38
Monitor Statushouders 2021