21bb699 Bijlage 2 behorende bij 21bb1736 over Masterplan ParkHaven

Masterplan ParkHaven Ontwikkelcombinatie ParkHaven Partners Januari 2021

1

2

3

Inhoudsopgave 7 11 14

28 42

54

4

Voorwoord 1. Samenvatting 2. Aanleiding

82

2.1 Unsolicited proposal 2.2 Leeswijzer 2.3 Begrenzing 2.4 Doelstellingen Gemeente Rotterdam 2.5 Uitwerking ruimtelijk en programmatisch toetsingskader 2.6 Participatieproces 2.7 Cultuurhistorische verkenning en transformatiekader 2.8 Aanpassingen aan het ontwerp

3. Karakteristiek van ParkHaven 3.1 Ligging in de stad 3.2 Historie van Parkhaven 3.3 Huidige situatie

104

4. Ambitite voor ParkHaven

4.1 Verankerd in de stad 4.2 Groene verbinding tussen het Park en de nieuwe groen kade 4.3 Een tijdloos ensemble met de Euromast 4.4 Voor alle Rotterdammers 4.5 Veerkrachtig en duurzaam

5. Stedenbouwkundig concept

5.1 Positionering in de stad 5.2. De verhouding tot het Droogleever Fortyunplein, de Parkhavensluizen en het gebouw ‘De Puntegale’ 5.3 Het ensembe met Euromast, tunneltraverse en Ventilatiegebouwen 5.4 Groene dooradering door Parkhaven ‘Greens’ 5.5 Maat van de gebouwen 5.6 Gevelopbouw 5.7 Hoogtes van de gebouwen 5.8 Baseline en setbacks 5.9 Terugspringende geveldelen 5.10 Stedenbouwkundige inpassing parkeren 5.11. Bezonning

152

6. Monumenten

6.1 Waardering van de monumenten in analyses en beleid 6.2 Cultuurhistorische waarden van de Parkhavenkade 6.3 De verhouding tot Het Park 6.4 De Parkhavenkade heeft een open groene sfeer 6.5 De Parkhavenkade als recreatief onderdeel van Het Park 6.6 De landschappelijke inbedding van het Maastunnelcomplex 6.7 De routebeleving vanuit het Maastunnelcomplex 6.8 De riante inpassing van de gebouwen van het Maastunnelcomplex 6.9 De Euromast als dominante factor in de Rotterdams skyline 6.10 De Parkhavenkade is het adres van de Euromast 6.11 De Euromast heeft 3 accenten in het gebouw 6.12 De Parkhavenstrook heeft een eigen identiteit 6.13 Het uitzicht vanaf de Euromast

7. Groene buitenruimte

7.1 Groenconcept 7.2 Groen en levendige kade 7.3 Landschappelijke ruimte rond de Euromast 7.4 ParkHaven ‘Greens’ 7.5 Informeel wonen aan de parkzijde 7.6 ParkHaven natuurinclusief 7.7 Groentransformatie 7.8 Uitstraling openbare ruimte en beheer 7.9 Midget golfbaan ParkHaven 7.10 Spelen in de buitenruimte

8. Mobiliteit

8.1 Huidige situatie 8.2 Bereikbaarheid auto 8.3 Bereikbaarheid fiets 8.4 Voetgangers 8.5 Bereikbaarheid voor touringcars 8.6 Gebruik van de straat 8.7 Gebruik van de kade

174

190

214

222 230

9. Programma

9.1 De huidige stakeholders 9.2 Het concept van een publieke, recreatieve en alzijdige plint 9.3 Wonen voor alle Rotterdammers 9.4 Optie boutique hotel 9.5 Onderbouwing programma wonen 9.6 Onderbouwing programma niet-wonen 9.7 Toekomstbestendigheid plint

10. Architectuur

10.1 Elegant en tijdloos ensemble 10.2 Plinten: open en uitnodigend 10.3 Middenbouw: robuust en tactiel 10.4 Toppen en daken: verfijnde setbacks met veel groen 10.5 Van binnen naar buiten 10.6 Entrees en opgangen 10.7 Woonkwaliteit appartementen 10.8 Woonkwaliteit aan Het Park en de ‘Greens’ 10.9 Woonkwaliteit van de toppen

11. Duurzaamheid

11.1 Energie 11.2 Duurzame en gezonde mobiliteit 11.3 Circulair 11.4 Klimaatadaptatief en natuurinclusief 11.5 Gezondheid en comfort

12. Planverantwoording 13. Planning en realisatie

233

14. Bijlagen

14.1 ParkHaven impressies 14.2a Cultuurhistorisch onderzoek 14.2b Transformatiekader 14.3 Overzicht moties 14.4 Rapport luchtkwaliteit 14.5 Akoestisch onderzoek 14.6 Rapport verkeer 14.7 Rapport parkeerbalans 14.8 Rapport archeologie 14.9 Historisch bodemonderzoek 14.10 Rapport externe veiligheid 14.11 Aanvullend onderzoek vleermuizen 14.12 Ecoresult onderzoek 14.13 Risicobeschouwing ParkHaven 14.14 Rapport niet gesprongen explosieven 14.15 Rapport watersystemen 14.16 Rapport geohydrologie 14.17 Bomen inventarisatie 14.18 Rapport bomeninventarisatie 14.19 Rapport aanpak geotechnisch ontwerp 14.20 Aerius-berekening 14.21 Uitgiftetekening 14.22 Omgevingsmanagement 14.23 Natuur-inclusief bouwen 14.24 Toetsing infrastructuur 14.25 Bouwfasering 14.26 Masterplankaart 14.27 Memo gesprekken ondernemers 14.28 Resultaten participatie

5

6

Voorwoord

De ontwikkelcombinatie ParkHaven Partners bestaat uit de marktpartijen Heijmans Vastgoed en de TBIondernemingen ERA Contour en J.P. van Eesteren. Document opgesteld door ParkHaven Partners vof en CULD-Inbo in samenwerking met betrokken adviseurs. Reproductie, heruitgave of distributie van dit document of de inhoud ervan zijn niet toegestaan zonder toestemming van de auteurs of de opdrachtgevers ervan. Disclaimer: Dit masterplan is nauwkeurig en met zorg samengesteld en bedoeld om informatie te geven over het initiatief ParkHaven samengesteld door Ontwikkelcombinatie ParkHaven Partners, architectencombinatie CULD-INBO en overig betrokken adviseurs. De informatie is zo volledig mogelijk weergegeven. Gepresenteerde beelden en fotomateriaal tonen de ambities van het plan en worden in de ontwerpfasen in directe samenwerking met vertegenwoordigers van gemeente Rotterdam nader uitgewerkt. Alle getoonde beelden in het masterplanboek geven een situatie weer van de groenkwaliteit zoals die aanwezig zal zijn in de periode 15 jaar na oplevering In het vervolgtraject zal het groenconcept verder worden uitgewerkt in diverse ontwerpen voor de verschillende onderdelen. De exacte maatvoering, ligging van de paden, positie van de bomen, etc. zal daarin worden vastgesteld.

Al jaren werken wij aan het sterker maken van de stad, dat is onze drijfveer en zonder deze drijfveer zouden wij het niet volhouden. Plannen maken en realiseren in bestaand stedelijk gebied is het ingewikkeldste dat er is in ons vakgebied. Je komt met ideeën voor plekken waar mensen wonen, werken en recreëren. Plekken waar mensen herinneringen aan hebben, waar mensen van houden, plekken waar mensen van zeggen ‘blijf daar alsjeblieft vanaf’. Uiteraard komen wij met ideeën die bedoeld zijn om plekken beter te maken, ideeën die in de lijn liggen met de doelstellingen van de gemeente. Wij houden van deze stad. Rotterdam is een stad waar wij alles samendoen, een stad waar je welkom bent als je wat wilt betekenen voor de stad. Daarom waren wij ook zo blij dat het college van B&W in april 2019 het besluit heeft genomen dat dit plan voldoende goede elementen in zich heeft om verder onderzocht te worden. Eindelijk konden wij naar buiten met de plannen. Vertellen waarom wij dit zo graag willen voor de stad. Wat is onze drijfveer achter het idee ParkHaven? Er moet wat gebeuren aan de kade, zo’n mooie plek in de stad die er zo bij ligt. Overdag is het troosteloos. ParkHaven zien wij als een plek die verbindingen kan maken. In de avond is het een plek waar je je niet veilig voelt. En dat terwijl dit zo’n belangrijke fietsverbinding is tussen Zuid en Noord.

Door het toevoegen van wonen en andere functies krijg je levendigheid en ogen op de straat. Wij willen de Euromast met het Park verbinden op een manier die recht doet aan onze trots. Een groene ontvangstruimte rondom de Euromast waar toeristen graag langer willen verblijven. Door de auto’s van de kade te halen ontstaat er ruimte om er groen toe te voegen, om er een plek van te maken waar de inwoners van Rotterdam van kunnen genieten. We willen met dit plan een bijdrage leveren aan het oplossen van het steeds groter wordende probleem op de woningmarkt. Woningen maken voor alle inwoners van de stad Rotterdam. De afgelopen maanden hebben wij hard gewerkt om alle waardevolle opmerkingen vanuit bewoners, ondernemers en de geformuleerde randvoorwaarden van de gemeente te verwerken in het plan. Wij zijn ervan overtuigd dat dit heeft geleid tot een plan dat niet alleen van ons als ParkHaven Partners is, maar dat het een plan is dat wij op z’n Rotterdams samen tot een geweldige kans voor deze plek hebben gemaakt. Job van Zomeren - directeur Era Contour Lonneke Zuijdwijk - directeur Heijmans Vastgoed Marco Peppel - directeur J.P. van Eesteren

Januari 2021 7

8

1. Samenvatting

9

10

1 Samenvatting Een ensemble van acht alzijdige stadsblokken die park en kade met elkaar verbinden Langs de Parkkade, uitkijkend op de Parkhaven en de Maas aan de ene kant en het lommerrijke groen van Het Park aan de andere kant komt een aantrekkelijk nieuw stadsmilieu. Een reeks elegante eigentijdse gebouwen flankeert de opnieuw ingerichte, groene kade. In de plinten van de nieuwe gebouwen bevinden zich leuke voorzieningen. De Euromast rijst op vanuit een grote groene ruimte, die met een brug verbonden is met Het Park. De stad is een verblijfsplek rijker. Waar de rivier vanaf de kade prettig beleefd wordt. Waar de doorlopende voet- en fietsroutes een comfortabel en veilig verbonden zijn. Tegen de achtergrond van de havens en Het Park komt er een bestemming bij voor iedereen. De gemeente Rotterdam heeft al in 2009 in de visie Hoboken 2030 de Parkhavenstrook aangewezen als een ontwikkelingszone, waar gebouwde en groene kwaliteit met elkaar in balans kunnen worden ontwikkeld. ParkHaven is de vertaling van de visie van de stad voor deze locatie in een concreet masterplan. ParkHaven wordt gerealiseerd in de vorm van acht alzijdige stadsblokken met een eigen karakter. Dit ensemble van

gebouwen vormt tegelijkertijd een aantrekkelijke kade en een aangename parkrand. Het ensemble is op veel plekken ‘doorwaadbaar’, zodat park en kade goed met elkaar zijn verbonden. Rondom de Euromast en het Ventilatiegebouw is de groene ruimte aanzienlijk groter. Dit borgt het zicht op de monumentale bebouwing en op de Euromast. De Euromast als ‘icoon van de stad’ rijst op uit het groen en wordt naast het ensemble van nieuwe gebouwen nog nadrukkelijker onderdeel van de stad. De schaal van de bebouwing is grootstedelijk en divers, maar bestaat niet uit torens. Dit levert een stedelijke en vriendelijke schaal op die ontspannen aansluit bij de kade en bij het park en recht doet aan de cultuurhistorische waarde van de Euromast. De betekenis van het ensemble als geheel heeft een verbindende rol in de omgeving - het is een stedelijke ‘stepping stone’. Het reageert zowel op de kloeke gebouwen op de Müllerpier aan de westzijde, op het monumentale gebouw de Puntegale, als op het kopgebouw van Little C. Tegelijkertijd zal een drietal gebouwen kijkend vanuit Het Park net iets boven de boomtoppen uitsteken en daarmee het verband leggen met de faculteitstoren van het Erasmus MC, de Parkhavenflat en de Vopak-toren aan de andere kant van Het Park. De architectonische uitstraling zal zowel eigentijds als tijdloos zijn en geïnspireerd op de verfijnde architectuur van het Scheepvaartkwartier.

De stadsblokken staan op een ondergrondse parkeergarage. De Parkhavenstrook ligt op een strategische plek aan een aantal belangrijke fietsroutes. Deze routes kunnen aantrekkelijker worden naarmate er in de Parkhaven ook ’s avonds meer te doen is. Datzelfde geldt voor de kaderoute voor de voetganger. Met een herinrichting van de kade tot groene kade die wordt

geflankeerd door een kleinschalig plintprogramma in de nieuwe stadsblokken wordt de verbindende rol gerealiseerd. Ook in de oost-west richting zal de verbinding tussen Park, Euromast en kade worden verbeterd met de introductie van een groene ruimte rond de Euromast die is verbonden met een nieuwe gebruiksvriendelijke overbrugging over het Maastunneltracé. De Parkhavenkade transformeert van een doelbestemming naar een hoogwaardig verblijfsgebied voor dagjesmensen, voor parkbezoekers, voor toeristen én voor alle Rotterdammers. De nieuwe brug over het Maastunneltracé verbindt de lommerrijke grandeur van het Park met de levendigheid aan de kade. Het programma in de plint van de gebouwen versterkt het centrumstedelijke karakter van ParkHaven. De grote bezoekersaantallen van de Euromast, het Park, de midgetgolf en de verschillende boten aan de kade bieden kansen voor een gevarieerd aanbod van winkel- en werkruimtes, werkplaatsen voor creatieve ambachten, horeca, ateliers, maatschappelijke functies en kantoren. Het leidend principe voor het toevoegen van plintprogramma is de combinatie van lokaal ondernemerschap, recreatieve en toeristische waarde in een kleine korrel. Met deze toevoeging verrijkt de stad voor alle Rotterdammers. Het centrum en de kades worden groener en beter verbonden.

Daarnaast is er ruimte voor een groot aantal woningen, voor alle typen bewoners en inkomensgroepen. Het Park en de Euromast worden beter toegankelijk en aan de stad gekoppeld. De stad, de haven en het park versterken elkaar in ParkHaven.

11

12

2. Aanleiding

13

2 Aanleiding en beleidskader 2.1 Unsolicited proposal De gemeente Rotterdam heeft in 2019 het concept ‘Unsolicited Proposal’ mogelijk gemaakt. Hiermee worden marktpartijen uitgedaagd om initiatieven voor de verdere ontwikkeling van de stad te ontplooien. De reden voor dit initiatief is gelegen in de noodzaak om op korte termijn een aanzienlijke woningbouwopgave in de stad te kunnen realiseren. Met een directe input van marktpartijen wil de stad de energie zodanig bundelen dat er zogenaamde ‘win-win situaties’ ontstaan: de stad profiteert van de snelheid van ontwikkelen en de marktpartijen hebben er baat bij om een project direct te mogen realiseren. Era Contour, JP van Eesteren en Heijmans hebben in gezamenlijkheid besloten om een voorstel te doen voor de groenstrook aan de Parkhaven rondom de Euromast. Hiervoor is een samenwerkingsverband opgezet onder de naam ParkHaven Partners. Bij elkaar hebben deze partijen een grote staat van dienst in de stad Rotterdam. Met name de focus op en ervaring met de transformatie van binnenstedelijke gebieden en oude haventerreinen zijn groot bij dit consortium. Zo is Heijmans al jaren de ontwikkelaar/bouwer van de wijk Katendrecht met de Fenixloods, Cobana en het Havenkwartier. Era Contour ontwikkelt en bouwt onder andere Nieuw-Crooswijk en Little-C en kleinere stadsprojecten zoals Le Medi en 1 Blok Stad.

En JP van Eesteren heeft recentelijk de Markthal en Boston-Seattle op de Wilhelminapier gebouwd en de renovatie uitgevoerd van het 14

Maastunnelcomplex. Met de ontwikkeling en bouw van Little-C aan de Coolhaven is er bij de ParkHaven Partners al jaren een specifieke betrokkenheid bij de realisatie van de ambities zoals verwoord in de Visie Hoboken uit 2009. In deze visie is de Parkhavenstrook aangewezen als een duurzame ontwikkellocatie waar nieuw programma kan worden gerealiseerd met respect voor bestaande monumenten en gebruik van de kade in een ruime groene setting. Deze ambitie sluit goed aan bij de aanpak van Little-C waar eveneens een balans is gevonden tussen bebouwen en vergroenen, en waar het Coolhavenpark een goede aanvulling vormt op belangrijke groene routes in de stad. De balans tussen intensiveren en vergroenen is ook bij ParkHaven een uitdaging en wordt door de ParkHaven Partners gezien als hoofdopgave voor deze locatie.

Nieuw Crooswijk

Little C

Le Medi

Fenix loods, Katendrecht

Cobana, Katendrecht

Havenkwartier, Katendrecht

Markthal

Boston - Seattle

Maastunnel renovatie 15

2.2 Leeswijzer Het masterplan beschrijft in hoofdstuk 2 de aanleiding en het beleidskader. Hoofdstuk 3 geeft een beeld van de karakteristiek van de Parkhaven met de ligging in de stad, de historie en beschrijving van de huidige situatie. Hoofdstuk 4 beschrijft de ambities van het ParkHaven masterplan in vijf essenties. Hoofdstuk 5 beschrijft het stedenbouwkundig plan en de bijbehorende maatvoeringen. In hoofdstuk 6 wordt de inpassing van de monumenten uitgelegd. In de hoofdstukken 7, 8, 9, 10 en 11 wordt het stedenbouwkundig plan verder uitgewerkt en verdiept met betrekking tot groenontwerp, mobiliteit, programma, architectuur en duurzaamheid. In hoofdstuk 12 en hoofdstuk 13 staan de planverantwoording, planning en realisatie beschreven. Aan het masterplan is een reeks bijlagen gekoppeld, waarvan een opsomming is toegevoegd aan het einde van dit document.

16

2.1 Plangebied en omgev

De Parkh jaren hee sen en in nu de gro de jaren van Rotte is nog ste meer de ontwikke in de stad Splashto een resta komen er joen bezo specifiek men bew dus.

2.3 Begrenzing Het masterplan ParkHaven strekt zich uit van het Droogleever Fortuynplein in het noorden tot de Parkkade in het zuiden. In westelijke richting vormt de kade aan de Parkhaven de natuurlijke plangrens. Aan de oostelijke zijde wordt de grens gevormd door het Maastunneltracé. Binnen deze grenzen wordt het ensemble van 8 gebouwen gerealiseerd. Het totale gebied is 600 meter lang en varieert in breedte tussen de 80 en 120 meter met een totaaloppervlakte van circa 4 hectare. Binnen de plangrenzen zijn twee bouwplots bepaald.

Positie i De Parkh de stad. de Nieuw Schie op lerpier fla en Delft m langrijke ten groen Parkhave menten. Maastun De Parkh Hoboken gelegen van mee men.

plangebied globaal bebouwingsvlak

Het plangebied volgens het ruimtelijk toetsingskader unsolicited proposal van de gemeente

de locatie van het initiatief

17

Het plang temen en • De P • De D • Het M onde • Het P • De N

2.4 Doelstellingen Gemeente Rotterdam Nieuwe energie voor Rotterdam In het coalitieakkoord 2018-2022 ‘Nieuwe Energie voor Rotterdam’ zijn de ambities van het college van B&W nader omschreven. In 2022 ziet het college dat: - Er 18.000 woningen zijn gebouwd. - Met meer bomen en meer goed onderhouden struiken, gras en beplanting, wordt Rotterdam groener. De straten worden schoongehouden en Rotterdammers worden gestimuleerd meer afval te scheiden. - Rotterdammers en bezoekers nemen vaker het openbaar vervoer of de fiets. De tevredenheid over de bereikbaarheid van de stad neemt toe. Thuis in Rotterdam / actieplan middenhuur In 2019 heeft de gemeenteraad een aanvulling op de Woonvisie Rotterdam 2030 vastgesteld, de nota ‘Thuis in Rotterdam’. Met dit addendum wil de gemeente het woningaanbod in Rotterdam nog beter laten aansluiten op de behoefte van Rotterdammers. De belangrijkste punten hieruit zijn: - Het harder laten groeien van de woningvoorraad om voor iedereen een thuis te kunnen bieden. - Het meer in evenwicht brengen van het woningaanbod zodat de woningvoorraad meer in verhouding komt met de samnstelling van de Rotterdamse bevolking.

- Het toevoegen van extra nieuwe huurwoningen voor Rotterdammers met een middeninkomen zoals verwoord in het ‘actieplan middenhuur’. Dit moet er mede aan bijdragen dat deze groep mensen in de stad blijft wonen. Programma Rivieroevers 2019-2022 Het programma rivieroevers speelt een belangrijke rol bij de ‘vergroening’ van Rotterdam. Het doel is om meer mogelijkheden te realiseren om langs de rivieroevers te wandelen, fietsen, een terras te pakken of op een andere manier van het water te genieten. En om meer groen langs de Nieuwe Maas en de Rotte te ontwikkelen.

Gebiedsvisie

62

63

Deelgebieden Hoboken

Invulling Parkhavenstrook versterkt de groene omgeving van de stad

Rotterdam Hoboken 2030 De opgave

→ Opstellen Masterplan Parkhavenstrook rekening houdend met de uitgangspunten concept Parkhavenstrook 2030.

Internationaal topmilieu met ruimte voor lichaam en geest

Parkhavenstrook Streefbeeld 2030 De vraag is welke bijdrage de Parkhavenstrook kan bieden aan een internationaal topmilieu met ruimte voor lichaam en geest. Hoewel hier nog geen eenduidig beeld is, concluderen de partijen dat een nieuwe invulling van de Parkhavenstrook noodzakelijk is.

Gebiedsvsie Hoboken In 2009 heeft het college van B&W van Rotterdam de gebiedsvisie Hoboken goedgekeurd. In deze visie wordt Typering huidige situatie Parkhavenstrook een samenhangend ontwikkelingsperspectief geschetst waarbij wordt ingezet op een kwalitatieve groei van het gebied Hoboken in de binnenstad van Rotterdam. Het gebied bestaat uit de zuidflank van de wijken Middelland Uitgangspunten concept Parkhavenstrook 2030 en het Oude Westen, de Coolhaven, het Erasmus Medisch Centrum, het Museumpark, het Scheepvaartkwartier, het Park, de Parkhaven en de Müllerpier.

In 2030 heeft de Parkhavenstrook een bestemming die verschillende doelgroepen uitnodigt voor een regelmatig bezoek. Hier bevinden zich enkele publieke voorzieningen die een relatie hebben met waterrecreatie en het openbaar vervoer te water.

→ Parkhavenstrook is nu een groenstrook die een aantal functies herbergt, → de potentie van de locatie wordt niet benut, → het is een reststrook tussen de haven en Het Park, ontstaan toen in 1938 de Parkhaven gegraven is, → de strook is géén onderdeel van Het Park, → Het Park dat begrensd wordt door Baden Powelllaan, Westzeedijk en Kievitslaan verwacht een beschikking als Rijksmonument, → het is een toplocatie voor wonen, werken en recreatieve functies.

Los van de vraag welke combinatie van functies in de Parkhavenstrook als ideaal wordt gezien, geven de volgende uitgangspunten handvatten voor de uitwerking van een concept voor het gebied: → met de nieuwe betekenis van de Parkhaven verder versterken van het bestaande aantrekkelijk en veilig vormgegeven groen voor de stad, → versterken van de relatie met omliggende wijken in oostelijke en westelijke richting, als onderdeel van het Groot Scheepvaartkwartier, → Het Park is leidend voor de ontwikkelingen op de Parkhavenstrook, → versterken van de levendigheid langs Het Park en daarmee ook in Het Park, → de Euromast is een vast gegeven en vraagt om inpassing, → de nabijheid van water en groen dient ervaarbaar te blijven, → de aanwezigheid van kwaliteitsgroen met zichtlijnen naar Het Park en Lloydkwartier dient gegarandeerd te zijn,

De visie gaat in op versterking van de verschillende identiteiten in het gebied en op een verbetering van de verbindingen voor met name langzaam verkeer. Voor de Parkhavenstrook geldt een ambitie om dit gebied 18

te transformeren naar een toplocatie voor wonen, werken en recreatie. De ambitie is dat de Parkhavenstrook zowel een eigen identiteit heeft als een verbinding legt met het Scheepvaartkwartier. Naast een bebouwingsopgave wordt er ook een groene opgave aan de strook gekoppeld. Hiermee zal de relatie tussen het Park en Parkhaven kunnen worden versterkt. Ter hoogte van de Euromast voorziet de visie in een nieuwe langzaam-verkeersbrug over de Parkhaven naar de Müllerpier. De kade van de Parkhaven wordt nadrukkelijk onderdeel gemaakt van een voetgangersroute langs De Schie richting de rivier. Voor de noordkant van de strook zal een ruimtelijke relatie met het Droogleever Fortuynplein moeten worden gezocht.

→ de kades in het verlengde van de kades langs de Schie en de Maas, dienen openbaar toegankelijk te blijven, → creëren van aantrekkelijke groene verblijfplaatsen langs de kades, → toevoegen van bestemmingen die regulier bezoek stimuleren, → goed verbinden van langzaam verkeer met Het Park en Lloydkwartier, → ontwikkelingen dienen de (sociale) veiligheid buiten kantooruren en na zonsondergang in Het Park te vergroten, → definiëren van de randen van Het Park aan de noord-, zuid- en westzijde, → evenwicht aan beide kanten van Het Park, → voorsorteren op hoge kwaliteit Het Park, → indien bebouwing wordt overwogen dan dient de sfeer van het huidige Scheepvaartkwartier als inspiratiebron en referentiesfeer, → geen hoogbouw zoals op bijvoorbeeld de Wilhelminapier.

Rotterda

In 2030 is Hoboken één v met de medische, wetens Gemakkelijk toegankelijk het een aantrekkelijk ond medewerkers, wetenscha voor alle Rotterdammers. kers van het Erasmus Me woonmilieu gevonden. S aan de Coolhaven.

Hoboken behoort in 2030 wetenschappelijk en cult Hoboken inspireert en ve water en groen. Met haar sportmogelijkheden, haa de drukte van de stad is H

inrichting van de openba

Het Lloydkwartier

Door een flinke upgradin woonwijken voor uiteenlo bovendien van de baneng aantrekkelijk om te wone als Internationaal Cultuu Hoboken tot dé buitenpla

Het Lloydkwartier vormt de laatste schakel in het Groot Scheepvaartkwartier. Het woongebied aan het water met een cluster voor creatieve bedrijvigheid is een ware aanvulling op de bestaande en toegevoegde woonmilieus in het Scheepvaartkwartier, Coolhaven, Middelland en het Oude Westen. Het vormt het eindpunt op de noordoever van de culturele en kennisas in Delfshaven. Hier bevindt zich het opstappunt voor vervoer te water naar de RDM-campus met de Aqualiner.

Groot Scheepvaartkwartier

De Gebiedsvisie Hoboken 2030 benadrukt verbinding en identiteit tussen stadsdelen.

19

Monumentaal Centrumboulevard

Geen bomen Groene afslagen; groepen bomen en solitaire

2.5 Uitwerking ruimtelijk en programmatisch toetsingskader

Monumentaal

Geen bomen

In de loop van 2019 heeft de gemeente Rotterdam een ruimtelijk en programmatisch Toetsingskader Unsolicited Proposal (TUP) opgesteld. Dit is goedgekeurd door de gemeenteraad in januari 2020. De ontwikkeling van de Parkhavenstrook moet volgens de gemeente gaan passen in een traditie van spraakmakende en typisch Rotterdamse gebiedsontwikkelingen in voormalige havengebieden, zoals de Kop van Zuid, het Lloydkwartier en Katendrecht. De ambitie voor de kwaliteit en uitstraling van de nieuwbouw en de buitenruimte is hier vanzelfsprekend hoog, zeker omdat midden in het gebied één van de meest iconische bouwwerken van Rotterdam staat - de Euromast. Voor de Parkhavenstrook worden in het TUP de volgende opgaven omschreven: Een gemengd programma met nadruk op wonen De gemeente voorziet in een gemengd programma met het accent op wonen. De toe te voegen functies zijn gerelateerd aan wonen, recreatie en toerisme. Een gebied met betekenis voor de Rotterdammer De gemeente streeft hier naar een passende functiemix voor een aantrekkelijk, gemengd stedelijk gebied en een levendige kade. De plint van de gebouwen moet de levendige kade ondersteunen.

Wie in het gebied is, moet de nabijheid van de rijksmonumenten, water (Maas en Parkhaven) en groen (Park) kunnen blijven ervaren. Onder andere door doorzichten tussen de Duurzame gebiedsontwikkeling gebouwen. Om richting te geven aan de ambities van Rotterdam zet de gemeente voor de Parkhavenstrook in op de volgende opgaven: - Energie, aardgasloos en BENG - Circulair, beperken en hergebruiken van afvalstromen - Klimaatadaptief en natuur inclusief - Gezondheid: gezonde leef- en werkomgeving in de gebouwen - Mobiliteit: goede langzaamverkeerverbindingen, inzet op duurzame en schone deelconcepten

Losse bebouwingsstructuur De nieuwbouw aan beide zijden van de Euromast kent een duidelijke en heldere hoofdopzet en krijgt losheid door onder andere ruimtes tussen de gebouwen van verschillend forPARKHAVEN maat, variatie in de gevelbeleving en verspringende rooilijnen. De stad is al aanwezig in Het Park, maar niet dominant. De Parkflat, het Erasmus MC, de Vopaktoren en de Euromast Behoud van bestaande voorzieningen De Parkhaven blijft een doorgangsgebied voor langzaam zijn allemaal solitaire gebouwen. Dit betekent dat nieuwbouw verkeer in de stad en een belangrijke verkeersontsluiting slechts op enkele punten zichtbaar mag zijn vanuit Het Park. van het Scheepvaartkwartier. Ook blijft het een Ruimtelijk en programmatisch toetsingskader unsollicited proposal januari 2020

verblijfsgebied voor toeristen en recreanten.

Ogen op de omgeving Vanuit de nieuwbouw zijn er meer “ogen op de omgeving” waardoor de sociale veiligheid op en om de locatie toeneemt. Dat geldt voor de route naar de Maastunnel en voor Het Park. Onderdeel van het rivierenlandschap De Parkhavenstrook vormt onderdeel van de doorlopende groene, openbare kades met verblijfskwaliteit voor een breed publiek. De inrichting van de kade sluit aan op brede kades als de Westerkade en het Coolhavenpark, dat nog in ontwikkeling is. Parkhaven: gelegen aan het netwerk van doorgaande groen-blauwe routes

14/40

55m

55m

60m

40m

50m

65m

60m

Little C

45m

Verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte Essentieel is dat de relatie van de Parkhavenstrook met de rivier en de haven wordt versterkt in beeld, gebruik, beleving en groene kwaliteit. Deze opgave is gekoppeld aan het toekomstperspectief Nieuwe Maas.

Erasmus MC

Mullerpier

Water beleven en bezoeken De nieuwe ontwikkeling zorgt voor een openbaar en ‘doorwaadbaar’ gebied. Het versterkt het gebruik van deze plek en draagt bij aan de sociale veiligheid van het gebied. Daarom Boven: Het voorblad en enkele afbeeldingen uit het ruimtelijk toetsingskader van de gemeente Rechts: Het TUP zet inop op verbindingen tussen het Park en de Parkhaven borduurt de ontwikkeling voort het fijnmazige karakter van de bestaande langzaam verkeerstructuur en versterkt die. De max. 70m

max. 45m

max. 35m onder het schip

Parkhaven

Bouwhoogtes in relatie tot de omgeving

20

20/40

ruimtelijk en programmatisch toetsingskader unsollicited proposal

Parkhaven

ruimtelijk en pr

plangebied globale locatie bouwplan monumenten doorsteken

21

2.6 Participatie proces Het fenomeen ‘Unsolicited Proposal’ is nieuw voor de stad. Een belangrijk aspect voor de realisatiekans van ParkHaven is het creëren van draagvlak bij gebruikers, belanghebbenden en omwonenden in de directe omgeving van het gebied. Daarnaast dient het project vooral ook zorgvuldig te worden uitgewerkt. In april 2019 heeft het college van B&W groen licht gegeven voor het onderzoek naar de haalbaarheid van het ingediende voorstel van de Parkhaven Partners. Dit was voor de Ontwikkelcombinatie het startpunt om het initiatief toe te lichten input op te halen uit de omgeving, directe belanghebbenden en bij geïnteresseerden. Het doel van deze participatie is de belanghebbenden en bewoners niet alleen te informeren en mee te nemen in het marktinitiatief, maar vooral ook om suggesties en aanbevelingen ‘op te halen’. Tegelijkertijd met het participatieproces met externen heeft er afstemming met de gemeente Rotterdam plaatsgevonden. De basis voor deze afstemming heeft de gemeente verwoord in het document: Parkhaven, ruimtelijk en programmatisch Toetsingskader Unsolicited Proposal (TUP) – december 2019. Informatiebijeenkomsten Gedurende de uitwerking van het masterplan is een aantal informatie- en ophaalbijeenkomsten gehouden. De eerste sessie heeft plaatsgevonden in mei 2019.

Hierbij zijn alle belanghebbenden en geïnteresseerden geïnformeerd over het initiatief zoals dat eind 2018 door de ontwikkelcombinatie is aangeboden aan de stad Tijdens deze bijeenkomsten maar ook via onze website konden belanghebbenden en geïnteresseerden feedback geven ten aanzien van thema’s als het bouwplan, groen, verkeer, duurzaamheid en veiligheid. In september 2019 is er vanuit de gemeente op 22

twee informatieavonden reactie gevraagd op diverse inhoudelijke thema’s van het concept ruimtelijk en programmatisch toetsingskader’. In januari 2020 hebben de Parkhaven Partners een ‘Durven & Dromen’ sessie georganiseerd. Degenen die graag zouden willen meedenken over de invulling van deze ontwikkeling konden zich hiervoor aanmelden. Tijdens de bijeenkomstkon actief deel worden genomen aan diverse workshops om op creatieve wijze een bijdrage te leveren aan zowel de zorgen als ontwikkelkansen die horen bij de planuitwerking voor de Parkhavenstrook. In maart 2020 is door de Parkhavenpartners een tweetal bijeenkomsten georganiseerd voor geïnteresseerden en belanghebbenden waarop een toelichting op de laatste uitwerkingen van het masterplan gegeven en is aanvullende feedback opgehaald. Naast de informatiebijeenkomsten zijn ook gesprekken gevoerd met een aantal vertegenwoordigers van bewoners vanuit de omgeving. Ook via onze website werden belanghebbenden en geïnteresseerden op de hoogte gehouden van de voortgang en ontwikkelingen. Stakeholders/Ondernemers Met de voornaamste stakeholders in het plangebied is meermaals contact geweest om hen mee te nemen in de planontwikkeling.

Zo heeft er overleg plaatsgevonden met de eigenaar van de Euromast en de eigenaren van de diverse ondernemingen/boten, die afgemeerd liggen aan de Parkhaven of hunbedrijfsvoering hebben in de Parkhavenstrook zoals MidgetGolfbaan Parkhaven. Er zijn gesprekken gevoerd met ‘Stichting Droom en Daad’, die in samenwerking met de gemeente werkt aan de revitalisering van Het Park. Resultaat van participatie (pagina 23) De directe omwonenden hebben zowel enthousiast gereageerd als hun zorgen danwel weerstand geuit omtrent de ontwikkeling. Het enthousiasme richtte zich op , de transformatie naar een groene kade, het realiseren van een levendige plint die zowel bijdraagt aan een actieve kade als een sociaal veilige

langzaamverkeerroutes, het maken van een aantrekkelijke groene ruimte rond de Euromast met een nieuwe verbinding naar Het Park en een aantrekkelijk woonmilieu met zicht op Het Park en de rivier. De zorgen die werden geuit gingen met name over de grootte van het ensemble van de nieuwbouw, de ruimte rondom de Euromast, de mogelijke verkeer aantrekkende werking van het nieuwe programma in relatie tot de verkeersafwikkeling in het Scheepvaartkwartier en het verdwijnen van groen en bomen in de Parkhavenstrook. Verder is er ook een groep omwonenden die liever de huidige situatie willen behouden en geen ontwikkeling zien op deze locatie. Voor de genoemde stakeholders / ondernemers in het voornamelijk van belang dat hun bedrijfsvoering gedurende de realisatie en na de oplevering van het plan gewaarborgd blijft. Waar heeft de participatie toe geleid? Alle feedback en reacties, positief en negatief, die zijn ontvangen tijdens de verschillende bijeenkomsten of via de mail dan wel website hebben er toe geleid dat het eerste initiatief plan van Parkhaven van december 2018 op diverse vlakken is aangepast naar het Masterplan wat nu voorligt. De opvallendste aanpassingen : • Een bredere kade, met meer ruimte vanaf de bebouwinf tot de kade; • Tweerichtingsverkeer i.p.v.

eenrichtingsverkeer voor auto’s en bussen; • Meer ruimte rondom de Euromast; • Meer diversiteit in gebouwhoogten; • Minder gebouwen opgenomen in de Parkhavenstrook, van 10 naar 8 gebouwen; • Minder bebouwing , minder woningen; • Meer ruimte tussen de gebouwen; • Aanpassingen overbrugging voor betere aansluiting Euromast en Park-zijde; • Meer groen : Groenere kade en groenere ruimten rondom de bebouwing en Euromast;

Resultaten uit de Co-makersavond Durven & Dromen

18 april 2019 Instemming Haalbaarheidsonderzoek 1. Wat vind je van ParkHaven010?

21 en 22 mei 2019 Info bijeenkomst gemeente en ParkHaven Partners haalbaarheidsonderzoek

6 juni 2019 Instemming gemeenteraad met ‘unsolicited proposal’

24 en 25 september 2019 Info bijeenkomst gemeente

17 december 2019 College stemt in met randvoorwaarden

16 januari 2020

Als startpunt van een 4-tal oefeningen kregen deelnemers een kleurenkaart met post-its in handen, waarmee ze razendsnel een indruk konden geven over hun top-of-mind gedachten en verwachtingen. In de figuur hiernaast is een woordenwolk van de resultaten te zien.

2. Wat is jouw mening over het gebied? Om inzicht te krijgen in de kracht van de plek en de behoeften en wensen van mensen is deelnemers gevraagd om het gebied te waarderen. Zij konden aangeven en motiveren welke plekken in het plan zij als positief (groen), negatief (rood) en kansrijk (blauw) ervaren. De drie kaarten op de volgende pagina laten het resultaat hiervan zien. De sterke punten van het gebied zijn vooral de ligging aan Het Park en het water. Genoemd worden ook de gebouwen rechts (ten zuiden) van de Euromast. De negatieve gedachten gaan met name over verkeer en bereikbaarheid en de geluid en luchtkwaliteit van de Maastunnel. Er zijn daarnaast notities over de hoogte van het eerste gebouw en de huidige boten aan de kade. De kansen liggen in de verbinding tussen Het Park en de Parkhaven, de verbinding met het Coolhavenpark en de overkapping van de Maastunnel. Tot slot wordt het benutten van de daken, de voorzieningen op de begane grond en een bruine vloot aan de kade als kansrijk genoemd.

Durven + Dromen sessie ParkHaven Partners

1. Top-of-mind gedachten Samen

Woonconcept

Groen Relatie omgeving

Duurzaamheid

Uitstraling & architectuur Locatie

Kade

Parkeren

Aantasting groen

(Commerciële) plint Toerisme

Toegankelijkheid

Supermarkt

Luchtkwaliteit maastunnel en (geluid)overlast Architectuur Verkeer & bereikbaarheid Negativiteit

Uitstraling / relatie omgeving

Relatie met omgeving

Mix van mensen

Plint en voorzieningen Duurzaamheid

Locatie

Levendigheid

Woningtypes

OV

Uitzicht Buiten ruimte

Algemeen Ruimte €

Architectuur

OV+Verkeer

Woonconcept

Relatie omgeving

Groen/duurzaam Figuur: woordenwolk van de ‘Top-of-Mind’ gedachten positief, negatief, kansrijk, droom

30 januari 2020 Ruimtelijk en programmatisch toetsingskader goedgekeurd door de gemeenteraad 9 en 10 maart 2020 Informatieavond ParkHaven Partners Masterplan Februari 2021 Raad beslist over Masterplan ParkHaven

Tijdlijn van het proces voor Masterplan ParkHaven

Resultaten uit Durven en Dromenavond

23

2.7 Cultuurhistorische verkenning en transformatiekader In aanvulling op bestaande onderzoeken die zijn gericht op de cultuurhistorische waarde van het gebied is door bureau Steenhuis-Meurs een gedetailleerd en onafhankelijk cultuurhistorisch onderzoek verricht, dat is uitgemond in de rapportage onder de naam: Parkhaven Rotterdam (september 2020). Dit onderzoek bestaat uit twee delen : Deel 1 : cultuurhistorisch onderzoek Parkhaven – Rotterdam, september 2020 (zie bijlage 14.2a) Bevat een historische en ruimtelijke analyse van de Parkhavenkade, met een cultuurhistorische waardenstelling van de vier rijksmonumenten. In het onderzoek wordt specifiek gekeken wat de relatie is tussen ieder monument en de Parkhavenkadestrook. De hieruit voortkomende te borgen cultuurhistorische waarden zijn geformuleerd in 11 punten. Deel 2 : transformatiekader Parkhaven – Rotterdam, september 2020 (zie bijlage 14.2b) In dit deel worden de 11 punten met te borgen waarden uit deel 1, vertaald in uitgangspunten voor transformatie van de Parkhavenstrook.

wordt een zoekgebied voor bouwinitiatieven omschreven, vanuit het perspectief van cultuurhistorie en toegespitst op bovengenoemde monumenten. Vooruitlopend op het opstellen van deel 2 – transformatiekader is een plan van aanpak opgesteld door Steenhuis-Meurs. Dit plan van aanpak is afgestemd met de gemeente en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed. De twee onderzoeksdocumenten zijn, met input van de gemeente en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, door bureau Steenhuis-Meurs als onafhankelijk adviesbureau opgesteld.

PARKHAVEN ROTTERDAM CULTUURHISTORISCH ONDERZOEK

De 11 beschreven cultuurhistorische waarden hebben een belangrijke invloed gehad in de tussentijdse aanpassingen van het masterplan. Als gevolg van de 11 punten is o.a. de ruimte rondom de Euromast vergroot, is het zicht op de mast vanuit de stad verbeterd en is de totale landschappelijke setting veel meer gerelateerd aan de periode waarin de Euromast is gerealiseerd. Samen met de stedenbouwkundige waarden die ten grondslag liggen aan het Toetsingskader Unsollicited Proposal (TUP) is gekomen tot een verdere doorontwikkeling van het masterplan

451a|2020

Cultuurhistorisch onderzoek ParkHaven Rotterdam door SteenhuisMeurs

Proces Cultuurhistorisch onderzoek en masterplan Nadat cultuurhistorisch onderzoek door bureau SteenhuisMeurs is opgesteld zijn de tussentijdse en eindresultaten gepresenteerd aan de gemeente, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de initiatiefnemers Parkhaven. In aanvulling op het cultuurhistorisch onderzoek is op verzoek van de gemeente en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het transformatiekader opgesteld. Hierin 24

September 2020

PARKHAVEN ROTTERDAM TRANSFORMATIEKADER 451b|2020

September 2020

Transformatiekader ParkHaven Rotterdam door SteenhuisMeurs

2.8 Aanpassingen aan het ontwerp De getoonde zorgen en gemaakte aanbevelingen in het participatieproces en het cultuurhistorisch onderzoek hebben geleid tot een aangepast ontwerp dat kwalitatief is verbeterd. Het bouwvolume is gereduceerd van 9 naar 8 bouwblokken met een grotere afwisseling in hoogte. In het plan ontstaat hiermee ruimte om het groen meer aan de kade te brengen en een meer gevarieerde ‘skyline’ te maken. Rondom de Euromast is meer ruimte gelaten voor een groene ruimte van 105 meter. Dit borgt dat de Euromast als ‘icoon van de stad’ oprijst uit het groen en dat vanuit de omgeving zicht blijft op de ‘trommel’ van de Euromast. Vanuit de ‘Scheepsbrug’ blijft het zicht op de Nieuwe Maas en de haven onbelemmerd. De belangrijkste zichtlijnen naar de Euromast, naar de stad en naar de haven zijn hiermee geborgd en de inpassing oogt royaal en groen. Ten aanzien van het voorkomen van extra verkeer in het Scheepvaartkwartier is de ontsluiting van 1 naar 2 richtingen gebracht en is de doorgaande fietsroute verbreed. Tevens biedt het concept voor de openbare ruimte meer ruimte voor logistieke activiteiten op de kade. Voor de borging van de groene kwaliteit van het plan is de kade verruimd van 29 meter naar 35 meter en zijn de tussenruimtes verbreed naar gemiddeld 15 meter met 1 meter gronddekking op de parkeergarage zodat ook hier bomen kunnen worden geplant.

Met de belangrijkste stakeholders/ondernemers is verkend op welke wijze zij hun onderneming kunnen voortzetten tijdens de bouw en welke eisen zij stellen tijdens en na de bouw.

BVO en bestaat uit globaal 630 woningen. De in het TUP omschreven segmentering met 20% sociale woningbouw, 30% middensegment, 30% hoger segment en 20% topsegment is niet veranderd.

Programma De genoemde planaanpassingen hebben geleid tot een afname van het totale bouwvolume en het totaal aantal woningen. In december 2018 werd uitgegaan van ca. 85.000m2 BVO met circa 700 woningen. Het in dit masterplan opgenomen ontwerp omvat circa 76.600m2 Maquettefoto ParkHaven

25

26

3. Karakteristiek van Parkhaven

27

3 Karakteristiek van Parkhaven 3.1 Ligging in de stad Het voorstel voor de ontwikkeling van ParkHaven speelt in op de bijzondere plek die deze locatie inneemt in de stad. De ligging van ParkHaven heeft onderscheidende kenmerken die bepalend en richtinggevend zijn voor de structuur en de verschijningsvorm van het masterplan. Het gaat om: - de centrale positie in de stad - de ligging aan de Parkhaven en de rivier - de ligging naast de Euromast en aan de rand van Het Park De centrale positie in de stad De Parkhaven hoort bij de ruimtelijke hoofdstructuur van de stad. Het gebied is goed bereikbaar omdat het op een kruising van belangrijke stedelijke verbindingswegen ligt. De noord-zuidroute, die via het Maastunneltracé de invalsweg vanaf de A13 verbindt met het Zuidplein en de A29, kruist ter hoogte van de Parkhaven de Westzeedijk, één van de belangrijke Oost-Westverbindingen in de stad. De OV-ontsluiting is goed: Metrohalte Coolhaven ligt op loopafstand en Tramlijn 8 rijdt langs het gebied. Er liggen bovendien concrete plannen voor een HOV-lijn vanaf het Centraal Station door de Maastunnel naar het Zuidplein, met een stop vlakbij het gebied. De locatie vormt bovendien een belangrijk onderdeel van het regionale fietsnetwerk. Enkele belangrijke fietsroutes voeren over en langs het gebied en verbinden het centrum van de stad 28

ParkHaven ligt centraal in de ruimtelijke hoofdstructuur van de stad aan de rand van het centrum

via de Maastunnel met Rotterdam-Zuid. De uitstekende bereikbaarheid met alle verkeersmodaliteiten vormt één van de grote kansen voor de ontwikkeling van het gebied. Het plangebied ligt naast enkele belangrijke stedelijke ontwikkelingsgebieden: de campus van het Erasmus MC groeit in zijn nieuwe hoedanigheid uit tot een krachtige stedelijke hotspot en Little C en het Coolhavenpark zijn in uitvoering. In samenhang met deze ontwikkelingsgebieden betekent ParkHaven een logische stedelijke toevoeging aan de stad.

De ligging aan Parkhaven en de rivier Het plangebied is een buitendijks gebied, op de plaats waar de Schie via de Coolhaven is verbonden met de Nieuwe Maas. De Parkhavenstrook en de Müllerpier flankeren de monding van de Schie, die Rotterdam en Delft met elkaar verbindt. De Parkhavenstrook sluit naadloos aan op het oude ‘Land van Hoboken’ en is onderdeel van het karakteristieke, buitendijks gelegen Scheepvaartkwartier. De Parkhavenkade is onderdeel van de rivieroevers die een belangrijke doorgaande publieke ruimte van de stad vormen. De Schieoevers vormen met de wandelroute en het regionale fietspad hier een logische aansluiting op. In oost-westrichting fungeert ParkHaven als ‘stepping stone’ tussen het centrummilieu met het Scheepvaartkwartier, het Erasmus MC en Het park enerzijds en de (voormalige) westelijke havengebieden langs de Westzeedijk - de Müllerpier (herontwikkeld), de Lloydpier (in aanbouw) en Vierhavens (M4H, in ontwikkeling). De natuurlijke condities van de Parkhavenkade zijn optimaal voor ontwikkeling tot een stedelijke en publieke ruimte door de ligging aan het water en de gunstige zonoriëntatie op het westen. De ligging naast de Euromast en aan de rand van het Park Het karakter van de locatie Parkhaven wordt naast water ook sterk bepaald door groen.

Het Park is één van de belangrijkste groene ruimtes van de stad en geeft de plek van nature een lommerrijke sfeer die uniek is voor het centrum. De nabijheid van Het Park biedt grote kansen: hier kan een zeer aantrekkelijk woonmilieu ontstaan en daarnaast verdient de verbinding tussen het Park en de kade verbetering waardoor het Park vanuit westelijke richting veel vanzelfsprekender ontsloten wordt dan nu het geval is.

Het plangebied neemt een unieke en complexe positie in te midden van verschillende ruimtelijke systemen

De Euromast staat met zijn voet tussen de Parkhaven en Het Park. Daarmee is het gebied een belangrijke en beeldbepalende attractie en bestemming voor mensen van binnen en van buiten de stad. Het Rijksmonument de Euromast geeft het plangebied extra allure en stedelijke dynamiek omdat hij veel bezoekers naar het gebied trekt. Het monumentale karakter is van grote waarde. De maatvoering van groen, openbare ruimte en gebouwen vereist grote zorgvuldigheid om het monumentale karakter te borgen.

Het plangebied neemt al met al in de stad een unieke en complexe positie in. Dit vormt uitgangspunt voor het masterplan, waarin groen, kade en monumenten worden samengebracht met bebouwing in een afgewogen stedelijk ensemble met een sterke eigen identiteit.

29

3.1 Ligging in de stad

De locatie combineert mooie uitzichtpunten, met een oriëntatie op het

De Parkhaven locatie kent een hoge dichtheid aan monumenten

plaats

westen: ideale plekken voor stedelijk vertier

ParkHaven is goed ontsloten door verschillende vormen van openbaar vervoer. De beoogde HOV lijn door de Maastunnel kan een grote kans voor het gebied zijn 30

Op meerdere plekken rondom de locatie vinden nieuwe ontwikkelingen

ParkHaven ligt op een kruispunt van twee belangrijke stedelijke verbindingen

Ter plaatse van ParkHaven, net buitendijks, mondt de Schie uit in de Nieuwe Maas. De relatie met het water is bepalend voor de locatie

Verschillende vormen van groene openbare ruimte komen samen bij ParkHaven: De locatie is verbonden met het Park en het museumpark en vormt onderdeel van de aaneengeschakelde groene kaden

31

3.2 Historie van Parkhaven 1850- 1910 De Parkhaven is net zoals alle andere gegraven insteekhavens aan de Maas ontstaan vanuit een utilitaire doelstelling: het overslaan van goederen. De kaart van 1910 laat zien dat langs de kade een viertal loodsen staan opgesteld waar vanaf met rail vervoer de goederen werden aan- of afgevoerd via de West Zeedijk. Op ruime afstand bevinden zich twee aaneengesloten landgoederen De Heuvel en Het Park die later Het Park zullen vormen. Het ietwat taps toelopende stuk land langs de Parkhaven is herkenbaar op de kaart en nog altijd herkenbaar in de huidige stadsplattegrond. Het Park Het stadspark meet ongeveer 21,3 hectare en dateert uit de 2e helft van de 19e eeuw. Het ontwerp van J.D. Zocher jr. en L.P. Zocher is in de Engelse landschapsstijl, een dominant stijlkenmerk uit die periode. Het Park is omgeven door dijken die van oorsprong zijn ingericht als wandeldijken met uitzicht over Het Park. De hoofdelementen zijn landschappelijk vormgegeven waterpartijen met een slingerend verloop en een stelsel van gebogen wandelpaden. Het Park heeft entrees aan alle kanten. Behalve de oude hoofdentree aan de Westzeedijk zijn deze verder niet gemarkeerd. Het Park kreeg een monumentenstatus omdat het representatief is voor een culturele ontwikkeling: de opkomst van dag ontspanning, sport en recreatie in de 2e helft van de 19e eeuw.

32

Willemskade 1900

Rechts: Stadsplattegrond 1910

33

3.2 Historie van Parkhaven 1910- 1942 Vanaf 1910 is er veel veranderd in de stad. De vooroorlogse periode kenmerkt zich door grote investeringen in de infrastructuur van de stad, zowel voor de haven als voor de stad. Voor het optimaliseren van het gebruik van de Schie richting Delft is de Coolhaven gegraven met een sluizensysteem (Parksluizen complex) aangesloten op de Maas. Voor de stad is met de opkomst van de auto mobiliteit ingezet op het aanleggen van verkeersboulevards. Een belangrijke uitkomst hiervan is de aanleg van het Maastunnelcomplex. Parksluizencomplex De Coolhaven is gegraven in de jaren ‘20. Het Parksluizencomplex is aangelegd tussen 1931 en 1933 om de Nieuwe Maas met de Delfshavense Schie te verbinden. Het complex maakte Delft en Den Haag bereikbaar voor schepen tot 2.000 ton. Het totale complex doet dienst als waterkering. In 1963 is het op Deltahoogte van 4.75m +NAP gebracht. In de kleine Parksluis zijn voor het eerst in Nederland stalen segmentschuiven toegepast. Het totale complex van sluizen en bijhorende kleine gebouwen is vormgegeven in een zakelijk-expressionistische stijl. Puntegale Eind jaren ’30 is langs de sluizen het monumentale kantoor voor de belastingdienst ontworpen door architect H. Hoekstra, de bouw begon in 1938 maar werd pas na de tweede wereldoorlog afgerond. In 1948 werd het gebouw betrokken door de belastingdienst.

In de jaren ’90 werd het gebouw getransformeerd naar een woongebouw.

34

De Parkhavensluizen - 1934

Maastunnelcomplex Het Maastunnelcomplex onder de Nieuwe Maas, tussen de Parkkade en Oud-Charlois, is gebouwd in de periode 1937-1942. Het is de eerste onderwatertunnel voor auto, fiets- en voetgangersverkeer in Nederland. Er is bij de bouw gebruik gemaakt van de destijds revolutionaire zinkmethode. De negen tunnelelementen van elk zes meter zijn vooraf gemaakt en na afzinking onder water met elkaar verbonden. De gebouwen en de tunnel zijn gebouwd met een constructie van gewapend beton. De gebouwen en tunnel worden gekenmerkt door een zakelijk-expressionistische vormgeving. De architecten zijn J.P. van Bruggen en Ad van der Steur. De bouwvakkers bivakkeerden in die tijd op de bouwlocatie. Om hen wat afleiding te bieden na het zware werk is tijdens de bouwperiode de midgetgolfbaan geopend, die nog steeds op de huidige locatie functioneert en daarmee ook behoort bij het kenmerkende erfgoed van de plek.

Het Maastunnelcomplex duikt onder de Nieuwe Maas

De komst van de tunneltraverse deelde het gebied tussen de kade en Het Park in twee stukken. De overslag van goederen van schip naar trein werd met de komst van de tunneltraverse lastig en daardoor veranderde het gebied na de tweede wereldoorlog in een reststrook.

Het Maastunnelcomplex vanaf het Droogleever Fortuynplein

35

3.2 Historie van Parkhaven 1960 - 2020 In 1960 kwam de Floriade naar Rotterdam. De Parkhavenstrook werd met de bouw van de Euromast een groene expo zone voor de Floriade. Tegelijkertijd werd ook een stalen voetgangersbrug over de tunneltraverse naar Het Park gerealiseerd. Op de luchtfoto van 1960 is ook te zien dat de Parkhaven vanaf die tijd een handige plek was om je auto te parkeren, een functie die tot op de dag van vandaag dominant is in het gebied. Met het verdwijnen van de overslagfunctie werd de kade geschikt voor andere functies. Omdat de locatie zich in een relatieve luwte van rivier en stadscentrum bevindt, streken er tal van andere functies neer als afmeerplek, drijvend platform of als verplaatsbare boot. De Euromast De Euromast is gebouwd in de periode 1958-1960, naar ontwerp van architect H.A. Maaskant. De architect vond dat deze uitzichttoren tijdloos vormgegeven moest worden en diverse generaties moest aanspreken. De Euromast maakte deel uit van de internationale tuinbouwtentoonstelling Floriade, die in 1960 in Het Park werd gehouden. In 1968 werd het gebouw van de medische faculteit opgeleverd en was de Euromast niet meer het hoogste gebouw van de stad. De toenmalige directie besloot om de mast te verhogen. De bestaande toren werd in 1970 uitgebreid met de attractie ‘Space Tower’.

Daarmee kwam de totale hoogte van de Euromast op 185 meter en was het weer het hoogste gebouw van Nederland. Het complex wordt gezien als een essentieel toonbeeld van de wederopbouwperiode.

Rechts: De Euromast tijdens de Floriade 36

De Euromast in de jaren ‘60

Tekening van de Euromast trommel

De opbouw van de brug

De tekening van de Euromast

37

3.3 Huidige situatie Een strook in twee delen In de huidige tijd is de Parkhavenstrook op een aantal manieren te kenmerken. Vanuit het ruimtelijk perspectief valt de strook uiteen in twee delen: een grasstrook met de Euromast langs de tunneltraverse die met volwassen bomen wordt begeleid en een parkeerkade langs het water waaraan een vijftal pontons/partyboten zijn afgemeerd. Een asfaltweg met bus parkeren en een vrij liggend fietspad versterken de tweedeling. Euromast Ondanks dat de Euromast circa 600.000 bezoekers per jaar trekt is dat nauwelijks merkbaar in de directe omgeving. Behalve de attractie zelf en de aanwezigheid van enkele partyschepen is er weinig levendigheid. Het entreegebied rond de Euromast is in de jaren verrommeld. De verbinding naar Het Park via de hooggelegen stalen voetgangersbrug is gebruiksonvriendelijk. Het gebied rond de Euromast is daardoor slecht aangesloten op het padennetwerk in Het Park. Er is voor de bezoekers niet veel te beleven wat maakt dat bezoek aan de locatie voornamelijk kortdurend is: de meeste mensen stappen snel weer in de auto of de bus. Met de fiets door de Maastunnel De strook langs de Parkhaven kent een grote intensiteit aan fietsgebruik met 3.200 fietsers per etmaal. Overdag zijn de routes aantrekkelijk in een lommerrijke omgeving.

In de avond slaat die beleving om naar een sociaal-onvriendelijke situatie door het ontbreken van levendigheid.

38

De huidige kade

Parkeer- en afvalkade De inrichting van de kade kenmerkt zich door de dominantie van parkeren. De kade kent de grootste parkeerdruk tijdens het weekend, precies de momenten waarop veel Rotterdammers ook graag een wandeling in de stad maken. Daarnaast zijn op de kade ook de neveneffecten te zien die ontstaan door de aanwezigheid van de diverse pontons, varende partyboten en ligplaatsen voor vaste boten. Her en der op de kade en naast de Chinese boot (Oosterse supermarkt, hotel en restaurant) staan diverse grootschalige afvalcontainers, die bijdragen aan het rommelige beeld. In het Masterplan ParkHaven zullen de bovengenoemde aspecten op een structurele manier worden verbeterd zodat er sprake is van een ‘win-win situatie’, waarbij bestaande kwaliteiten van de Euromast, de midgetgolf, de groene omgeving en de reuring van de boten langs de kade worden opgenomen in een nieuwe groene, stedelijke en levendige setting.

Het fietspad achter de Euromast langs De grasstrook met bomen langs de tunneltraverse

Kade met parkeerplekken in de huidige situatie

Foto van de huidige brug

Huidige situatie fietsend uit het Ventilatiegebouw

Impressie van de Euromast in de huidige situatie

39

40

4. Ambitie voor ParkHaven

41

4 Ambitie ParkHaven 4.1 Verankering in de stad Het Masterplan ParkHaven is zowel fysiek als symbolisch verankerd in de stad: het masterplan zal de locatie een nieuwe betekenis geven voor alle Rotterdammers. Het plan zorgt voor betere fysieke verbindingen met de omgeving. Nieuwe betekenis In de stad geeft ParkHaven een nieuwe betekenis aan de plek met de nieuwe groene inrichting van de kade en de voorgestelde verbinding met Het Park. In combinatie met de voorgestelde bebouwing komt een herwaardering van de locatie tot stand, waardoor rivieroevers en de Euromast beter tot hun recht komen. Het plan voegt zich in de traditie van uitgesproken gebiedsontwikkelingen en de bouwplannen in Rotterdam Architectuurstad en herstelt de ‘trots en grandeur’ van de Euromast en zijn directe omgeving. Goed verbonden De fysieke verankering van de Parkhavenstrook komt tot stand door de toevoeging van een nieuw stedelijk gebied met elan dat door de inpassing van de monumenten en de activiteiten langs de kade een logisch verlengstuk vormt van de omringende stad. Een nieuwe gebruiksvriendelijke brug voor voetgangers en fietsers bij de Euromast verbindt de Parkhaven met Het Park. Op termijn is het mogelijk om een dergelijke brugverbinding te maken naar de Müllerpier. Deze maakt echter geen onderdeel uit van dit plan. 42

Adres ParkHaven De gebiedsontwikkeling vormt een herkenbare stedelijke eenheid die zich verhoudt tot de stedelijke clusters in de omgeving. De voorgestelde stedelijke woonblokken maken van de Parkhaven een stoere kade die past bij de maat en schaal van de bebouwing aan de Müllerpier. Aan de noordzijde van de strook zal een adres aan het Droogleever Fortuynplein worden gemaakt. Hier zal de maat van de bebouwing inspelen op de maat en

positionering van het gebouw ‘Puntegale’ en de toren van Little C aan de overkant van het plein. Aan de kadezijde zullen actieve plinten met daarboven werken en wonen extra levendigheid geven. Aan de Parkzijde zorgen woningen op de begane grond en op de etages erboven voor een sociaal aantrekkelijke parkrand die de belangrijke noord-zuid fietsroute naar de Maastunnel 24 uur per etmaal aangenaam en veilig maakt.

43

4.2 Groene verbinding tussen Het Park en de nieuwe groene kade De herontwikkeling van ParkHaven vormt een bouwsteen in de ambitie van de stad om de rivieroevers te ontwikkelen tot een karakteristieke en centrale openbare ruimte verbonden met de stad. ParkHaven is in staat om de moeizame relatie tussen Het Park en de Parkhavenkade sterk te verbeteren. Het stedenbouwkundig ensemble voorziet daarom in een aantal groene verbindingen die tussen de gebouwen liggen. De uitstraling van ParkHaven is daardoor groen, openbaar toegankelijk en transparant. Om de groene verbindingen kracht bij te zetten wordt ter plekke van de Euromast voorzien in een nieuwe comfortabele overbrugging op een begaanbaar niveau over het Maastunnelcomplex naar Het Park. De langzaamverkeerroute kan op termijn worden doorgezet met een nieuwe brug over de Parkhaven naar de Müllerpier. Het is de ambitie om met de ontwikkeling van de Parkhavenstrook niet alleen de verbindingen tussen Het Park en de kade te verbeteren maar ook om de bestaande kade om te vormen tot groene verblijfskade en deze nadrukkelijk onderdeel te laten zijn van de kaderoute die komt vanaf het Scheepvaartkwartier en zowel kan worden vervolgd langs de Schie als langs de Maas. Het bestaande parkeerprogramma op de kade past niet bij deze ambitie.

Hiervoor zal in het ontwerp op een integrale wijze een oplossing worden gevonden in de vorm van een ondergrondse parkeergarage.

44

45

4.3 Een tijdloos ensemble met de Euromast De woongebouwen vormen een ensemble met de Euromast, een deel ten noorden en een ten zuiden. De Euromast wordt hiermee opgenomen in een nieuwe stedelijke setting. Het is de ambitie om de Parkhavenstrook als een geheel te blijven zien waarbij de Euromast en de nieuwbouw een vanzelfsprekend geheel vormen. Alhoewel de Euromast gerekend kan worden tot een icoon van de wederopbouw blijft het monument tegelijkertijd een tijdloos ontwerp. Ook het ensemble van nieuwe stedelijke bouwblokken zal eigentijds zijn en tegelijkertijd tijdloos in uitstraling.

46

47

Verdeling programma

4.4 Voor alle Rotterdammers De Parkhaven is voor alle Rotterdammers. Dat betekent dat het woonprogramma een evenwichtige verdeling krijgt met woningen voor in de sociale sector en woningen de midden- en hogere inkomens. Daarnaast is het uitgangspunt dat ParkHaven woningen biedt die geschikt zijn voor diverse leefstijlen. Kleinere appartementen voor één- of tweepersoons huishoudens én grotere woningen voor gezinnen én woningen die werk- of atelierruimte bieden. De typologie van de woningen wordt telkens zo uitgewerkt dat altijd sprake is van ruim ogende ruimtes met uitzicht op Het Park, op de haven of op de rivier. 1 tot 2 persoonshuishoudens

Victor: Hoi, ik woon alleen en ben starter op de markt.

2 - 3 persoonshuishoudens

Isabella: Na mijn scheiding zoek ik weer een plekje voor mezelf en mijn dochter.

Isabella (29) - verpleegkundige

Victor (23) - receptionist