CConstaterende datRotterdam
Koppel je AI →
Document · PDF

21bb304 Bijlage 2 behorende bij 21bb303 over Het Codrico-terrein participatieverslag reactiedocument

Gemeenteraad 18 februari 2021, gemeente RotterdamBij agendapunt: 16. Het (herziene) voorstel tot vaststelling van de nota’s van uitgangspunten voor het Codrico-terrein en voor het Maritiem Centrum, alsmede de cofinanciering ten behoeve van de woningbouwimpuls.30.919 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

HET

CODRICO TERREIN

PA R T I C I PAT I E V E RS L AG REACTIEDOCUMENT D.D. 12- 01-2021

RED COMPANY POWERHOUSE COMPANY GEMEENTE ROTTERDAM

HET CODRICO TERREIN

VOORWOORD

HET CODRICO TERREIN IN DIALOOG Beste lezer, RED Company heeft samen met de gemeente Rotterdam en

en e-mails. Wij gaan per thema in op de onderwerpen die

voor de herontwikkeling van Het Codrico Terrein gemaakt. Naar

gemeente en ontwikkelaar. Op deze wijze maken wij voor de

architectenbureau Powerhouse Company een ontwikkelvisie aanleiding hiervan heeft de gemeente Rotterdam een Nota

besluitvorming over de plannen inzichtelijk wat de reacties zijn en hoe de plannen worden beoordeeld.

van Uitgangspunten opgesteld. In de toekomst kan dan op het

Wij realiseren ons dat de plannen voor Het Codrico Terrein

fabrieksterrein en aan de haven worden gewoond, gewerkt en gewandeld. In de plannen wordt het rijksmonument (met de

groene kubus) gerestaureerd en herbestemd. Het naastgelegen beeldbepalende gebouw wordt naar historisch voorbeeld

herbouwd met nieuwe functies. Ernaast komen een woontoren, een gebouw aan de kade en een woongebouw met ronde

impact hebben op de leefomgeving van omwonenden. Daarom willen wij ons blijven inzetten voor een zo goed mogelijke

inpassing van de plannen in overleg met de omwonenden en

de gemeente Rotterdam. Wij zijn blij dat in de eerste evaluatie

van de bijeenkomsten, zowel de plannen als de bijeenkomsten door de meesten hoog zijn gewaardeerd. Niettemin willen wij

terrassen. Er komen in totaal 1.500 woningen. De woningen

bestaan voor de helft uit woningen in de categorie ‘betaalbare

huur- en koopwoningen’, waaronder 10% sociale huurwoningen. Het hele terrein, de kade en een deel van de haven worden

groen, openbaar gebied. Auto’s en fietsen komen ondergronds

en inpandig. De plannen maken de Pols van Katendrecht en de verbinding tussen Rijn- en Maashaven compleet. Over de vrij

aandacht blijven geven aan zorgen uit de omgeving. Hier kwam

vooral naar voren dat de afstand van de Fenix-lofts en het Fonda gebouw nader moet worden onderzocht en dat de bewoners van Katendrecht zich zorgen maken over het bouwverkeer.

Dus bij de verdere uitwerking van de plannen blijven gemeente en ontwikkelaar in gesprek met belanghebbenden en

belangstellenden, juist ook over deze belangrijke onderdelen.

toegankelijke kade kunt u dan uw rondje Rijnhaven doen.

De ontwikkelvisie en de Nota van Uitgangspunten zijn door

Graag willen wij de betrokken medewerkers van de gemeente

december 2020 een inloopbijeenkomst in LantarenVenster en

hebben ondersteund vanuit hun rol als projectleider, vakspecialist,

Rotterdam en RED Company bedanken die de bijeenkomsten

het college vrijgegeven voor participatie, waarbij op 14

op 21 december 2020 een online informatiebijeenkomst heeft

plaatsgevonden. De belangrijkste doelen van deze bijeenkomsten waren het informeren van bewoners en belanghebbenden en het ophalen van wat de omgeving van belang vindt voor de verdere uitwerking van de plannen. Het participatieniveau voor deze

ontwikkelaar, architect of landschapsontwerper. Iris Advies en

Studio Hoge Heren hebben met gespreksleiders en moderators gezorgd voor een goed verloop van de inloop- en online

bijeenkomst. Als gemeente en initiatiefnemer zijn wij graag bereid om het gesprek over Het Codrico Terrein met de omgeving

voort te zetten en kijken uit naar het contact bij de te nemen

activiteiten is ‘informeren en raadplegen’.

vervolgstappen.

Wij danken de deelnemers van de bijeenkomsten voor hun deelname, betrokkenheid en kritische, maar constructieve

Wij wensen u veel leesplezier!

opmerkingen die wij ontvingen tijdens en na de bijeenkomsten in

Gemeente Rotterdam

opstelling. Dit reactiedocument bevat alle vragen en reactieformulieren, chat-berichten

— 2 —

belanghebbenden en belangstellenden hebben voorgelegd aan

RED Company

— 3 —

HET CODRICO TERREIN

INHOUD

I NHOUDSOPGAVE 1 . S A M E N V A T T I N G

6

2 . O P Z E T , I N H O U D & R E S P O N S 1 0 2 . 1 I N F O R M A T I E B I J E E N K O M S T

16

2 . 2 W E B I N A R

22

3 . O P B R E N G S T E N 2 8 4 . B E A N T W O O R D I N G V R A G E N 3 2 5 . V E R V O L G 5 0 6 . B I J L A G E N 5 3 B I J L A G E 1 : W E E R G A V E Q & A W E B I N A R

55

B I J L A G E 2 : O V E R Z I C H T I N H O U D R E A C T I E F O R M U L I E R E N

67

B I J L A G E 3 : O V E R Z I C H T R E A C T I E S V I A W E B S I T E / E - M A I L

71

B I J L A G E 4 : F O T O B I J L A G E N I N F O R M A T I E B I J E E N K O M S T & W E B I N A R

77

B I J L A G E 5 : P A N E L E N I N F O R M A T I E B I J E E N K O M S T

91

B I J L A G E 6 : P A N E L E N G E M E E N T E R O T T E R D A M

109

B I J L A G E 7 : U I T N O D I G I N G E N

117

B I J L A G E 8 : I N F O R M A T I E K A N A L E N

123

— 4 —

— 5 —

HET CODRICO TERREIN

1 . S A M E N VAT T I N G

VRIJGAVE PARTICIPATIE

1. SA M E N VAT T I N G

1 DECEMBER

AANPAK

DOEL PARTICIPATIE

Op 2 december 2020 zijn conform het aangegeven

De belangrijkste doelen van deze bijeenkomsten waren het

adressen schriftelijk geïnformeerd over de voorgenomen

van wat de omgeving van belang vindt voor de verdere

INFORMATIEBIJEENKOMSTEN 14 DECEMBER

15 DECEMBER

WEBCAST

OVERIGE VRAGEN

NVU

21 DECEMBER

T/M 8 JANUARI

Q1 2021

informeren van bewoners en belanghebbenden en het ophalen

verspreidingsgebied omwonenden en stakeholders op 5.000 plannen. Er is in en door media volop over bericht. Om de Nota van Uitgangspunten en de ontwikkelvisie te presenteren en toe

te lichten, werden inloopbijeenkomsten georganiseerd op 14 en

15 december in gebouw LantarenVenster, en tevens een online webinar georganiseerd op 21 december. Als gevolg van de op

14 december door het kabinet afgekondigde coronamaatregelen

kon de bijeenkomst van 15 december geen doorgang vinden. De

uitwerking van de plannen. Het participatieniveau voor deze

activiteiten is ‘informeren en raadplegen’. Specifiek is tijdens de

bijeenkomsten en het webinar ingegaan op aspecten als (bouw)

verkeer/bereikbaarheid, woningbouwprogramma, betaalbaarheid, hoogtes, uitzicht/zichtlijnen en planning.

47

deelnemers is vervolgens ruimte geboden om op 21 december

BEZOEKERS

2021 te reageren op de plannen.

Aan de bijeenkomsten namen bij elkaar 230 personen deel. Door

aan het webinar deel te nemen de mogelijkheid om tot 8 januari

AANWEZIGEN

DEELNEMERS 183

coronamaatregelen was het aantal mogelijke deelnemers van

de inloopbijeenkomsten gelimiteerd. Uiteindelijk bezochten 47

omwonenden en belangstellenden de inloopbijeenkomst op 14

december. Aan het webinar op 21 december namen 183 mensen

REACTIES

deel.

10

C O N T E X T & A N A LY S E

UITNODIGING

H O E M A K E N W E H E T R O N D J E R I J N H AV E N A F ?

BEKRONING ZUID De ontwikkelingen ten zuiden van de Maas worden dé bekroning van de Rijnhaven, waarbij actief water, openbare kades en bijzondere architectuur samen bijdragen aan de grootstedelijke allure

EEN ONTWIKKELVISIE VOOR HET CODRICOTERREIN

S L U I T S T U K K AT E N D R E C H T De nieuwe ontwikkeling vormt het sluitstuk van de pols van Katendrecht. Het is een scharnierpunt tussen de Maashaven en de Rijnhaven en het maakt het Rondje Rijnhaven af.

INFORMATIEBIJEENKOMSTEN OP 14, 15 EN 21 DECEMBER GEACHTE HEER/ MEVROUW,

Aan de Rijnhaven ligt nu nog één laatste fabriek in ‘de pols’ van Katendrecht. Door de fabriek uit te plaatsen komt er ruimte voor (betaalbare) woningen en kan het vrachtverkeer op Katendrecht worden verminderd. Voor de herontwikkeling van het Codricoterrein heeft de gemeente Rotterdam samen met de Rotterdamse ontwikkelaar RED Company en architectenbureau Powerhouse Company een ontwikkelvisie opgesteld. In de toekomst kan dan op het fabrieksterrein en aan de haven worden gewoond, gewerkt en gewandeld.

R O N D J E R I J N H AV E N Het verhuizen van de fabriek naar faciliteiten elders is de sleutel om alzijdig de kades van de Rijnhaven voor iedereen toegankelijk te maken om het Rondje Rijnhaven te verwezenlijken.

In de plannen wordt het rijksmonument (met de groene kubus) gerestaureerd. Het naastgelegen beeldbepalende gebouw wordt naar historisch voorbeeld herbouwd met nieuwe functies. Ernaast komen een woontoren en een woongebouw met ronde terrassen. De woningen bestaan voor de helft uit betaalbare huur- en koopwoningen, waaronder 10% sociale huurwoningen. Het hele terrein, de kade en een deel van de haven worden groen, openbaar gebied. Auto’s en fietsen komen ondergronds en inpandig. De plannen maken de Pols van Katendrecht en de verbinding tussen Rijn- en Maashaven compleet. Over de vrij toegankelijke kade kunt u dan uw rondje Rijnhaven doen. Voor de bereikbaarheid van Katendrecht maken de gemeente Rotterdam en ontwikkelaars met de Wijkraad Katendrecht-Wilhelminapier en bewoners een logistiek plan voor bouwactiviteiten. Zij onderzoeken daarbij onder andere vervoer over water.

- www.hetcodricoterrein.nl -

— 6 —

— 7 —

FA B R I E K C E N T R A A L De fabriek vormt de ziel van het terrein en staat centraal in de identiteit en de ontwikkeling van het gebied.

HET CODRICO TERREIN

1 . S A M E N VAT T I N G

BEOORDELING

bestaande bebouwing en verschijningsvorm. Daarnaast leven er

Honderd deelnemers deden mee aan een evaluatie. Bij de

over de capaciteit van de wegen bij een toename van verkeer.

informatiebijeenkomst in LantarenVenster vulden 26 deelnemers een reactieformulier in (vaak ook mede namens een partner).

Steeds zijn opmerkingen genoteerd en vragen tijdens de

cijfer voor de plannen is hier 7,4. Tijdens het webinar namen 74

en opmerkingen via reactieformulieren, e-mails en websites

7,4

bijeenkomsten en het webinar beantwoord. Verder zijn er vragen

19 van hen geven de plannen een 8 of hoger. Het gemiddelde

deelnemers deel aan de evaluatie. 80% van hen geeft de plannen

een voldoende, waarvan meer dan tweederde een 8 of hoger. Het gemiddelde cijfer voor de plannen is hier 7,3.

In beide groepen beoordeelde een ruime meerderheid de opzet en de inhoud van de bijeenkomsten als goed.

Er is ruime belangstelling om mee te denken over de uitwerking van de plannen, vooral als het gaat om openbare ruimte en

groen, gebouwontwerp, voorzieningen en cultuur, duurzaamheid, verkeer en wonen.

HUIDIG ONTWERP

CIJFER PLAN

zorgen over de bereikbaarheid van het eiland tijdens de bouw en

gesteld. In totaal zijn er ruim 250 vragen en opmerkingen, die

alle in dit reactiedocument verzameld zijn. Waar daartoe op dit

moment informatie voorhanden is, zijn vragen van een antwoord

voorzien. Voor de afstand tussen Fenix 1 en de nieuwbouw is een studie naar alternatieven gemaakt (zie afbeeldingen op rechter

CIJFER INFORMATIEBIJEENKOMST

pagina). Er is een vergelijking gemaakt tussen de openbare

7,7

ruimte nu en in de toekomst (zie afbeeldingen hieronder).

Daarmee hebben de uitgevoerde activiteiten voor het verstrekken van informatie en het ophalen van reacties van betrokkenen in

Fonda

MOGELIJKE INKORTING FONDA

ruime mate aan hun doel beantwoord.

REACTIES

Fenix I

CIJFER WEBINAR

De plannen en de bijeenkomsten zijn dus overwegend als

waardevol beoordeeld. Er zijn uitgesproken positieve reacties

7,3

over de plannen en het informatiegehalte van de bijeenkomsten.

Kritische en negatieve reacties zijn er zeker ook. De kritiek betreft vooral het nieuwe gebouw naast Fenix 1, zijn afstand tot de

Fenix I

Fonda

BELANGSTELLING VOOR

VERVOLGBIJEENKOMSTEN

E

PER ONDERWERP

D A C

A) Wonen

10

45,5%

B) Verkeer & Bouwlogistiek

4

18,2%

C) Openbare Ruimtes & Groen

3

13,6%

D) Duurzaamheid & Klimaat

2

9,1%

E) Overig:

3

13,6%

Bouwen bij SS Rotterdam Invulling culturele functies

B

Grote bedrijfsruimte crossfit

Totaal 22

HUIDIGE SITUATIE

34.400m2 OPENBAAR

TOEKOMSTIGE SITUATIE

— 8 —

49.000m2 OPENBAAR

— 9 —

HET CODRICO TERREIN

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

2 . O P Z E T, I N H O U D & RE S P O N S INLEIDING

logistiek plan voor bouwactiviteiten. Zij onderzoeken daarbij onder

Aan de Rotterdamse Rijnhaven ligt nu nog één laatste fabriek in

‘de pols’ van Katendrecht. Door de fabriek uit te plaatsen komt er ruimte vrij voor (betaalbare) woningen en kan het vrachtverkeer op Katendrecht worden verminderd. In de toekomst kan dan op

het fabrieksterrein en aan de haven worden gewoond, gewerkt en gewandeld. Het ‘rondje Rijnhaven’ is dan af.

De Rotterdamse ontwikkelaar RED Company heeft samen met architectenbureau Powerhouse Company een ontwikkelvisie

gemaakt.Voor de herontwikkeling van Het Codrico Terrein heeft

de gemeente Rotterdam een Nota van Uitgangspunten opgesteld. Beide documenten zijn door het college vrijgegeven voor participatie.

BESTUUR

andere vervoer over water.

Gemeente Rotterdam Raad

B&W-BESLUIT

College Organisatie

Op 1 december 2020 gaf het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam goedkeuring om de Nota van

OMGEVING

Uitgangspunten vrij te geven voor participatie. Dit was het

Wijkraad Katendrecht/Wilhelminapier

startsein voor een aantal activiteiten om de omwonenden en

Begeleidingswcommissie Wilhelminapier

belangrijke stakeholders te informeren over de voorgenomen

Bewoners en ondernemers Katendrecht

ontwikkelingen, en de plannen met hen te bespreken.

Bewoners en ondernemers Wilhelminapier Bewoners van aangrenzende delen Afrikaanderwijk

INFORMATIEBRIEF/UITNODIGING

Eigenaren, ondernemers en bouwpartners in het gebied Rechtbank

Een dag na de bekendmaking van het B&W-besluit ontvingen

PLANNEN

Hogeschool InHolland

5.000 omwonenden een brief met informatie over de plannen (met links naar uitgebreide informatie op de websites

In de plannen wordt het rijksmonument (met de groene kubus)

STEDELIJKE ORGANISATIES EN ACTOREN

www.hetcodricoterrein.nl en www.rotterdam.nl/rijnhaven) en een

gerestaureerd. Het naastgelegen beeldbepalende gebouw

wordt naar historisch voorbeeld herbouwd met nieuwe functies. Ernaast komen een woontoren en een woongebouw met ronde terrassen. De woningen bestaan voor de helft uit betaalbare

huur- en koopwoningen, waaronder 10% sociale huurwoningen.

Klimaatcentrum VN

de gemeente, betrof alle bewoners van Katendrecht en van de

Culturele instellingen in Rotterdam

Wilhelminapier.

komen ondergronds en inpandig. De plannen maken de Pols

In dit reactiedocument treft u een beschrijving aan van de

van Katendrecht en de verbinding tussen Rijn- en Maashaven

Rotterdamse dromers

bijlage 5). Het verspreidingsgebied van de brief, vastgesteld door

VERZAMELDE REACTIES

van de haven groen, openbaar gebied. Auto’s en fietsen

Erfgoedorganisaties

uitnodiging voor de informatiebijeenkomsten en het webinar (zie

In de plannen worden het hele terrein, de kade en een deel

Maritieme organisaties Vakwereld en leden projecten overleg POR

DE UITNODIGING IS VERSPREID

UITNODIGING

NEEM DEEL AAN EEN VAN DE INFORMATIEBIJEENKOMSTEN OP 14, 15 EN 21 DECEMBER

uitgevoerde activiteiten, de verstrekte informatie, de verzamelde

compleet. Over de vrij toegankelijke kade kan dan het ‘rondje

Op 14 en 15 december aanstaande bent u welkom in LantarenVenster (Otto Reuchlinweg 996) voor een toelichting en gesprek over de Nota van Uitgangspunten van de gemeente Rotterdam en de Ontwikkelvisie van RED Company. Zij informeren u over de uitgangspunten, de ontwerpen en hoe het plan rekening houdt met zaken als bereikbaarheid, betaalbaarheid, zichtlijnen, bezonning, planning en bouwactiviteiten. Wat vindt u van belang voor de nadere uitwerking van de plannen? Alle reacties worden opgenomen in een verslag voor de gemeenteraad, die volgend jaar een besluit neemt over de Nota van Uitgangspunten voor het Codricoterrein. De informatieavonden op 14 en 15 december worden met de vereiste 1,5 meter afstand gehouden in groepen van maximaal 30 personen. Per groep is 50 minuten beschikbaar. De starttijden zijn 16.00, 17.00, 18.30, 19.30 en 20.30 uur. Het dragen van een mondkapje is verplicht. Vooraf worden aan u gezondheidsvragen gesteld. U kunt alleen deelnemen als u van tevoren een plaats reserveert via www.hetcodricoterrein.nl. Deze website is

reacties en de reactie en beantwoording vanuit de gemeente

Rijnhaven’ worden gemaakt. Voor de bereikbaarheid van

Katendrecht maken de gemeente Rotterdam en ontwikkelaars

STAKEHOLDERS

Rotterdam en ontwikkelaar RED Company daarop.

vanaf 2 december 12.00 uur online. Mocht u niet aanwezig kunnen of willen zijn in LantarenVenster, dan kunt u op 21 december deelnemen aan een online informatiebijeenkomst. Wie zich hiervoor inschrijft via www.hetcodricoterrein.nl krijgt dan een link voor de online

met de Wijkraad Katendrecht-Wilhelminapier en bewoners een

bijeenkomst toegestuurd. Indien door COVID-maatregelen de informatiebijeenkomsten in LantarenVenster op 14 en 15 december onverhoopt niet door kunnen gaan, ontvangt u voor de plaats die u heeft gereserveerd een link voor de online bijeenkomst op 21 december. De bijeenkomst op 21 december is ook daarna nog te bekijken via www.hetcodricoterrein.nl.

EEN ONTWIKKELVISIE VOOR HET CODRICOTERREIN

Wij kijken met grote belangstelling uit naar uw deelname!

INFORMATIEBIJEENKOMSTEN OP 14, 15 EN 21 DECEMBER GEACHTE HEER/ MEVROUW,

Aan de Rijnhaven ligt nu nog één laatste fabriek in ‘de pols’ van Katendrecht. Door de fabriek uit te plaatsen komt er ruimte voor (betaalbare) woningen en kan het vrachtverkeer op Katendrecht worden verminderd. Voor de herontwikkeling van het Codricoterrein heeft de gemeente Rotterdam samen met de Rotterdamse ontwikkelaar RED Company en architectenbureau Powerhouse Company een ontwikkelvisie opgesteld. In de toekomst kan dan op het fabrieksterrein en aan de haven worden gewoond, gewerkt en gewandeld. In de plannen wordt het rijksmonument (met de groene kubus) gerestaureerd. Het naastgelegen beeldbepalende gebouw wordt naar historisch voorbeeld herbouwd met nieuwe functies. Ernaast komen een woontoren en een woongebouw met ronde terrassen. De woningen bestaan voor de helft uit betaalbare huur- en koopwoningen, waaronder 10% sociale huurwoningen. Het hele terrein, de kade en een deel van de haven worden groen, openbaar gebied. Auto’s en fietsen komen ondergronds en inpandig. De plannen maken de Pols van Katendrecht en de verbinding tussen Rijn- en Maashaven compleet. Over de vrij toegankelijke kade kunt u dan uw rondje Rijnhaven doen. Voor de bereikbaarheid van Katendrecht maken de gemeente Rotterdam en ontwikkelaars met de Wijkraad Katendrecht-Wilhelminapier en bewoners een logistiek plan voor bouwactiviteiten. Zij onderzoeken daarbij onder andere vervoer over water.

Voor meer informatie en afbeeldingen: de Nota van Uitgangspunten van de gemeente Rotterdam en de Ontwikkelingsvisie van RED Company vindt u op www.rotterdam.nl/Rijnhaven en www.hetcodricoterrein.nl. Voor vragen, reacties en contact kunt u ons bereiken via rijnhaven@rotterdam.nl of contact@red-company.nl. Alle vragen die ons nog tot en met 8 januari 2021 bereiken, worden beantwoord in het Reactiedocument.

- www.hetcodricoterrein.nl -

Website: www.hetcodricoterrein.nl

- www.hetcodricoterrein.nl -

Concept Nota van Uitgangspunten, gemeente Rotterdam w

— 10 —

— 11 —

OP 5.000 ADRESSEN

HET CODRICO TERREIN

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

PARTICIPATIEPROCES

PA R TI CI PATI E R O N D E 1 ( VO O R B ES LUIT VO R M I N G OV ER N OTA VA N UITG A N G S P U N T EN)

01

02

03

OVERZICHT BELANGHEBBENDEN

BEKENDMAKING NVU &

OPHALEN EN WEERGEVEN

(november 2020)

ONTWIKKELINGSVISIE

REACTIES

(december 2020)

(december 2020 & januari 2021)

04

05

06

UITWERKEN TOT

PROCEDURE

C O - C R E AT I E M E T

PA R T I CI PAT I E

SCHETSONTWERP (SO),

BESTEMMINGSPLAN &

EIND GEBRUIKERS

RONDE 2

VOORLOPIG ONTWERP (VO)

OMGEVINGSVERGUNNING

(vanaf 2023)

EN DEFINITIEF ONTWERP (DO)

(oktober 2021 t/m oktober 2022)

PA R T I CI PAT I E RONDE 1

PA R TI CI PATI E R O N D E 2 (VOOR BESLUITVORMING OVER BESTEMMINGSPLAN)

(april t/m september 2021)

— 12 —

— 13 —

HET CODRICO TERREIN

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

TIJDLIJN PARTICIPATIE PROCES

PA R T I C I PAT I E R O N D E 1

PA R T I C I PAT I E R O N D E 2

AANLEIDING

VOORTRAJECT

INFORMATIEBIJEENKOMSTEN & UITWERKING

november 2020

december 2020

januari 2021

OVERZICHT BELANGHEBBENDEN

OPHALEN & WEERGEVEN REACTIES

VERVOLG

april 2021

oktober 2021

UITWERKING TOT

oktober 2022

PROCEDURE BESTEMMINGSPLAN & OMGEVINGSVERGUNNING

SO, VO & DO

januari 2023

CO-CREATIE MET

EINDGEBRUIKERS

BEKENDMAKING NVU &

ONTWIKKELVISIE

C O N T E X T & A N A LY S E

H O E M A K E N W E H E T R O N D J E R I J N H AV E N A F ?

UITNODIGING

BEKRONING ZUID De ontwikkelingen ten zuiden van de Maas worden dé bekroning van de Rijnhaven, waarbij actief water, openbare kades en bijzondere architectuur samen bijdragen aan de grootstedelijke allure

EEN ONTWIKKELVISIE VOOR HET CODRICOTERREIN

PLANGROEPEN OVER

S L U I T S T U K K AT E N D R E C H T De nieuwe ontwikkeling vormt het sluitstuk van de pols van Katendrecht. Het is een scharnierpunt tussen de Maashaven en de Rijnhaven en het maakt het Rondje Rijnhaven af.

BELANGRIJKSTE THEMA"S

INFORMATIEBIJEENKOMSTEN OP 14, 15 EN 21 DECEMBER

PUBLIEKE INFORMATIEBIJEENKOMSTEN,

(ONLINE) COMMUNITY,

MOGELIJKHEID TOT ZIENSWIJZEN

MOGELIJKHEID TOT

WERKGROEPEN OVER BELANRIJKSTE THEMA'S,

GEACHTE HEER/ MEVROUW,

Aan de Rijnhaven ligt nu nog één laatste fabriek in ‘de pols’ van Katendrecht. Door de fabriek uit te plaatsen komt er ruimte voor (betaalbare) woningen en kan het vrachtverkeer op Katendrecht worden verminderd. Voor de herontwikkeling van het Codricoterrein heeft de gemeente Rotterdam samen met de Rotterdamse ontwikkelaar RED Company en architectenbureau Powerhouse Company een ontwikkelvisie opgesteld. In de toekomst kan dan op het fabrieksterrein en aan de haven worden gewoond, gewerkt en gewandeld.

FOCUSGROEPEN,

SOCIALE KANSPROJECTEN

R O N D J E R I J N H AV E N Het verhuizen van de fabriek naar faciliteiten elders is de sleutel om alzijdig de kades van de Rijnhaven voor iedereen toegankelijk te maken om het Rondje Rijnhaven te verwezenlijken.

In de plannen wordt het rijksmonument (met de groene kubus) gerestaureerd. Het naastgelegen beeldbepalende gebouw wordt naar historisch voorbeeld herbouwd met nieuwe functies. Ernaast komen een woontoren en een woongebouw met ronde terrassen. De woningen bestaan voor de helft uit betaalbare huur- en koopwoningen, waaronder 10% sociale huurwoningen. Het hele terrein, de kade en een deel van de haven worden groen, openbaar gebied. Auto’s en fietsen komen ondergronds en inpandig. De plannen maken de Pols van Katendrecht en de verbinding tussen Rijn- en Maashaven compleet. Over de vrij toegankelijke kade kunt u dan uw rondje Rijnhaven doen. Voor de bereikbaarheid van Katendrecht maken de gemeente Rotterdam en ontwikkelaars met de Wijkraad Katendrecht-Wilhelminapier en bewoners een logistiek plan voor bouwactiviteiten. Zij onderzoeken daarbij onder andere vervoer over water.

FA B R I E K C E N T R A A L

- www.hetcodricoterrein.nl -

De fabriek vormt de ziel van het terrein en staat centraal in de identiteit en de ontwikkeling van het gebied.

— 14 —

PARTICIPATIENIVEAU:

PARTICIPATIENIVEAU:

PARTICIPATIENIVEAU:

PARTICIPATIENIVEAU:

INFORMEREN EN RAADPLEGEN

ADVISEREN

INFORMEREN EN RAADPLEGEN

CO-PRODUCTIE

— 15 —

HET CODRICO TERREIN

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

2.1 INFORMATIEBIJEENKOMST 14 DECEMBER Omwonenden konden zich via het online inschrijfsysteem

De op maandagavond 14 december afgekondigde

inloopavonden op 14 en 15 december. Met oog op het handhaven

onmogelijk om de bijeenkomsten op 15 december te laten

Eventbrite aanmelden voor een bezoek aan een van de

van de op dat moment geldende maatregelen ter bestrijding

van het coronavirus moest rekening gehouden worden met een

maximale groepsgrootte van 30 personen (10 medewerkers van gemeente en ontwikkelaar en 20 omwonenden). Op elke avond

werd daarom vijfmaal een tijdsslot van 50 minuten aangeboden, waarin bezoekers konden worden toegelaten die zich voor het betreffende tijdsslot tevoren hadden aangemeld. Voor de in

totaal 10 tijdslots hebben zich het maximale aantal van 200

coronamaatregelen van het kabinet maakten het helaas

doorgaan. Iedereen die zich voor deze avond had aangemeld heeft daarvan bericht ontvangen, met daarin de optie om

zich alsnog aan te melden voor de online bijeenkomst op 21

december. Gezien de toename in aanmeldingen op 15 december hebben velen zich toen alsnog opgegeven voor de online bijeenkomst.

bezoekers vooraf ingeschreven. Iedereen die gereserveerd had,

BEZOEKERS

reminder ontvangen, met daarin ook informatie over de geldende

In totaal hebben 47 bezoekers de informatiebijeenkomsten op 14

personen die zich meldde nadat de reserveringen vol waren

Bij de ingang van de inloopavonden is hen gevraagd om aan

heeft het weekend voorafgaande aan de bijeenkomsten een coronaregels tijdens de bijeenkomst. Een beperkt aantal

konden alsnog voor de inloopavond worden toegelaten vanwege

‘no-shows’ of is op de mogelijke deelname aan het online webinar van 21 december gewezen.

december bezocht.

te geven waar ze wonen (groene stickers op onderstaande

afbeelding) en/of werken (rode stickers). Er waren iets meer bewoners van Katendrecht dan van de Wilhelminapier. De meeste bezoekers van Katendrecht wonen in Fenix 1.

— 16 —

— 17 —

HET CODRICO TERREIN

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

PROGRAMMA & LOGISTIEK

INHOUD VAN DE BIJEENKOMSTEN

werd belangstellend geïnformeerd naar de oplevertermijnen.

Wisselende reacties kwamen van bewoners van Fenix 1. Naast

JAN/FEB 2021

SEPT/OKT 2021

Q1 2023

VA S T S T E L L E N N O TA VA N UITGANGSPUNTEN

BESTEMMINGSPLAN IN PROCEDURE

S TA R T B O U W ( G E FA S E E R D, S TA R T BOUW TOREN)

positieve geluiden was men vooral kritisch op het deelplan Fonda.

In zaal 1 van LantarenVenster is een opstelling gemaakt

met 20 informatiepanelen over de plannen en de Nota van

Uitgangspunten (zie bijlage 5 en 6), en werd een videopresentatie vertoond (ook te zien op de website www.hetcodricoterrein.

nl). Hier was de mogelijkheid om een reactie achter te laten op daarvoor beschikbare voorgedrukte reactieformulieren.

Het gebouw oogt naar men vond te groot, met consequenties

voor het uitzicht. Het zou te dichtbij het Fenix-blok staan, buiten

VA N A F 2 0 2 3 I N U I T V O E R I N G

‘het historisch tracé’ vallen en op een plek komen waar een park

• Behoud van rijbanen 2x wijk in en 2x wijk uit (Brede Hilledijk en Maashaven NZ) is afhankelijk van de integrale ontwikkeling van Katendrecht. Hiervoor is de realisatie van het Codricoterrein vanaf 2023 niet maatgevend gedurende realisatie. • Afstemming bouwverkeer Oechies en andere ontwikkelingen op Katendrecht.

beloofd was.

• Hoofd aan- en afvoer van materiaal via water. • De route voor bouwverkeer wordt Just-in-Time benaderd. • Bouwverkeer van buiten de stad wordt opgevangen op een nader te bepalen rangeerterrein om ervoor te zorgen dat er geen filevorming ontstaat. AAN- EN AFVOERROUTE BOUWVERKEER VIA WATER

• Bouwpersoneel wordt op een andere nader te bepalen locatie opgevangen en op reguliere tijden naar de bouw gebracht. Hierdoor wordt geparkeerd op afstand.

Verder zijn verschillende suggesties gedaan. Bijvoorbeeld dat

Bij de diverse panelen waren medewerkers van de gemeente

• Vrachtverkeer fabriek is voor die tijd al weg en ontlast de buurt • Met werkgroep bouwverkeer gaan we samen met vertegenwoordigers van de buurt de bouwlogistiek afstemmen en uitwerken.

het plan ook als springplank kan dienen voor de Afrikaanderwijk,

of de ontwikkelaar aanwezig om vragen van de bezoekers te beantwoorden en in te gaan op gemaakte opmerkingen. De

medewerkers hebben daarbij de gestelde vragen en opmerkingen die gemaakt werden vastgelegd voor latere verslaglegging. Bezoekers konden desgewenst ook hun adresgegevens

achterlaten, zodat op een later moment nog persoonlijk contact opgenomen kan worden.

Een overzicht van de mondelinge reacties:

Voor het grootste deel waren de reacties op de plannen tijdens

de bijeenkomst positief. De plannen worden gezien als: concreet,

kleinschalige functies. Een wens was dat het bereikbaar is voor

iedereen, met ruimte voor maatschappelijke voorzieningen als dat kan. Met betrekking tot de inrit van de parkeervoorziening werd

gesuggereerd dat de optie via de Brede Hillendijk wellicht veiliger is.

Ook is er nog een aantal concrete vragen gesteld: •

Hoe zit het met de bezonning voor de Kop van Zuid met een

Hoe lang duurt de bouw van het Codricoterrein?

was men overwegend positief.

•

Hoe zitten de hoogtelijnen in elkaar (want bij Fenix waren deze

•

Hoe is de routing van het bouwverkeer?

•

Is een strand bij het Maritiem Centrum wel verstandig? In de

zijn gerealiseerd. Er zijn zorgen geuit over de mogelijk te beperkte

•

Is het mogelijk om de externe brandtrap van het silogebouw te

•

Komt er echt een kraan voor het Latenstein-gebouw? Bij de

hoeveelheid groen in het gebied na de bouw.

Verschillende bezoekers hebben gevraagd naar meer informatie

W AT G E B E U R T E R M E T D E S K Y L I N E & B E Z O N N I N G ? SKYLINE

Het stedelijk silhouet van Het Codrico Terrein voegt zich naar de omgeving. De positionering van de hoogteaccenten is zo gekozen dat de toren vanaf verschillende straten in Katendrecht en omgeving past binnen de omliggende bebouwing.

destijds maximaal 46 meter)?

Opmerkingen werden gemaakt over de bereikbaarheid van het

gebied, niet alleen tijdens de bouw maar ook nadat de plannen

C O N T E X T & A N A LY S E

toren van 220 meter? Zorgt deze voor schaduw in de zomer?

•

Ook over de totale invulling van het gebied Rijnhaven/Maashaven

FOCUS OP RIJBANEN DE WIJK IN EN UIT

en dat het mooi zou zijn als er mogelijkheden komen voor

mooi, passend in het gebied en van hoge kwaliteit.

over de planning en de mogelijkheden tot participatie. Ook

H O E B L I J F T K AT E N D R E C H T B E R E I K B A A R ?

5

1 . Z I C H T VA N A F T O L H U I S L A A N

4 . Z I C H T VA N A F K A A P PA R K

2 . Z I C H T VA N A F F E N I X L O F T S

5 . Z I C H T VA N A F D E L I P L E I N

3 . Z I C H T V A N A F S T I E LT J E S S T R A A T

6 . Z I C H T VA N A F R I J N H AV E N M E T R O

winter wordt dit niet gebruikt en is dit een lege vlakte.

laten terugkomen?

Fenixloods is dat niet gelukt.

6 4

3

1 2

BEZONNING

— 18 —

21 MEI - 9:00

21 MEI - 12:00

21 MEI - 15:00

21 MEI - 18:00

— 19 —

ww

ww

HET CODRICO TERREIN

REACTIEFORMULIER

zorgen voor meer parkeerplaatsen, het anders positioneren van

Van de mogelijkheid om een reactieformulier in te vullen is

voor de openbare ruimte en zorgen voor voldoende groen, het

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

de inrit van de parkeervoorziening, het hebben van aandacht

BELANGSTELLING VOOR

E

VERVOLGBIJEENKOMSTEN PER ONDERWERP

aandacht hebben voor industrieel erfgoed in de buitenruimte en

27 keer gebruikgemaakt. Diverse bezoekers vulden samen

wellicht het positioneren van een restaurant of skybar in de toren.

één formulier in. Op het reactieformulier (door op één na alle

Een aantal keren is ook benoemd dat men hoopt dat de plannen

respondenten volledig ingevuld) kon men naast algemene

D

A

op weg naar de uitvoering niet te veel worden aangepast en dat

reacties ook aangeven welke cijfers men het plan en de

informatiebijeenkomst geeft. Ook kon men op het formulier

aangeven of men wil deelnemen aan toekomstige werkgroepen. Alle opmerkingen op de reactieformulieren zijn opgenomen in

er snel kan worden opgeleverd.

CIJFER VOOR DE INFORMATIE TIJDENS DE BIJEENKOMST

bijlage 6.

C

minder passend in de omgeving, het bouwvolume, het uitzicht

en groentoezeggingen), omvang en kwaliteit van het openbaar

groen, het totale bouwvolume in relatie tot eerdere bouwprojecten

zoals: zorg voor het ‘nieuwe hart’, bewaren en herstel van de

over de participatie, de vraag naar de stedenbouwkundige

aantal complimenten onder meer genoemd: meer duidelijkheid

aandacht voor de mobiliteitstransitie en woningen voor diverse samenlevingsvormen.

uitgangspunten, en de verwachting dat er een presentatie zou worden gegeven met een ruimere toelichting en duiding.

AANMELDING VOOR VERVOLGBIJEENKOMSTEN

CIJFER VOOR HET PLAN De beoordeling voor de plannen is, op drie keer een onvoldoende na, positief. 19 van de 26 respondenten geven het plan een 8 of hoger. Het gemiddelde is 7,4.

Als toelichting bij de score werden mogelijke verbeterpunten voor het plan genoemd, bijvoorbeeld: aanpassen of weglaten van het blok Fonda, zorgen voor voldoende mogelijkheden voor starters

C) Openbare Ruimtes & Groen

3

13,6%

D) Duurzaamheid & Klimaat

2

9,1%

E) Overig:

3

13,6%

Grote bedrijfsruimte crossfit

Totaal 22

toelichtende opmerkingen gemaakt.

Als toelichting bij de score voor de bijeenkomsten werd naast een

zigzagtrap, plaatsing van een Rotterdamse havenhijskraan,

18,2%

een 7 of hoger. Het gemiddelde is 7,7. Ook hier werd een aantal

en de positionering van de inrit van de parkeervoorziening.

Verder vraagt men aandacht voor een aantal specifieke zaken

4

B

Op twee respondenten na geven alle bezoekers de bijeenkomst

andere het Fonda-gebouw (te dicht op Fenix 1, qua vorm

B) Verkeer & Bouwlogistiek

Invulling culturele functies

15 van de 26 respondenten geven de informatie een 8 of hoger.

Aandachtspunten die naar voren werden gebracht, zijn onder

45,5%

Bouwen bij SS Rotterdam

De informatie tijdens de bijeenkomst wordt positief beoordeeld.

Strekking van de reacties via de reactieformulieren:

A) Wonen 10

CIJFER PLAN

Score

7,4 Aantal

0 1

1 -

2 -

3 4 5 6 7 8 9 10 2 - - 2 2 11 8 -

1 1

2 -

3 -

4 5 6 7 8 9 10 - - 1 9 5 9 1

Verschillende bezoekers hebben aangegeven een uitnodiging

te willen ontvangen voor toekomstige werkgroepen. Met name voor een werkgroep ‘wonen’ is relatief grote belangstelling. Verder zijn diverse suggesties gedaan voor onderwerpen

waarbij de omwonenden betrokken willen worden. Iedereen die zijn of haar adresgegevens heeft achtergelaten zal voor vervolgbijeenkomsten worden uitgenodigd.

CIJFER BIJEENKOMST

Score

7,7 Aantal

en essentiële beroepen, plaatsen van balkons in de oude panden,

— 20 —

— 21 —

HET CODRICO TERREIN

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

2.2 WEBINAR Vanwege de pandemie viel vooraf te voorzien dat niet alle

Op de website Eventbrite konden belangstellenden zich

bijwonen. Om zoveel mogelijk belangstellenden toch in de

personen aangemeld. De geregistreerden ontvingen per

omwonenden de ‘live’ informatiebijeenkomsten wilden of konden gelegenheid te stellen om geïnformeerd te worden en ook zelf

een eerste reactie te kunnen geven op de plannen, is een online

bijeenkomst in de vorm van een webinar ingezet. Hierbij werkten

de ontwikkelaar en de gemeente Rotterdam samen met het hierin gespecialiseerde productiebedrijf Studio Hoge Heren (SHH) uit

registeren voor deelname. Er hebben zich in totaal 360

e-mail een link waarmee ze op hun computer, tablet of telefoon konden deelnemen aan de bijeenkomst via een sessie van

het interactieve online programma Zoom. In totaal namen 183 personen deel aan het webinar.

Rotterdam. Het webinar werd op 21 december vanaf 20:15 uur

rechtstreeks uitgezonden vanuit hun studio in Dordrecht. Via de

website www.hetcodricoterrein.nl en via YouTube is de registratie van deze bijeenkomst nog terug te kijken.

AANMELDINGEN

DEELNEMERS

360

183

— 22 —

— 23 —

HET CODRICO TERREIN

INHOUD

Na elk hoofdonderwerp gingen de studiogasten in op vragen

Uitgangspunten voor dit webinar waren het bieden van relevante

stellen. Vervolgens legde de gast aan de deelnemers een

informatie in een interactief programma voor de omgeving. Via

het ‘question-and-answer’-systeem van Zoom (‘Q&A’) konden de

deelnemers vragen stellen aan de gemeente en de ontwikkelaars. Over een aantal onderwerpen werden ‘polls’ gehouden:

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

die de deelnemers via de Q&A-functie van Zoom konden stelling voor (de ‘polls’), waarover via Zoom gestemd kon

worden. Tenslotte werd een groot deel van het een uur en een kwartier durende webinar gevuld met het door het panel van

studiogasten bespreken van de via de Q&A ingebrachte vragen en opmerkingen.

meerkeuzevragen aan de deelnemers. Wie de Zoom-app gebruikte, kon ‘live’ in de uitzending deze polls invullen.

Het webinar besteedde aandacht aan drie hoofdonderwerpen: het plan, de openbare ruimte (inclusief groen) en de bereikbaarheid tijdens en na de bouw. Tijdens het informatieve deel werden

video’s getoond en sprak presentatrice Eva Brouwer met Nanne

de Ru (ontwikkelaar/architect), Steven Delva (ontwerper openbare ruimte), Peter Spakman en Maurice Boumans (respectievelijk projectmanager en stedenbouwkundige van de gemeente Rotterdam).

Projectleider van gemeente Rotterdam Peter Spakman spreekt

Landschapsarchitect Steven Delva vertelt over het verbindende

over de verkeerssituatie in katendrecht

element in het plan: de buitenruimte

BEELDEN & VIDEOS GETOOND TIJDENS DE WEBINAR Ter ondersteuning van het verhaal werden beelden getoond tijdens de webinar

— 24 —

Huidig openbaar

Toekomstig openbaar

Presentatrice Eva Brouwer introduceert de

gebied

gebied

webinar

— 25 —

w HET CODRICO TERREIN

POLLS

2 . O P Z E T, I N H O U D & R E S P O N S

VRAGEN

De volledige weergave van de Q&A is geanonimiseerd opgenomen in bijlage 1.

ontwikkelvisie aan de opvattingen van de deelnemers. De in de

Hoofdstuk 4 bevat alle vragen die gesteld zijn tijdens de

deze pagina.

zijn bij het webinar. Ze zijn samengevoegd in een totaaloverzicht

polls gestelde vragen, met hun uitkomsten, zijn te zien onderaan

Van de rond de honderd respondenten per pollvraag is een zeer ruime meerderheid het eens met de voorgelegde stellingen. De bredere uitgangspunten onder de ontwikkelvisie blijken

de toren.

informatiebijeenkomst, ontvangen via de website en ingediend

van de vragen, met daarbij de reacties hierop van de ontwikkelaar en de gemeente.

op een ruime steun van de deelnemers aan het webinar te

BEOORDELING WEBINAR

bouwactiviteiten aandacht.

Aan het eind van het webinar werd de deelnemers gevraagd een

kunnen rekenen. Tegelijkertijd vraagt de bereikbaarheid tijdens

afstand van de Fonda en de hoogte van

Schaduwstudie

deelnemers hebben hier gehoor aan gegeven. Hieronder staan

Q&A

deze scores vermeld. Bijna 90% van de respondenten geeft het

Onderstaand een korte impressie van de opmerkingen en vragen uit de Q&A.

webinar een voldoende, waarvan ruim de helft een 8 of hoger. Gemiddeld is het cijfer voor de inhoud een 7,3.

N

HAVEN REFERENTIES uitzondering

ca. 14m uitzondering

ca. 15m

ACCENTEN ca. 65m MONUMENT

maximale rooilijn

MONUMENT

ca. 65M

max imal

e be bouw

ings lijn

SP OO R

‘GROENE’ KUBUS

ca. 14m

ca. 2m

WANDGEBOUW ca. 40m

MONUMENT +1 LAAG

max. 2m

De bolders in de Rijnhaven

Streven naar behoud industriele elementen

MAX. 220M

maximale rooilijn

Min. 17,5m

BUNDWEG

BEELDBEPALEND BEELDBEPALEND

ca. 65m ca. 60m

KERN VA

NK AT EN DR

EC H

ca. 90m

ca. 70m

T

plannen een voldoende, waarvan meer dan tweederde een 8 of hoger.

tot de schaduw van de toren, van de afstand tot het Fonda gebouw tot het behoud van de bolders op de kade, van

bezwaarmogelijkheden tot opleverdata. Een deel van de vragen

De aanwezigen is bovendien gevraagd of ze betrokken willen

(terug te kijken op de website www.hetcodricoterrein.nl). In dit

aangegeven voor welke onderwerpen daarbij belangstelling is.

is voor zover de tijd het toeliet tijdens het webinar besproken

reactiedocument zijn alle vragen en opmerkingen opgenomen.

72

SE

MONUMENT

beoordeeld met een 7,3. Van de respondenten geeft 80% de

veel verschillende onderwerpen betrekking: van parkeren

Het plan doet recht aan de historie en zorgt voor

HAVEN REFERENTIES behouden

PLEIN OD

te voorzien. Deze worden door de 74 respondenten gemiddeld

de 250 vragen en opmerkingen in. De vragen hadden op

% EENS

IXLO

De Codrico Toren vanaf het water

Ook werd gevraagd de gepresenteerde plannen van een cijfer

Tijdens het webinar dienden de deelnemers in de Q&A rond

POLLVRAAG

RONDJE RIJNHAVEN FE N

De Codrico Toren in stedelijk weefsel

PLEIN

beoordeling te geven van de inhoud van het webinar. In totaal 74

PLEIN PLEIN

De polls toetsten de gemeentelijke uitgangspunten en de

De vragen gingen onder andere over de

Randvoorwaarden gemeente Rotterdam

worden bij de verdere invulling van de plannen. Hieronder is

VERDERE INVULLING PLANNEN

De 74 respondenten hebben hierbij een of meerdere

op welke manier zij betrokken zouden willen blijven:

74 respondenten hebben meerdere mogelijkheden aangegeven

mogelijkheden aangegeven.

% ONEENS % GEEN MENING AANTAL RESPONDENTEN 25

5

99

een nieuwe impuls

ONDERWERP

AANTAL

% VAN TOTAAL

Openbare ruimte

40

54%

Groen 38

51%

Gebouwontwerp

37

50%

Voorzieningen & cultuur

36

49%

Verkeer & bouwlogistiek

28

38%

Duurzaamheid & klimaat

28

38% 35%

50% betaalbare woningen is een goed idee

86

8

7

104

Wonen 26

Het Rondje Rijnhaven is hiermee compleet

72

16

12

109

Andere onderwerpen

3 4%

Maak een gezamenlijk plan voor de bereikbaarheid 86

6

7

88

Geen belangstelling

7 9%

CIJFER PLAN

7,3

Score Aantal

CIJFER WEBINAR

1 2

2 1

3 3 — 26 —

4 5 6 7 8 9 10 4 5 7 10 19 11 12

7,3

Score Aantal

1 1

2 1

3 1 — 27 —

4 5 6 7 8 9 10 2 3 9 20 21 9 7

HET CODRICO TERREIN

3. OPBRENGSTEN

MOGELIJKE INKORTING FONDA

Uitgangspunt voor RED Company is om al vanaf de start,

De gemeente Rotterdam vormt een klankbordgroep met

van Uitgangspunten, omwonenden en andere betrokkenen te

diverse bouwprojecten. Voor Het Codrico Terrein komt er een

direct na de vaststelling door het college van B&W van de Nota

bewoners voor de bereikbaarheid van Katendrecht tijdens

Terrein. Tijdens de informatiebijeenkomst, het webinar en via

de website zijn veel reacties binnengekomen. De reacties op de plannen zijn overwegend positief. Dit geeft vertrouwen om ook het vervolgproces verder invulling te geven. Alle in de reacties

de onderzoeken voor het bestemmingsplan. De ontwikkelaar

gaat in werkgroepen van bewoners en belangstellenden in op

aspecten van het plan waarbij vragen en kritische opmerkingen zijn geplaatst. Er is een alternatief met meer afstand van de

nieuwbouw tot de bestaande bebouwing. Naar verwachting start

gestelde vragen zijn voor zover mogelijk in hoofdstuk 4 van dit

in de tweede helft van 2021 een bestemmingsplanprocedure.

reactiedocument beantwoord.

Daarbij hebben belanghebbenden de mogelijkheid tot het

OPBRENGST VAN DE PARTICIPATIE

indienen van zienswijzen. Omwonenden zullen tijdig worden

Het is nadrukkelijk de intentie van zowel de gemeente Rotterdam

geïnformeerd wanneer dit proces in gang wordt gezet.

als de ontwikkelaar RED Company om ook het vervolg van het

4. DE PLANNING VAN DE BOUWWERKZAAMHEDEN EN

direct contact met de omgeving verder vorm te geven. Een aantal

De verwachte start van de bouw is 2023. Op dit moment in de

ontwikkelproces van Het Codrico Terrein op een open wijze en in van de binnengekomen reacties krijgt daarom nu ook al direct

OVER DE OPLEVERTIJDSTIPPEN VAN DE WONINGEN:

planontwikkeling zijn er voor de tijdstippen van bouwactiviteiten en opleveringen nog geen concrete data te noemen, maar

een vervolg:

BEBOUWING:

Tijdens het webinar is door projectontwikkelaar Nanne de Ru

FONDA

gedeeld via de website en via de nieuwsbrief waarvoor iedereen zich op de website kan aanmelden. De verwachting is dat de ontwikkeling doorloopt tot 2029/2030.

toegezegd dat er mogelijkheden zijn om het gebouw Fonda

5. DE ZORGEN IN DE BUURT OVER DE BEREIKBAARHEID

het gebouw Fenix 1 te realiseren valt. Er is een studie naar

Aangezien dit niet alleen Het Codrico Terrein betreft, zal de

VAN HET GEBIED TIJDENS EN NA DE BOUW:

te ‘kneden’, zodat meer dan de huidige 40 meter afstand tot

MOGELIJKE INKORTING

gemeente hiervoor in samenspraak met de buurt een robuust

alternatieven opgesteld (zie volgende pagina's).

bereikbaarheidsplan ontwikkelen. RED Company zal hierbij als

2. DE SCHADUWWERKING VAN MET NAME DE TOREN:

een van de partijen aansluiten. Verder zal vanuit RED Company

Tijdens het webinar is door Nanne de Ru aangegeven dat het

voor alle woningen in de omgeving mogelijk is om op basis van 3D-modellen specifieke informatie te verstrekken ten aanzien

ook nadrukkelijk afstemming over de ontwikkelingen op Het

Codrico Terrein plaatsvinden met de wijkraad en een op te richten werkgroep met buurtbewoners (waarvoor omwonenden hun contactgegevens reeds hebben achtergelaten).

van de bezonningssituatie. Omwonenden kunnen zich voor

informatie met betrekking tot de eigen woning melden bij RED

Company (contact@red-company.nl). In aanvulling op de Nota

6. MEEDENKEN MET DE PLANONTWIKKELING:

dit reactiedocument uitgebreide schaduwstudies.

verschillende thema’s mee te denken over de nadere uitwerking

van Uitgangspunten en de ontwikkelvisie staat op pagina 37 van

3. PLANNING, BUURTOVERLEG EN DE FORMELE (PLAN)

Uitgangspunten werkt de ontwikkelaar de plannen in de

FENIX 1

zodra er meer informatie hierover beschikbaar is, zal die worden

1. DE AFSTAND VAN DE NIEUWBOUW TOT DE BESTAANDE

Na besluitvorming door de gemeenteraad over de Nota van

HUIDIG ONTWERP

nadere onderbouwing van verkeer en parkeren in het kader van

informeren over de mogelijke ontwikkelingen op Het Codrico

PROCEDURES:

3. OPBRENGSTEN

In de bijeenkomsten is belangstelling getoond om op

van de plannen. RED Company stelt deze betrokkenheid

bijzonder op prijs. Er komen werkgroepen. De deelnemers aan de bijeenkomsten (en belangstellenden en anderen in de omgeving) worden daarvoor uitgenodigd.

eerste jaarhelft van 2021 uit binnen de vastgestelde kaders.

— 28 —

FENIX 1

FONDA

— 29 —

HET CODRICO TERREIN

3. OPBRENGSTEN

MOGELIJKE INKORTING FONDA

VERGELIJKING OPENBARE RUIMTE

HUIDIG ONTWERP

Er is een vergelijking gemaakt tussen de openbare ruimte nu en in de toekomst (zie afbeeldingen hieronder). HEDEN

34.400 m2 openbaar TOEKOMST

VERSMALLEN FOOTPRINT FONDA

49.000 m2 openbaar De hoeveelheid (groene) openbare rumte neemt met circa 40 procent toe.

— 30 —

— 31 —

HET CODRICO TERREIN

4. BEANTWOORDING VRAGEN & REACTIES

4. BEANTWOORDING VRAGEN & REACTIES 1. VRAGEN GESTELD TIJDENS DE

kritische geluiden t.a.v. het strand: over de beheer(s)baarheid,

INFORMATIEBIJEENKOMST

realiseerbaarheid en wenselijkheid op de voorgestelde wijze

(onder getij). Het strand zal verder onderzocht en ontworpen

worden in 2021, wanneer er een concreet parkontwerp gemaakt

HOOGTE EN ZON •

Hoe zit het met de bezonning voor de Kop van Zuid met een

•

Hoe zitten de hoogtelijnen in elkaar (want bij Fenix waren deze

zal worden.

toren van 220 meter? Zorgt deze voor schaduw in de zomer?

HISTORIE

destijds maximaal 46 meter)?

laten terugkomen?

In de zomer gaat de schaduw van de Codrico Toren over het

9:00

12:00

ontwikkelvisie laat ruimte voor terugplaatsen van een havenkraan

15:00

18:00

meerdere industriële elementen te behouden, zoals de kraan,

schaduw voor de Wilhelminapier en weinig hinder voor het strand.

•

Is het mogelijk om de externe brandtrap van het silogebouw te

•

Komt er echt een kraan voor het Latenstein-gebouw? Bij de

Fenixloods is dat niet gelukt.

water van de Rijnhaven en einde middag over het strand en park. Vanwege de hoge stand van de zon in de zomer is er

Het elevatorhuis bij het Silogebouw ’54 blijft in de plannen

zijn opgenomen in de Nota van Uitgangspunten. Voor de

beeldbepalend Silogebouw ’69 komt niet terug in de huidige

behouden. De externe brandtrap aan de zuidzijde van het

geen schaduw op de Kop van Zuid. De kaders voor hoogte

herbouwplannen. Wij zullen hiernaar kijken, ook in overleg/

verschillende deelplannen zijn hierin de volgende hoogten

afstemming met de commissie welstand en monumenten. De

opgenomen: •

Monument / Latenstein = bestaand

•

Wandgebouw / ensemble = circa 40 meter

• • •

op de kade. In de ontwikkelvisie leest u een nadrukkelijke streven

Beeldbepalend / Latenstein = circa 65 meter

de rails, et cetera. Behoud van de kraan voor het monumentale

Veldblok / Fonda = circa 65 meter

Latenstein-gebouw is echter afhankelijk van de eventuele

Toren / Codrico Toren = max. 220 meter

noodzaak om de kraan met de fabriek mee te verhuizen.

BOUWPLANNING EN BOUWVERKEER • •

Schaduwstudie die laat zien dat op er op 21 mei geen hinder is van

Hoelang duurt de bouw van het Codricoterrein? Hoe is de routing van het bouwverkeer?

De bouwtijd van Het Codrico Terrein is afhankelijk van een

mogelijke fasering. De verwachting is dat de bouw in 2023 start en dat de locatie in 2029/2030 is afgerond. Voor de hoofd aan-

en afvoerroute wordt ingezet om dit via de kade te doen in plaats van over de reguliere wegen van het schiereiland Katendrecht.

Mogelijk via de te realiseren route voor het Maritiem Centrum of via het water.

STEDENBOUW •

Is een strand bij het Maritiem Museum wel verstandig? In de

winter wordt dit niet gebruikt en is dit een lege vlakte.

Over de plannen voor het Rondje Rijnhaven is uitvoerig met bewoners en ondernemers gesproken. Het park, strand en

meerdere overgangen langs kades zorgen voor een unieke beleving langs, op en in het water. Het strand is een mooie

Er is een streven om industriele elementen

aanvulling voor de stad, vinden velen. Tegelijkertijd zijn er ook

rond de fabriek te behouden.

— 32 —

— 33 —

HET CODRICO TERREIN

2. VRAGEN GESTELD TIJDENS HET WEBINAR

verschillende plekken en zichtlijnen. De stedenbouwkundige

toren, die een nieuw anker aan de zuidzijde van de Rijnhaven /

bewoners inzichtelijk te maken.

de plannen voor de Rijnhaven, de Pols van Katendrecht en Het

Wordt er ook gesloopt, of worden de oude industriële

•

Op het bestemmingsplan staat een park. Op de tekening staat

complexen hergebruikt/opgetopt? Vanwaar de gemaakte keuzes? een héél ander gebouw dan op de maquette en wat blijft er over van het rijksmonument? •

Ik zou graag een stedenbouwkundige legitimering willen horen

•

Wat gebeurt er met de rijks-beschermde silo?

van de stedenbouwkundige inpassing.

Ik begreep dat het betonnen gebouw (onder de groene kubus)

niet monumentaal is en wordt gesloopt en opnieuw opgebouwd. Waarom wordt dit niet in haar oorspronkelijke volume gedaan,

maar komt er naast de groene kubus nog een klein volume? Ik

vind dit nogal lelijk en weinig recht doen aan het oorspronkelijke gebouw.

Mooi plan! Heel erg onder de indruk. Het enige wat ik (nog)

jammer vind, is dat de groene kubus niet meer visueel los staat. Een nieuwe toren die er recht achter komt, doet wel af aan

het zicht.Ik vind het echt mooie plannen, maar nu ik dit alles

hoor denk ik: waarom moeten Rijnhaven en Katendrecht bij het centrum worden getrokken? •

hun huis de effecten te zien, kunnen contact opnemen. RED

opgenomen in de gemeentelijke Nota van Uitgangspunten. Met

•

•

bedrijfsverplaatsing. In de stedenbouwkundige opzet is bewust

motivatie waarbinnen de plannen nader worden uitgewerkt, zijn

Algemeen

•

Belangrijk bij deze toevoeging is om het kubusvolume,

welke wordt behouden, steeds zichtbaar te houden vanuit

STEDENBOUWKUNDIG ONTWERP

Codrico Terrein krijgt het geheel een hoog-stedelijke dichtheid en programmering, een centrum stedelijk milieu; dat betekent

echter niet dat heel Katendrecht die centrum stedelijke dichtheid

gaan ze in elkaar over… Hoogbouw •

Vanwaar de keuze voor een Amerikaanse architect voor de

•

Waarom zo’n hoog gebouw, dat past niet bij de rest van de

•

Waarom weer extreme hoogbouw, waardoor het niet meer

toren? (Prachtig ontwerp overigens.)

en beeldbepalend object. Het deel dat rijksmonument is, wordt

vanzelfsprekend behouden. Het beeldbepalend deel (silogebouw aan de Veerlaan met groene kubus) wordt deels behouden (de groene kubus o.a.), deels gesloopt en herbouwd in dezelfde

maat/schaal en gebouwvorm. In de plannen is de structuur van de gebouwen als uitgangspunt genomen bij de selectie van

nieuwe functies. Hierdoor bouwen nieuwe toevoegingen voort

op de stedenbouwkundige en architectonische kenmerken van

Katendrecht gaat weg. • •

Wat bepaalt de hoogte voor de bebouwing in de Pols? Hoe gaan jullie bijdragen aan de kwaliteit van de

aangrenzende bestaande woonblokken, zodat het verschil niet zo groot wordt?

Kan het niet wat hoger?

Hoe hoog wordt de hoge toren gedacht? Liefst 1m hoger dan Waarom is er gekozen voor zo'n gigantisch hoge toren?

toevoeging.

•

Is er gedacht over de blokkade van het uitzicht achter het

en versterkt. Dit is wenselijk gezien de ontwikkeling van het gebied rond de Rijn-Maashaven, de enorme behoefte aan

betaalbare woningen in Rotterdam en de kosten gemoeid met de

•

Komt de schaduw van de toren over het gebouw New

•

Dus de mensen aan de Hillelaan zitten wel in de slagschaduw

•

Hoe zit het met de wind tussen deze hoge gebouwen? Fijn

Orleans?

van de SHoP-toren?!

— 34 —

•

Wordt het betaalbaar voor meerdere segmenten? Of is dit

faciliteiten?

Prachtig plan. Zou hier graag een woning willen kopen. Wat is

•

Wat is de verdeling tussen goedkope en duurdere woningen in

•

Welke torens/ gebouwen zijn voor betaalbare koopwoningen

•

Wat noemen we betaalbaar?

(onder de 3 ton)? •

Waarom komt er maar 10% van het totaal voor sociale huur?

En maar 50% betaalbare woningen? Wat verstaan we onder betaalbaar? Veel oude bewoners van Katendrecht moesten

zo’n park, maar je waait straks dubbelhard weg....

de huidige situatie, dat is inherent aan het bouwen op deze

unieke vormgeving en architectuur de overgang tussen bestaand Katendrecht, Fenix 1, het monumentale fabrieksensemble en de

Rijnhaven gaat vormen. In de ontwikkelvisie is rekening gehouden met doorzichten en uitzicht op de Rijnhaven. Het gebouw is

zo ontworpen/opgezet dat er op maaiveld doorgezichten zijn.

verhuizen en kregen geen kans om iets betaalbaars te vinden.

En met deze plannen lijken de kansen nog schaarser te worden. Waarom? •

Wat wordt de verdeling huur- versus koopwoningen?

•

Hoelang zullen betaalbare huurwoningen als betaalbare

•

circa 9.40 uur en circa 10.10 uur op gebouw New Orleans. Dit is

passend binnen de bezonningsnormen. De schaduwwerking van de toren op de Hillelaan is in de namiddag beperkt doordat deze al in de schaduw ligt van bestaande nabij gelegen bebouwing.

Met behulp van software kunnen we de bezonning goed bekijken.

Wat is de (minimale) gebruiksoppervlakte van de woningen?

huurwoning worden verhuurd? •

Is verhouding huur/koop verschillend per gebouw?

•

50% betaalbare woningen is toch juist heel veel?

•

De schaduw van de Codrico Toren komt op 21 maart tussen

Omwonenden die belangstelling hebben om preciezer voor

Hoe gaan jullie bouwen voor gezinnen met kinderen? Extra

het Codrico-gebouw?

nieuwe gebouw langs Codrico?

Hoe essentieel is de hoogte van de toren om het

hoogstedelijke verdichting is op Het Codrico Terrein doorgezet

•

voor jongeren bijvoorbeeld?

het sociale- en middeldure segment?

blokkeren?

•

vervoer en de hoogstedelijke ontwikkelingen in de omgeving. Die

Diversiteit woningen? Komen er ook betaalbare woningen,

de betaalbaarheid van het plan? Bevat het plan ook woningen in

Waarom wordt in dit gebied zo’n hoge toren gebouwd? Past

verdienmodel rond te krijgen?

•

•

Vanuit de Atjehstraat: in hoeverre zouden de nieuwe

•

deze wel in de hoogbouwvisie van de stad?

hierin?

dan denken?

plek. Ambitie voor het Fondagebouw is dat het met zijn eigen

in de top 10 te krijgen van hoge gebouwen in Europa!

Hoe voorkom je dubbelingen in het programma met andere

enkel voor het hogere segment en aan welke kosten moet men

220 meter is toch bij lange na niet hoog genoeg om Rotterdam

cultuurhistorie en waardestelling van Meelfabriek CO-OP.

daarbij naar historisch voorbeeld herbouwd en krijgt een nieuwe

naar Rotterdam.

•

en is mogelijk dankzij de nabijheid van hoogwaardig openbaar

basis hiervan uitgewerkt. Het silogebouw (beeldbepalend) wordt

biedt het project de mogelijkheid voor New York om terug te keren

Het Fondagebouw gaat zeker zicht ontnemen ten opzichte van

De hoge dichtheid sluit aan bij de verstedelijking van de Pols

Vervolgens heeft architectenbureau Winhov de plannen op

het verleden diende als vertrekpunt voor reizigers naar Amerika,

ruimtelijke van Katendrecht verdwijnt hiermee in dit gedeelte van het eiland.

aanpassing van de ontwikkelvisie. Transformaties zijn wellicht

ontwikkelaars (zoals Frame) en welke rol pakt de gemeente

verbinding tussen Rotterdam en New York. Waar de Rijnhaven in

cilindervormige gebouwen het uitzicht op de Rijnhaven

die gegevens gaan we verder aan de slag. Dit kan leiden tot

•

keuze voor deze architect mede ingegeven door de historische

•

Er worden nog verschillende windstudies gedaan en met

Woningaanbod

ontwerp van deze toren is van SHoP uit New York. Naast zijn

onderscheidend is? Het onderscheidende vermogen van

de bestaande onderdelen. Hiervoor heeft Crimson Historians & Urbanists uitgebreid onderzoek gedaan naar de bouw- en

eigen en voorname positie aan de Rijnhaven.

Zicht, schaduw en wind

Company maakt graag een persoonlijke afspraak om dit voor

nodig omdat we goede verblijfplaatsen willen creëren.

Rijksmonumentale industriële complex behoudt daardoor zijn

gebouwen van Katendrecht, echt horizon vervuiling.

En voor het feit dat alles dicht op elkaar gebouwd wordt? Het

historisch zeer bijzonder en aangewezen als rijksmonument

of meer in zelfde bouwhoogte herontwikkeld kan worden. Het

ervaring met hoogbouw en aansprekende architectuur is de

•

aan de Rijnhaven. Een deel van het complex is cultuur-

rest van het Codrico Terrein rond het industriële ensemble min

Deliplein, Veerlaan en Maashavenstraat komen die twee samen,

dynamiek en relatieve rust van een stadswijk houden: rond het

de Zalmhaven.

De Codricofabriek is een ensemble van industriële gebouwen

in het nieuwe stedelijk weefsel gaat vormen, waardoor ook de

De Codrico Toren heeft een hoogte van zo’n 220 meter. Het

•

bovenop de Codricofabriek?

gekozen de dichtheid grotendeels te concentreren in een hoge

en dynamiek gaat krijgen. Grote delen van de Kaap blijven de

•

Zijn er al plannen voor de oude markante dienstwoning

4. BEANTWOORDING VRAGEN & REACTIES

•

Hoeveel woningen komen er in totaal?

Als er 50% betaalbare woningen zijn, waarvan 10% sociale

huurwoningen, waar bestaat de rest van de 50% dan uit? •

Als de koop tot 300k loopt, welke vanaf-prijzen kunnen we dan

•

Zijn er ook koopwoningen van onder de 250.000 euro? En hoe

verwachten?

groot zijn deze?

— 35 —

HET CODRICO TERREIN

Totaal komen er circa 1.500 woningen op Het Codrico Terrein.

•

Op de plaats van de Fonda eengezinswoningen?

en 30% koop. In totaal wordt 50% in het betaalbare segment

•

Kunnen we die lelijke parkeergarage-gevel van de Fenix 1 nog

De verdeling van het programma komt neer op circa 70% huur

•

gerealiseerd in een verdeling van circa 10% sociaal en 40%

En het uitzicht van de Fenix?

4. BEANTWOORDING VRAGEN & REACTIES

GEVARIEERDE WONINGMIX

Een diverse mix van

LATENSTEIN

wegwerken in deze plannen?

middelduur in koop en huur. De sociale huurwoningen zijn

ENSEMBLE

gemaximeerd op de liberalisatiegrens. In 2021 is deze grens

Het niet bouwen van Fonda ten faveure van groen, omdat dit

FONDA

Bijzondere appartementen

circa €1.000 per maand voor een huurwoningen en € 310.000

gemeente heeft. Katendrecht heeft twee wijkparken, steeds meer

Appartmenten met

grondslag - ruim en met

maximaal € 752,33 per maand. Voor middelduur komt dit neer op vrij op naam voor een koopwoning. De betaalbare woningen zijn

juist bedoeld lagere en middeninkomens, zoals jongeren, leraren, agenten en zorgmedewerkers. De invulling van het programma per deelplan wordt nader bepaald bij de verdere uitwerking, minimale oppervlakte van een appartement is circa 45 m2.

In de ontwikkelvisie is een wooncomplex getekend tussen

zou op een stuk grond komen te staan wat zich uitstekend

leent voor een park. In Rotterdam is groen al schaars, waarom moet hier per se een wooncomplex komen, waarom niet een groenverbinding met de Maashaven?

Is het ook bespreekbaar dat het gebouw tussen Fenix I en het

Codrico helemaal niet gebouwd wordt ten gunste van een park? Mogen bewoners een alternatieve visie aandragen? •

Waarom heeft de Fonda geen industrieel karakter?

Als de afstand tot Fenix 1 40 meter is, kloppen de maten op

die die maquette dan wel? •

Als je dat 'Fonda' gebouw wegdenkt uit het 'park' wat daar

wordt gerealiseerd, dan is dat toch een aanzienlijk betere optie dan daar een gebouw tussen proppen? •

stadsparken gemaakt. Wel hebben we de ontwikkelende partij

het uitgangspunt meegeven het Fondagebouw ‘vrij’ in een groene

Appartementen met

een grandioos uitzicht

levendige functiemix

over de skyline van

een grote verdiepingshoogte

Rotterdam

toegespitst op de stedelijke empty-nester

A

C

45,59 m2

64,16 m2

B 55,20 m2

B 65,28 m2

organisch van vorm is, zorgt de geleding in de kleinere volumes

C 65,99 m2

A 50,99 m2

B 52,90 m2

ervoor dat het gebouw vanuit maaiveld functioneert als begeleider

B 53,78 m2

A 51,50 m2

C 63,18 m2

C 58,81 m2

C

van de ruimte. Het gebouw landt op drie voetstukken die

65,17 m2

C 58,85 m2

C 77,01 m2

zorgvuldig in het groen zijn ingepast. De toekomstige openbare

ruimte waarin het gebouw Fonda komt te staan neemt met 40% toe en komt beschikbaar voor de omgeving. De afstand tot

Veerlaan / Atjehstraat is 18,7 meter. De kortste afstand tussen Fenix I en het ontwerp van Fonda zoals opgenomen in de

ontwikkelvisie is circa 39 meter. Dit is een aanzienlijke afstand. Gezien de vele reacties over het Fonda gebouw heeft RED

Company voorstellen voor mogelijke aanpassingen uitgewerkt, waardoor de afstand van Fonda tot Fenix I wordt vergroot naar circa 44 meter.

De parkeergaragegevel van Fenix I ligt buiten de plangrens.

Is het bespreekbaar dat het Fonda-gebouw niet wordt

40% MEER OPENBARE RUIMTE

gebouwd? Dat zorgt enerzijds voor meer groen en anderzijds verlicht dat de verkeersintensiteit. •

weids uitzicht,

gebruikmakend van de

sappartementen, optimaal

zichtassen in het gebied behouden blijven. Hoewel het gebouw

Fenix 1 en het huidige Codrico. Dit cirkelvormige wooncomplex

•

1) en in de directe nabijheid worden twee plannen voor grote

grote ramen en een

met een historische

CODRICO TOREN

Het volume van Fonda zorgt ervoor dat de belangrijkste

Fonda

•

openbare ruimte wordt er vergroend (bijv. de kade voor Fenix

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=751814c0-df03-4c5f-9c9c-82857dc7c4a2