21bb14819 Bijlage 3 behorende bij 21bb14816 over rapport RADAR Discriminatie - ervaringen woningzoekenden in Rotterdam 2021

Daarom stemde zij in met het delen van de informatie. Ze heeft de indruk dat vooroordelen over haar problematiek bepalend waren voor de gang van zaken. Uiteindelijk kreeg zij de woning toch toegewezen.

Voorbeeld discriminatie-ervaring vanwege seksuele oriëntatie Een geïnterviewde respondent ervaart directe discriminatie vanwege zijn seksuele oriëntatie en gender. Hij is zelf wit, maar zijn vriend is van kleur, en gezamenlijk ervaren zij ook discriminatie op grond van etniciteit. De respondent die discriminatie ervaart vanwege zijn seksuele gerichtheid is een witte laagopgeleide man met een inkomen uit werk in loondienst. Hij zocht samen met zijn mannelijke partner, die een migratieachtergrond heeft, naar een particuliere huurwoning. Hij ervoer directe discriminatie omdat verhuurders tijdens telefonisch contact over een beschikbare huurwoning regelmatig zeggen dat zij alleen ‘verhuren aan vrouwen’ of hem (vermoedelijk) afwijzen vanwege zijn homoseksualiteit. Hij heeft één keer meegemaakt dat een particuliere verhuurder hem vroeg naar zijn partner en vervolgens letterlijk tegen hem zei: ‘Laat dan maar, want ik moet homo’s niet.’ Deze discriminatie-ervaring heeft hij gemeld bij Marktplaats, de website waarop de woning werd aangeboden. De respondent en zijn vriend ervaren ook regelmatig op andere momenten discriminatie vanwege hun seksuele oriëntatie. Bijvoorbeeld wanneer zij samen op straat lopen, in contact met buren en in contact met een verhuurder toen er een conflict ontstond over achterstallig onderhoud aan de woning.

Naast de discriminatie vanwege hun homoseksualiteit ervaren deze respondent en zijn partner 36

discriminatie bij het zoeken naar een huurwoning omdat zijn vriend van kleur is. Hij kan dit niet bewijzen, maar heeft het vermoeden dat zij na het aanleveren van kopieën van hun identiteitsbewijzen en na bezichtigingen een aantal keer zijn afgewezen omdat zijn vriend niet wit is. Na een aantal maanden zonder succes te hebben gezocht naar een woning, schakelde hij een bevriende makelaar in. Via deze makelaar vonden hij en zijn vriend een geschikte woning in Schiedam.

Reflectie op geworven respondenten In lijn met hetgeen in de literatuur naar voren komt, ervaren de respondenten met een fysieke beperking indirecte discriminatie omdat er onvoldoende betaalbare, toegankelijke woningen beschikbaar zijn. Mogelijk herkennen mensen met een beperking dit tekort aan geschikte huurwoningen niet als discriminatie, totdat zij door omstandigheden gedwongen zijn om te verhuizen, zoals de twee geïnterviewde respondenten. Dit kan een verklaring zijn voor het feit dat er relatief weinig mensen met een fysieke beperking op de wervingsoproep hebben gereageerd. Vermoedelijk ervaren mensen met een psychische kwetsbaarheid aanzienlijk meer directe discriminatie door makelaars en verhuurders. Voor dit onderzoek is echter niet specifiek ingezet op de werving van deze groep, wat een mogelijke verklaring is voor het feit dat er niet meer respondenten zijn geworven die discriminatie ervaren vanwege hun psychische kwetsbaarheid. Er is wel specifiek ingezet op de werving van LHBTIQ+-respondenten. Mogelijk betekent het feit dat het niet is gelukt om meer respondenten te vinden dat LHBTIQ +-personen weinig discriminatie bij woningverhuur ervaren. In eerder onderzoek in België komt naar voren dat LHB-personen, zeker in vergelijking met mensen met een migratieachtergrond, hier in mindere mate mee te maken hebben.

Mogelijk beschouwen verhuurders twee (witte) partners van hetzelfde geslacht zelfs als gewenste huurders, omdat zij naar verwachting beide een inkomen hebben en geen kinderen. Toch zou het verrassend zijn als LHBTIQ+-personen weinig tot niet worden gediscrimineerd door makelaars en verhuurders, aangezien zij in andere situaties wel relatief veel te maken krijgen met discriminatie.64

64 Andriessen e.a. (2020). En: Movisie (2021). Handreiking LHBTI-emancipatie. Feiten en cijfers op een rij.

Utrecht.

37

8. Conclusie In dit verkennende onderzoek staat de vraag centraal hoe ervaringen en vermoedens van discriminatie bij woningverhuur in Rotterdam eruitzien en hoe woningzoekenden erop reageren. Het onderzoek laat zien dat er bij woningverhuur met name discriminatie wordt ervaren op grond van etniciteit. Discriminatie bij woningverhuur is lastig te herkennen en te bewijzen, omdat woningzoekenden in de meeste gevallen geen inzicht krijgen in de afwegingen die worden gemaakt bij de selectie van kandidaat-huurders. Slechts één respondent met een migratieachtergrond kreeg te maken met openlijke discriminatie. De andere respondenten van kleur baseren hun vermoeden dat zij te maken hebben met discriminatie door makelaars en verhuurders onder andere op het feit dat zij vaak geen reactie krijgen wanneer zij mailen of bellen over een aangeboden woning. Enkele respondenten hebben zelf een soort praktijktest uitgevoerd en kregen de bevestiging dat zij wel worden uitgenodigd voor een bezichtiging als zij mailen met een Nederlands klinkende naam in plaats van met hun eigen naam (die niet Nederlands klinkt). Daarbij ziet een deel van de woningzoekenden die discriminatie ervaren dat witte woningzoekenden die op hen lijken (in veel opzichten, behalve in etniciteit) veel gemakkelijker een woning vinden dan zijzelf.

Een paar respondenten hebben meegemaakt dat witte bekenden op een wachtlijst voor een huurwoning een voorkeursbehandeling kregen en andere respondenten merkten op dat witte woningzoekenden tijdens bezichtigingen meer positieve aandacht kregen van makelaars. Verder komt in de ervaringen van woningzoekenden met een migratieachtergrond in Rotterdam een patroon uit eerder onderzoek naar voren. Een aantal van hen heeft meegemaakt dat een woning beschikbaar was, dat zij voldeden aan de voorwaarden en van de makelaar te horen kregen dat alles in orde zou komen. Vervolgens hoorden zij niets meer en/of werden zij totaal onverwacht afgewezen. Daarbij kregen zij geen duidelijke toelichting op de gang van zaken. Dit overkwam ook een aantal respondenten die bovenaan de lijst van kandidaat-huurders stonden. Omdat zij aan alle gestelde voorwaarden voldeden en geen duidelijke verklaring kregen voor de afwijzing, zijn zij ervan overtuigd dat er sprake is van discriminatie vanwege hun migratieachtergrond. Meestal hebben respondenten van kleur (sterke) vermoedens en geen bewijzen dat zij worden gediscrimineerd door makelaars en verhuurders. Het is vaak door een optelsom van ervaringen dat zij ervan overtuigd raken dat er sprake is van discriminatie. Door het gebrek aan bewijs kunnen respondenten weinig doen om iets aan de situatie te veranderen.

Geen enkele geïnterviewde respondent heeft de ervaren discriminatie gemeld bij een antidiscriminatiebureau. In de situaties waarin respondenten sterke aanwijzingen hadden dat er onrechtmatig werd gehandeld, ondernamen zij logischerwijs het vaakst actie. Verschillende respondenten hebben per telefoon of mail contact opgenomen met een makelaar of verhuurder om een toelichting te vragen op de procedure. Drie respondenten hebben een klacht of bezwaar ingediend na aan afwijzing die zij als discriminatie ervoeren. De reacties van respondenten leverden in geen van de gevallen bewijs op dat discriminatie geen rol speelde. Het feit dat twee vasthoudende respondenten die in eerste instantie waren afgewezen alsnog een woning toegewezen kregen, lijkt te bevestigen dat er door makelaars en verhuurders wordt gediscrimineerd. Geïnterviewde respondenten die discriminatie ervaren vanwege hun migratieachtergrond ervaren over het algemeen stress en gevoelens van machteloosheid. Zeker wanneer er tijdsdruk is omdat zij hun huidige woning moeten verlaten, geeft het niet kunnen vinden van een geschikte woning veel spanning. Niemand wil gedwongen zijn om tijdelijk in te trekken bij familie of in het ergste geval op straat te belanden. Respondenten doen er dan ook alles aan om een woning te vinden en stoppen geen energie in het bewijzen van discriminatie.

Het vermoeden gediscrimineerd te worden door makelaars en verhuurders is echter een ondermijnende ervaring. Desondanks kunnen woningzoekenden vaak niet anders dan doorgaan met zoeken.

38

Wanneer wij vanuit een intersectioneel perspectief naar de ervaringen van woningzoekenden kijken dan valt op dat de sociaaleconomische positie van respondenten die discriminatie ervaren vanwege hun migratieachtergrond geen centrale rol lijkt te spelen. Geen van de geïnterviewde respondenten met een migratieachtergrond leeft van een uitkering. De meesten van hen werken in loondienst en hebben een stabiel inkomen. Er is geen enkele aanleiding voor verhuurders om te denken dat zij de huur niet zullen betalen, niet goed voor de woning zullen zorgen of er illegale activiteiten zullen uitvoeren. Een deel van de respondenten bestaat uit hoogopgeleide tweeverdieners, wat over het algemeen gewilde huurders zijn. Een aantal andere respondenten zijn alleenstaande vrouwelijke respondenten, van wie sommige kinderen hebben. In hun ervaringen spelen gender en gezinssamenstelling mogelijk ook een rol, alleen respondenten benoemen zelf niet dat er naast hun etniciteit nog andere kenmerken invloed hebben op de discriminatie die zij ervaren. Bij geïnterviewde respondenten met een fysieke beperking of psychische kwetsbaarheid is hun sociaaleconomische positie (vermoedelijk) wel bepalend voor hun ervaringen. Er is echter aanvullend onderzoek nodig om meer inzicht te geven in discriminatie-ervaringen van woningzoekenden met een fysieke beperking, psychische kwetsbaarheid en LHBTIQ+-personen.

39

9. Literatuurlijst Andriessen, I. en K. Wittebrood (2021). Discriminatie op de woningmarkt. Een praktijkgericht onderzoek naar de aanpak van discriminatie op de particuliere huurwoningmarkt. Utrecht: VerweyJonker Instituut. Andriessen, I., J. Hoegen-Dijkhof, A. van der Torre, E. van den Berg, I. Pulles en J. Iedema (2020). Ervaren discriminatie in Nederland II. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau. Böcker, A., Terlouw, A. en Özdemir, E. (2019). Discriminatie bij de verhuur van woningen? Een verkennend onderzoek naar verklaringen en de mogelijke aanpak. Nijmegen: Radboud Universiteit. Bon, S. van, B. Fiere en N. de Wit (2021). Discriminatiecijfers in 2020. Een rapport over registraties van discriminatie-incidenten door de politie, en meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en andere organisaties in Nederland. Companen (2021). Risico’s bij woningtoewijzing. Arnhem. Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: a black feminist critique of antidiscrimination doctrine, feminist theory, and antiracist politics. University of Chicago Legal Forum. Dibbets, A., L. Jak en A. Hoogenbosch (2020). Discriminatie bij woningverhuur in Rotterdam: een praktijktest. Rotterdam: RADAR. Felten e.a. (2021). Institutioneel racisme in Nederland.

Literatuuronderzoek naar de aanwijzingen voor institutioneel racisme op de domeinen arbeidsmarkt, woningmarkt, onderwijs en politie. Utrecht: Kennisplatform Integratie en Samenleving. Gemeente Rotterdam (2020). Rotterdam tegen Racisme 2020-2022. Intensiveringsplan Relax. Dit is Rotterdam en Black Lives Matter. Gemeente Rotterdam (2020). Actieplan Goed Huren en Verhuren in Rotterdam. Gielkens, D. en Wegkamp, F. (2019) Onderzoeksrapport: Discriminatie op de Utrechtse woningmarkt. Utrecht: Academie van de Stad & Gemeente Utrecht. Goei, L. de, A. Plooy en J. van Weeghel (2006). Handreiking voor de bestrijding van stigma en discriminatie wegens een psychische handicap. Utrecht: Trimbos-instituut. Hoogenbosch, A. en B. Fiere (2021). Gelijke kansen op een huurwoning in Nederland? Monitor discriminatie bij woningverhuur. Rotterdam: RADAR. Hoogenbosch, A., Fiere B. en Koene M. (2021). “Alles is bespreekbaar” Discriminatie bij woningverhuur: resultaten correspondentietesten en mystery calls in Rotterdam. Rotterdam: RADAR. Hoogenbosch, A. en A. Dibbets (2020). ‘Normale verhuurders willen gewoon normale huurders’. Veldverkenning discriminatie bij woningverhuur. Rotterdam: RADAR. Ieder(in) in samenwerking met de Woonbond (2021). Toegankelijke woningen: een verborgen wooncrisis. Uitkomsten van de enquête over toegankelijk wonen en woningaanpassingen.

40

Jones, A. en C. Teixeira (2015). ‘Housing Experiences of Single Mothers in Kelowna's Rental Housing Market’. Canadian Journal of Urban Research. Vol. 24, Issue 2, p117-137. Meyer, I. H. (2003). ‘Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: Conceptual issues and research evidence.’ Psychological Bulletin, 129(5), 674–697. Moris, M., H. E. Awuh, J. Verstraete, F. Spijkers (2014). Ervaringen uit de vraagzijde van de private huurmarkt. In het kader van de Diversiteitsbarometer Huisvesting. Brussel: Interfederaal Gelijkekansencentrum. Movisie (2021). Handreiking LHBTI-emancipatie. Feiten en cijfers op een rij. Utrecht. Omlo, J. (2020). Verzetten, vermijden of veranderen? Reageren op discriminatie en stigmatisering. Rotterdam: Art.1 en RADAR. Roscigno e.a. (2009). ‘The complexities and processes of racial housing discrimination.’ Social Problems, Vol. 56, No.1, pp. 49-69. Soudagar, R. (2021). ‘Elke huurder zou moeten uitzoeken wij zijn huis bezit.’ OneWorld. Verhaeghe, P.P. (2018). Discriminatie van homoseksuele en lesbische koppels op de huurwoningmarkt in Gent. Brussel: Vakgroep Sociologie, Vrije Universiteit Brussel. Wekker, G. en H. Lutz (2001). ‘Een hoogvlakte met koude winden. De geschiedenis van het genderen etniciteitsdenken in Nederland’. M. Botman, N. Jouwe en G.

Wekker (red.), Caleidoscopische visies: de zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwenbeweging in Nederland. Amsterdam: Koninklijk Instituut voor de Tropen. Wenyeve, G. (2014). Newcomers’ perceptions of how housing discrimination affected their health and sense of wellbeing. Toronto: York University.

41

Bijlage 1: online vragenlijst Ben je gediscrimineerd bij het zoeken naar een huurwoning? Ben je op zoek naar een huurwoning in Rotterdam? Is het moeilijk om een woning te vinden? Maak je minder kans op een huurwoning? Denk je dat je mogelijk bent gediscrimineerd* door een makelaar of verhuurder? Of herken jij deze ervaringen en heb je recent een huurhuis gevonden? Vul dan onze vragenlijst in. Dit kost ongeveer 10 minuten. De vragenlijst is anoniem. * Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er in de situatie niet toe doen. Discriminatie is wettelijk verboden. Zo mogen mensen niet worden afgewezen voor een huurwoning vanwege onder andere hun afkomst of huidskleur, seksuele gerichtheid, handicap of chronische ziekte, godsdienst of geslacht. Ook mag een verhuurder geen extra eisen stellen of bijvoorbeeld een hogere borgsom vragen vanwege één van deze kenmerken.

RADAR doet onderzoek naar discriminatie bij woningverhuur. Woningzoekenden worden nog steeds uitgesloten vanwege hun niet-Nederlands klinkende naam, een beperking, omdat ze transgender zijn of homoseksueel/lesbisch. Discriminatie door verhuurders is vaak moeilijk te bewijzen. Door deze vragenlijst in te vullen, help je ons om informatie te verzamelen over discriminatie bij woningverhuur. Hiermee werken we aan gelijke kansen voor alle woningzoekenden. RADAR adviseert onder andere de gemeente Rotterdam over de aanpak van discriminatie bij woningverhuur. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------1. Ben of was je in de afgelopen 2 jaar op zoek naar een huurwoning? Ja, ik ben op dit moment op zoek naar een huurwoning Ja, ik heb in de afgelopen 2 jaar gezocht naar een huurwoning en heb inmiddels een woning gevonden Ja, ik heb in de afgelopen 2 jaar gezocht naar een huurwoning, maar ben weer gestopt met zoeken Nee (Dan is deze vragenlijst niet voor jou bedoeld) 2. Zoek of zocht je een huurwoning in de stad of in de omgeving van Rotterdam? Ja, ik zoek of zocht een woning in de stad Rotterdam (incl. Hoek van Holland, Pernis en Rozenburg) Ja, ik zoek of zocht een woning in de omgeving van Rotterdam (bijv.

in Vlaardingen, Schiedam, Capelle aan den IJssel, Barendrecht) Nee, ik zoek of zocht een woning ergens anders 3. Naar welk type huurwoning zoek of zocht je? Sociale huurwoning (met een huurprijs van maximaal €752,33) Vrijesectorhuurwoning Beide Anders, namelijk: 4. Op welke manier(en) zoek of zocht je naar een huurwoning? Je kunt meerdere opties selecteren: Ik heb een huurmakelaar ingeschakeld Via advertenties op internet (op websites als WoonnetRijnmond, Pararius, Marktplaats, Funda) Via familie, vrienden en andere bekenden 42

Via sociale media (bijvoorbeeld Facebook) Anders, namelijk: .. 5. Ben je weleens afgewezen voor een huurwoning voordat of nadat je deze had bezichtigd (of heb je eens geen reactie gekregen van verhuurder en/of makelaar)? Ja, ik ben weleens afgewezen (of heb geen reactie gehad) Nee, ik ben nooit afgewezen65 6. Had(den) de afwijzing(en) of dat je geen reactie kreeg te maken met discriminatie*? Wat denk je? * Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er in de situatie niet toe doen. Discriminatie is wettelijk verboden. Zo mogen mensen niet worden afgewezen voor een huurwoning vanwege onder andere hun afkomst of huidskleur, seksuele gerichtheid, handicap of chronische ziekte, godsdienst en levensovertuiging of geslacht. Ook mag een verhuurder geen extra eisen stellen of bijvoorbeeld een hogere borgsom vragen vanwege één van deze kenmerken.

Ja Nee66 Ik twijfel 7. Waarom denk je dat er (mogelijk) sprake was van discriminatie? Open 8. Waarom heeft de makelaar en/of verhuurder jou (mogelijk) gediscrimineerd? Je kunt meerdere opties selecteren. Vanwege mijn etnische achtergrond (bijvoorbeeld je huidskleur of je niet Nederlands klinkende achternaam) Vanwege mijn seksuele gerichtheid (bijvoorbeeld dat je homoseksueel of lesbisch bent) Vanwege mijn fysieke beperking of chronische ziekte (bijvoorbeeld dat je in een rolstoel zit) Vanwege mijn psychische kwetsbaarheid (bijvoorbeeld dat je opgenomen bent geweest in een ggz-instelling) Vanwege mijn geslacht Vanwege mijn genderexpressie (bijvoorbeeld dat je transgender bent) Vanwege mijn geloof (bijvoorbeeld dat je islamitisch bent) Anders, namelijk: Niet van toepassing, want ik denk niet dat de afwijzingen te maken hadden met discriminatie 9. Heb je anderen verteld over de discriminatie? Je kunt meerdere opties selecteren. Ik heb een melding gedaan bij een discriminatiemeldpunt Ik heb een melding gedaan bij de politie Ik heb contact opgenomen met een belangenorganisatie voor huurders Ik heb mijn ervaring met familie of vrienden besproken Ik heb met niemand over mijn ervaring gepraat Anders, namelijk: Niet van toepassing, want ik denk niet dat de afwijzingen te maken hadden met discriminatie 10.

Heb je de discriminatie bespreekbaar gemaakt bij makelaar en/of verhuurder? 65 Als respondenten deze optie invullen gaan zij door naar vraag 11. 66 idem

43

Ja Nee 11. Hoe vaak denk je dat discriminatie door particuliere verhuurders voorkomt? Nooit Soms Vaak 12. Hoe vaak denk je dat discriminatie door woningcorporaties voorkomt? Nooit Soms Vaak 13. Ervaar je (ook) op andere momenten discriminatie? Je kunt meerdere opties selecteren: Nee Ja, bij het zoeken naar werk Ja, door instanties zoals gemeente, Rijksoverheid, politie of UWV Ja, in het onderwijs Ja, in de openbare ruimte Anders, namelijk: … 14. Wil je nog iets anders kwijt over jouw ervaringen bij het zoeken naar een huurwoning? Open 15. Mogen wij je (telefonisch of via een videoverbinding) uitgebreider interviewen over jouw discriminatie-ervaringen bij het zoeken naar een huurwoning? Zo ja, vul dan hieronder jouw naam, e-mailadres en/of telefoonnummer in. Dan nemen wij contact met je op. Alleen de betrokken onderzoekers hebben toegang tot jouw gegevens (deze worden vanzelfsprekend niet gedeeld met anderen.) Voor jouw medewerking aan het onderzoek in de vorm van een aanvullend interview ontvang je een cadeaubon van 15 euro. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------Wil je nog een paar laatste vragen invullen, die ons helpen om een beeld te krijgen van de Rotterdamse woningzoekenden die deze vragenlijst hebben ingevuld? Dit kost je nog ongeveer 2 minuten. 16.

Mijn geboortejaar is (alleen jaartal invullen, bijvoorbeeld 1995) Open 17. Ik ben Vrouw Man Anders, namelijk: Wil ik niet zeggen 18. Mijn geboorteland is Open 19. Mijn hoofdinkomen komt uit Werk in loondienst Eigen onderneming met personeel Werk als zelfstandige zonder personeel (zzp) 44

Uitkering Studiefinanciering Pensioen Anders, namelijk: 20. De hoogte van het inkomen van mijzelf en mijn eventuele huishouden is Lager dan de inkomensgrens voor sociale huurwoningen van € 40.024 bruto per jaar (ongeveer € 3.300 bruto per maand) Hoger dan de inkomensgrens voor sociale huurwoningen van € 40.024 bruto per jaar (ongeveer € 3.300 bruto per maand) Wil ik niet zeggen 22. Mijn hoogst afgeronde opleiding is Basisonderwijs Voorgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) Hoger beroepsonderwijs (HBO) Wetenschappelijk onderwijs (WO) 23. Ik vorm een huishouden met Niemand Een partner Een partner en kind(eren) Kind(eren) Overige familieleden Vrienden en/of kennissen Anders, namelijk: ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------Heel erg bedankt voor het invullen van de vragenlijst. Door mee te werken aan ons onderzoek draag jij bij aan de aanpak van discriminatie bij woningverhuur in Rotterdam.

45

Bijlage 2: vragenlijst interviews 1. Feitelijke achtergrondvragen - Wat is je geboortejaar? - Identificeer je je als man, vrouw of anders? - In welk land ben je geboren? - Wat is de bron van jouw hoofdinkomen? (werk in loondienst, eigen onderneming met personeel, werk als zelfstandige zonder personeel (zzp), uitkering, studiefinanciering, pensioen of anders) - Is de hoogte van het inkomen van jou en je eventuele huishouden lager of hoger dan de inkomensgrens voor sociale huurwoningen van € 40.024 bruto per jaar (ongeveer € 3.300 bruto per maand)? - Wat is jouw hoogst afgeronde opleiding? (basisonderwijs, voorgezet onderwijs, MBO, HBO, WO) - Met wie vorm jij een huishouden? (niemand, een partner, een partner en kind(eren), kind(eren), overige familieleden, vrienden en/of kennissen, anders) 2. Aanpak zoektocht naar een woning - Op welke manieren zoek jij naar een huurwoning? - Richt jij je in je zoektocht naar een huurwoning op bepaalde gebieden en/of wijken? Zoja, waarom? - Hoe maak jij gebruik van je sociale netwerk bij het zoeken naar een huurwoning? - Schakel je een makelaar in voor het zoeken naar een woning? Waarom wel of niet? - Welke factoren hebben volgens jou invloed op jouw kansen op de huurwoningmarkt? 3.

Persoonlijke discriminatie-ervaringen - Heb jij het idee dat jij bij het zoeken naar een huurwoning last hebt van vooroordelen van en discriminatie door verhuurders en makelaars? Zo ja, met welke vooroordelen heb je te maken? - Kun je de situatie(s) beschrijven waarin jij (vermoedelijk) te maken had met discriminatie? Waarom denk jij dat er in deze situatie(s) sprake was van discriminatie? - Wat deed/deden deze ervaring(en) met jou als persoon? - Verwacht jij dat je opnieuw discriminatie zult ervaren bij het zoeken naar een huurwoning? Waarom wel of niet? - Ervaar jij (ook) op andere momenten discriminatie? Zo ja, in welke situaties? 4. Handelen na (vermoedelijke) discriminatie-ervaring - Wat heb je gedaan nadat je (vermoedelijk) discriminatie had ervaren? Heb je jouw ervaring met anderen gedeeld en/of steun gezocht (bij personen of instanties)? Waarom wel of niet? - Heb je de discriminatie bespreekbaar gemaakt bij de betreffende makelaar en/of verhuurder? Waarom wel of niet? 5. Strategieën om discriminatie te vermijden - Welke redenen hebben verhuurders volgens jou om te discrimineren? - Hoe ben je na de discriminatie-ervaringen op een andere manier gaan zoeken naar een huurwoning? Waarom wel of niet? 46

-

Ken je andere mensen die discriminatie ervaren bij het zoeken naar een huurwoning? Zo ja, hoe gaan zij om met hun ervaringen?

6. Huidige woonsituatie en woonwensen - Waar woon je nu/Waar woonde je hiervoor? En waarom wil(de) je verhuizen? - Hoe ben je aan je huidige/vorige woning gekomen? - Kun je jouw ideale (toekomstige) huurwoning beschrijven? Dit waren de vragen. Zijn er nog andere dingen die jij over het onderwerp wilt delen? Bijvoorbeeld over mogelijk oplossingen voor discriminatie bij woningverhuur die jij ziet?

47