21bb12771 Bijlage 2 behorende bij 21bb12773 Masterplan Hart 010 d.d. 20-09-2021
Tekst van het document
HART 010 Masterplan Rotterdam, Nederland 2021.09.20
HART 010 Masterplan Rotterdam, Nederland Eigenaar Westblaak Rotterdam B.V. (David Hendriks) Gedelegeerd ontwikkelaar Local (Arnout van Kessel, Wouter Loomans, Filip Pliakis) Masterplan Mecanoo (Francine Houben, Arne Lijbers, Friso van der Steen, Sorin Bompa, Gonzalo Zylberman) Procesadvies New Industry (Vincent Taapken) Constructie Van Rossum (Robert van Alphen, Dirk-Jan Kluft) Cultuurhistorie Crimson (Annuska Pronkhorst, Wouter Vanstiphout, Cassandra Wilkins) Klimaatadviseur dGmR (Gert Jan Verbaan) RO Antea (Stephan Hamming, Annemarie Hatzman) Andere betrokken partijen RET, MRDH, BIZ Lijnbaankwartier, Gebiedscommissie Centrum
HART 010 Masterplan Rotterdam, Nederland inhoudsopgave
VOORWOORD......................................................................... 1 INLEIDING.............................................................................. 2 INTRODUCTIE......................................................................... 3-10 Opgave en Ambitie (3 punten) Samenwerking en Partners Plangebied People, Place, Purpose UITGANGSPUNTEN................................................................. 11-18 6 ontwerpuitgangspunten + toelichting per uitgangspunt Coolsingelplan West 8 Studie Blaakpark Ambities FRAMEWORK & SCENARIO’S................................................... 19-22 Ingrediënten 3 scenario’s MASTERPLAN......................................................................... 23-39 Ondergrond en constructie Varianten Spel open / dicht Omgang cultuurhistorie en gelaagdheid Bezonning en windsonderzoek PROGRAMMA......................................................................... 40-42 MOBILITEIT............................................................................ 43-45 PARTICIPATIE EN OMGEVINGSMANAGEMENT ....................... 46-47 PLANNING.............................................................................. 48-49 CONCLUSIE............................................................................ 50-52
VOORWOORD Na het vaststellen van het Ambitiedocument HART010 is het projectteam in opdracht van Westblaak Rotterdam B.V. in februari 2020 begonnen met het maken van dit Masterplan. In deze periode is het coronavirus ook naar Nederland gekomen. Nadat op 23 maart 2020 het kabinet de intelligente lockdown afkondigde, hebben we nieuwe manieren moeten vinden om met alle betrokkenen samen te werken. Omdat alle kantoren van de gemeente gesloten waren voor bijeenkomsten, zijn projectteamleden via digitale wegen samengekomen. Ook de participatie met de gebiedscommissie is digitaal georganiseerd. Gelukkig hebben we (binnen de richtlijnen van het RIVM) een paar keer bij elkaar kunnen zitten op het projectbureau van HART 010 op de Westblaak. Ondanks deze nieuwe omstandigheden is het gelukt om dit masterplan gezamenlijk af te maken, en zijn alle stakeholders zo goed mogelijk betrokken in de totstandkoming
hiervan. Wij zijn alle betrokkenen dankbaar voor de inzet en het aanpassingsvermogen om dit masterplan mogelijk te maken.
Wouter Loomans, Arne Lijbers
INLEIDING Westblaak Rotterdam B.V. is sinds 2014 eigenaar van de Coolse Poort. Sinds 2019 heeft Westblaak Rotterdam B.V. ook het kantoorgebouw ‘De Blaker’ aan de Westblaak in haar bezit. Westblaak Rotterdam B.V. wil onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de twee kantoorgebouwen te herontwikkelen. In overleg met de gemeente Rotterdam is overeengekomen dat dit verder onderzocht kan worden. Er zijn afspraken gemaakt aan welke voorwaarden dit onderzoek moet voldoen. Deze afspraken zijn vastgelegd in de voorovereenkomst tussen gemeente en Westblaak Rotterdam B.V.. Een van de afspraken is dat er een integraal Masterplan opgesteld wordt voor het bouwblok, de omliggende paviljoens en het metrostation Beurs. Het Masterplan is in opdracht van Westblaak Rotterdam B.V. en in samenwerking met de gemeente Rotterdam gemaakt. Westblaak Rotterdam B.V. heeft Local als
gedelegeerd ontwikkelaar en Mecanoo als architect geselecteerd voor het uitwerken van het masterplan voor HART 010. Onderdeel van dit Masterplan is een variantenstudie en een verkenning naar de haalbaarbaarheid van de beoogde ontwikkeling van het project. Bij het opstellen van het Masterplan zijn de belanghebbenden in de omgeving van het gebied in het participatieproces betrokken, zoals bijvoorbeeld de ondernemersvereniging (BIZ), de RET en MRDH en de gebiedscommissie centrum van de gemeente Rotterdam. Daarnaast zijn er verschillende gesprekken gevoerd met andere eigenaren en gebruikers in het plangebied, zoals die van de paviljoens boven het metrostation, de kiosken op het Binnenwegplein en de Keerweer. Tijdens de ontwikkeling van het Masterplan is er intensief contact geweest met het projectteam van de
gemeente Rotterdam. In dit team zijn verschillende diensten vertegenwoordigd: stadsontwikkeling, stedenbouw, landschap en openbare ruimte, mobiliteit, economie, wonen, maatschappelijke ontwikkeling en cultuur. Er zijn verschillende bijeenkomsten, zowel fysiek als online, georganiseerd. De input van deze bijeenkomsten is verwerkt in dit masterplan. Daarnaast zijn er een aantal externe adviseurs (New Industry, van Rossum, DGMR, Crimson en Antea) die hebben geadviseerd bij de uitwerking van dit Masterplan.
INTRODUCTIE Dit Masterplan HART 010 (hierna: masterplan) is een samenvatting. De uitgebreide analyses, onderzoeken en variantenstudies zijn in een apart document verwerkt (Masterplan HART 010 - Onderzoek). Het Masterplan HART 010 is gemaakt op basis van de kaders en randvoorwaarden uit het Ambitiedocument HART 010. Dit ambitiedocument is in februari 2020 vastgesteld door het college van B&W. Uit het Ambitiedocument zijn drie onderwerpen naar voren gekomen die extra aandacht hebben gekregen in het masterplan: 1. Stadsreparatie 2. Opwaardering OV-knooppunt 3. Kwaliteit op ooghoogte
Afgesproken is dat voor het plangebied van HART 010 het masterplan aan een aantal voorwaarden moet voldoen: - Eén integraal stedenbouwkundig ontwerp; - Deelgebied 1 & 2 moeten los van elkaar kunnen worden ontwikkeld; - Een beoogd oppervlak van ca. 140.000 m2 BVO (met een afwijking van 15%); - Een haalbaar plan met een solide business case (niet weergegeven in dit masterplan, wel onderdeel van scenariokeuze). In het voorliggende masterplan zijn alle onderzoeken in één compleet document samengevoegd om door de Stuurgroep te laten beoordelen. De Stuurgroep bestaat uit de gemeente Rotterdam en vertegenwoordigers van Westblaak Rotterdam B.V. Met goedkeuring van de Stuurgroep wordt het
masterplan door de gemeente vertaald in een Nota van Uitgangspunten. Het masterplan is richtinggevend, maar niet leidend in deze vertaling. De voorliggende samenvatting van het masterplan zal een bijlage worden van de Nota van Uitgangspunten. De Nota van Uitgangspunten zal ter besluitvorming worden voorgelegd aan het college van B&W en mogelijk de gemeenteraad. Dit masterplan bevat een stedenbouwkundig visie voor het gehele plangebied. Deze visie kan worden aangewend als basis voor de totstandkoming van een (concept)bestemmingsplan. De stedenbouwkundige visie bevat onder andere: 1. Een variantenstudie naar massa 2. Een programmavoorstel 3. Logistieke ontsluiting
opgave ambitiedocument
een aanpak op verschillende schaalniveaus W W
W
W
W
W W W W
W W W
W W
W
W
W W
W
W
1. STADSREPARATIE
2. OPWAARDERING OV KNOOPPUNT
3. KWALITEIT OP OOGHOOGTE
Het plan geeft de kans voor een alzijdige ontwikkeling aan het Churchillplein op de hoek van de Coolsingel en de Westblaak, en aan de Keerweer en het Binnenwegplein. Met een uitstraling en allure die hoort bij het belangrijke stadsplein en het verleden als ‘Coolse Poort’. Ondergronds ligt de uitdaging daarin om het verstopt en oncomfortabel metrostation om te toveren naar de entree van de binnenstad van Rotterdam.
Metrostation Beurs zit over enkele jaren aan de capaciteitsgrens. Het vergroten van de uitgang aan de Coolse Poort vraagt om een urgente aanpak die ruimtelijk slim geïntegreerd is in de ontwikkeling van de locatie.
De inrichting van de versnipperde openbare ruimte (obstakels, hoogteverschillen, generieke plinten en doodlopende zichtassen en routes ) moet sterk verbeteren. De openbare ruimte moet veranderen naar een ruimte met een eigen karakter waarin aantrekkelijke verblijfsplekken, logische routes en het juiste programma op de juiste plek georganiseerd zijn tot één geheel. W
W
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
4
W
W W
W
W W
W
W
W
W
plek met ambitie ...een nieuwe bestemming in de stad... ...de markering en daarmee visuele beëindiging van de Coolsingel... ...verbetering en upgrade van een van de entrees naar het centrum van de stad...
...verbonden met de omgeving...
...vernieuwde entree voor het drukste metrostation van Nederland...
5
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
...verblijfsplek aan de Coolsingel...
...mooie actieve plint...
... een toren aan het Churchillplein en Coolsingel om richting te geven aan de verbinding met en route naar de Schiedamsedijk en Schiedamse Vest....
ctordelijke
Houben
samenwerking en partners
- stadsontwikkeling - stedenbouw - landschap en openbare ruimte - mobiliteit - economie - wonen - maatschappelijke ontwikkeling - cultuur
stadmaken - gemeenschap
ontwerpteam College B&W Rotterdam
ONTWERPTEAM Projectverantwoordelijke
Projectleider architectuur
Francine Houben
cultuurhistorie
- kiosken Binnenwegplein - Keerweer
Arne Lijbers Coördinator / aanspreekpunt
Friso van der Steen
Kernwinkelgebied
SPECIALISTSEN
klimaatadviseur Projectverantwoordelijke
Francine Houben
Coördinator / aanspreekpunt
Friso van der Steen
Projectleider architectuur
Projectleider architectuur
Arne Lijbers
Arne Lijbers
procesadvies constructie
Urban Department Store Gebiedscomissie Centrum
Westblaak Rotterdam B.V.
BIZ & Coolsingelclub eigenaar
gedelegeerd ontwikkelaar
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
6
plangebied
exploitatiegebied en eigendom Het plangebied heeft twee deelgebieden: deelgebied 1 - Coolse Poort gebouw & Westblaak gebouw (eigendom van Westblaak Rotterdam B.V.) en 4 kleinere gebouwen op Keerweer (eigendom van andere partijen) en deelgebied 2 - de twee paviljoens (erfpacht uitgegeven aan Garbe) en het metrostation, de kiosken op het Binnenwegplein en de metro-entrees (eigendom van MRDH). Dit masterplan stelt een integrale visie voor het gehele plangebied.
Florisse Coolse Poort B.V. Gemeente Gemeente met erfpacht kiosken (Binnenwegplein) Gemeente met erfpacht Garbe Gemeente met erfpacht Florisse Coolse Poort B.V. Westblaak Rotterdam B.V. particulier
projectgrens deelgebied 1 deelgebied 2
2228 1308
1671
1917
1915
1918 2047
50 130-1
77 173-1
99 1724
Bin
egple nenw
2 12-2
9-12
1411
11-21
16
3-13
141163
1-
2-12
1070
4A-5 14
45
Ambitiedocument HART 010
3
14
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
1164
1817
1162
59
3-13
141163
1-
1210 1 19-6
laak Westb 1203
2
2-12
Exploitatiegebied 'Coolse Poort'
12-186
1-3
1495
laak Westb
E
1588
1496
7
45
2-12
1070
4A-5 14
45
Ambitiedocument HART 010
3
14
E
m ieda Sch
2-12
7
45
16
Churchillplein
245
ijk
2
ijk
laak Westb
11-21
1524 1161
sed am ie d
1495
9-12
1411
hof
Sch
1-3
1496
1198
1209
laak estb 1e W 1569
57 1011 1158
1199
m ieda Sch
12-186
sed am ie d
1588
Sch
1203
k
00
8
12
00
00
4-4 39
1 19-6
8
2 kho1f
2 kho1f
1210
laa Westb
7
2-4
600
1199
Exploitatiegebied 'Coolse Poort'
1202
1817
1162
59
1164
245
1523
1568
6 1156
1 207-23
1808
139-141
1529
1531
10-12
48
57
1530
1566
1525 1567
1342
1814 1527
4115
1341
1521
981
9
1813
1518 1528
6115
8 50-6
a stbla
1198
1209
1161
1522
1520
120
12 15
12
a stbla
00
57 1011 1158
1346
1519
e 2e W
8
8
2 12-2
r rwee Kee
1202
Churchillplein
1517
10
1553
1524
11A
11B
in
1554
e 2e W
f akho stbla e W 1e 1569
6 1156
Bin
egple nenw
1344 1810
2-8B
988
1568
57
6115
39 16
12 15
48
4115
1529
1531
1 207-23
99 1724
7 191-21
1812
2208
1992 11C
2335
1 19-3
1807
1818 997
Schielan dstu
1809
9A -9 C
2207
1808
1811
1672
1564
1341
139-141
1523
1566 10-12
1
985
1813
1814 1530
1327
585
1342
1202
102-110 16
1999
50 130-1
77 173-1
120
1521
1527 1525 1567
1915
1918 2047
1998
2204 2205
7
1518 1528
9
1917
2179 19
1671 1944
1 5-3
1522
1520
981
1916
2048 1346
1519
r rwee Kee
988 8 50-6
2-4
1517
10
1553
600
1921 1920 1919
1810
2-8B
1554
4-4 39
11A
11B
in
1344
1308
6 233
2207 11C
2335
7 191-21
1812
2208
1992
7
1 19-3
1807
9A -9 C
997
Schielan dstu
1809
1818
1672
585
39 16
1811
985
1564
1 5-3
1
2228 1922
1201
125
2267
2266
1336
1327
1944
6 233
2048
1202
102-110 16
1999
1563
1916
1998
2204 2205
114
2265
2227
2050
10
10
1563
1921 1920 1919
2179 19
1201
125
2267
2266
1336 1922
114
2265
2227
2050
people, place, purpose
people - verschillende sociale groepen op een plaats
het publiek genietend van een borrel in de zon op een dakterras
de overstappende OV-reiziger uit stad en regio
de zakenman die tussen Rotterdam en Londen reist met de Eurostar
het winkelend publiek uit de hele regio
de jeugd die gaat studeren
het uitgaanspubliek onderweg naar een avond uit in een nachtclub, bar of poppodium
de museumbezoeker
de toerist die op zoek is naar de leukste plek in de stad
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
8
people, place, purpose
9
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
De stedelijke assen van Rotterdam komen samen in HART 010. In het masterplan is gezocht om deze assen met elkaar te verbinden met deze plek als bestemming en vertrekpunt aan een bezoek aan het centrum van Rotterdam.
RETAIL-AS
KENNIS-AS
GROENE CORRIDOR
HOOGBOUW OV-KNOOP
OV-KNOOP
LOPER
CULTUUR-UITGAAN AS
place - knoop van de assen van de stad
people, place, purpose
purpose - van transitie naar bestemming Het gebied van HART 010 is het hart van de stad. Het is echter een transitieplaats. Het doel van de ontwikkeling is om het te transformeren van een transitieplaats naar een bestemming plaats. Dit kan door verschillende functies te maken die verschillende mensen samenbrengen.
Bovenbouw
wonen werken stedelijk terras open collective co-working ruimte
verbinding tussen metrostation en atrium
collectieve terrassen voor verschillende functies
groot atrium met verschillende activiteiten
in-between plekken
clubs, cafes en nightlife - keerweer
huis van de stad
cultuur onderwijs vrije tijd Thema’s programma Rotterdamse laag
mobiliteit
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
10
UITGANGSPUNTEN Vervolgens zijn in het hoofdstuk Uitgangspunten de stedenbouwkundige uitgangspunten onderzocht. Hierin is verkend welke ruimtelijke en programmatische kaders er in het plan kunnen worden gebruikt voor een goede stadsreparatie, de opwaardering van het OV-knooppunt en de kwaliteit op ooghoogte.
W
W
purpose: van transitie naar bestemming
W
belangrijke uitgangspunten
W W W
W
W W
W W
W W
W W
W
W W
STADSREPARATIE & NETWERK VAN VERBINDINGEN MET DE STAD
NIEUW PLEIN & ENTREE VOOR METROSTATION
BESTEMMING MAKEN
W
W W
W
W
W W
W W W W W HOOGBOUW
W W
W W CULTUUR-UITGAAN AS
GROENE CORRIDOR
W W LOPER
KENNIS-AS
W W W
W
W
W W
RETAIL-AS OV-KNOOP
W W OV-KNOOP
W
OPENBARE RUIMTE MAKEN
STEDELIJK DAKTERRAS
MARKEREN
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
12
Coolsingel - masterplan West 8 (2013)
e
weena
ad isk kru
hotel atlanta
Coolsingel Churchillplein
metro stadhuis
14 HERINRICHTING CoolsINGEl
doelwaterstraat
pompenburg
Plankaart Noordelijk deel
Plankaart Zuidelijk deel
stadhuis doelwater
postkantoor
beursplein
beursplein
beurstraverse
beurs - world trade Center rotterdam
eyn rst lge bu
maritiem museum
stadhuisstraat
m
en
blaak
hav
blaak
ven
blaak
leu
tramhalte stadhuis
Coolsingel
eurs etro b
meent
schiedamsedijk
ho
metro stadhuis
tramhalte beurs
fp
le
in
bijenkorf
stadhuisplein
aert van nesstraat
westblaak
sch
ilde
rstr
aat
westblaak
abn amro / forum
beurstraverse
Van oldenbarneveltplaats
‘boulevard voor de Rotterdammers’
HERINRICHTING CoolsINGEl 15
Bestaande Coolsingel ter hoogte van het WTC / Beurs
“De Coolsingel is dé boulevard van Rotterdam. Zowel stedenbouwkundig als historisch is de straat beeldbepalend voor de Binnenstad. Helaas zie je dat er nu niet vanaf. Met dit plan krijgt de Coolsingel zijn uitstraling en allure terug. En zelfs meer dan dat. De nieuwe Coolsingel zal ondernemers en eigenaars uitnodigen om te ondernemen en investeren, bewoners om er te wonen, werknemers om er te werken en bezoekers om erop bezoek te komen. Overdag en ’s avonds. In het ontwerp wordt de Coolsingel opnieuw ingedeeld. De trambaan blijft in het midden liggen, maar aan weerszijden gaat veel veranderen. In de openbare ruimte komen meer mogelijkheden om te verblijven, vooral op de plekken bij de monumentale gebouwen.”
De nieuwe Coolsingel ter hoogte van het WTC / Beurs
13
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
Definitief Ontwerp Coolsingel Boulevard voor de Rotterdammers, West 8, p.10
toekomstige situatie
Westblaak groene corridor - Blaakpark Het College van B&W heeft een plan voor de vergroening de stad en de transformatie van WESTBLAAKvan / BLAAKPARK WESTBLAAK / BLAAKPARK Westblaak. Het getransformeerde gebied moet na de VORIG JAAR IS ER EEN IDEE VAN HET BLAAKPARK VORIG JAAR IS ER EEN IDEE VAN HET BLAAKPARK GELANCEERD. HIER ZIJN IMPRESSIE VOOR GEMAAKT vergroening het ‘Blaakpark’ gaan heten, en zal zich in GELANCEERD. HIER ZIJN IMPRESSIE VOOR GEMAAKT OM TE LATEN ZIEN WAT DE WESTBLAAK OOK ZOU de loop derZIEN jaren uitbreiden OM TE LATEN WATkunnen DE WESTBLAAK OOK ZOUvia de rest van de KUNNEN ZIJN. KUNNEN ZIJN. Blaak tot aan het Oostplein. DIT IS VERVOLGENS GELAND IN DE ‘BIG FIVE’. DIT ZIJN DIT IS VERVOLGENS GELAND IN DE ‘BIG DIT ZIJN 5 PROJECTEN AANGEWEZEN DOOR HETFIVE’. BESTUUR OM 5 PROJECTEN AANGEWEZEN DOOR HET BESTUUR OM MOGELIJK VERSNELT UIT TE VOEREN EN DE AMBITIE OPin het beeld Het vergroenen vanTEde Westblaak pastOP MOGELIJK VERSNELT UIT VOEREN EN DE AMBITIE TE SCHROEVEN. DE WESTBLAAK IS ONDERDEEL VAN DE TE SCHROEVEN. DE WESTBLAAK IS ONDERDEEL VAN DE en in de van de ontwikkelingen op de Coolsingel GROENE LONG (HOFPLEN, COOLSINGEL, GROENE LONG (HOFPLEN, COOLSINGEL, WESTBLAAK). toekomst WESTBLAAK).op het Hofplein. De auto krijgt steeds INMIDDELSruimte LIGT ER EEN POSITIEF ADVIES VAN HETRotterdam.
minder in de binnenstad van INMIDDELS POSITIEF ADVIES VAN HET IN COLLEGE ENLIGT ZALERDEEEN BEHANDELING PLAATSVINDEN COLLEGE EN ZAL DE BEHANDELING PLAATSVINDEN IN DE GEMEENTERAAD (BEHANDELINGEN VAN DE VOORDE GEMEENTERAAD (BEHANDELINGEN VAN DE VOORJAARSRETRAITE.). HIERMEE IS ER EEN GROTE STAP JAARSRETRAITE.). HIERMEE IS ERVAN EENDE GROTE STAP GEZET IN DE TRANSFORMATIE WESTBLAAK. GEZET IN DE TRANSFORMATIE VAN DE WESTBLAAK.
bestaande situatie
De gemeente Rotterdam is begonnen met het onderzoek voor de plannen voor het Blaakpark en de aansluiting op de Coolsingel en metrostation. Door het aantal rijbanen terug te brengen, ontstaat er veel meer ruimte voor voetgangers, fietsers en recreanten. Dit heeft een positief effect op geluid en luchtkwaliteit. Ook verlaagt de vergroende openbare ruimte de temperatuur en ontstaat er ruimte voor het bergen van water. Dit schept mogelijkheden voor meer woningen en voorzieningen als scholen en crèches, schonere lucht, meer ruimte voor spelen, verblijven en ontmoeten.
mogelijke toekomstige situatie
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
14
ambities masterplan
Disclaimer: 1) Voorstel naamgeving nieuwe straatnamen en pleinen zijn fictief en niet vastgesteld. 2) Ambities gevisualiseerd buiten het plangebied zijn suggesties en hebben geen status.
LIJNBAAN
begane grond
BINNENWEGPLEIN
COOLSE PLEIN
W
KEERWEER
W
SCH IEDA MSE
ZICH T
SCHIELANDSHUIS
W
VES T SCH IEDA MSE
15
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
W
BLAAK PARK
ambities masterplan kelder -1
W
W
Disclaimer: Ambities gevisualiseerd buiten het plangebied zijn suggesties en hebben geen status.
W W
begane grond
W
UP DOWN
W W
UP
DOWN UP
UP DOWN
DOWN
W
15m 10m
A BINNENHOF
A SCHIEDAM CENTRUM C DE AKKERS
DOWN
DOWN
W
B SCIEDAM CENTRUM
B NESSELANDE UP
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
C DE TERP
16
B
ambities masterplan
A
W
W
openbare ruimte stapelen
W W
BINNENWEGPLEIN
B WESTBLAAK
COOLSINGEL
SCHIEDAMSE ZICHT
KEERWEER
Disclaimer: Ambities gevisualiseerd buiten het plangebied zijn suggesties en hebben geen status.
W doorsnede A
17
A
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
doorsnede B
B
ambities masterplan
A
W
W
mogelijke programmamix stapelen
W W
B
Disclaimer: Ambities gevisualiseerd buiten het plangebied zijn suggesties en hebben geen status.
METROMIX CO-WORKING
METRO STATION
UITGAAN TECHNICAL ROOMS
MOBILITY doorsnede A
BINNENWEGPLEIN
HOUSING WORKING SPACES
WORKING SPACES HOTEL
WESTBLAAK
COOLSINGEL
SCHIEDAMSE ZICHT
HOUSING CO-WORKING
HOUSING
W
KEERWEER
HOUSING
WORKING SPACES
A
WORKING SPACES HOTEL
METROMIX CO-WORKING
RETAIL
TECHNICAL ROOMS MOBILITY
MOBILITY MOBILITY doorsnede B
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
18
FRAMEWORK & SCENARIO’S Met de uitgangspunten is een framework gemaakt van vijf onderwerpen: Publieke ruimte, Metrostation, Coolse Poort, Bovenbouw en Entree van het metrostation. Voor ieder onderwerp zijn drie varianten gemaakt. Zo is er in het onderwerp ‘openbare ruimte’ de mogelijkheid om een gesloten blok te maken, een straatje te maken door het blok, of om twee straatjes door het blok aan te leggen. Met de verschillende onderwerpen en de variaties hierop zijn verschillende combinaties onderzocht. Met het framework zijn drie uiteenlopende scenario’s samengesteld. Met de verschillende scenario’s is de bandbreedte van de ontwikkeling verkend. Daarbij is gekeken naar zeer uiteenlopende mogelijkheden, van behoud van de Coolse Poort tot het meest ambitieuze hoogbouwproject. Op basis van de drie scenario’s is een keuze gemaakt voor een Voorkeursscenario.
framework: 5 ingrediënten, elk met 3 alternatieven 1 - PUBLIEKE RUIMTE
2 - METROSTATION BEURS
3 - COOLSE POORT
1.1 - unieke, grote plint met een setback naar Coolsingel
2.1 - metrostation alleen in deelgebied 2
3.1 - renovatie van het Coolse Poort gebouw + 3 nieuwe verdiepingen boven
4.1 - een volume
5.1 - een Rotterdamse laag gebouw verheven boven de grond
1.2 - plint alleen in deelgebied 1 en openbare plein in deelgebied 2
2.2 - metrostation onder deelgebied 2 en een deel van deelgebied 1
3.2 - renovatie van een deel en sloop van de andere deel.
4.2 - twee volumes
5.2 - een sculpturaal volume met stapterrassen
3.3 - sloop van 100% van het Coolse Poort gebouw
4.3 - een super-size volume
5.3 - een open paviljoen als metro-ingang
1.3 - apart plinten met verbinding tussen Schiedamse Vest en Coolsingel
2.3 - metrostation onder deelgebied 2 en deelgebied 1
4 - BOVENBOUW
5 - ENTREE METROSTATION
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
20
framework: verschillende scenario’s 3 scenario’s
SCENARIO A
SCENARIO B
SCENARIO C
21
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
scenario’s
overzicht - uitzicht vanaf Churchillplein
VOORKEURSSCENARIO
HUIDIGE SITUATIE deelgebied 1: twee kantoorgebouwen met laagbouw aan de Keerweer deelgebied 2: twee paviljoens met entree naar metro
SCENARIO A deelgebied 1: transformatie & uitbreiding Coolse Poort + nieuwe hoogbouw deelgebied 2: nieuw gebouw tot Rotterdamse laag
SCENARIO B
SCENARIO C
deelgebied 1: één plint met twee torens
deelgebied 1: één plint met één hoge toren
deelgebied 2: nieuwe laagbouw deelgebied 2: nieuw plein & metro paviljoen
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
22
MASTERPLAN Gedurende het proces is er op basis van een uitgebreide multicriteria-analyse continu bijgestuurd op de modellen en scenario’s voor HART 010. Deze lijst is samengevat in het hiernaast staande kader. Elk scenario geeft op een andere manier antwoord op de gestelde opgave in het Ambitiedocument. Vanuit verschillende perspectieven is uiteindelijk een voorkeur uitgesproken voor Scenario A (transformatie in combinatie met nieuwbouw). De keuze voor Scenario A komt voort uit nader onderzoek om de haalbaarheid van de scenario’s verder te onderbouwen. Er is daarbij gekeken naar de constructieve haalbaarheid, demontage en omgeving, impact van zon en wind op de verblijfskwaliteit in de openbare ruimte en de cultuurhistorie. Doorslaggevend voor de keuze van scenario A was de mogelijkheid om de Coolse Poort te behouden. Hiermee worden cultuurhistorische
waarden gerespecteerd, is er een grote beperking van bouwoverlast en circulariteit omarmt (hergebruik 37.000 m2 vastgoed). In dit scenario wordt conceptueel ‘doorgebouwd’ aan Rotterdam. Het leesbaar maken van deze lagen is op deze plek interessant en biedt ruimtelijk en programmatisch veel aanknopingspunten. Daarnaast zijn er een aantal algemene onderwerpen verder uitgewerkt. Ten eerste is er een thematische verkenning gedaan naar de programmatische invulling voor de Rotterdamse laag. Ook is er gekeken naar de verdeling van het programma volgens de principes van de ‘metro-mix’. Ten tweede is het onderwerp mobiliteit verder uitgewerkt. Hieronder valt de aansluiting en uitbreiding van de metrostation Beurs en het OV-knooppunt. Er wordt uiteengezet hoe het
masterplan inzet op duurzame mobiliteit en toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers. Ook worden de oplossingsrichtingen beschreven ten aanzien van het autoparkeren en het laden en lossen. Ten derde is er een overzicht en voorstel opgesteld voor het participatieproces en het omgevingsmanagement. Participatie is vanaf het begin onderdeel geweest van het proces om informatie op te halen en draagvlak te creëren voor de ontwikkeling van HART 010. Er wordt beschreven op welke manier stakeholders in en rond het gebied betrokken zijn in de planontwikkeling. Daarbij is aangegeven welke aanbevelingen en adviezen uit het participatieproces zijn gekomen en hoe de vervolgstappen eruitzien. Het masterplan sluit af met een voorstel voor de planning. Hierin wordt omschreven wat op korte termijn de vervolgstappen zijn en wat de beoogde planning is van het gehele project.
masterplan
transformatie met nieuwbouw
unieke, grote plint met een setback naar Coolsingel
metrostation alleen in deelgebied 2
renovatie van de bestaande coolse poort gebouw + 3 nieuwe verdiepingen boven
een toren
een Rotterdamse laag gebouw
plint alleen in deelgebied 1 en openbare plein in deelgebied 2
metrostation beurs onder deelgebied 2 en een deel van deelgebied 1
renovatie van een deel van de coolse poort gebouw, en sloop van de andere deel.
twee torens
een sculpturaal volume met stapterrassen
metrostation beurs onder deelgebied 2 en deelgebied 1
sloop van 100% van het Coolse Poort gebouw
een super-size toren
een open paviljoen als metroingang
apart plinten met verbinding tussen schiedamsevest en coolsingel
Het bestaande stedelijke weefsel is een collage van verschillende bouwperiodes. Het masterplan maakt de cultuurhistorische gelaagdheid van de plek zichtbaar. Elk bouwdeel vertegenwoordigt een periode. De stedenbouw erkent en lijmt de historische én moderne assen. De bebouwing aan de Westblaak volgt de wederopbouw architectuur in de omgeving. De Coolse Poort wordt behouden en representeert ook in de toekomst de hoogbouw van de jaren ‘70. In het masterplan is het bestaande Coolse Poort gebouw getransformeerd en is er op deelgebied 1 een nieuwe toren toegevoegd. Op deelgebied 2 zijn de twee bestaande paviljoens gesloopt en vervangen voor een nieuw volume met een hoogte van de Rotterdamse laag. Deze voorgestelde massa sluit het stadsblok en sluit beter aan op het Churchillplein.
skybar
gemeenschappelijke tuinen openbaar terras actieve plint metro entree
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
24
masterplan
Bouwblok met hoogbouw en volume tot Rotterdamse Laag boven metrostation 25
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
uitzicht vanaf Churchillplein
masterplan
4
3
2
1
1- uitzicht vanaf Westblaak
Aansluiting Rotterdamse laag op gevellijn en gevelopbouw Westblaak (hoge plint + max 6 lagen) wordt doorgezet tot aan Churchillplein.
3 - uitzicht vanaf Binnenwegplein
Door sloop paviljoen ontstaat pleinruimte aan de Coolsingel en wordt de zichtas hersteld naar het Schielandhuis
2 - uitzicht op Schiedamse Vest
Goed vindbaar en bereikbaar metrostation en herstelde plintzone met karakteristieke kolommen.
4 - uitzicht op Keerweer
Subtiele overgang in hoogte (en gevelindeling) tussen de Westblaak en het Binnenwegplein.
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
26
Bijlage an
ondergrond en constructie
HART 010- Masterplan - Eerste gedachten, 2 juli 2020, Van Rossum
8a. Technische onderg
Metrostation en perrons Het metrostation met haar nauwe perrons ligt grotendeels De haltes aan de zijde van het plangebied komen nu zeer rommelige uit in de paviljoens en aansluitende onoverzi veld. Bij herontwikkeling is de ambitie om het metrostatio yale hal in de plint van het gebouw te organiseren, waarb met -1 en -2 wordt gemaakt.
stadsverwarming drinkwater riool gas
kabels & leidingen nische kaarten Hart 010 - Verzameldocument) Rondom het stedelijk blok en in het laad- en loshof liggen een aantal kabels en leidingen, waaronder een stadswarmteleiding. Voor onderhoud en beheer is het WESTBLAAK van belang is dat men bij de leidingen moet kunnen komen met een hydraulische graafmachine.
Metrobuis De metrobuizen van zowel de noordzuidroute als oostwe liggen dicht op het studiegebied. Het zuidelijk paviljoen ligt HART 010 – MASTERPLAN het dichtst bij een van de metrobuizen. Het creeren van ho plangebied – bestaande niet onmogelijk.funderingen Er zijn voldoende plekken te vinden om ontwikkeling te stutten. Torens die bestaan uit meer dan 1 Coolse poort veroorzaken zettingen in de zogenaamde laag vanpalenveld, Kediche Dicht coolse poort nog bouw maar ook daarna). komen dan funderingst offsetEr metrobuizen RETdiepe aanwezig van vo de bouwwijze kijken. Oude
Schoor geheid
Eventuele kelderverdiepingen kunnen niet onder de kabels en leidingen worden gemaakt.
WESTBLAAK
Verplaatsing / omlegging lijkt vooralsnog mogelijk, maar langs de randen van de bouwplot is weinig ruimte en er liggen al veel kabels en leidingen. De oostwestgelegen kabels en leidingen ten noorden van het zuidelijk paviljoen zouden noordelijker omgelegd kunnen worden. De gemeente heeft de wens het riool in de omgeving inclusief het hofje te vervangen. Voor een verdere uitwerking moet onderzocht worden wat de status van de kabels en leidingen is en welke aanpassingen er gedaan moeten worden voor toekomstige bouwplannen binnen het plangebied. 27
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
2-7-2020
palen
Funderen tussen praktisch niet mo
Kabels, leidingen en riool Rondom het stedelijk blok en in het laad- en loshof ligge Prefab palen zon kabels en leidingen, waaronder een stadswarmteleiding. Z → trekken van de voor nieuwe fund aan de linkerzijde. Bij herontwikkeling is meestal een afstand van ca. 2,5 a 3 m tot de buizen noodzakelijk en bouwen op kabels en leiding gestaan. Een uitzondering is denkbaar in het geval een h ping over de leidingen ontworpen wordt. Van belang is d leidingen moet kunnen komen met een hydrolische kraan overbouwing in de vorm van een hoge vide, lijkt goed oplo ele kelderverdiepingen kunnen niet onder de kabels en leid gemaakt. Verplaatsing / omlegging lijkt vooralsnog mogelijk, maar lan van de bouwplot is weinig ruimte en er liggen al veel kab palenplan bestaande Coolse Poort gebouw Oude palen zijn holle betonpalen en zijn nieteld te gen. Kortom, zorgvuldige studie waar het ruimtebeslag moet worden is van belang. De oostwestgelegen kabels en noorden van het zuidelijk paviljoen zouden noordelijker o HART 010 nen worden.
Coolse Poort gebouw alternatief - transformatie
0. Bestaande situatie
1. Sloop van de bestaande gevels
2. Sloop van de hoogste verdiepingen
3. Toevoeging van nieuwe verdiepingen (staal of hout structuur)
4. Toevoeging van nieuwe gevels
5. Nieuwbouw: verbonden collectieve terrasen
‘donor skelet’ HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
28
plaatsing nieuwe hoogbouw
6
alternatieven
De uitdagingen en mogelijkheden van het plaatsen van een nieuwe hoogbouw naast het bestaande Coolse Poort gebouw worden geanalyseerd. Er worden verschillende alternatieven bestudeerd. Er is rekening gehouden met meerdere factoren: zonlicht, diagonaal van de toren, impact op bestaande constructie, bestaande funderingen. Er wordt nog niet voor één van deze modellen gekozen. Deze alternatieven zijn input voor de NvU en worden niet één op één overgenomen.
35
56
2
5
32
56
2
46
8
2
44
10
ALTERNATIEF 2
Afstand van 6m tussen de nieuwe toren en het bestaande Coolse Poort gebouw
Verbinding tussen nieuwe toren en het bestaande Coolse Poort gebouw, met een 5m setback langs Westblaak
(- kleine setback / - weinig daglicht / + vrij te bouwen toren)
(+ grotere setback / - weinig daglicht / + vrij te bouwen toren)
59
56
45
5
8 5
29
66
5
ALTERNATIEF 1
33
ALTERNATIEF 3
5
30
ALTERNATIEF 4
Sloop van een deel van het Coolse Poort gebouw. Nieuwe toren met een setback langs Westblaak en Keerweer
Sloop van een deel van het Coolse Poort gebouw. Nieuwe toren met een setback langs Westblaak en Keerweer
(- slopen CP / + grotere setback)
(- slopen CP / + grotere setback)
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
optopping Coolse Poort gebouw
Disclaimer: Er wordt nog niet voor één van deze modellen gekozen. Deze alternatieven zijn input voor de NvU en worden niet één op één overgenomen.
alternatieven - uitzicht vanaf Churchillplein
+198.00
+198.20
+198.00
+102.00
+102.00
+91.00
+74.40 +64.00
+25.00
+25.00
ALTERNATIEF 0 huidige hoogte Coolse Poort
oppervlakten deelgebied 1 = 120.000 m oppervlakten deelgebied 2 = 14.000 m2 2
+25.20
+25.00
+25.00
ALTERNATIEF 1
ALTERNATIEF 2
deel optopping Coolse Poort tot 100m
optopping Coolse Poort tot 100m
9 verdiepingen (verdiepingshoogte ca. 3.1m) van 924 m2 = 8.316 m2
9 verdiepingen (verdiepingshoogte ca. 3.1m) van 1.611 m2 = 14.499 m2
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
30
compositie van lege ruimte
nolli plattegrond en doorsnede
Groene Toren, Den Haag | mecanoo architecten
Groene Toren, Den Haag - Mecanoo
20e verdieping
doorsnede 31
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
begane grond
Forum Groningen - NL Architecten
27
B
doorsnede
A
W
W
openbare ruimte stapelen
W W
BINNENWEGPLEIN
B WESTBLAAK
COOLSINGEL
SCHIEDAMSE ZICHT
Disclaimer: Ambities gevisualiseerd buiten het plangebied zijn suggesties en hebben geen status.
W
KEERWEER
A
doorsnede A
doorsnede B HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
32
B
doorsnede
A
W
W
mogelijke programmamix stapelen
W W
B
Disclaimer: Ambities gevisualiseerd buiten het plangebied zijn suggesties en hebben geen status.
METROMIX CO-WORKING
METRO STATION
UITGAAN TECHNICAL ROOMS
MOBILITY
doorsnede A 33
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
WORKING SPACES HOTEL
METROMIX CO-WORKING
RETAIL
TECHNICAL ROOMS MOBILITY
MOBILITY MOBILITY
doorsnede B
BINNENWEGPLEIN
HOUSING WORKING SPACES
WORKING SPACES HOTEL
WESTBLAAK
COOLSINGEL
SCHIEDAMSE ZICHT
HOUSING CO-WORKING
HOUSING
W
KEERWEER
HOUSING
WORKING SPACES
A
cultuurhistorische waardestelling gebouwen gebouw ‘Coolse Poort‘
De Coolse Poort is het roodkleurige kantoorgebouw aan de Coolsingel, ontworpen door architect Rob van Erk. Het gebouw is opgeleverd in 1978 en 74 meter hoog (22 verdiepingen). De naam verwijst naar de vroegere stadspoort op deze plek. Bij de wederopbouw stond hier het Rotterdams Nieuwsblad, wat al vroeg weer is gesloopt om plaats te maken voor het huidige gebouw. De Coolse Poort is één object met een daaromheen gevouwen gevel. De gevel van het gebouw is één geheel en is verticaal geleed met stijlen of ribben. Het gebouw kent verschillende texturen: de onderbouw is glad, ramen zijn strak en de bovenbouw is juist geribbeld (ook de gevelplaten). De aubergine-kleur was in de jaren ‘70 een modekleur en kenmerkend voor
die tijd. Oorspronkelijk was deze meer bruin bedoeld, maar daar is van afgeweken vanwege de beschikbare gevelmaterialen/verf. De gevel is in slechte staat, evenals de installaties. Beheerstechnisch is dat dus een uitdaging. Oorspronkelijk wilde Rob van Erk een curtain wall voor de gevel maken, maar op verzoek van de gebruikers is ervoor gekozen om een borstweringen van 1 meter hoog te maken. Zijn oplossing is de huidige gevel. Door één kleur te gebruiken en de verticale lijnen te benadrukken geeft het toch de uitstraling van een curtain wall. De betonnen onderbouw was oorspronkelijk vrij (bedoeld), de entree was er los in een volume ‘ondergeschoven’. De ‘betonvuisten’ waren dus vrije
elementen onder het gebouw. Het interieur is simpel en ook zo bedoeld, maar is niet echt relevant. Er is een heldere opbouw met grote open vloeren. De stabiliteit komt uit de kern en de drie trappenhuizen. De vormgeving van het gebouw is kenmerkend voor de jaren 70. Veel van dergelijke gebouwen verdwijnen nu (in hun verschijningsvorm) uit de stad. Vanuit Post 1965 is er meer aandacht voor gebouwen uit deze periode, al kent de Coolse Poort geen formele bescherming. Advies is om bij behoud in ieder geval ervoor te zorgen dat het gebouw één geheel blijft en opnieuw voor een kenmerkende expressieve kleur te kiezen voor de gevel
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
34
cultuurhistorische waardestelling gebouwen geschiedenis gebouw ‘Coolse Poort‘
35
Rotterdams Nieuwsblad, gebouwd 1947, gesloopt 1974
1978
1978
1987
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
cultuurhistorie en gelaagdheid
coolsingel
keerweer
bovenbouw >100m
bovenbouw 70-100m bovenbouw <70m rotterdamse laag +25m plint
Het masterplan maakt de cultuurhistorische gelaagdheid van de plek zichtbaar. Elk bouwdeel vertegenwoordigt een periode. De stedenbouw erkent en lijmt de historische én moderne assen. De bebouwing aan de Westblaak volgt de wederopbouw architectuur in de omgeving. De Coolse Poort representeert de hoogbouw van de jaren ‘70. De geplande nieuwbouw wordt een nieuwe, moderne laag van de 21ste eeuw. Het is vanuit cultuurhistorisch oogpunt interessant om in de expressie van de bouwdelen het contrast tussen deze lagen zichtbaar te maken. Daarmee wordt in het hart van de stad de geschiedenis van de naoorlogse hoogbouw zichtbaar gemaakt.
bovenbouw +100m bovenbouw 70m - 100m bovenbouw <70m Rotterdamse laag plint
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
36
Conclusie Conclusie bezonning en windsonderzoek dGmR Conclusie Nog in detail analyseren Scenario A Scenario B Nog in detail analyseren Scenario A Scenario B bezonningsonderzoek windonderzoek Wat betreft de eisen die vanuit de gemeente Conclusie Wat in betreft eisen die vanuit de gemeente Nog detailde analyseren Scenario A Scenario B worden gesteld voor de verschillende sunspots is worden gesteld voor de verschillende sunspots is sunspot 13 maatgevend. Wat betreft de eisen die vanuit de gemeente sunspot 13 maatgevend. Nog in detail analyseren Scenario A Wat betreft de eisen die vanuit de worden gesteld voor de verschillende sunspots is Daarnaast er in het kwalitatief sunspot 13zijn maatgevend. Wat betreft deworden eisen diegesteld vanuit de gemeente gemeente voor de Daarnaast zijn er in het kwalitatief verblijfsgebied verschillen te zien welke worden gesteld voor de verschillende sunspots is verblijfsgebied verschillen teiszien welke13 verschillende sunspots meegenomen kunnen worden insunspot de afweging. Daarnaast zijn er in het kwalitatief sunspot 13 maatgevend. meegenomen kunnen worden in de afweging. maatgevend. Daarnaast in het verblijfsgebied verschillen te zijn zien er welke Hiernaast is voor de kritische situatie per sunspot meegenomen kunnen worden in de afweging.
Daarnaast zijn er in kwalitatief kwalitatief verblijfsgebied verschillen Hiernaast is voor dehet kritische situatie per sunspot een overzicht gemaakt. Sunspot 9, 14 en 15 zijn verblijfsgebied verschillen te zien welke een gemaakt. Sunspot 9, 14 en 15 zijn te overzicht zien meegenomen kunnen hierbij nietwelke omdatsituatie dede plannen van Hiernaast is opgenomen voor de kritische per sunspot meegenomen kunnen worden afweging. hierbij niet opgenomen omdatinde plannen van Gebouwvormen Hart010 hieringeen effectSunspot hebben.9, 14 en 15 zijn worden de afweging. een overzicht gemaakt. Gebouwvormen Hart010 hier geen effect hebben. hierbij nietis opgenomen omdatsituatie de plannen van Hiernaast voor de kritische per sunspot Gebouwvormen Sunspot 13 met de terrassen en het kwalitatief Hart010 hier geen effect hebben. een overzicht gemaakt. Sunspot 9, 14kwalitatief en 15 zijn Sunspot 13 met de terrassen en het Hiernaast is voor de kritische situatie verblijfsgebied zijn de belangrijkste gebieden hierbij niet opgenomen omdat de plannen van verblijfsgebied zijn de belangrijkste gebieden Gebouwvormen per sunspot een overzicht gemaakt. voor de toekomstige bebouwing van Hart 010. Sunspot 13 met de terrassen en het kwalitatief Hart010 hier geen effect hebben.van Hart 010.
voor de toekomstige bebouwing scenario A Indien gewenst kunnen we hier nog wat verder op verblijfsgebied zijn belangrijkste gebieden Sunspot 9, 14 ende15 zijn hierbij nietverder Voorlopige conclusie Indien gewenst kunnen we hier nog wat op inzoomen voor aantal en maanden de010. voor de toekomstige bebouwing van kwalitatief Hart Sunspot 13en met deeen terrassen het inzoomen en voor een aantal maanden de opgenomen omdat de plannen van bezonning in beeld brengen. Scenario C en Dhiernaast Indien gewenst kunnen we hier nog wat Het overzicht geeft een goed beeld van verblijfsgebied zijn de belangrijkste gebieden bezonning in beeld brengen. Scenario C verder en D op HART 010 hier geen effect hebben. scoren duidelijk ongunstiger dan scenario A en B. inzoomen en voor een aantal maanden de voor de toekomstige bebouwing van Hart 010. tussen scoren duidelijk ongunstiger de danverschillen scenario A en B. de scenario’s. bezonning in beeld brengen. Scenario C verder en D op Indien gewenst kunnen we hier nog wat scoren duidelijk scenario en B. de omgeving het minst gunstig inzoomen en voorongunstiger een aantaldan maanden deisA naar Scenario Sunspot 13 met de terrassen en D bezonning in beeld brengen. Scenario C en D qua windhinder name richting Coolsingel). het kwalitatief verblijfsgebied zijn A en (met scoren duidelijk ongunstiger dan scenario B.
Sunspot 13 richting – Beursplein maart Ook C is wat kritischer, met name het|| 21 Sunspot 13 – Beursplein 21 maart
Scenario B Het overzicht hiernaast geeft een goed beeld van de verschillen tussen de scenario’s.
Scenario C is naar de omgeving het minst gunstig qua windhinder (met name richting Coolsingel). Ook B is wat kritischer, met name richting het nabijgelegen Coolse Plein. Scenario A heeft de minste impact qua windhinder.
de belangrijkste gebieden voor de Coolse Plein. Scenario A heeft de nabijgelegen Sunspot 13 – Beursplein | 21 maart toekomstige bebouwingminste van HART impact qua windhinder. sunspot 13 – Beursplein – 21 maart 010. Scenario B en C scoren duidelijk Sunspot 13nodig – Beursplein | 21 maart In A. alle gevallen is extra aandacht voor de ongunstiger dan scenario
Scenario A
Conclusie
Scenario C Scenario C
Scenario D Scenario D
Scenario C
Scenario D
Scenario C
Scenario D
scenario A
In alle gevallen is extra aandacht nodig voor de openingen tussen de gebouwvolumes binnen het plan.
N
openingen tussen de gebouwvolumes binnen het plan, zie hiervoor ook pagina 11.
Sunspot 13 – Beursplein | 21 juni Sunspot 13 – Beursplein | 21 juni
sunspot 13 – Beursplein – 21 juni Kwalitatief Kwalitatief verblijfs verblijfs gebied Kwalitatief gebied verblijfs gebied Kwalitatief
Sunspot 13 – Beursplein | 21 juni
Scenario B
Op de volgende pagina gaan we nader in op de daktuinen en gevels.
N
Sunspot 13 – Beursplein | 21 juni
verblijfs gebied
Kwalitatief verblijfsgebied - 21 maart Kwalitatief verblijfsgebied: 21 maart
Scenario C
Input in model Input in model
Kwalitatief verblijfsgebied: 21 maart Input in model Masterplan 010 Rotterdam| -B.2019.0777.01.N002 bezonningsonderzoek, juli 2020, dGmR 21 maart Hart010HART Rdam CONCEPT 15B2019077701N002 | Local/hoogbouw Kwalitatief verblijfsgebied: 15 | Local/hoogbouw Hart010 Rdam CONCEPT | B.2019.0777.01.N002 in model 37 Input mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland 15 | Local/hoogbouw Hart010 Rdam CONCEPT | B.2019.0777.01.N002 Kwalitatief verblijfsgebied: 21 maart
B2019077701N001 Masterplan HART 010 Rotterdam - kwalitatief windonderzoek, juli 2020, dGmR
maximaal bouwbaar volume en mogelijke alternatieven w w ou bou b og og ho ho +200 +200
x max - 66 66 ma 32- min 32 min uw uw bo gbo g o o ho ho
x max - 66 66 ma 32- min 32 min x x ma 0 ma 0 5 5
+200 +200
+ + uw ouw o gb gb laa laa +100 +100
+100 +100
3 w+ uw+ u o o gb gb laa laa 3 w w ou ou gb agb a la la
3
+70 +70
3
2
2
2
2
8
8
3
3
3
3 +25 +25
2
+10 +10 2 +4.5 +4.5
2
0 2
+70 +70
g g laa e laa e s s am rdam d r e t te rot rot d d sta e sta +25 +25 e nd nd va r va r me ame +4.5 +4.5 uiska uisk h h
3
8 63
3
8
41
g g laa e laa e s s am rdam d r te te rot rot d d sta e sta e d d an van v r r me kame a k is is hu hu
0
41
63 25
0
Axo vanaf Zuid-Oost
2566
66
Axo vanaf Noord-West
B
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
B
0
uw uw bo gbo g laa laa
38
B
8 3 A
A
in m 32 ax 6m
2 3
5
laagbouw+
laagbouw
laagbouw
+25 rotterdamse laag
+70
+4.5
huiskamer van de stad huiskamer van de stad
0
23
laagbouw
+25 rotterdamse laag
+4.5
0 82 3 8
8
8
Doorsnede A-A 39
laagbouw+
laagbouw
+25
rotterdamse laag
+100
laagbouw+
+70
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
binnenwegplein
westblaak
+100
laagbouw+
+70
Plattegrond
hoogbouw
robeco toren
robeco toren
coolsingel
coolsingel
schiedamse zicht
+100
schiedamse zicht
hoogbouw
keerweer
hoogbouw
+200
binnenwegplein
+200
8
westblaak
+200
8
B
2 3
hoogbouw
0
66
ma x
rotterdamse laag laagbouw hoogbouw
keerweer
0
maximaal bouwbaar volume en mogelijke alternatieven
rotterdamse laag
+10
+4.5
+10
huiskamer van de stad huiskamer van de stad
0
23
Doorsnede B-B
233 8
3 8
PROGRAMMA
programma
kosmopolitisch wonen, werken en stedelijke functies op OV-hub
ROTTERDAMSE LAAG (REURING) HART 010 heeft een stedelijke laag die bestaat uit de plint en de eerste 6-7 bouwlagen. De Rotterdamse laag kent een levendige, actieve en open plint. Deze plint reageert op de omringende straten, het metrostation Beurs en het (mogelijke) Blaakpark. In deze laag is de toegang tot de woningen, kantoren en
41
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
COOLSINGEL
Ondergronds wordt de logistiek en duurzame mobiliteit opgelost. In het plangebied is ondergronds ruimte voor fietsenstallingen, parkeerplaatsen, slimme mobiliteitsoplossingen en bevoorraading. Ook worden hier de loopstromen van en naar het metrostation Beurs georganiseerd. In de verdere uitwerking van het plan van HART 010 zal onderzocht worden of er ondergronds ook ruimte is voor nachthoreca. Daarnaast zal de horeca die in de Keerweer een belangrijke rol speelt voor de LGBTQ community van Rotterdam een plek moeten blijven behouden. Ook zal onderzocht worden op welke manier andere functies zoals het casino en de Mc Donalds een plek kunnen krijgen in HART 010.
KEERWEER
ONDERGROND (RUIS)
W
Het programma komt voort uit de analyse van het DNA van de plek en de meegegeven beleidskaders van de gemeente. Het doel is om rond OV-knooppunt Beurs te verdichten met een hoogstedelijk, kosmopolitisch en gemengd programma. Het masterplan volgt de principes van de zogenoemde ‘metro-mix’ voor het ontwikkelen van hoogstedelijke, gemengde gebieden. Deze mix voorziet in een doelmatige verdeling van rust, ruis en reuring op buurt- en stadsniveau, met actieve plinten en adaptief gebruik. De gebiedsontwikkeling HART 010 leent zich als verticale stad op een multimodaal knooppunt goed voor het toepassen van deze ontwerpprincipes.
SCHIEDAMSE ZICHT
rust reuring ruis
het metrostation geregeld. In het ontwerp van HART 010 zal de Rotterdamse laag met hoge (minimaal 4,0 meter) ‘flexibele’ vloeren worden ontworpen. Hiermee kan ingespeeld worden op de toekomstige vraag om de van programma op te nemen. Het programma bestaat verder uit een mix van stedelijke voorzieningen en functies. Door de aanwezigheid van het metrostation kunnen ook regionale voorzieningen en functies hier een plek vinden. Ook is er plek voor een duurzame mobiliteitshub. Er zijn vier verschillende thema’s verkend als invulling van de Rotterdamse laag: Onderwijs, Cultuur, Huis van de Stad en Vrije Tijd (zie volgende pagina’s).
programma
Verschillende programma-onderdelen uit deze thema’s kunnen eventueel met elkaar gecombineerd worden. Uiteindelijk is ervoor gekozen om, mede door de onzekerheid van de coronacrisis, de Rotterdamse laag in het masterplan juist flexibel en adaptief te maken. Hierdoor is er ruimte om hier in de nadere uitwerking een goede invulling aan te geven. Boven op de Rotterdamse laag komt een stedelijk terras met uitzicht over de stad. Vanaf deze laag is ruimte voor high end kantoren, werk- en ontmoetingsruimtes, een hotel en studentenwoningen. Deze verschillende programmaonderdelen worden met elkaar verbonden door collectieve of openbare dakterrassen of daktuinen. Op het stedelijke, openbare dakterras en op de hoogste daken is reuring en kunnen bewoners, werknemers en bezoekers elkaar ontmoeten.
BOVENBOUW (RUST) In de bovenbouw is ruimte voor metropolitaan wonen. Voor het woonprogramma wordt de verhouding 20-30-50 (sociaal, middelduur, vrije sector) voorgesteld, waarbij het sociale aandeel
ingevuld kan worden door studentenwoningen en/of zorgwoningen. Richtinggevend is de Kwaliteitsagenda Wonen. Hogerop in het gebouw is ruimte voor topsegment woningen. In de bovenbouw is op de daken en in de tussenlagen de rust en het groen te vinden. Hier is ruimte voor bewoners om rustig te ontspannen of kunnen buren met elkaar bijpraten. Er zijn gedeelde groene, natuurinclusieve daktuinen en eigen (dak)terrassen.
TIJDELIJKHEID EN TRANSFORMATIE Dit masterplan gaat uit van een stapsgewijze en graduele transformatie van het gebied. Langdurige leegstand wordt voorkomen met tijdelijke exploitaties en/of met de transformatie van de Coolse Poort. Voor huidige huurders en gebruikers zal er gezocht worden naar passende plekken binnen het plangebied. Daarnaast zal geprobeerd worden om met de ‘tijdelijke’ invulling van de gebouwen zo veel mogelijk leegstand te voorkomen. Het place maken zal daarbij veel aandacht krijgen, zodat op de korte en lange termijn HART 010 als een bestemming wordt ervaren die past bij het centrum van Rotterdam.
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
42
MOBILITEIT
mobiliteit en logistiek
Disclaimer: Alle voorstellen buiten plangebied zijn suggesties en niet vastgesteld.
Inleiding W
Lijnbaan
Vanuit landelijk, provinciaal en lokaal beleid wordt er volop ingezet op het hoogstedelijk verdichten rondom OV-knopen. HART 010 is een gebiedsontwikkeling op de mobiliteitsknoop Rotterdam Beurs en wordt integraal met het aspect mobiliteit ontwikkeld. Het gebied wordt een gastvrije, multimodale mobiliteitshub in het hart van het centrum van Rotterdam. Er wordt volop ingezet op schoon, gezond en duurzaam vervoer. De ambitie is om het autogebruik te minimaliseren, waardoor er maximaal ruimte is voor voetgangers, OV, fietsers en groen.
W
P2
P
Fiets P (Coolsingel) Plan West 8, onbekend aantal plekken
Auto P2 (Interparking) 550 plekken
Waterleiding
P1
Binnenweg Keerweer
P1 P3
W
Auto P1 (bestaand) 100 plekken
Fiets P1 (Coolse Plein) ca. 1.900 plekken
W
HOV en Metrostation
Fiets P3 max. 5.700 plekken
OV-HUB P3
Westblaak Auto P3 (APCOA) 780 plekken
Ves t mse ieda
P3
Fiets P2 (Blaakpark) ca. 1.400 plekken
Sch
De locatie ligt bovenop metrostation Beurs: Het kruispunt van de twee grote bundels metrolijnen van de metropoolregio Den Haag-Rotterdam. Dit is een belangrijk knooppunt voor reizigers uit de hele metropoolregio en een overstappunt naar andere modaliteiten zoals tram (8, 20, 21, 23, 24 en 25) en bus (11 en 32). De snelle groei van het OV-gebruik, de huidige rommelige openbare ruimte en de dominante auto zorgen echter voor capaciteitsproblemen en een slechte reizigerservaring. De gebiedsontwikkeling HART 010 heeft hoogwaardige en duurzame mobiliteit als één van de kernambities en vormt een impuls voor een betere bereikbaarheid van het centrum. Onderdeel is hiervan het verbeteren van de kwaliteit en capaciteit van metrostation Beurs zodat groei van
Beursplein
HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland | mecanoo architecten
44
mobiliteit en logistiek
parkeervraag wordt op eigen terrein opgelost of in één van de nabijgelegen parkeergarages waar momenteel nog sprake is van overcapaciteit. In de bestaande Coolse Poort zijn daarnaast al 116 autoparkeerplekken beschikbaar. In de verdere uitwerking wordt onderzocht op welke manier gebruik te maken is van gemeentelijke ontheffingen om zo min mogelijk nieuwe (vaste) parkeerplaatsen te realiseren.
Fietsers en voetgangers De locatie ligt op twee hoofdfietsroutes van de provincie en Rotterdam. Onderdeel van het plan zijn nieuwe openbare fietsparkeergarages, die te gebruiken zijn door OV-gebruikers, bezoekers van reizigers goed kan worden opgevangen. Bewoners en bezoekers reizen straks zorgeloos en comfortabel naar het hart van de stad.
Deelmobiliteit en Auto’s Het doel is om autogebruik te minimaliseren en volop in te zetten op deeleconomie. Dit leidt tot minder vaste parkeerplekken. Er is daarom volop ruimte om duurzame en innovatieve mobiliteitsconcepten in het gebied te integreren. Andere modaliteiten en deelconcepten zijn bij aankomst op metrostation Beurs, vindbaar en zichtbaar. Inzet is maatwerk en een complete range van vervoersoplossingen: van bakfiets of scooter tot deelauto of bestelbus. Het vervoer is tenslotte schoon én slim. De resterende
45
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
het centrum en bewoners. Er wordt gestudeerd op fietsparkeergarages onder de Coolse Poort, het nieuwe Coolse Plein en mogelijk in de Westblaaktunnel. Deelfietsen zijn onderdeel van het aanbod van duurzame mobiliteit.
Toegankelijkheid en inclusiviteit De ontwikkeling is inclusief en houdt rekening met alle Rotterdammers die het (winkel)gebied en het centrum willen bereiken. Daarom wordt de openbare ruimte voor voetgangers en gehandicapten verbeterd en voor iedereen toegankelijk te maken. De huidige obstakels in het gebied worden verwijderd en de hoogteverschillen worden aangepast.
Logistiek Door de vele bewegingen in het openbaar gebied en het hoog stedelijke programma is er extra aandacht voor het afwikkelen van de logistiek. Binnen het plangebied zijn nu een aantal laad-en losplekken. In de verdere uitwerking wordt onderzocht op welke manier deze in het plan ingepast kunnen worden, en of dit inpandig of ondergronds in de tunnelbuis kan worden gerealiseerd. Voor het complex zelf zal de logistiek inpandig worden georganiseerd. In afstemming met de gemeente wordt onderzocht hoe de logistiek zich het best kan verhouden tot de ambities voor het mogelijk toekomstige Blaakpark.
PARTICIPATIE EN OMGEVINGSMANAGEMENT
participatie en omgevingsmanagement
Een binnenstedelijke herontwikkeling als HART 010 heeft een schaal, omvang en complexiteit die vraagt om een zorgvuldige inrichting van het proces rondom communicatie en participatie met de stad, buurt en omgeving. In de aanloop naar het afronden van het Ambitiedocument zijn daarom al workshops gehouden met gemeente, initiatiefnemer en een aantal externe experts op het gebied van cultuurhistorie, architectuur, horeca en retail (BIZ Lijnbaankwartier). Zoals in afbeelding is aangegeven is er een onderscheid gemaakt in verschillende participanten binnen het plangebied en de omgeving. Tijdens het maken van dit Masterplan is er veel contact geweest met verschillende participanten. Er zijn onder andere workshops georganiseerd en gesprekken gevoerd met de Gebiedscommissie Centrum en de BIZ Lijnbaankwartier. Er is vanuit de gebiedscommissie centrum ook een kernteam samengesteld dat op reguliere basis geïnformeerd en betrokken wordt bij de ontwikkelingen in het masterplan. Ook is er input opgehaald uit gesprekken met partners in de gebiedsontwikkeling, waaronder de eigenaar van de paviljoens, de RET en de MRDH en omliggende eigenaren. Tijdens deze gesprekken is de voortgang van het Masterplan en de verschillende scenario’s gepresenteerd. Daarnaast zijn de voor- en nadelen van de verschillende scenario’s besproken.
Uit de gesprekken is waardevolle informatie opgehaald vanuit de omgeving om het masterplan mee te voeden. Op deze manier is geprobeerd zo veel mogelijk draagvlak te vinden voor het masterplan HART010.
47
Voor het vervolg wordt een communicatiebureau aangesteld. Actief informeren en raadplegen is uitgangspunt voor deze ontwikkeling. Initiatiefnemer lanceert een projectwebsite rond presentatie van de NvU om niet direct betrokkenen en andere Rotterdammers en geïnteresseerden te informeren. De gemeente maakt een webpagina met alle formele documenten. Initiatiefnemer communiceert
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
pro-actief over werkzaamheden aan het vastgoed in alle fases. De gemeente is verantwoordelijk voor het Omgevingsmanagement in het openbaar gebied.
PLANNING
planning vervolgfase
Na goedkeuring van het Masterplan HART 010 zal er de Nota van Uitgangspunten door de gemeenten voor het plan worden opgesteld. Daarna zal deze Nota van Uitgangspunten door het College en de gemeenteraad worden vastgesteld. Het masterplan zal hiervan een bijlage zijn. Na vaststelling van de Nota door het college van B&W zal deze door de gemeenteraad van Rotterdam worden voorgelegd. Na goedkeuring Nota
49
van Uitgangspunten HART 010 door de gemeenteraad zal er integraal schetsontwerp van het plan gemaakt kunnen worden door Mecanoo. Het proces van dit proces is in het schema verbeeld.
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
CONCLUSIE
conclusie
KADERS GEMEENTE EN INITIATIEFNEMER De gemeentelijke uitgangspunten zijn vastgelegd in het Ambitiedocument HART 010. Daarbij heeft gemeente voor deze opgave drie doelen omschreven: 1) Stadsreparatie, 2) Opwaardering OV-knoop en 3) Kwaliteit op ooghoogte. Alle scenario’s zijn opgesteld met deze doelen in het achterhoofd. Uit verschillende gesprekken met de gemeente zijn de verschillende scenario’s beoordeeld. Uiteindelijk is de voorkeur uitgesproken voor scenario A (het masterplan). Met name het stedenbouwkundig repareren van de plek door het doortrekken van de Rotterdamse laag op deelgebied 2, het hergebruik van de Coolse Poort en het voldoen aan de Hoogbouwvisie speelde hierbij een rol. Scenario B dreigde vanuit bepaalde hoeken een te grote ‘klomp’ te worden, en ook de getrapte oplossing aan het Churchillplein had niet de voorkeur. Hoewel scenario C de kans bood dit kruispunt in de stad te markeren met één extra hoge toren met een iconische metro-entree, dreigde de openbare ruimte rondom de locatie te hybride te worden en voldeed dit scenario niet aan de sunspot-regeling.
51
Samen met de initiatiefnemer Westblaak Rotterdam B.V. zijn aanvullende randvoorwaarden opgesteld voor HART 010. Er is afgesproken dat er gezocht wordt naar een ontwikkelvolume van rond de 140.000 m2. Daarnaast moet het plan faseerbaar zijn. Hiermee wordt zowel de fasering binnen deelgebied 1 als tussen deelgebieden 1 & 2 bedoeld. Uitgangspunt is om het plan zowel horizontaal als verticaal splitsbaar te maken. Tenslotte moet langdurige leegstand voorkomen worden en moet het mogelijk worden gemaakt (eventueel tijdelijke) exploitatie op korte termijn te realiseren in de Coolse Poort. Dit kan alleen met scenario A gerealiseerd worden. Scenario B & C gaan uit van volledige sloop en nieuwbouw. Daarmee hebben deze scenario’s op dit punt voor Westblaak Rotterdam B.V. niet de voorkeur. De verdiepende onderzoeken door experts hebben geleid tot een onderbouwde keuze voor het masterplan. Deze onderzoeken hebben betrekking op de constructie, de verblijfskwaliteit op en rond de locatie (wind en bezonning), demontage en overlast voor de omgeving en cultuurhistorische waarde van de plek en de gebouwen.
mecanoo architecten | HART 010 Masterplan, Rotterdam, Nederland
CONSTRUCTIEVE HAALBAARHEID Van Rossum heeft onderzocht wat de mogelijkheden zijn van hergebruik van de bestaande constructies. Er is gekeken naar de ondergrondse en bovengrondse constructies. Geconstateerd is dat met name de fundering van de Coolse Poort veel beperkingen geven aan nieuwbouw op die locatie. Het hergebruik van het casco van de Coolse Poort is daarom aanbevolen. De fundering van de Westblaak kan makkelijker verwijderd worden. Het is daarom makkelijker om op deze plek nieuwbouw te realiseren. Er kan daarmee ook voldoende afstand worden gehouden naar de tunnelbuizen van de metro. De constructie van de paviljoens in deelgebied 2 lenen zich tot op zekere hoogte om hergebruikt te worden. Voor het maken van een gebouw van circa 6 bouwlagen tot 24 meter hoogte heeft van Rossum een tafelconstructie geadviseerd. Daarmee wordt rekening gehouden met de gevoeligheid van de het metrostation en de tunnelbuizen. Het lijkt daarmee haalbaar om scenario A te realiseren. Met de transformatie wordt de demontage van de gebouwen tot het minimum beperkt. Naar verwachting zal de demontage tijd 1,5 tot 2 jaar korter