21bb10915 Bijlage 1 behorende bij 21bb10911 - Masterplan Brainpark I

Brainpark I Masterplan NOVEMBER 2021

Brainpark I Colofon Het masterplan Brainpark I is opgesteld door Stadsontwikkeling - Ruimte en Wonen. Gebiedsaccountmanager: Debbie Ginter Projectleider: Rob Groote Bromhaar Stedenbouw: Esther Heemskerk Ben Wegdam Landschap: Sander Klaassen Jeroen van Kesteren Wilke Diekema (StudioDiekema) Vastgesteld door: XXX ... xx xxx 2021

1. Introductie ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 2 1.1 Aanleiding 1.2 Opgave 1.3 Locatie 1.4 Historie 1.5 Huidige situatie 1.6 Ruimtelijk kader

2. Ambities �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 14 2.1 Ambitiedocument 2.2 Trends 2.3 Perspectieven verkenning omgevingsvisie Rotterdam 2.4 Visie Brainpark: Ruimtelijke ambities 2.5 Identiteit en sfeer

Inhoud

3. Stedenbouwkundig plan �������������������������������������������������������������������������������������30 3.1 Ruimtelijk raamwerk 3.2 Plankaart 3.3 De verbonden stad 3.4 Veranderende mobiliteit 3.5 De gemixte stad 3.6 De compacte stad 3.7 Een groene identiteit 3.8 De gezonde stad 3.9 Profielen 3.10 Beeldkwaliteit

4. Ontwikkelstrategie ��������������������������������������������������������������������������������������������������� 108 4.1 Ontwikkelstrategie Brainpark I

1

Introductie 1.1 Aanleiding 1.2 Opgave 1.3 Locatie 1.4 Historie 1.5 Huidige situatie 1.6 Ruimtelijk kader

Foto: Frank Hanswijk

Kantoren langs de A16 gezien vanuit het park

Brainpark I gezien vanaf de Plaza Erasmus Campus

Overgang tussen Brainpark I en Transferium

1.1 Aanleiding

De voorgestelde verstedelijking gaat gepaard met grootschalige investeringen in het mobiliteitsnetwerk. De mogelijke nieuwe oeververbinding (met HOV) gaat het gebied beter ontsluiten met Rotterdam Zuid en de gebiedsontwikkeling Feijenoord City. Op die manier wordt van Rotterdam Oost een meer centraal gelegen en goed verbonden stadsdeel gemaakt.

Er liggen kansen voor het toevoegen van diverse programma’s, waaronder woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en horeca, maar ook nieuwe up to date kantoren en bedrijven.

Rotterdam groeit. De stad is in trek bij bedrijven, bewoners, bezoekers en investeerders en ontwikkelt zich als een compacte, aantrekkelijke stad aan de rivier. Een stad die onderdeel is van een grootstedelijk netwerk, met sterk openbaar vervoer en volop ruimte om te leven in een aantrekkelijke en groene omgeving. Rotterdam is een architectuurstad die durft te experimenteren door verdichting en vergroening op een slimme manier met elkaar te combineren. Een stad waar voorzieningen op loop- en fietsafstand aanwezig zijn en ontmoetingen worden gestimuleerd door het mengen van functies. Net als de gemeente streven ook de provincie Zuid-Holland en de rijksoverheid naar het toevoegen van woningen op binnenstedelijke locaties. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de Ladder voor Duurzame Verstedelijking wordt gepleit voor verdichting rondom stations en OV-knooppunten om zo het gebruik van openbaar vervoer te optimaliseren. Brainpark I biedt mogelijkheden om de gewenste binnenstedelijke groei te accommoderen en het gebied te versterken. Door de gemeente Rotterdam is het gebied langs de A16 aangewezen als belangrijke locatie waar kansen liggen voor verdere verstedelijking (Strategische Verkenning Verstedelijking, 2019).

Brainpark bestaat uit meerdere deelgebieden, te weten Brainpark I, II en III, met daarbij het regionale vervoersknooppunt met P+R. Voor Brainpark I is in samenwerking met de particuliere vastgoedeigenaren ingeschat dat het huidige kantorenpark kansen biedt voor functiemenging en verdichting op de korte en middellange termijn en dat het daarmee een bijdrage kan leveren aan de woningbouwopgave van de stad. Brainpark I is direct aan de oostzijde van Campus Woudestein (Erasmus Universiteit Rotterdam) gelegen. De groeiambities van de campus bieden kansen als programmatische aanjager voor nieuwe economische functies op Brainpark I en voor het maken van een goede fysieke samenhang tussen beide gebieden. Stedenbouwkundig is het een uitstekende locatie om een monofunctioneel kantorengebied naar een gemengd stedelijk milieu te transformeren

1.2 Opgave

De opgave voor Brainpark I is het transformeren van een monofunctioneel kantorengebied naar een gemengd woon/werkmilieu. Ontwikkelingen zoals de mobiliteits- en energietransitie, klimaatverandering en circulaire economie, dragen bij aan veranderde wensen van bedrijven, bewoners en bezoekers van de stad. Transformatie met behoud van het huidige werk- en bedrijfsaanbod: De werkgelegenheid in Rotterdam groeit sterk, met name in de dienstensector. Hierdoor neemt het aantal kantoorwerkers toe. De ruimte om deze groei te accommoderen wordt steeds schaarser, wat deels komt door het succesvolle transformatiebeleid om oude, niet courante kantoren te transformeren naar woningen. Het huidige werkprogramma op Brainpark I dient dan ook minimaal gelijk te blijven, maar wordt gebouwd en getransformeerd naar de wensen en eisen van deze tijd en meer gedifferentieerd in type en schaal.

4/112

Transferium Kralingse Zoom

Aanzicht Brainpark I vanaf Kralingseplein

K.P. van der Mandelelaan

Introduceren van een substantieel woningaanbod: De eerste ontwikkelingen in Brainpark I moeten de start zijn van een toekomstig gemengd woon/werk milieu. Dit betekent dat er in eerste instantie prioriteit wordt gegeven aan het toevoegen van woningen.

bedrijvigheid als bij de invulling van de woonopgave.

Toekomstbestendige ontwikkeling: Rotterdam richt zich op duurzame toekomstwaarde voor de stad, zowel economisch, fysiek als sociaal. Voor Brainpark I is het mogelijk om deze toekomstbestendigheid voor verschillende facetten in te vullen. Het werken vanuit het concept van een circulaire economie, het anticiperen op klimaatveranderingen, het toepassen van schone principes voor verkeers- en mobiliteitsoplossingen, het terugdringen van milieubelastende aspecten, en niet onbelangrijk: het sturen op een duurzame en gezonde buitenruimte en leefomgeving voor bewoners en gebruikers.

Mengen van functies en zorgvuldig faseren: Om een strikte zonering en scheiding van woon- en werkfuncties te voorkomen worden, ondanks de focus op het toevoegen van woningen, in elke ontwikkeling ook andere functies (werk, commercieel, maatschappelijk) gerealiseerd. In het kader van het veranderende kantorenbeleid moet er zorgvuldig gekeken worden naar het wenselijke en mogelijke aantal m2 kantoren in de ontwikkeling van Brainpark I. Om dit mogelijk te maken zullen er in de eerste bouwfases vooral woningen toegevoegd worden met slechts beperkte ruimte voor overige functies. Wel gaat dit altijd in combinatie met het verbeteren van de kwaliteit/ duurzaamheid van de werkfunctie. De gemeente heeft de regie om de juiste balans tussen wonen en werken te bewerkstelligen. Deelopgaven: • Verduurzaming en diversificatie van de kantorenvoorraad. • Het versterken van de relatie met de EUR en het bevorderen van de EUR-betrokkenheid bij zowel de

Masterplan Brainpark I

• Het vergroten van de stedelijke dichtheid met een goede mix tussen werken, wonen, leisure en voorzieningen. Samenwerking: Om de transformatie van Brainpark I naar een gemengd stedelijk milieu mogelijk te maken, ligt er een gemeenschappelijke opgave voor de gemeente Rotterdam, de eigenaren/ ontwikkelaars en de gebruikers van het gebied. Brainpark I is een plek met een grote dynamiek en bereidheid tot investeren. Het is een plek waar initiatieven en ondernemerschap beloond worden (‘voor wat hoort wat’) en waar aandacht is voor de belangen van een goed ondernemersklimaat.

Deelopgaven:

Deelopgaven:

• Het toepassen van een grote variatie aan woningtypen en innovatieve bedrijfsruimten.

• Inspelen op kansen die er nu zijn en Proberen snel te schakelen.

• Het verbeteren van het verblijfsklimaat door fysieke en programmatische ingrepen.

• Toepassen flexibele regelgeving waar mogelijk.

• Het verbeteren van het fijnmazig netwerk tussen metrostation Kralingse Zoom en Campus Woudestein.

• Introduceren van maatregelen op korte termijn die het gebied aantrekkelijk maken: placemaking en het mogelijk maken van tijdelijke programma’s.

Aandachtspunten: • Anticiperen op toekomstige ontwikkelingen zoals de nieuwe oeververbinding en het daarbij behorende HOV-transport. • Anticiperen op verschillende ontwikkelsnelheden.

5/112

Metrostation Kralingse Zoom

Kralingen Kralingse Zoom

Woudestein

Brainpark II

Erasmus Campus

Brainpark I Oude Plantge A16

Rivium

De Esch

3e oeververbinding

Feyenoord City

6/112

1.3 Locatie

Brainpark I wordt begrensd door de snelweg A16 aan de oostzijde, de Abram van Rijckevorselweg aan de zuidzijde, de Kralingse Zoom aan de westzijde en het parkeerterrein van het metrostation Kralingse Zoom aan de noordzijde. Het gebied Brainpark werd eind jaren ‘80 aangelegd om start-ups dicht bij de universiteit te kunnen huisvesten. Inspiratiebron waren vergelijkbare parken bij Amerikaanse universiteiten zoals het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge. Met de ambities voor Brainpark I bleek Rotterdam echter zijn tijd te ver vooruit en deze spin-offs van de universiteit kwamen er nooit. Brainpark I ligt tegen Campus Woudestein aan, maar een directe relatie tussen beide gebieden ontbreekt,zowel op ruimtelijk als op functioneel niveau. Hier liggen kansen voor de toekomst, zeker omdat Campus Woudestein een flinke kwaliteitsslag heeft ondergaan en nog steeds groeit en in ontwikkeling is.

Zicht op Erasmus Plaza vanaf Brainpark

OV transferium Kralingse Zoom vlakbij

Kralingsezoom als brede barrière tussen Campus Woudestein en Brainpark

Losse kantoorvolumes aan park en water

Kantoren als losse volumes zonder relatie met buitenruimte

Markante bomenlanen

Ondanks de geïsoleerde positie van Brainpark ligt het wel op een centrale plek. Het gebied ligt niet alleen gunstig ten opzichte van autoroutes en OV-voorzieningen, maar ook ten aanzien van de bereikbaarheid van stedelijke voorzieningen voor fietsers en voetgangers. Met de fiets ben je binnen 10 minuten in het centrum van Rotterdam en het Kralingse Bos is met 5 minuten fietsen of een kwartier wandelen te bereiken.

Masterplan Brainpark I

7/112

polder De Esch

van Brienenoordbrug met links achter polder De Esch

Maasstation

Slot Honingen

8/112

1850

1950

1980

1.4 Historie

De huidige ligging van Brainpark I, als geïsoleerd ‘eiland’ tussen forse infrastructuurbundels, is het resultaat van een geleidelijke verstedelijking van het oorspronkelijke landschap.

huidige tracé Maasboulevard - Abram van Rijckevorselweg volgt grofweg deze structuur. Later werd er ook een noordzuid spoorlijn aangelegd, deze liep ter plaatse van de huidige Kralingse Zoom, om de plas heen, richting Schiedam.

De polder Kralingen is in de 12e en 13e eeuw ontstaan. Na verschillende fasen van ontginningen, droogmakingen en bedijkingen is een polderlandschap ontstaan dat werd gekenmerkt door lange opstrekkende verkaveling vanaf de rivier in noordelijke richting.

In de jaren twintig van de vorige eeuw werd door stadsarchitect W.G. Witteveen het plan voor de Maasboulevard gepresenteerd als integraal onderdeel van het Algemeen Uitbreidingsplan 1928. De Maasboulevard zou de stedelijke uitvalsroute en verbinding naar de Brienenoordbrug moeten vormen, daarnaast zou het de waterkerende functie van de Oostzeedijk en Honingerdijk overnemen.

Vanaf 1950 breidt de stad steeds verder uit richting het oosten. Ook wordt het bos rond de Kralingse Plas aangelegd. In 1960 worden de spoorlijnen opgeheven, waarna op die plek de Kralingse Zoom/ Boszoom en Maasboulevard worden aangelegd.

In de laatste twee decennia van de negentiende eeuw steeg het inwoneraantal van Rotterdam spectaculair. Om in de groeiende vraag naar ruimte voor woningbouw te kunnen voorzien, annexeerde Rotterdam Kralingen in 1895. Vanaf 1900 raakte de gehele zuidwestzijde van de Honingerdijk aaneengesloten bebouwd. Ook werd in die tijd de Kralingse Plas (Noordplas) in zijn huidige vorm gemaakt. In 1858 werd de spoorlijn Rotterdam-Utrecht in gebruik genomen. Dit treinspoor was een oost-west verbinding en liep van het toenmalige Maasstation richting Gouda. Het

Masterplan Brainpark I

In 1980 wordt de A16 aangelegd, 300m ten oosten van de Kralingse Zoom. Rondom de snelweg wordt de grond integraal opgehoogd met rivierslib, om daar bedrijventerreinen, sportvelden en het universiteitscomplex te vestigen. De oude polderstructuur is slechts in fragmenten als slootpatronen en verkavelingsrichting in de omgeving van het Brainpark herkenbaar.

Om de Maasboulevard aan te kunnen leggen, moest de spoorlijn worden opgeheven. Eerder was al het idee ontstaan om het spoor te verleggen, maar pas toen het Maasstation tijdens de oorlog in 1940 werd verwoest, werden er plannen gemaakt om de spoorlijn definitief op te heffen ten behoeve van de aanleg van de Maasboulevard. De infrastructuur vormt nog altijd dominante oost-west structuurlijnen in een noord-zuid verkaveling.

9/112

Brainpark ligt ingesloten tussen grote infrastructuur en het metrostation en dichtbij de campus

De ruimtelijke opzet bestaat uit losse volumes geplaatst in een parkachtige omgeving

Brainpark ligt een stuk hoger t.o.v. zijn omgeving, met name aan de noord- en zuidzijde

Ontsluiting voor OV, auto- en langzaamverkeer

10/112

M

M

1.5 Huidige situatie

Brainpark I bestaat uit typische snelwegkantoren (met ruime parkeergelegenheid) die eind jaren ’80/ begin jaren ’90 in zwang waren. De stedenbouwkundige opzet wordt bepaald door losse volumes die verschillen van vorm en uitstraling en enigszins organisch in het gebied verspreid liggen.

FT

FT

U

Het gebied is monofunctioneel en weinig divers, met zakelijke dienstverlening en ICT als belangrijkste bedrijfssectoren. Naast veelal grote kantoorpanden zijn het hotel Novotel en (sinds kort ook) enkele zorgfuncties en een tijdelijke vestiging van de Hogeschool Rotterdam in het gebied gehuisvest. Voor de rest zijn in Brainpark nauwelijks voorzieningen. M

U

M

De (auto)ontsluiting van Brainpark I vindt plaats via twee aansluitingen op de Kralingse Zoom. De interne ‘ring’ wordt gevormd door de K.P. van der Mandelelaan (éénrichtingverkeer) en de Max Euwelaan (tweerichtingsverkeer). De buitenruimte van Brainpark I wordt gekenmerkt door een parkachtige sfeer. De parkeerplaatsen en kavels zijn omringd door hagen en gazons. Centraal ligt een grote waterpartij met bruggetjes en enkele slingerende wandelpaden. De verkeersstructuur wordt gecomplementeerd door de bomenstructuur. Het profiel van de beide wegen is consequent opgebouwd uit een rijbaan, een groene berm met bomen en een voetpad. Dit aanwezige groen is een kwaliteit voor het gebied. Het gebied ligt naast de snelweg A16. De milieubelasting (luchtverontreiniging en geluidsniveaus) van het gecombineerde verkeer van de snelweg en de Abram van Rijckevorselweg veroorzaakt op dit moment restricties voor een brede programmering. Brainpark I ligt geïsoleerd in zijn omgeving. Enerzijds door het hoogteverschil en anderzijds doordat het ingeklemd ligt tussen grote infrastructuur. Het ontbreken van goede langzaam verkeerverbindingen versterkt dit. M

M

B

B

B

B

B

B

B

B

legenda Volledig eigendom Gemeente Overige zakelijk recht verleend In erfpacht uitgegeven Derden (niet zijnde Gemeente) Grondposities

Masterplan Brainpark I

Hindercontouren lucht en geluid en Gevarencontouren LPG opslag pompstation

11/112

1.6 Ruimtelijk kader Stadsvisie Rotterdam 2030 Samenvattend stellen we dat Rotterdam als onderdeel van de Randstad een strategie moet volgen die zich enerzijds richt op de ontwikkeling van de kennis- en diensteneconomie en anderzijds op een aantrekkelijk woon- en leefklimaat voor hoogopgeleide, creatieve werkers en de midden en hoge inkomens. Deze strategie is nodig om een rol van betekenis te blijven spelen in de internationale concurrentiestrijd tussen de stedelijke regio’s. Dat is een dringende noodzaak, want we kunnen nog maar kort profiteren van de groei van de (beroeps)bevolking en de daarmee samenhangende woningvraag – nog zo’n vijftien jaar vanaf nu.

Ruimtelijke verkenning A tot Z De ruimtelijke verkenning A tot Z is gemaakt als één van de bouwstenen voor de te maken ruimtelijk-strategische visie (2021) voor het gebied van Alexander tot en met Zuidplein. Hoofdaanleiding om te komen tot deze visie zijn de aanleg van een nieuwe oeververbinding (inclusief HOV) en de taakstelling om tot 2040 20.000 tot 30.000 woningen een plek te geven in het gebied.

De missie van het gemeentebestuur luidt daarom: •

Bouw aan een sterke economie en een aantrekkelijke woonstad’

•

Rotterdam wil in 2030 op het gebied van kennis en innovatie de belangrijkste havenstad van Europa zijn

•

Rotterdam benut vrije tijd als aanjager van de stedelijke economie

•

Rotterdam maakt ruimte voor ondernemers

•

Brainpark/ Rivium opgenomen in de zone voor Kennis en diensteneconomie. Creëren van een aantrekkelijke woonstad: Rotterdam bouwt in bestaand stedelijk gebied om in de woningbehoefte te voorzien

Hoogbouwvisie 2019 Tot 2040 moeten er ongeveer 50.000 nieuwe woningen bij komen in Rotterdam om aan de verdichtingsopgave te kunnen voldoen. Op verschillende plekken in Rotterdam werken we aan verdichting van de (binnen)stad. Op sommige plekken zijn de criteria om verantwoord hoogbouw toe te voegen aanwezig. Daarmee kunnen we deze verdichting verder vormgeven. De verstedelijkingskaart van Rotterdam laat de gebieden zien waar de stad de komende jaren in het algemeen verder wil verdichten. Er zijn meer plekken dan alleen de binnenstad

In de lange termijn verstedelijkingstrategie is het gebied tussen Alexander en Zuidplein aangewezen als kansrijke zone voor de verdere groei van Rotterdam. De nieuwe (HOV) verbinding tussen Alexander en Zuidplein kan daarbij als katalysator fungeren. Voor de nieuwe oeververbinding is de MIRT-verkenning gestart. De ontwikkeling vraagt om verdere uitwerking in samenhang met reeds lopende en toekomstige gebiedsontwikkelingen en ambities op het gebied van mobiliteit. De gebiedsuitwerking Alexander tot Zuidplein (A-Z) beoogt deze samenhang aan te brengen.

Verstedelijkingskaart Rotterdam

waar hoogstedelijke milieus met ruimte voor hoogbouw kunnen ontstaan. Deze gebieden worden gekoppeld aan knopen van hoogwaardig openbaar vervoer (HOV). Hiermee groeien we van een stad met één binnenstad, naar een stad met meerdere centra die onderling verbonden zijn. Dit zijn gebieden waar centrumstedelijke functies nadrukkelijk een plek kunnen krijgen.

De hoofdopgave voor de ontwikkeling van A-Z is het benutten van groei voor het maken van een sterke, aantrekkelijke en toekomstbestendige stad. Concreet betekent dit dat de realisatie van de nieuwe oeververbinding en de verstedelijking ten goede komt aan Rotterdam in het algemeen en aan de wijken in en rond het gebied van A-Z in het bijzonder. De ontwikkeling van A-Z moet leiden tot economische, sociale en ruimtelijke meerwaarde en tot een meer duurzame en veerkrachtige stad. Het benutten van groei voor het maken van een sterke stad valt uiteen in drie deelopgaven op verschillende schaalniveaus.

12/112

Regionaal - Sterke centra Het doel van A-Z is realisatie van vier volwaardige kwalitatieve centra die complementair zijn aan elkaar, aan andere knopen in de regio en aan het centrum van Rotterdam. Dit is te bereiken door de vier knopen onderling te verbinden met HOV en via station Stadionpark op te hangen aan de Oude Lijn. Een oeververbinding is hierin noodzakelijk. In de opgave sterke centra is ook van belang de knopen te verdichten met woningen en aanvullende voorzieningen en door te investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte. Stedelijk - Ongedeelde stad A-Z zet in op het verbeteren van de bereikbaarheid van banen en voorzieningen vanaf Zuid, een her- en opwaardering van Oost, verlichting van de druk op het centrum en de stadswijken en het benutten van de recreatieve potentie van de Maas. Dat is te bereiken door a) een nieuwe, multimodale oeververbinding, die het hele gebied aan elkaar rijgt en koppelt aan station Stadionpark op de Oude Lijn. En b), door grootschalige verstedelijking te accommoderen in combinatie met investeringen in de Maasoevers als het grootste stadspark van Rotterdam. Lokaal - Vitale wijken De bijdrage van A-Z aan de vitaliteit van de omliggende wijken is veelzijdig. Nieuw OV en goede fiets- en voetgangerverbindingen verbinden deze wijken aan elkaar en aan grootstedelijke kwaliteiten als de Maas en het Kralingse Bos. De auto wordt minder dominant.

Door nieuwbouw met een grote diversiteit aan woningtypen te combineren met een gebiedsgerichte aanpak voor renovatie van bestaande woningen en openbare ruimte in de omliggende wijken krijgen die plekken een kwaliteitsimpuls en vindt er doorstroming van bewoners plaats, waardoor woningen vrijkomen voor doelgroepen als gezinnen. Bovendien profiteren bewoners van de omliggende wijken mee van de nieuwe voorzieningen en prettige verblijfsplekken die A-Z voor elkaar brengt.

T P E C N O C

Basisambitiekaart - conceptversie verkenning A tot Z

Masterplan Brainpark I

Varianten afbakening - conceptversie verkenning A tot Z

13/112

2

Ambities 2.1 Ambitiedocument 2.2 Trends 2.3 Perspectieven verkenning omgevingsvisie Rotterdam 2.4 Visie Brainpark: Ruimtelijke ambities 2.5 Identiteit & sfeer

Foto: Frank Hanswijk

In 2030 is Brainpark I hét centrale kenniscentrum van Rotterdam en regio! Waar ondernemers zich graag vestigen en ‘brains’ graag werken, wonen en leren. Brainpark vormt voor hen een uitvalsbasis naar de stad en de rest van de wereld; het is meer dan de uitstekend bereikbare entree tot de stad, maar ook de plek waar je echt verbinding maakt met anderen. De nabijheid van Erasmus Universiteit en Hogeschool Rotterdam zorgt voor een continue uitwisseling van mensen, kennis en ideeën, wat het tot een dynamisch ecosysteem maakt waar mensen en bedrijven kunnen starten en doorgroeien. Het is er gastvrij, je wordt er uitgenodigd tot prettig werken, wonen in een ontspannen, verzorgde sfeer met goede basisvoorzieningen, ontmoetingsplekken voor bewoners en ondernemers en een groen park waarin je kunt sporten of ontspannen. Dit is een relaxte plek voor iedereen die wil profiteren van optimale bereikbaarheid en een dynamische omgeving op fietsafstand van het centrum.

2.2 Trends

Circulariteit Circulair denken en doen is in opkomst. De filosofie is dat afval niet meer bestaat en dat kringlopen gesloten worden. Daardoor hoeven we steeds minder nieuwe grondstoffen in productieketens toe te voegen.

Ten behoeve van het oppakken van de trends in ruimtelijke opgaven en ruimtelijk beleid heeft Rotterdam de ‘Verkenning Omgevingsvisie Rotterdam’, 2018 opgesteld. Niet alleen betreft het een grondige inventarisatie en analyse van bijna alle denkbare aspecten die de stad samen maakt, maar het gaat ook om het voorsorteren naar de implementatie van de Omgevingsvisie als toets-onderdeel van de nieuwe Omgevingswet. Voor de transformatie van Brainpark I is het van belang om bij de ruimtelijk planvorming al te kunnen aanhaken op het Rotterdams begrippenkader (in ontwikkeling) in de nog op te stellen Omgevingsvisie.

Trek naar de stad Mensen en bedrijven trekken wereldwijd naar aantrekkelijke steden en regio’s. Rotterdam heeft zich de afgelopen jaren op de kaart gezet. De stad is populair bij studenten, kenniswerkers en toeristen, maar de concurrentie blijft groot.

2.1 Ambitiedocument

Een samenvatting van de meest belangrijke maatschappelijke trends (Verkenning Omgevingsvisie Rotterdam):

Het bovenstaand toekomstperspectief voor Brainpark I is het resultaat van een gezamenlijke (overheid/ grondeigenaren/ bedrijfsleven/ overige stakeholders) inspanning die is verwoord in het Ambitiedocument (2020). De kern van het Ambitiedocument zijn een achttal gedragen ambities: 1) Maximale mix 2) Verbonden met de stad en EUR 3) Sterk OV 4) Verdichten en vergroenen 5) Gedeelde voorzieningen 6) Plinten en openbare ruimte als verbinders 7) Gezond en toekomstbestendig 8) Ondernemend

De ambities voor de toekomst van Brainpark komen niet ‘zomaar’ bovendrijven. Ze zijn duidelijk verbonden met een aantal maatschappelijke trends. Kenmerkend voor deze trends is dat het integrale ontwikkelingen betreft.

Netwerksamenleving De samenleving wordt meer divers. De individualisering zet door, maar tegelijkertijd neemt de behoefte aan verbinding toe. Er ontstaan nieuwe spontane maatschappelijke en economische netwerken van gelijkgestemden die samenwerken aan een gezamenlijk doel. Vergrijzing Het aantal ouderen neemt toe. Een groeiend aantal oudere Rotterdammers brengt aanzienlijke ruimtelijke opgaven met zich mee en leidt tot andere kwaliteitseisen aan de leefomgeving. Dit betekent onder andere geschikte woningen en toegankelijke openbare ruimte, maar ook voorzieningen in de buurt. Digitale transitie De toenemende digitale mogelijkheden zorgen voor nieuwe verdienmodellen en hebben een grote impact op ons dagelijks leven, de arbeidsmarkt en het onderwijs. Rotterdammers gaan steeds meer zelf informatie leveren en daaraan gekoppelde applicaties gebruiken, zoals mobiliteitsdiensten.

Mobiliteitstransitie De manier waarop we ons in de stad verplaatsen verandert. Meer wandelen, meer fietsen en meer openbaar vervoer. Mobiliteitsservices worden beter, waardoor het bezit van een auto minder nodig is. Ook het vervoer van goederen en de stadsdistributie verandert onder invloed van technologische ontwikkelingen. Klimaatverandering We worden geconfronteerd met de gevolgen van klimaatverandering. Dit vraagt om een mentaliteitsverandering in onze omgang met water. Van groene daken tot aanpassing van het rioolsysteem. Energietransitie We gaan over van fossiele energie op duurzame energie. Dat heeft grote gevolgen voor zowel de stad als de haven. Zeker omdat het industrieel complex in de haven nu voor een groot deel draait op fossiele brandstoffen. Maar het biedt ook allerlei kansen. De gesignaleerde trends zijn in meer en mindere mate aanwezig in de ambities voor de transformatie van Brainpark I. In de Verkenning Omgevingsvisie Rotterdam wordt een aanzet gegeven hoe in wisselwerking tussen de verschillende domeinen (sociaal, economisch en fysiek) hier integrale perspectieven aan gekoppeld kunnen worden.

16/112

2.3 Perspectieven Verkenning Omgevingsvisie Rotterdam

De stad wordt al lang niet meer gezien als functionele stapeling waarin wonen, werken en ontspannen zich gescheiden van elkaar ruimtelijk manifesteren. De grenzen tussen functies vervagen en vragen om andere ruimtelijke keuzes. Het huidige kantoorprogramma van Brainpark I wordt versterkt met woonprogramma. Het nieuwe programma is divers en gemengd en bestaat uit wonen, werken, horeca, detailhandel, dienstverlening en ondersteunende, maatschappelijke voorzieningen. Juist het samenspel hiertussen draagt bij aan een levendige en vitale wijk. Om een ‘richtinggevend kompas’ voor de transformatie van Brainpark I te formuleren en uitgangspunten en uitwerkingen van een ‘Rotterdams’ kader te voorzien wordt gewerkt binnen de perspectieven zoals geformuleerd in de ‘Verkenning Omgevingsvisie Rotterdam’. Compacte stad Gezonde stad Inclusieve stad Circulaire stad Productieve stad Compacte stad In de compacte stad moet de beschikbare ruimte zo goed mogelijk worden benut, bijvoorbeeld door deze op verschillende manieren te gebruiken. De stadsbewoners moeten zich er ook kunnen verplaatsen. Om te voorkomen dat het autoverkeer toeneemt is een sterk netwerk van openbaar vervoer en fiets- en wandelpaden belangrijk. Daarbij moet er genoeg ruimte zijn voor ontmoeting, sport en spel.

• Nabijheid: Een stad waar zo veel mogelijk passende voorzieningen voor iedereen op loop- en fietsafstand aanwezig zijn. • Architectuurstad: Bij de verdichting van de stad hebben we

Masterplan Brainpark I

oog voor de kwaliteit van de architectuur en de waarde van cultuurhistorie.

robuust en verbonden zijn en samen met de regio een duurzame structuur vormen.

• De verdichting en vergroening van Rotterdam gaan hand in hand.

Klimaatbestendige leefomgeving Het extremer worden van het klimaat brengt risico’s met zich mee voor Rotterdam. De stad weerbaar maken ten opzichte van de klimaatveranderingen is een urgente opgave waar we mee geconfronteerd worden. Een klimaatbestendige aanpak is een integraal onderdeel van de gebiedsontwikkeling.

• Nieuwe economie: Het faciliteren van slimme verbindingen en samenwerkingsverbanden tussen diverse sectoren. Fysieke plekken creëren waar verschillende bedrijven elkaar kunnen ontmoeten die samen nieuwe diensten of producten kunnen ontwikkelen. • Gedeelde voorzieningen: Belangrijk als bindende factor in een hoogstedelijke omgeving. Wonen en werken delen voorzieningen, parkeren wordt als dubbel gebruik georganiseerd. • Actieve plinten: Publieke programma’s zijn zichtbaar en bevinden zich op het maaiveld; er wordt gestreefd naar een optimalisatie van de relatie binnen-buiten. Gezonde stad Voor het toekomstige Brainpark I gaan gebiedsontwikkeling en de ontwikkeling van een veerkrachtige en toekomstbestendige stad, zoals beoogd met de Rotterdamse ‘Resilientstrategie*, samen op. Brainpark I wordt een weerbaar, veerkrachtig en toekomstbestendig stadsdeel. Buitenleven en levensverwachting Een gezonde stad gaat over de vitaliteit van de stad. Een stad waarin gezond gedrag wordt gestimuleerd en haar inwoners gezond kunnen leven, wonen en werken. Een schoon leefmilieu, genoeg beweging, geestelijk welzijn, ruimte voor ontmoeting en contact, genoeg daglicht zijn daarvoor de voorwaarden. Een stad waarin elke bewoner groen, sport en zorg (georganiseerd en ongeorganiseerd) in de directe omgeving heeft. Waarin mensen uitgenodigd worden om te bewegen.

Een stad waarin je de stedelijke drukte kunt opzoeken, maar waar ook ruimte is om tot rust te komen. Met logische en herkenbare routes en voorzieningen om te wandelen, hardlopen, skeeleren, fietsen enz. Een stad met gevarieerd ingerichte openbare speel en sportplekken. Met een goede fietsstructuur. En een goede groenstructuur waarin plekken

• Droogte: Op termijn worden langere periodes van droogte en hogere temperaturen verwacht. De grondwaterstand mag door de ontwikkeling niet te laag worden en de grondwaterstand moet goed zijn voor het groen, de infrastructuur en de bebouwing. • Hemelwater opvangen en bergen: Anticiperend op de langere periodes van droogte is het van belang de neerslag op te vangen waar hij valt, daarnaast vermindert het de kans op wateroverlast. Regenwater opvangen, bergen en hergebruiken zijn maatregelen om beter met regenwater om te gaan in het gebied. • Hitte: Door langere periodes van droogte worden hogere temperaturen verwacht. De warmte wordt door de hoge bebouwingsdichtheid en stenige buitenruimte langer vastgehouden. Het verkoelend effect van groen en blauw zal een belangrijk ingrediënt zijn bij de inrichting van de buitenruimte. • Ecologie: Planten en dieren hebben behoefte aan continuïteit in hun netwerken. Die netwerken doorkruisen de stad en verbinden haar met het ommeland. De kansen die er in Brainpark I liggen om dergelijke verbindingen te maken of te ondersteunen moeten worden benut. Dit betekent aandacht bij de ontwikkeling van zowel buitenruimte als bebouwing. Gezond milieu In Rotterdam wordt gestreefd naar een hoog kwaliteitsniveau van lucht en oppervlaktewater en naar een gezonde bodem. Het verkeer draagt bij aan de geluidsoverlast in de stad.

Geluid is een groeiend gezondheidsprobleem Een goed woonmilieu is een omgeving zonder geluidsoverlast.

17/112

Inclusieve stad In een inclusieve samenleving ervaart iedereen dat hij of zij welkom is en contact kan maken met de mensen in zijn of haar omgeving. • Meedoen en ontmoeten: Een inclusieve stad betekent dat mensen kunnen meedoen en elkaar ontmoeten. Voor meedoen en ontmoeten is de inrichting van de wijken, en met name van de publieke ruimte, inclusief de maatschappelijke voorzieningen, van groot belang. • Toegankelijk, bereikbaar en uitnodigend: Maatschappelijke voorzieningen en publieke ruimte moeten voor iedereen bereikbaar, toegankelijk en uitnodigend zijn. Men moet zich in de stad naar behoefte goed, efficiënt, veilig en zo gezond mogelijk kunnen verplaatsen. Hoe minder ruimte voor de auto, hoe meer ruimte om je vrij te bewegen en/of te spelen en te verblijven. Circulaire stad Succesvolle energietransitie De energietransitie is een van de hoofdpijlers in de duurzaamheidsambities van Rotterdam. In Brainpark I worden ontwikkelaars gestimuleerd energie neutrale gebouwen (BENG 2 = 0) te ontwerpen en wordt aansluiting gezocht bij duurzame gebiedsgerichte energiesystemen (energiestrategie A tot Z en / of gebiedsgerichte koudevoorziening, naast koppeling aan het stadswarmtenet. Beperken primaire grondstoffen De impact van materialen in de bouwketen in zowel de bebouwde omgeving als openbare ruimte is groot.

Voor Brainpark 1 is het doel om de milieu-impact van materialen en producten te verlagen door (1) het voorkomen en het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, (2) het verlengen van de levensduur van producten en (3) het toepassen van materialen met een lage milieu-voetafdruk, waaronder hoogwaardig hergebruikte materialen en hernieuwbare materialen.

Klimaatadaptieve omgeving En klimaatbestendige aanpak moet onderdeel zijn van de ontwikkeling van Brainpark. Het water dient op gebiedsniveau opgevangen te worden, om de kans op wateroverlast te verminderen. Vergroening kan dienen als adaptiemaatregel om hittestress te verminderen door plekken in de buitenruimte te ontwerpen waarbij water en groen worden gecombineerd. Productieve stad Brainpark I blijft een toplocatie voor bedrijven, maar er liggen grote kansen om een toplocatie voor de nieuwe economie te worden. Next economy Doordat mensen meer ‘hoofdarbeid’ verrichten, kan een groot deel van de werkzaamheden op een andere plek plaatsvinden. Veel werkzaamheden kun je vanuit huis, het café of een ‘co-workingspace’ doen. Dit heeft gevolgen voor de mobiliteit en het ruimtegebruik in Rotterdam. Steeds vaker werken mensen in creatieve en innovatieve werkruimtes. Transitie van de economie Door de opkomst van digitalisering en nieuwe technologieën gaan maatschappelijke en economische ontwikkelingen sneller dan ooit tevoren. De manier waarop Rotterdammers leven verandert ingrijpend door de robotisering, big data, 3D-printing, ‘cloudcomputing’ en nanotechnologie. De transitie die gaande is noemen we de nieuwe economie. De nieuwe economie is circulair en houdt rekening met de draagkracht van de aarde en de mensen. De energietransitie wordt aangegrepen als kans voor nieuwe banen.

Het financiële ‘winst denken’ van de oude economie wordt vervangen door een integrale waardebepaling waarbij ook ecologische, sociale en intellectuele waarde wordt meegenomen.

18/112

2.4 Visie Brainpark Ruimtelijke uitgangspunten Verbonden stad. De ruimtelijke structuur op hoger schaalniveau is een goed verbonden stadsdeel binnen Kralingen-oost. Aanwezige kwaliteiten worden versterkt, nieuwe kwaliteiten ontstaan en aanwezige kansen worden benut.

• Parkeren in gebouwde inpandige voorzieningen • Geen straatparkeren.

• Op termijn kwaliteitssprong in OV-bereikbaarheid frequentieverhoging, nieuwe HOV-verbinding, nieuwe halte).

Beoogd wordt een structuur van grote strategische verbindingen, gecombineerd met een fijnmazig netwerk van voetgangers en fietsverkeer. • Nieuwe fiets- en voetgangersroutes, ruimtelijke verbindingen van de Erasmus Universiteit met Brainpark I, ruimtelijke verbindingen met omringende gebieden. • Op termijn (na 2030) een nieuwe oeververbinding met hoogwaardig openbaar vervoer tussen Kralingse Zoom en Rotterdam Zuid (Feyenoord City, Zuidplein). • Voorsorteren op de mogelijke transformatie van de belangrijke groene structuurlijn Kralingse Zoom naar ‘Parklane’, versterken bomenstructuur, toegankelijkheid en ‘plekken’ binnen en langs het profiel.

Veranderde mobiliteit Rotterdam koppelt de verstedelijksopgave sterk aan de mobiliteitstransitie. Brainpark heeft vanuit deze ambitie gezien veel potentie, de ligging tussen het metrostation en de universiteit maken het gebied bijzonder geschikt voor verdichting. Vooral rondom HOV-knopen (hoogwaardig openbaar vervoer) is functie-menging en verdichting kansrijk. Een mogelijke nieuwe oeververbinding positioneert het gebied nog beter in het stedelijk netwerk. Er wordt ingezet op een mobiliteitstransitie, waarin het autogebruik vermindert en OV, fietsen, lopen en slimme deelmobiliteitsconcepten de dragers worden voor de mobiliteit in Brainpark I. • Sturen op minder individueel autogebruik en -parkeren, ‘mobiliteitsmanagement’.

Masterplan Brainpark I

Nieuwe verbindingen langzaam verkeer

Nieuwe HOV verbinding (optie metrovariant)

19/112

Gemixte stad In Brainpark I wordt gestreefd naar een optimale programmatische mix en kenmerkt zich door een nieuwe stedelijkheid. Het krijgt de uitstraling van een gemengd gebied voor wonen en werken en voor verschillende doelgroepen, waar iedereen zich welkom voelt en waar 24/7 levendigheid is. Verdichting van het stedelijk weefsel door de introductie van woonprogramma genereert draagkracht voor voorzieningen en bedrijven. Het vestigingsklimaat wordt aantrekkelijker.

• Werken: Het werkprogramma blijft gelijk, maar wordt meer gedifferentieerd in type en schaal. Brainpark I realiseert werkruimtes die relevant zijn voor de stedelijke economie en werkgelegenheid: flexibel, kleinschalig, gericht op stedelijke diensten.

Brainpark I wordt voor verschillende doelgroepen: studenten, stedelijke doelgroepen, (internationale) kenniswerkers en stedelijke dienstverlening. De vestiging van onderwijsinstellingen en kennisintensieve bedrijven wordt gestimuleerd. Het woonprogramma voor Brainpark I beslaat straks circa 55 procent van het totaalprogramma, het nietwoonprogramma circa 45 procent. Dat laatste kan bestaan uit een commercieel programma, met daarnaast ruimte voor overig programma zoals horeca, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen. • Wonen: De beoogde woonsfeer voor Brainpark I is dynamisch stedelijk. Diversiteit is daarbij belangrijk. Dit woonmilieu is met name interessant voor studenten en jongeren en kleine één- en tweepersoonshuishoudens met een actieve levensstijl. Vanwege de nabijheid van de Erasmus Universiteit Rotterdam zal het gebied in ieder geval een aantrekkingskracht hebben op studenten, net afgestudeerden en personeel van de EUR. Het woningbouwprogramma voor Brainpark I is: -Inclusief: Wonen in de stad is populair. Wonen in Brainpark I is en blijft bereikbaar voor mensen met verschillende inkomens. -Divers: Een vitale wijk biedt huisvesting aan verschillende doelgroepen. Een gevarieerd woningaanbod met verschillende woningtypologieën, woninggroottes en diverse woonvormen draagt hieraan bij. Gemengd programma Brainpark I

20/112

Groene identiteit Het toekomstige Brainpark I heeft een aantrekkelijke buitenruimte die uitnodigt voor een langer verblijf, die goed verbonden is met de omliggende groengebieden en stadsdelen en die ontmoeting stimuleert. De inrichting van de buitenruimte is rijk aan groen, gevarieerd en klimaatbestendig. Brainpark I is een plek die rust en comfort biedt in een stedelijke context. Het is een plek die uitnodigt tot gezond leven, bewegen, verblijven en ontmoeten en toekomstbestendig is ten aanzien van hittestress en (piek)waterberging. Brainpark ontleent een belangrijke identiteit aan zijn groene uitstraling. • De groene dragers binnen de wijk versterken en diversiteit toevoegen. • Bestaande groengebieden activeren, zoals het centrale park in Brainpark I zodat het een bestemming wordt. • Zorgvuldige programmering van het groen om de beleving en het gebruik te optimaliseren.

Masterplan Brainpark I

21/112

‘s-Gravenweg

Hoogstedelijk HOV knooppunt

Parklane Groene Wetering

Campus Woudestein

(Landschappelijk) Groene esplanade Plaza

Campus Woudestein

(Stedelijk)

Brainpark I Gemengd en groen woon- werk milieu

Parkway

Stedelijke identiteiten

Mogelijke adressering aan de Kralingse Zoom

22/112

2.5 Identiteit & sfeer

Met de transformatie en verdichting van Brainpark I naar een gemend woon-werkmilieu, verandert de betekenis en het functioneren van het gebied. De monofunctionele en de introverte kantorenlocatie wijzigt in een dynamische plek waar gewoond en gewerkt wordt, waar men kan leren en die in verbinding staat met de stad. Met de beoogde transformatie krijgt Brainpark een nieuw herkenbaar karakter dat past bij de nieuwe dynamiek van het gebied. Eigenheid van de plek / identiteit Het karakter van Brainpark I wordt zichtbaar in de gebouwde omgeving waarbij de voorgaand benoemde ambities een plek vinden in de ruimtelijke structuur. Brainpark I moet een plek worden die rust en comfort biedt in een stedelijke context. Het is een plek die uitnodigt tot gezond leven, bewegen, verblijven en ontmoeten. Het moet een gebied worden waarin de buitenruimte zorgt voor levendigheid en interactie en die ruimte biedt aan verschillende schalen van groen, van intieme verblijfsplek tot landschappelijke route met levendige plekken. Het groene karakter van Brainpark I, de ligging tussen grote infrastructurele verbindingen en de voorgenomen functiemenging is dan ook bepalend voor de toekomstige ruimtelijke organisatie en bebouwingsstructuur.

Aan de Kralingse Zoom zal de nieuwe bebouwing voor adressering van Brainpark I moeten zorgen, aan de A16 zijde moeten de gebouwen reageren op de geluidsoverlast die de rijksweg met zich mee brengt en aan de binnenzijde aansluiten op de parkachtige sfeer. Brainpark I in relatie tot de context Brainpark I is een van de locaties die is aangewezen als potentiële locatie voor stedelijke verdichting binnen de stadsgrenzen. Tezamen met het gebied rond het metrostation Kralingse Zoom en Campus Woudestein zal Brainpark I een hoogstedelijk milieu vormen. Elk van deze gebieden heeft wel haar eigen karakter en functie, maar zullen wel een afleesbaar gebied gaan vormen. De ruimtelijke principes die voor Brainpark I gaan gelden sluiten dan ook aan op bestaande ruimtelijke principes van Campus Woudestein en

Masterplan Brainpark I

houden rekening met toekomstige ontwikkelingen, zoals het gebied rondom metrostation Kralingse Zoom en de verdere uitbreiding van Campus Woudestein. Campus Woudestein is een internationaal georiënteerde onderzoeksuniversiteit. De campus heeft een open karakter en moedigt uitwisseling aan, zowel in de openbare ruimte als in de gebouwen. Het Rotterdamse karakter van de Erasmus Universiteit is een belangrijk onderdeel van haar identiteit: transparant en creativeit, no-nonsense nuchter en modern, groen en duurzaam. Deze waarden, die benoemd zijn in het Masterplan Campus Woudestein zijn ook relevant voor de karakterisering van Brainpark I. De campus kent een stedelijk en een landschappelijk deel, elk met een eigen karakter. Beide gebieden bieden aanknopingspunten voor de herontwikkeling van Brainpark I.

3 sfeergebieden Brainpark I is globaal op te delen in drie gebieden die de sfeer bepalen. Binnen deze sfeergebieden kent de bebouwing op Brainpark I telkens een andere expressie en ruimtelijke uitwerking die aansluit op de directe context. De drie sfeergebieden zijn de twee randen van Brainpark I, de oost- en westzijde en het binnengebied. In de hiernavolgende paragrafen worden deze drie sfeergebieden (Kralingse Zoom, het groene binnengebied en de A16 zone verder toegelicht.

Bepalend voor de sfeer van het stedelijke deel op Campus Woudestein is het netwerk van smalle straatjes en kleine pleintjes. De gebouwen zijn fors, eenduidig, hebben een precies gedefinieerde hoogte en hebben een alzijdige oriëntatie. De gedefinieerde hoogte van de onderbouw is 25 meter met op een aantal ankerpunten hoogbouwaccenten. De hoogteopbouw wordt in Brainpark I doorgezet. Met deze vastgestelde hoogtes wordt de aansluiting met de omgeving gewaarborgd. De verschillen van de gebieden onderling en het eigen karakter van Brainpark I wordt onder meer bepaalt door de korrelgrootte en de typologie van de gebouwen. De bebouwing op Brainpark I krijgt een kleinere korrel die past beter past bij een woonmilieu. Het landschappelijke gedeelte van Campus Woudestein, de landschappelijke kwaliteit van het huidige Brainpark zelf en aangrenzende groengebieden zoals de Groene Wetering vormen het andere principe voor het karakter van Brainpark I. Het landschappelijke element en de groene kwaliteit moeten de basis vormen voor de stedelijke ontwikkeling in dit gebied. Er worden geen formele bebouwingswanden gevormd, maar meer informele bebouwing die los in de ruimte komt te staan. Hierdoor ontstaat extra ruimte in het openbare gebied die de verblijfsfunctie en de landschappelijke kwaliteit versterkt. 3 Sfeergebieden van Brainpark I

23/112

Impressie mogelijke uitwerking parklane Kralingse Zoom

24/112

Kralingse Zoom Brainpark I is een plek die zijn kracht ontleent aan de nabijheid van zowel de stad als de Erasmus Universiteit. Grote groengebieden bevinden zich in de nabijheid. De Kralingse Zoom is een belangrijke groene structuurdrager die deze verschillende gebieden aan elkaar rijgt, zoals de rivier, de Esch en het Kralingse Bos. Met de komst van de nieuwe oeververbinding die de Esch en Rotterdam Zuid met elkaar gaat verbinden komt Brainpark I centraal aan een stedelijke as te liggen en krijgt de Kralingse Zoom een grotere betekenis. Momenteel is de Kralingse Zoom een weg die geen directe relatie aangaat met de bebouwde omgeving. De bebouwing staat op een afstand of met de achterzijde naar de weg toe gekeerd. Door het brede groene profiel en het feit dat de bebouwing aan beide kanten geen voorkant heeft aan de Kralingse Zoom, scheidt de weg de gebieden van elkaar in plaats dat het ze verbindt. Dit geldt ook ter hoogte van Brainpark I. Met de verstedelijking van de oostflank, krijgt de Kralingse Zoom ook een nieuw profiel. Met de hieraan gekoppelde verstedelijking van de oostflank, zal de Kralingse Zoom veranderen in een meer stedelijke laan (Parklane), met daaraan georiënteerde bebouwing.

Door Brainpark I een adres te geven aan de Kralingse Zoom met programmering die zorgt voor levendigheid wordt het introverte karakter van Brainpark I doorbroken en wordt een betere relatie met zowel de stad als de Campus Woudestein bewerkstelligd.

Brainpark I krijgt duidelijke adressering aan de Kralingse Zoom en verbinding met Campus Woudestein

Masterplan Brainpark I

25/112

Impressie Centrale parkruimte

26/112

Het groene binnengebied In het hart van het huidige Brainpark I ligt een parkzone. Dit centrale park zal de schakel vormen die Brainpark I verbindt met de Campus Woudestein en metrostation Kralingse Zoom en moet een plek worden die rust en comfort biedt in een stedelijke context. Het is binnen Brainpark de belangrijkste kwalitatieve identiteitsdrager. Met het volwassen groen en de grote waterpartij levert dit de basis voor de ruimtelijke structuur binnen het gebied. Het is daarbij wel van belang deze te activeren, zodat het een bestemming wordt. Dit wordt bereikt door Brainpark I optimaal aan te sluiten op het metrostation Kralingse Zoom en Campus Woudestein. Om de potentie van de nabijheid van het OV-knooppunt maximaal te benutten, zal de Max Euwelaan transformeren tot een aantrekkelijke voetgangers- en fietsverbinding. Deze route voor fietsers en voetgangers is gekoppeld aan een samenhangende reeks van openbare plekken en programma’s. Het vormt de fysieke ruggengraat van het gebied en is gekoppeld aan een “hart” waar de belangrijkste concentratie is van voorzieningen en verblijfsplekken. De auto en autoparkeren wordt binnen Brainpark I zoveel mogelijk van het maaiveld geweerd door de parkeergarages ondergronds uit te voeren. Hierdoor ontstaat de ruimte op het maaiveld voor kwalitatief hoogwaardige buitenruimte.

Aan de parkzijde heeft de bebouwing een losse/ open structuur met verspringende rooilijnen en variatie in bouwhoogten zodat die zich voor het gevoel vrij in een parkachtige ruimte bevindt. Dit versterkt de ontspannen en ongedwongen sfeer die bij een park hoort en zorgt voor het ontstaan van -verschillende buitenruimtes in formaat, sfeer en beleving. Alle gebouwen aan het centrale park zijn omsloten door met groen ingerichte buitenruimte. Deze buitenruimte fungeert als overgangszone van park naar gebouw en zorgt voor verbinding tussen beiden. Deze gebieden zijn (semi) openbaar en staan in verbinding met elkaar. Samen vormen zij het netwerk van de openbare ruimte. Door het creëren van samenhang tussen afzonderlijke gebieden, ruimten, objecten en aandachtspunten ontstaat ruimtelijke kwaliteit en een informele ruimtelijke consistentie met een afwisseling tussen open- en beslotenheid. Bebouwingstructuur binnengebied Brainpark -‘abstracte’ weergave van de ‘gewenste’ verbinding met het metrostation en de EUR campus

Masterplan Brainpark I

27/112

Impressie bebouwingswand A16

28/112

A16 zone Brainpark I is onderdeel van de oostelijke stadsrand langs de A16 en de stadsentree. Brainpark I is het eerste wat je ziet wanneer je vanuit de oostelijke zijde de stad binnen komt rijden. Het is een snelweglocatie waar zichtbaarheid van de kantoren vanaf de snelweg van belang is en zal moeten blijven. Het geniet daarom niet de voorkeur om Brainpark weg te stoppen achter geluidsschermen, maar een open relatie te onderhouden met de snelweg. Er mag ook geen achterkantsituatie ontstaan, ondanks dat de gebouwen niet vanuit de A16-zijde ontsloten worden. De interne organisatie van het programma zorgt er altijd voor dat programmaonderdelen die zorgen voor levendigheid en interactie ook een plek krijgen aan de A16 zijde. Met name voor de invulling van de eerste laag is het van belang dat dit wordt ingevuld met een collectief of publiek programma. Het aandeel kantoorprogramma zal aan de A16 groot blijven Dit is vanwege het geluidsaspect ook de meest voor de hand liggende programmering van de A16 zone. Individuele expressie en variatie in architectuur van gebouwen zal in deze rand dan groot zijn, maar gezamenlijk moeten zij wel de geluidswering voor het achterliggende gebied verzorgen. De gebouwen dienen dan ook onderling verbonden te worden door (tussen) geluidsschermen voor een volledige geluidswering.

Het geluidswerende effect van de buitenste schil komt de belevingswaarde van het centrale park en het woonklimaat binnen Brainpark I ten goede. Daarbij dient de bebouwing aan de geluidbelaste zijde aan de A16/ Abram van Rijckevorselweg hoger te zijn dan de bebouwing aan het centrale park.

Geluidswerende bebouwingswand A16

Masterplan Brainpark I

29/112

3

Ruimtelijke uitgangspunten 3.1 Ruimtelijk raamwerk 3.2 Plankaart 3.3 De verbonden stad 3.4 Veranderende mobiliteit 3.5 De gemixte stad 3.6 De compacte stad 3.7 Een groene identiteit 3.8 De gezonde stad 3.9 Profielen 3.10 Beeldkwaliteit

Foto: Frank Hanswijk

3.1 Ruimtelijk raamwerk

Brainpark I kent verschillende ruimtelijke dragers, ieder met een eigen functie en karakter. Het is een mix van verblijfsplekken, ruimtereserveringen en nieuwe verbindingen. Sommige structuren vormen een visie. Andere delen zijn nog flexibel inzetbaar binnen de planvorming omdat er nog onderzoeken gaande zijn. Gelijktijdig geven ze de totale opgave en beoogde structuur van Brainpark weer. 1. De Kralingse Zoom is de hoofddrager, een groene stedelijke as (Parklane) die het Kralingse Bos met De Esch verbindt. De Kralingse Zoom is ook de hoofdontsluiting van Brainpark I. Met de verstedelijking van de oostflank krijgt de Kralingse Zoom een nieuw profiel waaraan de nieuwe bebouwing van Brainpark I haar adressering krijgt. Binnen het nieuwe profiel moet ook ruimte zijn voor het inpassen van een mogelijk HOV-tracé op maaiveld, dit brengt een extra ruimtevraag met zich mee. Aan het toekomstige profiel zit dan ook een aanzienlijke ruimteclaim verbonden. Met name aan de zuidzijde ter hoogte van de Hogeschool Rotterdam is de ruimte te beperkt om op een kwalitatieve manier het profiel binnen de beschikbare ruimte vorm te geven. Het is dan ook onontkoombaar om van een aantal zuidelijke kavels aan de Kralingse zoom ruimte te claimen om het nieuwe profiel van de Kralingse Zoom mogelijk te maken. Campus Woudestein ligt direct ten westen van Brainpark.

De campus is het academische hart en onderwijscentrum van de Erasmus Universiteit en Hogeschool Rotterdam met een centrale pleinruimte, 2. de Plaza, waar de voorzieningen samenkomen. De profielbreedte van de Plaza wordt doorgetrokken tot aan de parkzone van Brainpark zodat er een interactie ontstaat tussen de twee gebieden. 3. Metrostation Kralingse Zoom zal in de toekomst getransformeerd worden tot een hoogwaardige OV-knoop gekoppeld aan de verstedelijking van het gebied. Metro, bus en misschien ook tram komen hier vanuit verschillende richtingen samen. Het station en de openbare ruimte worden opnieuw ingericht, zodat er een goede aansluiting met de omgeving ontstaat. De ruimtelijke structuur van Brainpark I zal hierop moeten voorsorteren zodat goede verbindingen

met het metrostation Kralingse Zoom in de toekomst mogelijk zijn en blijven. De belangrijkste verbinding van Brainpark I met het metrostation Kralingse Zoom wordt 3a. de esplanade. De Max Euwelaan wordt een aantrekkelijke autovrije route voor fietsers en voetgangers, die gekoppeld is aan een samenhangende reeks van openbare plekken en programma’s. Het vormt de mentale ruggengraat van het gebied en een comfortabele, directe verbinding met metrostation Kralingse Zoom. In de toekomst loop je dus zo vanaf de Plaza via de Esplanade naar het metrostation Kralingse Zoom. Een tweede verbinding naar het metrostation en transferium Kralingse Zoom ligt in het 3b. verlengde van de K.P. van der Mandelelaan. Dit dient minimaal een route te zijn voor langzaam verkeer. De mogelijkheid om dit ook tot voor de auto mogelijk te maken zal verder moeten worden onderzocht naar haalbaarheid. Met het eventueel verleggen van de K.P. van Mandelelaan richting het noorden ontstaat er wel de mogelijkheid om de voetgangers- en fietsroute over de esplanade tot aan het metrostation Kralingse Zoom geheel autovrij te maken. Ook kunnen verschillende groengebieden aan elkaar worden verbonden zonder kruisend autoverkeer, waardoor er een robuuster netwerk ontstaat van de buitenruimte binnen Brainpark I.

Er is ook de ambitie om in de toekomst Brainpark I via een langzaam verkeersroute te verbinden met het gebied ten zuiden van de Abram van Rijckevorselweg. Met een 4. fiets- en voetgangersbrug kan er een aangename link worden gelegd met de sportfaciliteiten en mogelijk toekomstige stedelijke ontwikkeling van de gebieden ten zuiden van Brainpark I Om Brainpark I maximaal te verbinden met de omgeving zijn naast de eerdergenoemde verbindingen ook extra 5. dwarsverbindingen tussen de kavels noodzakelijk. Dit versterkt de doorwaadbaarheid van het gebied en geeft lucht tussen de afzonderlijke ontwikkelingen. Deze dwarsverbindingen dienen ook een aantrekkelijke plint te krijgen met programma die voor levendigheid zorgt, zodat dit geen onaangename en anonieme plekken worden.

Brainpark I krijgt een 6. orthogonale opzet van verkaveling. In combinatie met de ondergrond waar de eigendomsgrenzen in mindere mate een orthogonale structuur volgen ontstaat er automatisch een verstaffeling in de uitwerking van de rooilijnen. Dit kan interessante perspectieven en ruimtes opleveren. Evenals bij de Kralingse Zoom is er ook een 7. ruimtereservering voor een mogelijke HOV verbinding door Brainpark I. Het gaat hierbij om een ondergrondse metro variant onder de Max Euwelaan. Uitgaande van een geboorde tunnel brengt dit een ruimteclaim van 34 meter met zich mee waarin niet of beperkt met voorzorgsmaatregelen gebouwd mag worden. Grotendeels loopt deze reservering onder openbaar gebied, maar raakt een tweetal kavels in het zuiden van Brainpark I. 8. De A16 zone vormt de oostelijk entree van de stad Rotterdam en geldt als zichtlocatie voor bedrijven. De individuele expressie van de gebouwen zal hier dan ook een belangrijke rol spelen. Deze zone bestaat uit samengestelde bouwblokken die onderling verbonden zijn met geluidsschermen. Deze gebouwen met een grote kantoorintensiteit vormen gezamenlijk met de geluidsschermen een geluidswerende wand langs de snelweg. Dit programma verkleint de geluids- en fijnstofbelemmeringen, waardoor kwalitatief hoogwaardige ontwikkel- en buitenruimte binnen Brainpark I ontstaat. 9.

De Parkzone is het onbebouwde, autoluwe of autovrije groene hart van Brainpark I met de focus op rust en ontspanning, waterberging en hittestress. Samen met de Esplanade vormen deze ruimtes de grootste openbare ruimte/ verblijfsplek en een belangrijke schakel binnen het grotere groennetwerk. 10. Ontsluiting en parkeervoorzieningen binnen Brainpark I zal via de K.P. van der Mandelelaan worden afgewikkeld, de Max Euwelaan wordt grotendeels ingericht als een autovrij gebied. De Entrees van de parkeervoorzieningen zijn geclusterd en in aantal beperkt, zodat rondom het park de verkeersbewegingen van de auto hier afnemen. Om dit te bewerkstelligen dienen de parkeergarages van de verschillende kavels aan elkaar gekoppeld te worden.

32/112

3b 3a

1. Kralingse Zoom

2. Plaza

3. Metrostation Kralingse Zoom

4. Fiets- en voetgangersbrug

6. Orthogonale opzet

7. Ruimtereservering mogelijke HOV verbinding

8. De A16 zone

9. De parkzone

Masterplan Brainpark I

5. Dwarsverbindingen

10. Ontsluiting en Parkeren

33/112

3.2 Plankaart M

FT

U

M

B

B

B

B

Foto: Frank Hanswijk

34/112

Impressie mogelijke uitwerking stedelijke ontwikkeling Brainpark I (impressie is incl. verlegging van de K.P. van der Mandelelaan en een mogelijke ontwikkelingen rondom de Kralingse Zoom)

Masterplan Brainpark I

35/112

3.3 Verbonden stad De hoofdambitie voor Brainpark I is om dit gebied beter aan te laten sluiten op de omliggende gebieden, door middel van het versterken van de aanwezige kwaliteiten en het benutten van de aanwezige kansen. Deze kwaliteiten en kansen zijn niet alleen de grote strategische verbindingen zoals een mogelijke nieuwe oeververbinding, maar ook het fijnmazige netwerk van voetgangers en fietsverkeer. Ruimtelijke verbindingen met de Campus van de Erasmus Universiteit aan de westzijde van het Brainpark en metrostation Kralingse Zoom aan de noordzijde van Brainpark I zijn daar een onderdeel van. Op termijn kan een mogelijke nieuwe oeververbinding met hoogwaardig openbaar vervoer tussen Kralingse Zoom, Feyenoord City en Zuidplein de verbinding met Rotterdam Zuid sterk verbeteren. metrostation Kralingse Zoom

EUR

mogelijke nieuwe oeververbinding

36/112

Inclusiviteit in gebiedsontwikkeling Brainpark I Een inclusieve stad betekent dat mensen kunnen meedoen en elkaar ontmoeten. Iedereen is welkom en kan contact maken met de mensen in zijn of haar omgeving. De inrichting van de wijken, en met name van de publieke ruimte, inclusief de maatschappelijke voorzieningen, is van groot belang. Onderstaand zijn een aantal ijkpunten geformuleerd die helpen om in Brainpark een inclusief gebouwde omgeving te realiseren. Gebouwen voor iedereen en voorkomen gated communities. In Brainpark maken de binnenhoven een vanzelfsprekend onderdeel uit van de openbare ruimte. Mensen (met een handicap of een chronische ziekte) kunnen overal komen en naar binnen gaan. De gebouwen zijn zo mogelijk “doorwaadbaar” via een informele verbinding en hebben (ook) publieke functies. De woningen zijn niet rechtstreeks vanuit de garages te bereiken. Om anonieme en doodse gebieden te voorkomen dient altijd gebruik gemaakt te worden van de publieke ruimte voordat de woning kan worden bereikt. Dichtbij en divers Optimaliseer een prettig verblijfsklimaat. De basisvoorzieningen zijn divers en dichtbij op loopafstand. Toegankelijk voor iedereen Looproutes zijn minimaal 2 meter breed, vlak en stroef (goed onderhouden) en hebben om de 100 meter een bankje.

voor bewoners inpandig én daarnaast geordend buiten voor bezoekers om fietsgebruik te stimuleren. Norm openbare ruimte Brainpark voldoet aan de Rotterdamse norm voor buitenspeelruimte. Het gebied krijgt een gevarieerde inrichting met voorzieningen voor sport en spel waar jong en oud elkaar kan ontmoeten. Gedeeld eigenaarschap Zorg voor plekken waar gedeeld eigenaarschap van bewoners kan ontstaan zoals gezamenlijke verzorging van delen in het park of gemeenschappelijke buurttuinen, ook om gezond buiten zijn en elkaar ontmoeten. Creëer bewust restruimtes die nog nader kunnen worden ingevuld of betekenis kunnen krijgen, zoals bijvoorbeeld de ruimte die ontstaat in / door de plaatsing van de geluidwerende voorzieningen. Bovenstaande ijkpunten zijn niet uitputtend. Er zijn o.a. nog andere randvoorwaarden die zorgen voor “verblijven en verplaatsen” in Brainpark en waar bij het ontwerp van gebouwen en buitenruimte in Brainpark rekening mee moet worden gehouden. Aantrekkelijke architectuur, aantrekkelijke plinten, goede zichtlijnen etcetera kunnen allemaal bijdragen aan het bevorderen van een wijk waar mensen zich prettig voelen en kunnen “meedoen”.