Document · PDF

20bb18781 Bijlage 8 behorende bij 21bb2532 over Bestemmingsplan Rotterdam Central District Akoestisch onderzoek

Gemeenteraad 18 maart 2021, gemeente RotterdamBij agendapunt: 24. Het (herziene) voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan ‘Rotterdam Central District’.291.493 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 14

Ingenieursbureau

Bestemmingsplan Rotterdam Central District Akoestisch onderzoek

Projectcode 100019041/IB-2019-0002

Datum 10-12-2020

Versie Definitief V.2

Opdrachtgever Stadsontwikkeling

Opsteller

Paraaf Opsteller:

Ing. S. Haghighat

Collegiale toets

Paraaf Toetser:

Ing. E.T. Benjert

Projectleider Ing. S. Haghighat

Paraaf Projectleider:

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

Planbeschrijving

Wetgeving en beleid

3.1

Wet geluidhinder

3.3

Rotterdams ontheffingsbeleid

3.4

Actieplan Geluid Rotterdam

3.5

Trillingen vanwege het spoor

Uitgangspunten

4.1

Algemene uitgangspunten

4.2 4.2.1 4.2.2

Relevante geluidbronnen Wegverkeer Railverkeer

14 14 17

4.3 4.3.1 4.3.2

Akoestisch rekenmodel Software Rekenpunten per locatie

17 17 18

Resultaten en toetsing

5.1

Geluidbelasting zoneplichtige wegen

5.2 5.2.1 5.2.2

Geluidbelasting railverkeerslawaai Geluidbelasting emplacement ProRail Gevolgen plan voor emplacement ProRail

20 20 21

5.3

Cumulatie geluid conform Wgh

5.4

Ontheffingsbeleid Rotterdam

5.5

Trillingen vanwege het spoor

5.6 5.6.1 5.6.2

Effect plan op aanwezige woningen Geluidbelasting railvekeer Geluidbelasting emplacement ProRail

25 25 26

Maatregelen

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

2 van 39

6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3

Wegverkeer Bronmaatregelen Overdrachtsmaatregelen Ontvangersmaatregelen

27 27 29 29

6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3

Railverkeer Bronmaatregelen Overdrachtsmaatregelen Ontvangersmaatregelen

29 30 30 31

6.3 6.3.1 6.3.2 6.3.3

Emplacement ProRail Bron- en overdrachtsmaatregelen Gevolgen plan voor emplacement ProRail Ontvangermaatregelen

31 31 32 33

Conclusie en onderbouwing hogere waarden

7.1

Conclusie

7.2

Onderbouwing hogere waarden

Bijlagen Bijlage 1:

Wetgeving en beleid

Bijlage 2:

Plankaart bestemmingsplan RCD

Bijlage 3:

Verkeersgegevens

Bijlage 4:

Rekenmodel a: overzicht rekenmodel weg- en railverkeerslawaai b: overzicht rekenpunten (3 bladen)

Bijlage 5:

Rekenresultaten wegverkeerslawaai

Bijlage 6:

Rekenresultaten railverkeerslawaai

Bijlage 7:

Emplacement ProRail a: overzicht rekenmodel b: rekenresultaten (LAr,LT) ontwikkellocaties zonder overkapping station c: rekenresultaten (LAr,LT) VIP-punten WM-vergunning emplacement zonder overkapping station

Bijlage 8:

Cumulatie weg, rail en emplacement

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

3 van 39

Bijlage 9:

Onderzoekszone trillingen spoor

Bijlage 10:

Visualisatie geluidluwe gevels wegverkeerslawaai

Bijlage 11:

Maatregelen wegverkeerslawaai

Bijlage 12:

Maatregelen Emplacemnet ProRail a: overzicht rekenmodel toetspunten WM-vergunning b: rekenresultaten (LAr,LT) ontwikkellocaties met overkapping station c: rekenresultaten (LAr,LT) VIP-punten WM-vergunning emplacement met overkapping station

Bijlage 13:

Emplacement ProRail a: overzicht rekenmodel LAmax b: rekenresultaten (LAmax) ontwikkellocaties zonder overkapping station c: rekenresultaten (LAmax) ontwikkellocaties met overkapping station

Bijlage 14:

Railverkeerslawaai bij aanwezige woningen a: overzicht rekenmodel inclusief locatie W01 b: overzicht rekenmodel exclusief locatie W01 c: berekende geluidverandering bij aanwezige woningen

Bijlage 15:

Geluid emplacement ProRail bij aanwezige woningen a: overzicht rekenmodel inclusief locatie W01 b: overzicht rekenmodel exclusief locatie W01 c: berekende geluidverandering bij aanwezige woningen

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

4 van 39

Inleiding Voor de vaststelling of herziening van een bestemmingsplan, dat realisatie van geluidgevoelige bestemmingen mogelijk maakt, moeten de Wet geluidhinder (Wgh), Wet milieubeheer (Wm) en de Luchtvaartwet (Lvw) in acht worden genomen. Geluidgevoelige bestemmingen zijn onder andere woningen, ziekenhuizen, verpleeghuizen, kinderdagverblijven en onderwijsgebouwen. Het ontwerpbestemmingsplan Rotterdam Central District bood de planologische mogelijkheden om op 4 locaties nieuwe woningen te realiseren (locaties W01 t/m W04). Dat was het uitgangspunt van dit rapport. Net voor afronding van het geluidonderzoek is een van de ontwikkellocaties (aangeduid met locatie W02) komen te vervallen. De reden hiervan is dat de ontwikkelingen op deze locatie niet voldoende uitgekristalliseerd zijn om die vast te kunnen leggen in het (definitieve) bestemmingsplan. Omwille van de voortgang in afronding van het onderzoek is de rapportage niet aangepast op het vervallen van locatie W02. In de conclusie wordt echter niet meer ingegaan op de berekende geluidbelastingen op locatie W02. Bij de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan Rotterdam Central District is besloten om het Groot Handelsgebouw (aangeduid met locatie W04) uit het bestemmingsplan te knippen.

Het Groot Handelsgebouw heeft een aparte status omdat voor dit gebouw vanwege de status als Rijksmonument een grondige afweging nodig is tussen het belang van behoud van flexibiliteit voor de invulling van het gebouw, daarom wordt dit een apart bestemmingsplan. In de conclusie wordt daarom, net als bij locatie W02, niet meer ingegaan op de berekende geluidbelastingen op locatie W04. De nieuwe woningen zullen deels door middel van transformatie van horeca, winkels en kantoren en deels door nieuwbouw worden gerealiseerd. In figuur 1.1 is de ligging van de ontwikkellocaties weergegeven. Figuur 1.1: Ligging van ontwikkellocaties voor nieuwe woningen in bestemmingsplan Rotterdam Central District

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

5 van 39

Het cluster Stadsontwikkeling (SO) heeft in het kader van het bestemmingsplan “Rotterdam Central District” aan het Ingenieursbureau van gemeente Rotterdam opdracht gegeven voor een akoestisch onderzoek. Wettelijke geluidbronnen (Wgh) Voor dit plan zijn de wettelijke geluidbronnen wegverkeer en railverkeer relevant. De aspecten industrielawaai en luchtvaartlawaai zijn voor dit bestemmingsplan niet van belang. De beoogde ontwikkelingen liggen namelijk niet binnen de geluidzone van een industrieterrein of een luchtvaartterrein. Emplacement ProRail (Wm) In de directe omgeving van de ontwikkellocaties ligt het spoorwegemplacement van ProRail, gelegen aan de Schimmelpenninckstraat 23, waaraan middels een Wet milieubeheervergunning een geluidruimte is toegekend. Daarom wordt in dit onderzoek ingegaan op het aspect geluid afkomstig van dit emplacement. Relevante niet-wettelijke geluidbronnen Ten behoeve van een goede ruimtelijke onderbouwing (GRO) van het bestemmingsplan en conform het ontheffingsbeleid Wgh van gemeente Rotterdam moet worden ingegaan op de invloed van andere relevante niet-wettelijke geluidbronnen binnen of in de directe omgeving van het plangebied op de beoogde locaties zoals 30 km/uur-wegen.

Het bevoegd gezag (college van burgemeester en wethouders) kan bij haar besluitvorming over het bestemmingsplan het geluid afkomstig van deze niet-wettelijk geluidbronnen in overweging nemen. Voor dit bestemmingsplan zijn er geen relevante niet-zoneplichtige geluidbronnen. Langs de ontwikkellocaties zijn geen 30 km/uur wegen gelegen. Trillingen Alle ontwikkellocaties liggen op relatief korte afstand tot de NS-sporen en de ondergronds metrosporen. Locatie W02 en W03 liggen zelfs bovenop de ondergrondse metrosporen. Daarom is in dit onderzoek kwalitatief ingegaan op mogelijke hinder bij of schade aan de beoogde woningen op de ontwikkellocaties door trillingen als gevolg van de trein- en metropassages. Effect plan op aanwezige woningen Door geluidreflectie tegen de noordgevel van het beoogde gebouw op locatie W01 kan de geluidbelasting afkomstig van de NS-spoorlijnen en het emplacement bij de aanwezige woningen gelegen ten noorden van het Centraal Station toenemen. In dit onderzoek is in het kader van een goede ruimtelijke ordening ingegaan op de gevolgen van het plan voor de geluidbelasting bij deze aanwezige woningen. Onderzoeksdoel Doel van het voorliggend onderzoek is om te bepalen of de beoogde woningen volgens de bepalingen van de Wgh en de Wet milieubeheer kunnen worden gerealiseerd.

Daarnaast is onderzocht of het plan voldoet aan het ontheffingsbeleid van de gemeente Rotterdam. Aangegeven wordt welke eventuele maatregelen getroffen dienen te worden, dan wel welke beperkingen door wet- en regelgeving kunnen optreden.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

6 van 39

Leeswijzer Het plan is beschreven in hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 geeft aan welke wetgeving en beleid relevant is voor dit plan. Hoofdstuk 4 beschrijft de uitgangspunten. In hoofdstuk 5 zijn de resultaten en de toetsing van de resultaten beschreven. Hoofdstuk 6 gaat in op mogelijke maatregelen. De conclusie is opgenomen in hoofdstuk 7. Het wettelijk kader is beschreven in bijlage 1.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

7 van 39

Planbeschrijving Voor grote delen van het plangebied geldt er op dit momen geen bestemingsplan. Voor een deel van het plangebied, waarbinnen ontwikkellocaties W02 en W03 liggen, geldt het bestemmingsplan Weena-oost, vastgesteld op 24 augustus 1989. In het kader van het Meerjarenprogramma actualisering bestemmingsplannen wordt voor het plangebied het bestemmingsplan Rotterdam Central District opgetsld. De plankaart voor dit bestemmingsplan is in bijlage 2 opgenomen. Het nieuwe bestemmingsplan laat op vier locaties, waar momenteel geen woningen aanwezig zijn of vergund, realisatie van woningen toe. Op locatie W01 (in dit rapport ook als Delftseplein genoemd) is sprake van een nieuw gebouw tot maximaal 140 meter hoog. In de plint (9 meter hoog) mogen geen geluidgevoelige functies komen. De beoogde woningen worden vanaf de vierde bouwlaag (vloerhoogte 9 meter) toegelaten. Op locaties W02 (in dit rapport ook als Delftse Poort genoemd) wordt het huidige volume van het bestaande gebouw vergroot tot 150 meter hoog. Dit gebouw behelst twee plinten van 14 meter en 17 meter hoog. In de plinten mogen geen geluidgevoelige functies worden gerealiseerd. De beoogde woningen worden boven op de plinten toegelaten tot 150 meter hoog. Op locatie W03 (in dit rapport ook als Unilever genoemd) mag het bestaande (zuidelijk gelegen) gebouw worden verhoogd tot maximaal 150 meter.

Het noordelijke deel van deze locatie mag maximaal 12 meter hoog zijn. In de plint van 4 meter hoog mogen geen geluidgevoelige functie worden gerealiseerd. Op locatie W04 (in dit rapport ook als Groothandelsgebouw (GHG) genoemd) worden binnen de aanwezige bebouwing woningen toegelaten. In de plint van 3 meter hoog mogen geen geluidgevoelige functie worden gerealiseerd. Op grond van de Wgh moet bij het opstellen van een bestemmingsplan akoestisch onderzoek worden gedaan naar woonbestemmingen die nog niet zijn gerealiseerd, of waar nog geen bouwvergunning voor is afgegeven. De locaties zijn in figuur 1.1 globaal weergegeven. In tabel 2.1 is voor alle locaties aangegeven voor welk type geluidgevoelige functies die op de locaties worden toegelaten onderzoek is gedaan en op welke bouwlagen/bouwhoogtes de geluidgevoelige functies zijn gepland. Tabel 2.1: Functies en te ontwikkelen bouwlagen per locatie bestemmingsplan Rotterdam Central District Locatie

Omschrijving

Functie

Bouwlagen(hoogte)

W01

Delftseplein

Wonen

4 t/m 44 (9 – 140 meter)

W02*

Delftse Poort

Wonen

5 t/m 50 (14 – 150 meter)

W03*

Unilever

Wonen

2 t/m 50 (4 – 150 meter)

W04* Groothandelsgebouw (GHG) Wonen * Deze locatie bestaat uit verschillende bouwlagen/bouwhoogtes

2 t/m 2 (3 – 40 meter)

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

8 van 39

Wetgeving en beleid De vigerende Wgh en het Rotterdamse beleid zijn beschreven in bijlage 1. Het akoestisch onderzoek is uitgevoerd binnen de kaders van genoemde wetgeving en beleid. In bijlage 1 is tevens een omschrijving gegeven van voorkomende akoestisch begrippen.

3.1

Wet geluidhinder Voor de geluidbronnen wegverkeer (inclusief tramverkeer) en railverkeer is de Wet geluidhinder (Wgh) van toepassing. Tramverkeer valt binnen de Wgh onder wegverkeer. Uitzondering hierop zijn 30 km/uur-wegen. Deze zijn vrijgesteld van toetsing aan de Wgh. Geluidzone - Wegverkeerslawaai (inclusief tramverkeer) Alle wegen of stedelijke spoorwegen (trams) met een maximumsnelheid die hoger is dan 30 km/uur hebben een geluidzone. De zonebreedte langs een weg of (tram)spoorweg is afhankelijk van de ligging van de weg of (tram)spoorweg in stedelijk of buitenstedelijk gebied en het aantal rijstroken of (tram)sporen van die weg of spoorweg. De voor dit onderzoek relevante wegen zijn stedelijke wegen bestaande uit 2 of meer rijstroken. De relevante stedelijke zoneplichtige wegen voor de onderzochte locaties zijn met hun zonebreedte in tabel 4.1 weergegeven. - Railverkeerslawaai Voor het railverkeerslawaai zijn de metrolijnen D en E en de NS-spoorlijnen ten noorden van het plangebied relevant. De onderhavige metrolijnen hebben op grond van de Regeling zonekaart spoorwegen geluidhinder een wettelijke geluidzone van 25 meter. Delen van locaties W02 t/m W04 vallen binnen deze geluidzone. Echter, omdat de genoemde metrolijnen binnen het bestemmingsplangebied ondertunneld zijn, wordt de geluidbelasting vanwege deze spoorlijnen door het tunnellichaam afgeschermd.

Vanwege deze metrolijnen wordt daarom geen geluidbelasting bij de ontwikkellocaties verwacht. Derhalve is in het kader van dit bestemmingsplan geen nader onderzoek gedaan naar de geluidbelasting vanwege de onderhavige metrolijnen. De NS-spoorlijnen ten noorden van het plangebied zijn aangegeven op de geluidplafondkaart. De geluidzone van deze spoorlijnen is afhankelijk van de hoogte van het geluidproductieplafond (GPP) op het betrokken referentiepunt (art. 1.4a Besluit geluidhinder). De GPP’s langs de spoorlijnen gelegen ten noorden van het plangebied, variëren ter hoogte van het plangebied van 43,7 dB (op GPP-punt 52500) tot maximaal 66,1 dB (op GPP-punt 52516). De geluidzone langs deze spoorlijnen bedraagt derhalve maximaal 600 meter.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

9 van 39

Geluidgevoelige bestemmingen Als een bestemming als geluidgevoelig is aangemerkt gelden de regels uit de Wgh. In de Wgh worden onder andere woningen, ziekenhuizen, verpleeghuizen, kinderdagverblijven en scholen als geluidgevoelige bestemmingen aangemerkt. Dit bestemmingsplan maakt op alle locaties realisatie van woningen mogelijk. Optrektoeslag Door de aanwezigheid van kruispunten en snelheidsbeperkende maatregelen kan de geluidbelasting vanwege het wegverkeer door het afremmen en optrekken toenemen. De Wgh schrijft voor om een straffactor toe te passen bij de berekende geluidbelasting voor de situaties waarbij sprake is van een met verkeerslichten geregeld kruispunt of snelheidsbeperkende maatregelen waardoor de gemiddelde snelheid ten minste gehalveerd wordt. Voorkeurswaarde en maximaal toelaatbare geluidbelasting In tabel 3.1 zijn de relevante voorkeurswaarde en maximaal toelaatbare geluidbelasting (met ontheffing) voor de geplande woningen in dit bestemmingsplan als gevolg van wegverkeerslawaai (inclusief tramverkeerslawaai) en railverkeerslawaai weergegeven. Bij overschrijding van de voorkeurswaarde is onderzoek naar maatregelen noodzakelijk en/of kan ontheffing in de vorm van een hogere grenswaarde worden aangevraagd bij het college van burgemeester en wethouders.

De geluidbelasting op de gevel van de locaties mag de in de Wgh genoemde maximale grenswaarde niet overschrijden. Tabel 3.1: Grenswaarden voor de geluidbelasting binnen de geluidzone van een weg of spoorweg Geluidgevoelige Voorkeurswaarde Maximaal toelaatbare Bestemming geluidbelasting (met ontheffing) Wegverkeer Railverkeer Wegverkeer Railverkeer [dB] [dB] [dB] [dB] Woning 48 55 63 68

Cumulatie Cumulatie wordt conform de Wgh toegepast indien de voorkeurswaarde op een locatie door meerdere zoneplichtige geluidbronsoorten wordt overschreden, zie paragraaf 1.1.5 van bijlage 1. In dit onderzoek kan er bij één of meerdere locaties sprake zijn van cumulatie van de geluidbronnen wegverkeer en railverkeer (en geluid afkomstig van het emplacemnet ProRail), zie paragraag 3.2.

3.2

Emplacement ProRail Bij het opstellen van een bestemmingsplan moet aangetoond worden dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Voor het aspect ‘geluid’ zijn in de VNG-brochure “Bedrijven en Milieuzonering” richtafstanden opgenomen voor bedrijvigheid ten opzichte van geluidgevoelige bestemmingen. De richtafstanden zijn afhankelijk van de milieucategorie van de bedrijven en de gebiedstypering. Als de richtafstanden worden gerespecteerd is er sprake van een goede ruimtelijke ordening. Het is mogelijk om een ontwikkeling binnen de richtafstanden planologisch mogelijk te maken, mits aangetoond wordt dat aan bepaalde geluidrichtlijnen wordt voldaan.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

10 van 39

Gebiedstypering De VNG-brochure onderscheidt twee gebiedstyperingen: 1. Rustige woonwijk en rustig buitengebied 2. Gemengd gebied Een “rustige woonwijk en rustig buitengebied” is een woonwijk die is ingericht volgens het principe van functiescheiding. Afgezien van enkele wijkgebonden voorzieningen zijn er vrijwel geen andere functies. Er is weinig storend verkeer. Een vergelijkbaar omgevingstype is een rustig buitengebied (inclusief eventueel verblijfsrecreatie), een stiltegebied of een natuurgebied. Een “gemengd gebied” is een gebied met matige tot sterke functiemenging. Direct naast woningen kunnen winkels, horeca of kleine bedrijven voorkomen. Ook lintbebouwing in het buitengebied met overwegend agrarische en andere activiteiten kan als gemengd gebied worden beschouwd. Gebieden die direct langs de hoofdinfrastructuur liggen behoren eveneens tot het gemengd gebied. Gelet op de ligging van de ontwikkellocaties in de directe nabijheid van de lokale wegen en het Station Rotterdam Centraal is er sprake van een gemengd gebied. Richtafstand In de VNG-brochure zijn richtafstanden opgenomen voor elke type bedrijf. De richtafstand is afhankelijk van de milieucategorie. Een emplacement is gecategoriseerd als een milieucategorie 4.2 bedrijf met een richtafstand van 300 meter. Omdat er sprake is van een gemengd gebied, kan de richtafstand met 1 stap worden teruggebracht naar 200 meter.

Alle ontwikkellocaties bevinden zich binnen de richtafstand van 200 meter. Een akoestisch onderzoek in kader van een goede ruimtelijke ordening is daarmee noodzakelijk. Grenswaarde voor de geluidbelasting In de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening zijn in tabel 4, afhankelijk van de aard van de woonomgeving, richtwaarden opgenomen tot maximaal 50 dB(A) etmaalwaarde. Omdat deze waarde in de praktijk niet altijd kan worden gerealiseerd, kan op grond van een bestuurlijk afwegingsproces soms een hogere geluidbelasting worden toegelaten. Een hogere geluidbelasting mag in dat geval niet hoger zijn dan het referentieniveau van het omgevingsgeluid. Gezien de hoogte van de geluidbelastingen vanwege het railverkeer op de NSspoorlijnen en de omliggende lokale wegen op alle ontwikkellocaties kan op deze locaties vanwege het emplacement ProRail een etmaalwaarde van maximaal 55 dB(A) toelaatbaar worden geacht.

3.3

Rotterdams ontheffingsbeleid Het ontheffingsbeleid is alleen van toepassing op nieuwe woningen waarvoor hogere waarden moeten worden vastgesteld en geldt niet voor andere geluidgevoelige bestemmingen. Eén van de belangrijkste criteria van het gemeentelijke ontheffingsbeleid is het creëren van minimaal één geluidluwe gevel en indien van toepassing minimaal één geluidluwe buitenruimte

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

11 van 39

per woning. Conform dit beleid wordt een gevel als geluidluw aangemerkt indien de geluidcumulatie van alle zoneplichtige (deel)bronnen binnen één bronsoort een bepaalde waarde niet overschrijdt. In tabel 3.2 is voor dit bestemmingsplan de grenswaarde voor een geluidluwe gevel per bronsoort weergegeven. Tabel 3.2: Grenswaarde geluidluwe gevel per bronsoort conform het ontheffingsbeleid Rotterdam Geluidbron

Grenswaarde ‘geluidluw’

Wegverkeer

53 dB

Toelichting

Railverkeer

55 dB

De toetsing vindt plaats voor het totaal van alle spoorwegen

Industrie

50 dB(A)

De toetsing vindt plaats voor het totaal van alle industrieterreinen

De toetsing vindt plaats voor het totaal van alle wegen na aftrek conform artikel 110g Wgh

3.4

Actieplan Geluid Rotterdam De EU-richtlijn omgevingslawaai stelt dat de gemeente Rotterdam verplicht is om elke vijf jaar naast de geluidkaarten ook een Actieplan Geluid te maken. De EU heeft deze verplichting ingevoerd om de gezondheid van de inwoners in Europa te bevorderen. In het Actieplan Geluid moet de gemeente aangeven wat de gemeente de komende vijf jaar gaat doen om geluidhinder te beperken. In het Actieplan 2019-2023 geeft de gemeente Rotterdam aan dat het Actieplan vooral is gericht op de grootste bron van geluidgehinderden: wegverkeerslawaai en dat alleen acties waarvoor de gemeente zelf bevoegd gezag is, terugkomen in het Actieplan. Het Actieplan Geluid is gebaseerd op de geluidbelasting kaarten die op 5 september 2017 zijn vastgesteld. Verder is het Actieplan Geluid 2013-2018 geëvalueerd en is op basis van die evaluatie het Actieplan Geluid aangepast. Het Actieplan Geluid gaat uit van 3 sporen: • Spoor 1: voorkomen of verminderen van geluidhinder door bij ruimtelijke ontwikkelingen nadrukkelijk rekening te houden met het aspect geluid; • Spoor 2: het treffen van fysieke geluidsmaatregelen waarmee het geluid wordt teruggedrongen; • Spoor 3: inzet op acties, maatregelen en innovaties die een positieve invloed hebben op de geluidsbeleving.

Voor het beoordelen of actie nodig is wordt in het Actieplan Geluid een plandrempel van 53 dB Lden, zonder aftrek conform artikel 110g van de Wgh, gehanteerd. De plandrempel is afgeleid van een advies van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO). Vanaf 53 dB treden negatieve gezondheidsgevolgen op. In grote delen van de stad wordt de plandrempel van 53 dB overschreden. De plandrempel is een signaalwaarde en wordt alleen gebuikt voor het kiezen en afwegen van matregelen in het kader van het actieplan. Met voorliggend akoestisch rapport wordt nadrukkelijk invulling gegeven aan de sporen 1 en 2 uit het Actieplan Geluid.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

12 van 39

3.5

Trillingen vanwege het spoor In Nederland bestaat tot op heden geen wetgeving voor het voorkomen van hinder of schade door trillingen. De richtlijnen van de Stichting Bouwresearch (SBR) vormen het belangrijkste toetsingskader voor trillingen. In de “Handreiking Nieuwbouw en Spoortrillingen” van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat van mei 2019 zijn afstanden tot de NS-sporen genoemd waarbinnen trillinghinder door NS-sporen moet worden onderzocht en getoetst. Binnen het plangebied bedraagt deze afstand 100 meter aan weerszijden van de buitenste NS-spoorstaven. Wat betreft de metrolijnen in Rotterdam leert de ervaring dat trillingen niet onderscheidend zijn bij woningen op een minimale afstand van 25 meter van metrospoor. Het onderzoeksgebied van trillingen bij de (ondergrondse) spoortracés in Rotterdam beslaat daarom, naast de ruimte boven en onder het spoortracé, het gebied binnen een afstand van 25 meter vanaf de buitenste spoorstaaf. Buiten dit gebied treden vrijwel nooit voelbare trillingen op. Om schade aan gebouwen en trillinghinder bij personen in gebouwen als gevolg van de passages van de metrostellen te voorkomen, dient aandacht te worden besteed aan het trillingsniveau bij de gebouwen die boven, onder of binnen 25 meter afstand van het metrospoor zijn gepland.

Wat richt- en grenswaarden betreft, gaat de voorkeur (op grond van jurisprudentie) uit naar de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening als juridisch kader. In deze handreiking worden richt- en grenswaarden naar gebiedstypologie onderscheiden. Voor het bestemmingsplangebied worden, conform de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening, de richt- en grenswaarden voor stadscentra als juridisch kader gehanteerd. Hierbij wordt de normstelling gerelateerd aan de woonfunctie. Dit betekent dat in de dag-, avonden nachtperiode de streefwaarden gelden zoals weergegeven in de tabel 3.3. Tabel 3.3: Richt- en grenswaarden trillingen Gebouwfunctie

Woning stadscentra

(dag/avond/nacht)

0.15 / 0.15 / 0.1

2.5 / 1.5 / 0.2

0.07 / 0.07 / 0.05

A1 = streefwaarden voor de trillingssterkte Vmax (de grootste momentane waarde van de trillingssterkte - dimensieloos) A2 = hoogste streefwaarde voor de trillingssterkte V max A3 = streefwaarde voor de trillingssterkte Vper (gemiddelde trillingssterkte over de beoordelingsperiode - dimensieloos)

Bij deze waarden worden de volgende opmerkingen geplaatst: · de waarde van de maximale trillingssterkte van de ruimte (Vmax) dient kleiner te zijn dan A1, of; · de waarde van de maximale trillingssterkte dient kleiner te zijn dan de waarde A2 én de trillingssterkte over de beoordelingsperiode (Vper) dient kleiner te zijn dan de waarde A3. Toelichting: Een trillingssterkte Vmax van bijvoorbeeld 0,06 in de nachtperiode voldoet aan de streefwaarde. Een trillingssterkte Vmax van bijvoorbeeld 0,18 in de nachtperiode voldoet alleen aan de streefwaarde als de Vper niet hoger is dan 0,05.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

13 van 39

Uitgangspunten 4.1

Algemene uitgangspunten De volgende gegevens zijn als uitgangspunt gehanteerd bij het onderzoek: · Plankaart Concept Ontwerpbestemmingsplan Rotterdam Central District met de bestandsnaam “NL.IMRO.0599.BP1033CentralDist-co03.pdf”, geleverd door SO op 8 januari 2019, zie bijlage 2. · Kaart met de bestandsnaam “NL.IMRO.0599.BP1033CentralDist-co03.dwg”, geleverd door SO op 8 juli 2019. · De posities van harde/zachte bodemgebieden, de ligging van de wegen, het wegdektype van de stedelijke wegen, de locaties en hoogte informatie van de bestaande bebouwing zijn verkregen door middel van het GisWeb 2.1 van gemeente Rotterdam. · De verwachte verkeersintensiteiten van de gemeentelijke wegen en tramlijnen voor het jaar 2031 zijn op 11 september 2019 door SO/afdeling Verkeer en Vervoer verstrekt, zie bijlage 3. · De brongegevens (ligging, verkeersintensiteiten, snelheidsprofielen, bovenbouw, geluidschermen en plafondcorrectiewaarde) van de spoorlijnen ter hoogte van het plangebied zijn afkomstig uit het online Geluidregister van ProRail (http://www.geluidspoor.nl/geluidregisterspoor.html). Deze gegevens zijn op 11 juni 2018 uit het geluidregister gedownload. · Het geluidmodel dat ten grondslag ligt aan de WM-vergunning van ProRail B.V., verleend op 6 april 2017, is door de DCMR Milieudienst Rijnmond per mail van 18 september 2019 bschikbaar is gesteld.

4.2

Relevante geluidbronnen

4.2.1

Wegverkeer Voor het wegverkeerslawaai afkomstig van stedelijke wegen zijn de in tabel 4.1 genoemde wegen van belang. In bijlage 3 is een uitgebreid overzicht opgenomen van de gehanteerde verkeersgegevens. In deze bijlage zijn voor het prognosejaar 2031 de weekdaggemiddelde verkeersintensiteiten opgenomen die worden verwacht bij realisatie van alle mogelijke ontwikkelingen van het bestemmingsplan en de wijde omgeving van het plangebied. Deze gegevens moeten worden gehanteerd bij een geluidonderzoek naar wegverkeerslawaai. Niet alle aangeleverde wegen zijn onderzocht omdat de locaties niet binnen de geluidzones van deze wegen vallen of omdat ze voor de locaties geen relevante 30 km/uur-wegen zijn. Tabel 4.1 geeft een overzicht van de etmaalintensiteit, de snelheid, het wegdektype en de zonebreedte per wegvak van de relevante wegen die zijn onderzocht.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

14 van 39

Tabel 4.1: Verkeersgegevens relevante stedelijke wegvakken. LINKNR1)

NAAM

Weekdaggemiddelde etmaalintensiteit 2031

770

Schiekade

22.275

771

Schiekade

772

Snelheid

Type wegdek

[km/u}

Geluidzone [m]

DAB2)

350

22.190

DAB

350

Schiekade

22.470

DAB

350

773

Delftsestraat

810

DAB

200

774

Hofplein

19.930

DAB

350

775

Hofplein

19.265

DAB

350

776

Delftsestraat

800

DAB

200

781

Hofplein

18.190

DDA3)

350

782

Delftse Poort

4.565

350

784

Coolsingel

14.525

DAB

350

785

Kruiskade

2.630

200

786

Coolsingel

14.390

DAB

350

822

Kruisplein

4.755

200

823

Kruisplein

1.690

200

824

Weena

2.730

DAB

350

825

Kruisstraat

3.070

200

826

Kruisstraat

6.790

200

827

Karel Doormanstraat

2.550

DAB

350

829

Kruiskade

2.335

200

834

Karel Doormanstraat

13.750

DAB

923

Weena

15.345

SMA05

350

14209

Kruisplein

7.155

DAB

200

14211

Kruisplein

8.350

DAB

200

14212

Kruisplein

2.780

DAB

200

14213

Kruisplein

5.885

DAB

200

18346

Weena Onderdoorgang

12.615

DAB

350

18347

Weena Onderdoorgang

12.615

DAB

350

19116

Weena

17.560

SMA05/DDA6)

350

19120

Weena

16.850

DDA

350

19121

Weena

17.205

DDA

350

19403

Heer Bokelweg

11.740

DAB

350

19406

Heer Bokelweg

9.935

DAB

350

19407

Heer Bokelweg

9.935

DAB

350

31105

Conradstraat

6.305

DAB

200

31904

Kruisplein

810

DAB

200

31905

Weena

1.120

DAB

350

31906

Weena

1.010

DAB

350

350 5)

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

15 van 39

LINKNR1)

NAAM

Weekdaggemiddelde etmaalintensiteit 2031

Snelheid

Type wegdek

Geluidzone

[km/u}

[m]

31997

Henegouwerlaan

1.045

DAB

350

31998

Beukelsdijk

12.520

SMA05

350

31999

Beukelsdijk

14.950

DDA

350

32002

Henegouwerlaan

37.030

DAB

350

32010

Henegouwerlaan

2.410

DAB

350

33776

Weena

23.185

DAB

350

34603

Poortstraat

3.080

DAB

200

34604

Poortstraat

3.075

DAB

200

34616

Karel Doormanstraat

9.490

DAB

350

34618

Weena

16.580

DAB

350

34619

Weena

20.100

DAB

350

118581

Hofplein

19.050

DAB

350

118585

Hofplein

16.420

DAB

350

614003

Statenweg8)

32.080

DAB

350

614006

Statenweg8)

4.210

DAB

350

614010

Statenweg8)

4.210

DAB

350

662580

Kruisplein

2.465

200

662602

Statenweg

32.080

DAB

350

665853

Weena

1.120

DAB

350

665854

Weena

4.425

DAB

350

668888

Henegouwerlaan

1.470

DAB

350

668936

Heer Bokelweg

12.680

DAB

350

668939

Weena

23.185

DAB

669435

Weena

810

669468

Coolsingel

13.755

669525

Weena

4.660

669526

Weena

669695

Pompenburg

669780

350 7)

DDA/DAB

350

DAB

350

DDA/DAB7)

350

17.810

DDA

350

19.730

DAB

350

Coolsingel

14.525

DAB

350

680180

Statenweg8)

3.320

DAB

350

696803

Statenweg8)

39.605

DAB

350

696809

Pompenburg

17.785

DAB

350

696812

Schiekade

27.500

DAB

350

697575

Henegouwerlaan

3.470

DAB

350

697715

Conradstraat

6.305

DAB

200

697716

Delftseplein

1.530

DAB

200

697717

Delftseplein

1.530

DAB

200

697718

Delftseplein

1.530

DAB

200

697719

Delftseplein

3.075

DAB

200

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

16 van 39

LINKNR1)

NAAM

Weekdaggemiddelde etmaalintensiteit 2031

Snelheid

Type wegdek

[km/u}

Geluidzone [m]

697720

Delftseplein

3.075

DAB

200

697721

Schiestraat

800

DAB

200

697721

Stationsplein (tramsporen)

350

1) Nummers komen overeen met wegvaknummers in bijlage 3a 2) DAB= Dicht asfaltbeton 3) DDA = Dunne deklagen A 4) KV = Klinkers in keperverband 5) SMA05 = Steenmastiekasfalt 05 6) Binnen een afstand van 35 meter tot midden van de kruising met Henegouwerlaan SMA05, overige DDA. 7) Binnen een afstand van circa 45 meter tot Kruisplein DAB, overige DDA. 8) in de opgave van de verkeersgegevens, zie bijlage 3, is deze wet als Statentunnel genoemd. 9) Op het stationsplein is alleen tramverkeer mogelijk. Voor intensiteiten en snelheid zie bijlage 3.

Tramlijnen Door het plangebied rijden de lijnen 4, 7, 8, 20, 21, 23, 24 en 25. In bijlage 4a is de ligging van de tramlijnen weergegeven. De tramrails liggen op de Coolsingel en Stationsplein in DAB. Op de overige tramtrajecten liggen de tramrails in grasveld of ballastbed. Op deze tramtrajecten liggen de tramsporen ter hoogte van de tramhaltes en kruisingen in DAB, beton of straatstenen. De tramsporen op alle onderzochte tramtrajecten zijn gescheiden tramsporen waarop alleen het tramverkeer mogelijk is. De tramintensiteiten en het snelheidsprofiel voor deze tramlijnen zijn weergegeven in bijlage 3. Optrektoeslag Bij de berekening van de geluidbelasting van wegen is een optrektoeslag meegenomen voor de met verkeerslichten geregelde kruisingen binnen een afstand van 150 meter tot de locaties. In bijlage 4a is te zien voor welke kruisingen een optrektoeslag is meegenomen bij de berekeningen. Artikel 110g Wgh De toe te passen aftrek conform artikel 110g Wgh bedraagt 5 dB, aangezien de maximumsnelheid op deze wegen 50 km/uur of lager is. 4.2.2

Railverkeer De zonebreedte van de NS-sporen ten noorden van het plangebied bedraagt maximaal 600 meter. Alle ontwikkellocaties liggen binnen geluidzone van dit spoortraject.

4.3

Akoestisch rekenmodel

4.3.1

Software Weg- en railverkeerslawaai Voor de wegen, tramlijnen en spoortrajecten is een rekenmodel gemaakt met behulp van het programma WinHavik (versie 9.04) van DirActivity software. Het programma maakt bij de berekeningen gebruik van het Royal Haskoning rekenharten voor wegverkeerslawaai (versie 16) en railverkeerslawaai (versie 16). Het modelleren en rekenen is volgens SRMII conform het

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

17 van 39

Reken- en meetvoorschrift geluid 2012. Een overzicht van het rekenmodel is opgenomen in bijlage 4a. Voor het onderzoek naar de reflectiebijdrage van ontwikkellocatie W01 aan de geluidbelasting vanwege de doorgaande sporen op de aanwezige woningen gelegen ten noorden van Centraal Station zijn twee aparte rekenmodellen opgesteld; één model inclusief ontwikkellocatie W01 en één model exclusief deze locatie. Een overzicht van deze rekenmodellen is in bijlage14a respectievelijk bijlage 4b opgenomen. Emplacement ProRail Ter bepaling van de geluidbelasting vanwege het emplacement ProRail is een rekenmodel gemaakt met als basis het door DCMR aangeleverde geluidmodel, behorend bij de vigerende Wm-vergunning van ProRail. Dit model is gemaakt met behulp van het programma Geomilieu (versie 5.20) van DGMR. De opbouw van het rekenmodel en de berekeningen zijn uitgevoerd conform het Reken- en meetvoorschrift geluid 2012. Een overzicht van het rekenmodel is opgenomen in bijlage 7a. Voor het onderzoek naar de reflectiebijdrage van ontwikkellocatie W01 aan de geluidbelasting als gevolg van het emplacement ProRail op de aanwezige woningen gelegen ten noorden van Centraal Station zijn twee aparte rekenmodellen opgesteld; één model inclusief ontwikkellocatie W01 en één model exclusief deze locatie. Een overzicht van deze rekenmodellen is in bijlage 15a respectievelijk bijlage 15b opgenomen. 4.3.2

Rekenpunten per locatie Op de gevels van de onderzochte locaties zijn voor elke bouwlaag rekenpunten op 1,5 meter boven de vloerhoogte gekozen. Ter plaatse van de rekenpunten is op verschillende hoogten de equivalente geluidbelasting berekend. Een overzicht van de gehanteerde rekenpunten voor wegverkeer, railverkeer en emplacement ProRail is weergegeven in bijlage 4b. Voor het onderzoek naar de reflectiebijdrage van ontwikkellocatie W01 aan de geluidbelasting op de aanwezige woningen gelegen ten noorden van Centraal Station is een aantal aanwezige woningen langs de Stationssingel en het Proveniersplein voorzien van rekenpunten. De rekenpunten zijn per bouwlaag op 1,5 meter boven de vloerhoogte geplaatst. Een overzicht van deze gehanteerde rekenpunten voor het railverkeerslawaai en het emplacement ProRail is opgenomen in bijlage 14 respectievelijk bijlage 15.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

18 van 39

Resultaten en toetsing 5.1

Geluidbelasting zoneplichtige wegen In bijlage 5 is een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten weergegeven van de zoneplichtige wegen en tramsporen bij de onderzochte locaties. De geluidbelastingen vanwege de Schiekade inclusief trams, Pompenburg inclusief trams, Coolsingel inclusief trams, Heer Bokelweg inclusief trams, Hofplein inclusief trams, Schiestraat, Delftsestraat, Kruiskade, Kruisstraat, Henegouwerlaan, Statenweg en Beukelsweg zijn onderzocht en liggen ruim onder de voorkeurswaarde van 48 dB. Omwille van de overzichtelijkheid van dit rapport zijn deze rekenresultaten niet in de bijlage opgenomen. In tabel 5.1 is de maximaal berekende geluidbelasting voor de onderzochte locaties weergegeven als gevolg van de zoneplichtige wegen en tramsporen. De gepresenteerde resultaten zijn inclusief aftrek van 5 dB conform artikel 110g van de Wgh. Tabel 5.1: Maximaal berekende geluidbelasting op onderzochte locaties per zoneplichtige weg/tramspoorweg (incl. aftrek art. 110g Wgh) Locatie Weg Rekenpunt Hoogte Lden Overschrijding rekenpunt Voorkeur Maximaal [m] [dB] [48 dB] [63 dB]

W01

Delftseplein + tram

W01.12

10,5

Nee

Kruisplein + tram

W01.19

16,5

Nee

Stationsplein (=alleen tramverkeer)

W01.19

10,5

Nee

Overige

Alle

≤48

Nee

Weena + tram

W02.30

18,5

Nee

Delftseplein + tram

W02.16

24,5

Nee

Delftse Poort

W02.29

18,5

Nee

Karel Doormanstraat

W02.30

18,5

Nee

Kruisplein + tram

W02.48

18,5

Nee

Stationsplein (=alleen tramverkeer)

W02.50

18,5

Nee

W02

Overige

Alle

≤48

Nee

Weena + tram

W03.30

8,5

Nee

Delftseplein + tram

W03.01

5,5

Poortstraat + tram

W03.20

8,5

Nee

Delftse Poort

W03.34

5,5

Nee

Karel Doormanstraat

W03.30

14,5

Nee

Overige

Alle

≤48

Nee

Weena + tram

W04.02

7,5

Nee

Kruisplein + tram

W04.63

25,5

Nee

Conradstraat

W04.35 en W04.70

4,5

Nee

Alle

≤48

Nee

W03

W04

Overige ≤ 48 dB

49 – 53 dB

54 - 58 dB

59 - 63 dB

Nee > 63 dB

Uit de tabel blijkt dat op alle ontwikkellocaties de voorkeurswaarde (48 dB) vanwege één of meerdere wegen wordt overschreden. De maximaal toelaatbare geluidbelastingen vanwege een

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

19 van 39

stedelijke weg voor woningen (63 dB) wordt daarbij vanwege het Delftseplein inclusief tramverkeer op locatie W03 overschreden.

5.2

Geluidbelasting railverkeerslawaai In bijlage 6 is een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten bij de onderzochte locaties weergegeven vanwege railverkeerslawaai. In tabel 5.2 is de maximaal berekende geluidbelasting op de gevels van de locaties weergegeven als gevolg van het railverkeer op de NS-spoorlijnen ter hoogte van het station Rotterdam centraal. Tabel 5.2: Maximale geluidbelasting op onderzochte locaties vanwege NS-spoorlijnen ter hoogte van Rotterdam Centraal Locatie Omschrijving Rekenpunt Hoogte Lden Overschrijding rekenpunt

Voorkeur

Maximaal

[m]

[dB]

[55 dB]

[68 dB]

W01

Delftseplein

W01.08

10,5

Nee

W02

Delftse Poort

W02.16

27,5

Nee

W03

Unilever

W03.18

137,5

Nee

W04

GHG

W04.05

25,5

Nee

≤ 55 dB

56 – 68 dB

> 68 dB

Uit de gepresenteerde rekenresultaten blijkt dat de voorkeurswaarde van 55 dB voor woningen op alle ontwikkellocaties vanwege railverkeer op de NS-spoorlijnen ter hoogte van het station Rotterdam Centraal wordt overschreden. De maximaal toelaatbare geluidbelasting van 68 dB voor woningen wordt daarbij niet overschreden. 5.2.1

Geluidbelasting emplacement ProRail In bijlage 7b is een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten bij de onderzochte locaties weergegeven vanwege het emplacement ProRail. In tabel 5.3 is de maximaal berekende etmaalwaarde (Letm) op de gevels van de locaties weergegeven als gevolg van het emplacement ProRail. Tabel 5.3: Maximaal berekende etmaalwaarde op onderzochte locaties vanwege Emplacement ProRail Locatie

Omschrijving

Rekenpunt

Hoogte

Overschrijding

Letm

rekenpunt [m]

richtwaarde

grenswaarde

[50 dB(A)] Ja

[55 dB(A)] Ja

W01

Delftseplein

W01.01

10,5

[dBA)] 57

W02

Delftse Poort

W02.03

48,5-51,5

Nee Nee Nee

W03

Unilever

W03.18

131,5

Nee

W04

GHG

W04.67

25,5

≤ 50 dB(A)

51 - 55 dB(A)

> 55 dB(A)

Uit de tabel blijkt dat de richtwaarde van 50 dB(A) als gevolg van de activiteiten op het emplacement ProRail op ontwikkellocatie W01, W02 en W04 wordt overschreden. Daarbij wordt op ontwikkellocatie W01 de grenswaarde van 55 dB(A) met maximaal 2 dB overschreden. Uit de rekenresultaten in bijlage 7b blijkt dat de overschrijdingen van de grenswaarde op delen van de noordgevel van ontwikkellocatie W01 (rekenpunten W01.01 t/m W01.07) plaatsvinden op een

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

20 van 39

hoogte van 10,5 meter t/m 27,5 meter. Op de zuid- en oostgevel van deze ontwikkellocatie wordt op alle bouwlagen voldaan aan de richtwaarde van 50 dB(A). De beoogde woningen op de ontwikkellocaties zijn mogelijk indien - Plan(regels) worden aangepast, waardoor grote delen van de noordgevel van locatie W01 op bouwlagen 10,5 meter tot en met 27,5 meter zullen moeten worden voorzien van een vliesgevel zodat de geluidbelasting op de feitelijke gevel lager is dan de richtwaarde van 50 dB(A) dan wel de grenswaarde van 55 dB(A) of - Plan(regels) worden aangepast, waardoor grote delen van de noordgevel van locatie W01 op bouwlagen 10,5 meter tot en met 27,5 meter als dove gevel zullen kunnen worden uitgevoerd. Hierdoor is er geen sprake van toetsing aan de geluidsnormen of - Plan(regels) worden aangepast, waardoor woningen op locatie W01 bouwlagen 10,5 meter tot en met 27,5 meter met een normale gevel mogelijk zijn indien uit een nader akoestisch onderzoek blijkt dat aan de grenswaarde voor etmaalwaarde van 55 dB(A) wordt voldaan of - Plan(regels) worden aangepast, waardoor het planologisch onmogelijk is op bouwlagen 10,5 meter tot en met 27,5 meter geluidgevoelige bestemmingen te vestigen. Maximaal geluidniveau (LAmax) In de Wm-vergunning van het emplacement ProRail zijn er geen nromen voor het maximaal geluidniveau (LAmax) opgenomen.

In dit onderzoek zijn in het kader van een goede ruimtelijke ordening de maximale geluidniveaus als gevolg van de activiteiten op het emplacement op de ontwikklocaties berekend. Een overzicht van het rekenmodel en een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten zijn in bijlage 13a respecteivelijk 13b opgenomen. Uit de rekenresultaten blijkt dat het hoogste maximaal geluidniveau is berekend op ontwikkellocaties W01 en W04 en bedraagt voor de dag-, avond- en nachtperiode 71 dB(A). Deze waarden zijn berekend op bouwlagen 10,5 meter tot en met 22,5 meter. 5.2.2

Gevolgen plan voor emplacement ProRail Dit bedrijf heeft een milieuvergunning waarin haar bestaande (geluid)rechten middels voorschriften zijn vastgelegd. In deze vergunning zijn op concrete beoordelingspunten en beoordelingshoogtes grenswaarden vastgesteld. De geluidbelasting vanwege de inrichting wordt getoetst aan de in de vergunning opgenomen grenswaarden ter plaatse van de in de vergunning opgenomen beoordelingspunten. De geluidniveaus die in de milieuvergunning zijn vastgelegd kunnen als gevolg van reflectie/afscherming door de nieuwe gebouwen op de ontwikkellocaties toe- of afnemen. De nieuwe en gewijzigde langtijdgemiddeld beoordelingsniveaus (LAr,LT) per VIP-punt zijn berekend en in tabel 5.4 weergegeven. De ligging van de rekenpunten behorende bij de vigerende milieuvergunning is in bijlage 12a weergegeven. Een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten is in bijlage 7c opgenomen.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

21 van 39

Tabel 5.4: Berekende langtijdgemiddeld beoordelingsniveaus (LAr,LT) per VIP-punt Vergunningsimmissiepunt (VIP)

Waarneem-

Dagperiode2)

Avondperiode2)

Nachtperiode2)

Hoogte

07:00- 19:00

19:00-23:00 uur

23:00-07:00 uur

uur Nr

Straatnaam

[m]

[dB(A)]

Hoogbouw Delftseplein

60,0

Weenapad 3-165

20,0

Essenburgsingel 30a-36z

5,0

Marnix gymnasium,

Essenburgsingel 58

Montessori Lyceum

11,0

Stationssingel

11,0

Proveniersstraat

5,0

Bentincklaan school

5,0

26,0

Woonzorgcentrum Schimmelpenninckstr. 31-159

Statenpad 400-834

14,0

Essenburgsingel 60-69

11,0

Bentincklaan 302-400

5,0

Statenpad

14,0

W01.06

Delftseplein

10,5

W02.03

Delftse Poort3)

48,5

W03.18

Unilever3)

131,5

W04.67

GHG3)

25,5

1) De puntnummering bestaande uit cijfers komen overeen met de huidige beschikking. Deze rekenpunten zijn weergegeven in bijlage 9a. De nummering bestaande uit een combinatie van letters en cijfers komen overeen met de rekenpunten zoals weergegeven in bijlage 4b. 2) Het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau (LAr,LT) per VIP-punt dat in de huidige beschikking van het emplacement is vastgelegd, wordt als gevolg van reflectie/afscherming door de planontwikkeling met (afgerond) 1 dB(A) hoger/lager. 3) De rekenresultaten op de gevels van dit gebouw zijn in bijlage 7b opgenomen.

Het Montessori Lyceum en de aanwezige woningen waarop de grenswaarde in de dagperiode (met maximaal 1 dB) respectievelijk in nachtperiode (met maximaal 3 dB(A)) wordt overschreden ondervinden in de desbetreffende periode een veel hogere geluidbelasting ten gevolge van het reguliere treinverkeer. Het reguliere treinverkeer, zie paragraaf 3.1, maakt geen onderdeel uit van de inrichting en is dus geen vergunningplichtige activiteit in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Een reductie van de geluidbelasting van het emplacement heeft geen relevant effect op de geluidbelasting van de woningen in de nachtperiode. Derhalve

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

22 van 39

zijn er geen aanvullende geluidwerende gevelvoorzieningen noodzakelijk geacht bij deze woningen. In de toekomst (bij de herziening van de milieuvergunning van het emplacement) zal in overleg met ProRail de beschikking van het emplacement moeten worden aangepast waarbij een extra vergunningsimmissiepunt (VIP) per ontwikkellocatie in de milieuvergunning van het emplacement wordt opgenomen. Om te voorkomen dat dit een beperking in de bedrijfsvoering van het emplacement impliceert, moeten de planregels van het bestemmingsplan worden aangepast zoals in paragraaf 5.2.1 is voorgesteld. Hierdoor treedt er geen conflict op met de werkzaamheden op en vergunde geluidruimte van het emplacement.

5.3

Cumulatie geluid conform Wgh Op alle locaties is er op een aantal rekenpunten sprake van een overschrijding van de voorkeurswaarde vanwege wegverkeer, railverkeer en of de richtwaarde (50 dB(A) etmaalwaarde) voor het emplacement ProRail. Derhalve is een cumulatie van meerdere bronsoorten aan de orde. In bijlage 8 is een uitgebreid overzicht weergegeven van de cumulatieve geluidbelastingen vanwege wegverkeer, railverkeer en of het emplacement ProRail. In deze bijlage is de gecumuleerde geluidbelasting weergegeven op rekenpunten waar sprake is van een overschrijding van de voorkeurswaarde dan wel de richtwaarde door meer dan één geluidbron. De daarbij gebruikte (cumulatieve) geluidbelastingen vanwege wegverkeer zijn exclusief de aftrek conform artikel 110g van de Wgh. De maximaal berekende cumulatieve geluidbelasting op locaties W01 t/m W04 bedraagt (afgerond) 67 dB, 67 dB, 69 dB respectievelijk 66 dB. Tevens blijkt uit de rekenresultaten dat het wegverkeer op alle ontwikkellocaties bepalend is voor de maximale cumulatieve geluidbelasting.

5.4

Ontheffingsbeleid Rotterdam Wegverkeer De gecumuleerde geluidbelasting inclusief aftrek conform artikel 110g van de Wgh is vanwege de zoneplichtige wegen bij de locaties per bouwlaag berekend en weergegeven in de laatste kolom van bijlage 5. Deze waarden zijn tevens in bijlage 10 bij de locaties gevisualiseerd (gevels met groene punten zijn geluidluw). Uit de genoemde bijlagen blijkt dat -

ontwikkellocatie W01 aan de noord- en westzijde geluidluw is;

ontwikkellocatie W02 aan de achterzijde geluidluw is;

ontwikkellocatie W03 niet beschikt over een geluidluwe gevel;

ontwikkellocatie W04 aan de achtergevel geluidluw is.

Naar verwachting zullen, gezien de omvang en diepte van de locaties, nog te bouwen woningen veelal eenzijdig worden georiënteerd. In dat geval kan de oplossing voor het creëren van een geluidluwe gevel per woning worden gezocht in de aan het gebouw afschermende gevelvoorzieningen, bij voorbeeld vliesgevel. Op deze manier kan aan het ontheffingsbeleid

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

23 van 39

worden voldaan, zie tevens paragraaf integrale beoordeling. Railverkeer Uit de rekenresultaten in bijlage 6 blijkt dat alle ontwikkellocaties vanwege railverkeerslawaai over minimaal één geluidluwe zijde beschikken. Naar verwachting zullen, gezien de omvang en diepte van de locaties, nog te bouwen woningen veelal eenzijdig worden georiënteerd. In dat geval kan de oplossing voor het creëren van een geluidluwe gevel per woning worden gezocht in de aan het gebouw afschermende gevelvoorzieningen, bij voorbeeld vliesgevel. Op deze manier kan aan het ontheffingsbeleid worden voldaan, zie tevens paragraaf integrale beoordeling. Emplacement ProRail Uit de rekenresultaten in bijlage 7b blijkt dat alle ontwikkellocaties vanwege het geluid afkomstig van de activiteiten op het emplacemnet ProRail over minimaal een geluidluwe zijde (waarvan de geluidbelasting kleiner of gelijk is aan 50 dB(A) etmaalwaarde) beschikken. Naar verwachting zullen, gezien de omvang en diepte van de locaties, nog te bouwen woningen veelal eenzijdig worden georiënteerd. In dat geval kan de oplossing voor het creëren van een geluidluwe gevel per woning worden gezocht in de aan het gebouw afschermende gevelvoorzieningen, bij voorbeeld vliesgevel. Op deze manier kan aan het ontheffingsbeleid worden voldaan, zie tevens paragraaf integrale beoordeling.

Integrale beoordeling De ontwikkelocaties worden soms door meerdere geluidbronnen op dezelfde gevel geluidbelast. En soms blijf er geen geluidluwe zijde over omdat de ene geluidbron het gebouw aan twee kanten geluidbelast terwijl de andere geluidbron de overige zijden van het gebouw belast. Realisatie van minimaal één geluidluwe gevel per woning op de ontwikkellocaties vraagt aandacht. Daarbij dient tevens rekening te worden gehouden met de gecumuleerde geluidbelasting op de gevel, zie bijlage 8.

5.5

Trillingen vanwege het spoor De onderzoekzones voor trillingen (25 meter voor metrosporen en 100 meter voor NS-sporen) zijn in bijlage 9 weergegeven. Uit bijlage 9 blijkt dat ontwikkellocaties W02 en W03 alsmede een deel van locatie W04 binnen de onderzoekszone voor trillingen vanwege de ondergrondse metro liggen. Tevens blijkt uit deze bijlage dat locatie W01 alsmede delen van locaties W02 t/m W04 binnen de onderzoekszone voor trillingen vanwege de NS-sporen liggen Bij de realisatie van de beoogde woningen op de onderhavige locaties zal aandacht besteed moeten worden aan trillinghinder en contactgeluid. Trillingen ten gevolge van de passages van de metrostellen en NS-treinen zijn goed op te vangen door maatregelen aan de bron (bijvoorbeeld met tussenvloeren in tunnelconstructies of toepassing rubberen blokken bij bovengrondse systemen), maatregelen in overdracht (bijvoorbeeld afstandsvergroting, meer massa) en bij de ontvanger (gebouwimpedantie verhogen (zwaarder/stijver maken), zwevende dekvloeren, afveren

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

24 van 39

gebouwen). Bij het indienen van een bouwaanvraag voor een gebouw op alle ontwikkellocaties (voor zover gelegen binnen 25 meter van metrosporen en of 100 meter van NS-sporen) moet worden aangetoond dat aan de in tabel 3.3 gepresenteerde richt- en grenswaarden wordt voldaan.

5.6

Effect plan op aanwezige woningen Op ontwikkellocatie W01 (Delftseplein) is een gebouw met een hoogte van maximaal 140 meter gepland. Deze locatie is aan de zuidzijde van en direct tegen het stationsgebouw gesitueerd. Verwacht wordt dat de geluidbelasting vanwege de NS-treinen en het emplacement als gevolg van de reflectie tegen de noordgevel van locatie W01 op de gevels van de aanwezige woningen langs de Stationssingel en het Proveniersplein toeneemt. Daarom is in het kader van een GRO onderzocht wat de reflectiebijdrage van locatie W01 is aan de geluidbelasting vanwege de genoemde geluidbronnen op de onderhavige woningen. Geluidbelasting railvekeer In bijlage 14c is een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten bij de aanwezige woningen langs de Stationssingel en het Proveniersplein weergegeven vanwege railverkeerslawaai op de NSspoorlijnen ter hoogte van het station Rotterdam centraal. In tabel 5.5 is de maximaal berekende geluidtoename op de gevels van de onderzochte aanwezige woningen weergegeven als gevolg van de reflectie van het railverkeerslawaai tegen het nog te realiseren gebouw op locatie W01. Tabel 5.5: Maximaal berekende geluidtoename bij aanwezige woningen vanwege railverkeerslawaai als gevolg van reflectie tegen locatie W01 Zonder locatie W01 Woning

rekenpunt

gelegen aan

Proveniersplein

Reken-

Met locatie W01

Lden

Geluidtoename agv

Lden

reflectie

hoogte

BF.01

Stationssingel

5.6.1

[dB]

[m]

[dB]

9,50

71,61

0,00

BF.02

9,50

69,75

0,00

BF.03

5,50

69,84

0,00

BF.04

13,50

65,29

0,00

BF.05

13,50

64,43

0,00

BF.06

10,50

61,48

0,00

BF.07

10,50

56,78

0,00

BF.08

1,50

59,94

59,95

0,01

BF.09

4,50

59,02

59,05

0,03

BF.10

4,50

60,57

60,64

0,07

BF.11

10,50

64,02

64,06

0,04

BF.12

10,50

63,83

63,86

0,03

BF.13

10,50

60,98

61,01

0,03

BF.14

1,50

40,11

40,24

0,13

BF.15

7,50

43,72

43,76

0,04

BF.16

1,50

46,97

46,99

0,02

BF.17

13,50

58,20

0,00

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

25 van 39

Uit de rekenresultaten blijkt dat door realisatie van het beoogde gebouw op locatie W01 de geluidbelasting vanwege het railverkeerslawaai bij de aanwezige woningen ten noorden van het stationsgebouw met maximaal 0,13 dB toeneemt. Deze geluidtoename is voor het menselijk gehoor niet waarneembaar en daarom verwaarloosbaar. Geluidbelasting emplacement ProRail In bijlage 15c is een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten bij de aanwezige woningen langs de Stationssingel en het Proveniersplein weergegeven vanwege het emplacement ProRail. In tabel 5.6 is de maximaal berekende geluidtoename op de gevels van de onderzochte aanwezige woningen weergegeven als gevolg van de reflectie van het geluid afkomstig van het emplacement tegen het nog te realiseren gebouw op locatie W01. Tabel 5.6: Maximaal berekende geluidtoename bij aanwezige woningen vanwege emplacement als gevolg van reflectie tegen locatie W01

Woning

Rekenpunt

Zonder locatie W01

Met locatie W01

Letmaal

Hoogte

Geluidtoename agv reflectie

Proveniersplein

gelegen aan

Stationssingel

5.6.2

[m]

[dB(A)]

BF.01

9,5

57,67

0,00

BF.02

9,5

56,26

0,00

BF.03

13,5

52,75

52,77

0,02

BF.04

13,5

49,57

49,59

0,02

BF.05

13,5

48,28

48,30

0,02

BF.06

10,5

47,25

0,00

BF.07

10,5

43,31

0,00

BF.08

1,5

44,30

44,33

0,03

BF.09

10,5

45,04

45,14

0,10

BF.10

10,5

44,91

45,07

0,16

BF.11

10,5

45,99

46,09

0,10

BF.12

10,5

44,98

45,08

0,10

BF.13

10,5

41,24

41,25

0,01

BF.14

28,5

44,97

45,02

0,05

BF.15

1,5

44,86

44,87

0,01

BF.16

10,5

49,18

0,00

BF.17

13,5

53,46

0,00

Uit de rekenresultaten blijkt dat door realisatie van het beoogde gebouw op locatie W01 de geluidbelasting vanwege het emplacement ProRail bij de aanwezige woningen ten noorden van het stationsgebouw met maximaal 0,16 dB toeneemt. Deze geluidtoename is voor het menselijk gehoor niet waarneembaar en daarom verwaarloosbaar.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

26 van 39

Maatregelen Wet geluidhinder Bij een overschrijding van de maximaal toelaatbare waarde op de gevel, zoals gedefinieerd in artikel 1 van de Wgh, mogen geen geluidgevoelige bestemmingen in het bestemmingsplan worden toegelaten. Dit betekent dat de geluidbelasting bij deze bestemmingen in ieder geval moet worden beperkt tot de maximaal toelaatbare geluidbelasting. Tevens bestaat bij een overschrijding van de voorkeurswaarde de verplichting om te onderzoeken of mogelijkerwijs de geluidbelasting door middel van maatregelen tot de voorkeurswaarde teruggebracht kan worden. Actieplan geluid (wegverkeer) Bij alle ontwikkellocaties is de cumulatieve geluidbelasting, zonder aftrek conform artikel 110g van de Wgh, vanwege alle onderzochte zoneplichtige wegen hoger dan 53 dB, zie één na laatste kolom van bijlage 5. De plandrempel van 53 dB, zoals genoemd in het Rotterdams Actieplan geluid 2019-2023, wordt bij deze locaties overschreden. In het kader van het actieplan moeten geluidreducerende maatregelen ter beperking van de geluidbelasting worden overwogen. Mogelijke maatregelen Bij het toepassen van maatregelen wordt onderscheid gemaakt tussen maatregelen aan de bron, in de overdracht en bij de ontvanger. Een belangrijk criterium van het al dan niet treffen van maatregelen is de doeltreffendheid of redelijkheid van de maatregelen.

6.1

Wegverkeer Op alle ontwikkellocaties wordt de voorkeurswaarde (48 dB) overschreden vanwege één of meerdere wegen. De maximaal toelaatbare geluidbelastingen vanwege een stedelijke weg voor woningen (63 dB) wordt daarbij vanwege het Delftseplein inclusief tramverkeer op locatie W03 met maximaal 1 dB overschreden.

6.1.1

Bronmaatregelen Als bronmaatregel kan gedacht worden aan vermindering van (vracht)verkeer, snelheidsverlaging en/of toepassing van stillere wegdekken. Gelet op de (toekomstige) ontwikkelingen binnen en in de directe omgeving van het plangebied is een vermindering van (vracht)verkeer op de wegen die op de onderzochte locaties een overschrijding van de voorkeurswaarde veroorzaken niet aan de orde. Tevens is gezien de verkeersfunctie van de onderhavige wegen een snelheidsverlaging op de onderhavige wegen verkeerskundig niet gewenst. Weena (deels inclusief trams) Op de voor ontwikkellocaties W02 en W03 akoestisch relevante delen van het Weena ligt DAB en liggen tramsporen in grasveld waarop alleen tramlijn 20 rijdt. Gezien de relatief lage tramintensiteiten van deze tramlijn kan worden gesteld dat het tramverkeer geen bijdrage levert aan de totale geluidbelasting op de genoemde locaties vanwege het Weena inclusief tramlawaai.

Akoestisch onderzoek

Projectcode

Versie

Datum

Pagina

Bestemmingsplan Rotterdam Central District

100019041/IB-2019-0002

Definitief V.2

10-12-2020

27 van 39

Met het toepassen van stillere asfalttypes, bijvoorbeeld DDA die 2 á 3 dB stiller is dan DAB, op dit deel van het Weena is het mogelijk een geluidreductie van 2 á 3 dB te bereiken. Op het Weena ten westen van het Kruisplein is geen sprake van tramverkeer. Het wegdek is, met uitzondering van het verdiepte gedeelte en delen op straatniveau bij de kruising met het Kruisplein die uit DAB bestaan, voorzien van de geluidreducerende deklaag DDA. Vervanging van de aanwezige DAB door DDA zal minder geluidreductie opleveren dan 2 á 3 dB aangezien een gedeelte van de weg reeds is voorzien van DDA. De te behalen geluidreductie is echter niet voldoende om daarmee de geluidbelasting op ontwikkellocaties W02 t/m W04 tot de voorkeurswaarde terug te dringen. Conradstraat, Delftse Poort, Karel Doormanstraat Op de Conradstraat ligt momenteel DAB en op de Delftse Poort en (groet delen van) Karel Doormanstaat KV. Met het toepassen van stillere asfalttypes, bijvoorbeeld DDA die 2 á 3 dB stille is dan DAB en 4 á 5 dB stiller dan KV, op deze wegen is het mogelijk een geluidreductie van 2 á 3 dB respectievelijk 4 á dB te bereiken. De te behalen geluidreducties zijn echter niet voldoende om daarmee de geluidbelasting vanwege de Conradstraat op ontwikkellocatie W04 en vanwege de Delftse Poort op ontwikkellocaties W02 en W03 tot de voorkeurswaarde terug te dringen.

De geluidbelasting vanwege de Karel Doormanstraat kan wel tot de voorkeurswaarde terug worden gebracht. Poortstraat inclusief trams Op de Poortstraat ligt momenteel DAB. Dit met uitzondering van 25 meter weglengte ten noorden van de Delftsestraat die uit KV bestaat. De tramsporen langs deze weg liggen grotendeels in grasveld1. Stillere trambaanconstructies zijn momenteel niet beschikbaar. Uit nader onderzoek, zie bijlage 11, blijkt dat het tramverkeer een belangrijke bijdrage levert aan de totale geluidbelasting op ontwikkellocatie W03 vanwege de Poortstraat inclusief trams. Met het toepassen van stillere asfalttypes (bijvoorbeeld DDA) op deze weg is het mogelijk een geluidreductie van 2 á 3 dB te bereiken. Echter, Omdat het tramverkeer een grote bijdrage levert aan de totale geluidbelasting vanwege de Poortstraat inclusief trams zal de totale geluidreductie maximaal 1 dB bedragen. Deze reductie is echter niet voldoende om daarmee de totale geluidbelasting vanwege de Poortstraat inclusief trams op ontwikkellocatie W03 tot de voorkeurswaarde te beperken. Delftseplein inclusief trams, Kruisplein inclusief trams, Op het Kruisplein en het Delftseplein ligt momenteel KV. De tramsporen langs/op deze wegen liggen grotendeels in grasveld. Stillere trambaanconstructies zijn momenteel niet beschikbaar.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=77a61948-549f-41ae-b679-2a2803fc9dc5