20250911- Notulen van de raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 11 september 2025 Notulen van de raadsvergadering van 11 september 2025 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 12 Voorzitter: mevrouw A. Kockelkoren, met dien verstande dat het voorzitterschap van 11.05 uur tot 15.12 uur is waargenomen door de heer J.M.D. de Waard. Tegenwoordig zijn 43 leden, namelijk de heer M.R. van Campenhout, de heer T.S.J. Coşkun, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer M. Verhoef, mevrouw C. Aafjes-van Aalst, mevrouw V.A. Bruin, de heer S.M. Bonte, de heer J.M.D. de Waard, de heer M. Crielaard, mevrouw A. Kockelkoren, de heer A.R. Oostdijk, de heer B. van Schaik, de heer T.J. Vonk, de heer S. Ceulemans, de heer S.J.C. Becker, de heer G.F.E. Koster, de heer R.T.J. van der Velden, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer D.J. van Dommelen, de heer D.P.A. Tak, mevrouw D. Yildirim, mevrouw S. Reitema, de heer M.H. Biljoen, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw A.J.A. Maassen, mevrouw M.E. Vogelaar, de heer T. de Haan, mevrouw I. van Wifferen, de heer N. Akhatab, mevrouw E. Rehim Zadeh, mevrouw M.S. Abrahamse, de heer J. Vicario, de heer S. Leewis, mevrouw S. van de Peppel, de heer L.P.A. Dekkers, de heer E.P.J. Verweij, de heer R.N. Dahoe, de heer S. Soytekin, de heer T. Kind, mevrouw M.Y. Morkoç, de heer T. Roskam, mevrouw J.M. de Bruijn en de heer E.H. Balcha.

Afwezig zijn: mevrouw drs. C.J. Schouten, mevrouw J.M. Nunnely, mevrouw L.S. Vlieger van 15.00 uur tot 17.00 uur en mevrouw D.A. van Groningen Namens het college zijn tegenwoordig: Mevrouw C.M. Zeegers Griffier: de heer W. de Bel, met dien verstande dat zij van 11.31 uur tot 15.37 uur is waargenomen door mevrouw I.C.M. Broeders 1.

Opening

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dames en heren, ik ga beginnen, dus ik wil graag dat jullie allemaal gaan zitten, want dan kunnen we enigszins op tijd van start. We hebben een lange dag te gaan. Dames en heren, als het even wat rustiger kan worden in de zaal, dan open ik deze raadsvergadering en heet u allen hartelijk welkom. Ook welkom aan degenen die op afstand onze vergadering volgen, de vertegenwoordigers van de media en onze medewerkers. We hebben berichten van verhindering ontvangen. De burgemeester is afwezig wegens een dienstreis, vandaar dat u het met mij en mijn medevoorzitters, de heer De Waard en mevrouw Bruin moet doen vandaag. Wij gaan proberen u veilig en vlot door deze raadsvergadering te loodsen, maar daarvoor heb ik wel ook uw support nodig, bijvoorbeeld actief aanwezig zijn in de zaal voor debatten enzovoorts. Graag een verzoek aan iedereen om daar op die manier mee om te gaan. Andere berichten van verhindering. Mevrouw Nunnely is afwezig mevrouw vlieger is van 15.00 uur tot 17.00 uur afwezig, mevrouw van Groningen is afwezig en de griffier is in de ochtend afwezig vanwege een afspraak buiten het stadhuis. We hebben een heel aantal beëdigingen en daar gaan we dan ook nu mee van start. 1.1

Beëdiging lid van de Rekenkamer Rotterdam de heer S.J. (Sjoerd) Keulen

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1669

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Als eerste agendapunt 1.1. Mag ik verzoeken om wat stilte in de raadzaal? Dank u wel. De beëdiging van het lid van de Rekenkamer Rotterdam, de heer Sjoerd Keulen en we gaan over tot de beëdiging van de heer Keulen als lid van de Rekenkamer Rotterdam. Voor de goede orde zeg ik alvast dat we na de beëdiging van de heer Keulen de gelegenheid hebben om even te feliciteren, voordat we overgaan tot het afscheid en de beëdiging van verschillende leden, dus ook het verzoek om dat even compact te doen. Op 26 juni is het besluit genomen om de heer Keulen te benoemen als lid van de Rekenkamer Rotterdam. Nu gaan we over tot beëdiging. Ik verzoek de griffier om de heer Keulen naar voren te leiden en voor mij plaats te nemen. En ik verzoek de leden van de raad ook te gaan staan. Welkom allen. Door de gemeenteraad is op 26 juni tot uw benoeming als lid van de Rekenkamer Rotterdam besloten. Overeenkomstig het bepaalde in de artikelen 81c, derde lid en 81g van de gemeentewet, dient u als directeur en lid van de Rekenkamer Rotterdam bij het aanvaarden van uw functie, in handen van de voorzitter van de gemeenteraad, de eed of de verklaring en belofte af te leggen. U heeft aangegeven te kiezen voor de eed.

Na voorlezing door mij van de tekst, verzoek ik u de woorden, zo waarlijk helpe mij God almachtig, uit te spreken en gelijktijdig de beide voorste vingers van de rechterhand omhoog te steken. Ik zweer dat ik om tot lid van de Rekenkamer benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de Rekenkamer naar eer en geweten zal vervullen. De heer KEULEN: Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Hartstikke mooi. Van harte gefeliciteerd. (Applaus.) Dan wens ik u heel veel succes bij uw werkzaamheden voor de Rekenkamer Rotterdam en dan schors ik even de vergadering om gelegenheid te geven om u te feliciteren. (De vergadering is geschorst.) 1.2

Afscheid van de heer D.P.A. (Dennis) Tak als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dames en heren, dan zijn we bij agendapunt 1.2, het afscheid van de heer Dennis Tak als lid van de gemeenteraad en daarna gaan we over tot de beëdiging van twee raadsleden en een Burgercommissielid. Dan krijgt u gelegenheid om in een keer de heer Tak in de hand te drukken en de nieuwe leden te feliciteren. Ik ga als eerste een woord tot de heer Tak richten. Geachte aanwezigen, geachte heer Tak, beste Dennis, de reden dat wij vandaag afscheid van jou nemen, valt niet los te zien van de reden waarom jij hier in de eerste plaats bent. Jij voelt je verantwoordelijk voor een sterke democratie, een mooie stad en ook voor een mooi Nederland. Na bijna zes jaar in de Rotterdamse raad, ga jij je nu richten op een campagne voor een plek in de Tweede Kamer. Maar dit is helaas niet de enige reden voor jouw vertrek. Het raadswerk vraagt veel en kan, als je niet oppast, je volledige agenda beheersen. Het werk voor de stad is namelijk nooit af. In je afscheidsbrief noem je het zelf eigenlijk een voltijdbaan. Met de campagne voor de boeg, jouw andere baan en een jong gezin dat aandacht verdient, is het soms nodig om harde keuzes te maken. Hè Rotterdammer, we gaan weer normaal tegen elkaar doen. Deze woorden sprak jij, een stuk stoerder dan ik zojuist, in de video waarin jij aankondigde terug te keren in de Rotterdamse raad.

Na het vertrek van Richard Moti krijg je anderhalf jaar geleden de kans om weer een zetel in te nemen in deze raad. De strijdlust en enthousiasme spatte van het scherm, want jij was met een duidelijk doel teruggekeerd, samen bouwen aan onze verdomd mooie stad. Met een groot hart voor de lokale democratie heb jij in deze zaal, met een korte onderbreking, bijna zes jaar lang geknokt voor Rotterdam. Maar dit hart klopt niet alleen voor de lokale democratie, het klopt ook voor de democratie van ons land. En jij maakt je zorgen, raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1670

we leven in roerige politieke tijden, het vertrouwen in de politiek is laag en voor veel mensen voelt de toekomst onzeker. Juist daarom voel jij nu de urgentie en de verantwoordelijkheid om in actie te komen. Je staat op plek 39 op de kandidatenlijst van GroenLinks-PvdA. Een plek die geen zekerheid biedt, maar wie weet. Een ding weet ik zeker, als de Nederlander jou het vertrouwen geeft, krijgen ze daar een goede volksvertegenwoordiger voor terug, want dat ben jij hier de afgelopen jaren geweest. Naast jouw enthousiasme en strijdbaarheid viel je ook op met jouw kennis en kunde. Vanuit jouw financiële achtergrond was je altijd scherp op de financiën van de gemeente, zowel als voorzitter van de COR, als raadslid. In die laatste rol konden vooral bezuinigingen op sociale voorzieningen rekenen op kritiek, maar dit was nooit geroeptoeter vanaf de zijlijn. Je kwam altijd met onderbouwde plannen om het geld anders te verdelen. Jouw kunde kwam ook duidelijk naar voren rondom de plannen voor de garantstellingen om de bouw van middenhuurwoningen te stimuleren. Samen met collega Engberts heb jij hier een leidende rol in gehad. De raad moet hier nog wel over besluiten en dat zal dit nu doen zonder jou. Maar we zijn dankbaar voor de rol die jij hierin heb gespeeld en het kenmerk, jouw vermogen om met creatieve ideeën te komen en Rotterdam verder te brengen.

De afgelopen anderhalf jaar was jij ook een groot pleitbezorger voor de wijkraden. De wijkraden zijn de voelsprieten in onze stad en volgens jou hadden zij te weinig mandaat. Je hebt je hard gemaakt voor meer zeggenschap, meer ondersteuning en een opleidingstraject. Ik weet hoe blij je hiermee bent. Je bent een raadslid met veel passie en neemt niet snel een blad voor de mond. Je bent een strijder en dan raak je soms wel eens betrokken in gevechten, ook juridische gevechten. Toen jij een grote verhuurder een boevenclub had genoemd, krijg je een heuse rechtszaak aan je broek. Je werd bijgestaan door jouw goede vriend Erik Verweij. Gelukkig bleek de heer Verweij, naast een goede vriend, ook een goede advocaat en hoefde jij je woorden niet terug te nemen. Jij gunt iedereen een plek om zich thuis te voelen. Deze plek vond jij op het grafisch Lyceum, waar je de opleiding games volgde, iets heel anders dan bankier. Hier kon jij voor het eerst zelf zijn en waren er mensen die voor je klaarstonden. Deze persoon heb jij later ook willen zijn voor de Rotterdammers, benaderbaar en opkomend voor hen voor wie de overheid soms ver weg lijkt. We hadden het net al even over de filmpjes op social media, op een leuke, begrijpelijke en soms grappige manier weet jij de dingen die we hier doen uit te leggen.

Op deze manier weet jij Rotterdammers aan te spreken die normaal misschien wat verder van de politiek staan. Jij weet deze mensen te betrekken en dit gaan we ook missen aan jou. Je bent een strijder en hebt gestreden voor Rotterdam, de stad waar jij hard inloopt en hard voorloopt. De stad waar jij je voor het eerst thuis voelde, de stad waar jij woont met je vrouw en jullie dochters. Hopelijk gaan jullie weer wat meer tijd voor elkaar hebben. Bedankt Dennis, voor al het harde werk. Bedankt namens de raad en namens Rotterdam. En niet te vergeten, veel geluk gewenst tijdens de campagne de komende tijd. (Applaus.) De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan is nu het woord aan de nestor om ook het woord te richten tot de heer Tak. De heer COŞKUN (sp): De wethouder zei iets, maar ik verstond het niet. Beste Dennis, vandaag is het niet vrijdag de dertiende, maar wel 11 september en dus 9/11 en hangt er een dramatische gebeurtenis in de lucht. Dennis, je gaat ons vandaag vroegtijdig verlaten. Een fractie vol draaideurraadsleden, schamperde iemand van de coalitie vorige week over de PvdA-fractie. Balwantsingh eruit, Yildirim erin, Moti eruit, Dennis Tak erin, Yildirim eruit, Vogelaar erin, Vogelaar uit, Yildirim in, Engberts uit, Vogelaar er weer in en Dennis Tak er weer uit en vandaag De Bruijn erin.

Kortom, jullie hebben wel de schijn tegen, maar jullie kunnen daarentegen overduidelijk ook geen plucheplakkers worden genoemd. Maar je hebt groot gelijk om te vertrekken. Een politicus moet kiezen, dat is het vak. Je hebt een prachtig gezin met je vrouw Claudia en jullie beide dochters Isabel en Felice. Die gaan natuurlijk voor alles en om hen alle geluk van de wereld te geven, moet je ook nog eens hard werken bij de Rabobank. Nu vragen ze je ook nog om een landelijke campagne te voeren als kandidaat nummer 39 voor de PvdA op 29 oktober en iedereen in deze raadszaal weet, landelijk gaat raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1671

altijd voor. Het houdt … Nou, nou, nou let op mijn woorden, het houdt een keer op en dat geldt voor jou vandaag in onze gemeenteraad. Zelf leerde ik je pas kennen toen je eind ’23 terugkwam in onze raad en als voorzitter van de Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport. Op die stoel was het soms wel wennen om dan het woord te geven aan de heer Tak en dan weer aan de heer Mak en dan weer aan de heer Tak en dan weer aan de heer Verweij. Die in deze raad jouw tegenstander uit de coalitie is, maar in de vorige periode jouw advocaat was toen je moest verdedigen tegen Marcan de vastgoedbaas, die jij de grootste boevenclub van Rotterdam had genoemd. Dankzij collega Verweij won je deze rechtszaak en ga je nu de verkiezingen in als iemand die ongezouten zijn mening over alles en iedereen durft te geven, hou dat vol. Je bent zes jaar raadslid geweest, waarvan in de vorige periode een zeer gewaardeerd lid, zelfs voorzitter, van de belangrijke Commissie tot Onderzoek van de Rekening. Deze periode liet je daar niet toe verleiden, we hebben nog een poging gedaan om je erin te krijgen, is niet gelukt. Maar je sprong juist wel op de bres voor het doelgroepenvervoer en zeer veel andere onderwerpen van Zorg en Welzijn. Wij raakten zelf bijna slaags over de aanpak van Villa Vonk in Hoogvliet, maar je deed heel collegiaal een stapje terug toen ik je daarom vroeg.

Ik ken je niet anders dan als iemand die altijd oog houdt voor het resultaat. Nooit te beroert om wethouders of collega's fel te bevragen, ook als je dan door een ander lid van de coalitie weer beschuldigd wordt van seksisme, een misverstand dat snel werd bijgelegd. Maar toch, je speelt juist altijd de bal en nooit op de man. Kortom, jouw optreden hier is niet onopgemerkt gebleven. Een bankier die in de Raad van Advies zit van de Jonge Socialisten, is sowieso al opmerkelijk. Als je sprak, was het altijd op basis van je ongelooflijke dossierkennis en je onderzoek onder de Rotterdammers waar het beleid betrekking op heeft. Zonder onderzoek, geen recht van spreken en dat toonde jij telkens weer in deze raadszaal. Wij waren het zeker niet altijd eens, niet over de wijkraden, niet over de NATO en nog zowat, maar toch. Deze periode bracht je 1.389 keer je stem uit en daarvan was 85 procent keer voor, zeer positief dus. Ikzelf schijn 86 procent voor te hebben gestemd. Het staat allemaal te lezen en te analyseren op iBabs, waar die wat heeft gestemd, welk motie en welk voorstel. Het is verschrikkelijk hoe je achtervolgd wordt door je eigen verleden als je niet uitkijkt. Hopelijk komt jouw droom uit 2021 wel een keer uit. De droom over het nieuwe Noorden, oftewel 5.000 nieuwe woningen op een overkapte A20, een pracht van een initiatiefvoorstel uit 2021.

Over een paar maanden een nieuwe ronde … En nu is mijn tekst kwijt. Een nieuwe ronde, en nieuwe kansen. Ik ben bijna aan het eind. Durft te dromen, durft te winnen. Je verdient een zetel, is het niet in de Tweede Kamer, dan is het wel weer hier in deze raadszaal. De draaideur staat altijd voor je open. Er is geen boom zonder tak en dat geldt zeker voor de bomen die hier worden opgezet. Aboutaleb had ongelijk toen hij jou aan het eind van en na vertrek in 2022 te intelligent vond voor een gemeenteraad. Hij was misschien zelf niet slim genoeg om te beseffen dat het nieuwe stadion toen onnodig en onbetaalbaar zou worden, maar dat terzijde. Dennis, geachte collega afgevaardigde, we gaan je missen. Bedankt voor je inzet, je bevlogenheid en je voorbeeldrol in deze gemeenteraad. (Applaus.) De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank je wel, nestor. En dan is het woord aan de heer Tak om nog zijn bespiegelingen te geven aan ons als raad. De heer TAK (pvda): Voorzitter, zeer gewaardeerde collega's, toen ik als jonge student aan het Grafisch Lyceum in 2002 kennismaakte met Rotterdam, ging er een wereld voor mij open. Ik ben zelf opgegroeid in een klein Brabants dorp tussen de koeien en ik weet nog goed dat ik toen dacht, ik wil later ook in de grote stad wonen. Ik zal wel eerlijk toegeven, ik had toen nog een andere stad voor ogen, maar daar zal ik verder nu niet op ingaan.

De allereerste keer dat ik voet zette op het Rotterdamse stadhuis, was ook helaas niet op de fractiekamer van GroenLinks of de Partij van de Arbeid, maar die van Leefbaar Rotterdam. Ik was op het stadhuis om een raadslid te interviewen voor een filmopdracht. Wie weet ik helaas niet meer en mocht er dus bij iemand een belletje gaan rinkelen, laat het me alsjeblieft weten. Het was in het jaar na de moord op Pim Fortuyn. Ik was een verse Grafisch Lyceum student en als raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1672

politieke junkie had ik op dat moment best veel bewondering voor de charme en klasse waarmee de heer Fortuyn de debatten had gedaan in de vorige verkiezingen. Hij had alle opponenten alle hoeken van de arena laten zien. Op het moment van dat interview had ik nooit bedacht dat ik zo'n vijftien jaar later zelf onderdeel zou zijn van het stadsbestuur. De bijna zes jaar dat ik raadslid ben geweest, heb ik als een eer en een voorrecht ervaren. Mijn hart voor de democratie is nog zo groot als de dag dat ik hier voor het eerst een voet zette binnen deze mooie raadzaal en mijn besluit om mijn raadszetel neer te leggen was dan ook geen eenvoudige. Ik ben namelijk ontzettend trots op de dingen die ik samen met jullie heb kunnen bereiken. Ik denk aan die extra sociale huurwoningen in Feyenoord City, het stimuleren van de bouw van middenhuur. Moeten nog het besluit nemen, maar ik heb alle vertrouwen in jullie. En als alles goed gaat, het mandaat van de wijkraden. En resultaten in deze raad bereik je nooit alleen. Ik wil dan ook mijn speciale dank uitspreken aan Vanessa Bruin, Marcel Verhoef, Chantal Zeegers en Robert Simons, dit zijn in mijn ogen een aantal voorbeelden van hoe oppositie en coalitie elkaar toch kunnen vinden. Maar voorzitter, ik verlaat deze raadszaal niet met een gerust hart.

Ik maak mij zorgen, zorgen over de staat van de democratie, die is in de 80 jaar dat wij nu vrij zijn, nog nooit zo kwetsbaar geweest. Vraag het onze stadsgenoten op straat en velen vragen zich af wat hun stem nou eigenlijk oplevert en dit ongenoegen mogen wij niet onbeantwoord laten. En voorzitter, het is mijn stellige overtuiging dat het enige antwoord een sterkere democratie is en daarmee bedoel ik wijkraden die echt wat te zeggen hebben en een gemeenteraad waarin partijen bereid zijn om over schaduwen heen te stappen. Voorzitter, het is mijn vurige wens dat we de amicale collegialiteit, die ik zou waardeer aan deze gemeenteraad achter de schermen, ook wat meer inzetten om wat oplossingen te smeden voor de schermen. Collega's die mij goed kennen, weten dat ik een uitgesproken mening heb hoe we omgaan met onze financiën. Voorzitter, het is niet meer van deze tijd dat de Voorjaarsnota of de begroting al helemaal dicht gelegd is tot de laatste euro. En ja, dat is niet iets van deze raadsperiode, maar dat is iets wat al jarenlang onderdeel is van de Rotterdamse politieke cultuur. Als ik dan vandaag nog een wens zou mogen uitspreken, dan is het wel dat we hier in de toekomst definitief mee breken. In andere Nederlandse steden zie ik hoe het anders en luchtiger kan.

Het zorgt ervoor dat de verhoudingen tussen coalitie en oppositie beter worden, maar zorgt er bovenal voor dat er betere besluiten worden genomen. En ik zeg dit niet om jullie de les te lezen, maar ik zie het vooral als een oproep tot verbinding. Zoals jullie merken, de staat van onze democratie gaat mij aan mijn hart en dit is een van de redenen waarom ik heb besloten om te strijden voor een plek in de Tweede Kamer. Juist op het moment dat de democratie onder druk staat, moeten we alles op alles zetten om haar te versterken. Sommigen van jullie vragen zich misschien af waarom deze gemeenteraad eigenlijk verlaat, de heer Simons begon er net ook al over. Alhoewel ik natuurlijk de stiekeme hoop koester op een klinkende uitslag voor GroenLinksPvdA en ik weet dat de heer Versnel daar anders over denkt, blijkt het uit zijn bericht. En dat we minstens 39 zetels gaan halen, ligt het inderdaad niet direct voor de hand dat ik 29 oktober direct de Kamer inkom. De reden dat ik toch besluit mijn raadswerk nu al neer te leggen, heeft alles te maken met de balans, raadswerk en je eigen privéleven. Felice was nog geen twee weken geleden geboren, toen Richard Moti me belde met de vraag of ik terug de raad in wilde. Tussen de luiers en nog steeds op de roze wolk die de kraamperiode heet, moest ik het gesprek aangaan met Claudia over mijn terugkeer in de raad.

Dat deed ik met lood in de schoenen, want de gemeenteraad in combinatie met een gezin en een drukke baan, legt een flinke beslag op je partner. De reden dat ik hierover begin, is omdat in tegenstelling tot mijn andere werkgever waar ik gewoon tien weken volledig doorbetaald vrij kreeg, ik eigenlijk maar één keuze had, accepteren of weigeren. Later starten als gemeenteraadslid behoorde niet tot de mogelijkheden. De politiek draagt mijn passie, maar mijn eerste prioriteit ligt bij mijn gezin en mijn naaste vrienden. Eerder dit jaar had ik mezelf voorgenomen dat ik niet nog een periode twee banen zou combineren. Ik had overigens een uitzondering gemaakt en ook die kunnen jullie waarschijnlijk wel raden. Kortom, toen duidelijk werd dat ik op de Kamerlijst stond, was het voor mij een makkelijke keuze, de tijd die ik nu in de raad stop, stop ik in mijn gezin en de campagne. Voorzitter, wat mij betreft zijn raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1673

de arbeidsvoorwaarden van politici aan grondige vernieuwing toe. Het is niet meer van deze tijd dat er geen geboorteverlof is voor politici. Het raadswerk in de grote steden van Nederland slokt zoveel tijd op, dat het gewoon een volwaardige baan zou moeten zijn. En mocht ik gekozen worden in de Kamer, dan vindt u in mij een ambassadeur. Dan zal ik vanuit die plek strijden voor het versterken van onze lokale democratie. Claudia, ik wil je bedanken voor de zorg, tijd en aandacht die jij aan het gezin hebt gegeven op al die dagen dat ik er niet of amper was. Zonder jouw steun had ik het raadslidmaatschap nooit op deze manier kunnen geven. Ik had overigens ook niet verwacht dat met een hele goede vriend in de gemeenteraad zitten zo leuk kon zijn. En jullie mogen best weten, dat vond ik eigenlijk ook best wel spannend. Erik, ik ga onze debatten missen en reken erop dat we elkaar op een later moment nog in een andere politieke arena tegen gaan komen. Ongeacht wat het toekomst brengt, zal ik me blijven inzetten voor Rotterdam en onze Rotterdammers. Ik wil mij opvolger Amy de Bruijn heel veel succes wensen. Ik heb het volste vertrouwen in de PvdA-fractie dat ze samen met onze kameraden van GroenLinks zich onverminderd blijven inzetten voor toegankelijke jeugdzorg, fatsoenlijk doelgroepenvervoer en een groene haven. Ik heb genoten van onze samenwerking.

Ik wil dus onze fractiemedewerkers bedanken voor hun tomeloze inzet en de spiegel die jullie mij voorhielden als raadslid. Afsluitend voorzitter, als ik mijn ogen dichtdoe, dan droom ik van een moderne stad aan de Maas. Waar we snelwegen verstoppen en het groen de ruimte geven die het verdient. Waar iedereen zichzelf kan zijn en waar Rotterdammers kunnen vertrouwen op deze raad. Dank u wel. (Applaus.) De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank voor je mooie woorden en je mag nog heel even plaatsnemen, want dan gaan we eerst beëdigingen doen. En dan na de beëdiging van mevrouw De Bruijn, de heer Balcha en de heer Vos, is er gelegenheid om de heer Tak de hand te drukken. 1.3

Toelating van mevrouw J.M. de Bruijn en de heer E.H. Balcha als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De toelating van mevrouw De Bruijn en de heer Balcha als lid van de gemeenteraad. Ik heb de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven gevraagd een onderzoek in te stellen naar de geloofsbrieven van mevrouw De Bruijn en de heer Balcha. Ik neem aan dat de commissie haar werkzaamheden al heeft verricht en geef het woord aan de voorzitter, de heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Dank u wel, voorzitter. Ik deel u mee dat de commissie de geloofsbrieven van de nieuw benoemde leden J.M. (Amy) de Bruijn en E.H. (Eyasu) Balcha heeft onderzocht. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert u J.M. (Amy) de Bruijn toe te laten als lid van de gemeenteraad, ter voorziening van de vacature van D.P.A. (Dennis) Tak en de heer E.H. (Eyasu) Balcha als tijdelijk lid van de gemeenteraad, ter voorziening in de tijdelijke vacature van F. (Fatih) Elbay. Dat was het, voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Dan stel ik u voor het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven over te nemen en mevrouw De Bruijn en de heer Balcha toe te laten als lid van uw raad. 1.4

Beëdiging van mevrouw J.M. de Bruijn en de heer E.H. Balcha als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): En dan gaan we over tot de beëdiging van mevrouw J.M. de Bruijn en de heer E.H. Balcha als lid van de gemeenteraad. Mag ik de griffier verzoeken mevrouw De Bruijn en de heer Balcha binnen te leiden door de hoofdingang van deze raadzaal? En dan verzoek ik u allen te gaan staan, ook de aanwezigen op de publieke raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1674

tribune voor zover dat mogelijk is. Even kijken, ik verzoek mevrouw De Bruijn en de heer Balcha hier voor mij plaats te nemen, u staat mooi gereed. Mevrouw De Bruijn, u heeft aangegeven de eed af te willen leggen, klopt dat? Ja. Dan ga ik over tot het voorlezen van de artikelen. De raad heeft besloten tot uw toelating als lid van deze gemeenteraad. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen, legt u overeenkomstig artikel 14 van de gemeentewet de eed of de verklaring en belofte af. U heeft aangegeven de eed af te leggen. Na het voorlezen van de tekst door mij, verzoek ik u beide voorste vingers van uw rechterhand op te steken en uit te spreken, zo waarlijk helpe mij God almachtig. Ik zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als raad van als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Hartstikke mooi, dank. Dan ga ik over tot beëdiging van de heer Balcha.

De raad heeft besloten tot uw toelating als lid van deze gemeenteraad. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen legt u overeenkomstig artikel 14 van de gemeentewet, de eed of de verklaring en belofte af. U heeft aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. Na het voorlezen van de tekst door mij, verzoek ik u uit te spreken, dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouwd zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. De heer BALCHA (d66): Dat verklaar en beloof ik. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): U mag de hand naar beneden laten. De heer BALCHA (d66): Dat verklaar en beloof ik. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Hartstikke mooi, dank u wel. Hartelijk gefeliciteerd, (Applaus.) namens de hele raad en welkom in ons midden. Succes bij uw werkzaamheden als lid van de raad. En dan gaan wij verder … U mag nog heel even gaan zitten, want dan gaan we inderdaad verder bij de toelating van de burgercommissielid de heer Vos.

Dan vraag ik u daarna weer te gaan staan, dus het is een beetje een drukke bedoeling. 1.5

Toelating burgercommissielid

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Toelating van de Burgercommissielid. De heer Vos is door de fractie van de PvdA aangewezen als burgercommissielid voor de commissie ZWCS en MHEK. Ik heb de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven gevraagd een onderzoek instellen naar de geloofsbrieven van de heer Vos en ik geef dan ook de voorzitter van de commissie, de heer Coşkun, het woord. De heer COŞKUN (sp): Als iedereen stil is. Dan deel ik u mede dat de commissie van de geloofsbrieven heeft onderzocht de heer R.P. (Ryan) Vos, die door de fractie van de PvdA is aangewezen als burgercommissielid. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert u de heer

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1675

R.P. (Ryan) Vos toe te laten als burgercommissielid voor de raadsperiode 2022-2026 voor zover het lidmaatschap van de commissies zonder onderbreking voort te duren. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Heel mooi, dank u wel. Dan stel ik voor het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven over te nemen en de heer Vos toe te laten als burgercommissielid van uw raad. 1.6

Beëdiging burgercommissielid

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): En dan gaan we over tot de beëdiging. Mag ik de griffier verzoeken de heer Vos binnen te leiden door de hoofdingang van deze raadzaal? En dan verzoek ik u nog eenmaal allen te gaan staan. De raad heeft besloten tot uw toelating als burgercommissielid. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen, legt u overeenkomstig artikel 4, negende lid van de commissieverordening, de eed of de verklaring en belofte af. U heeft aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. Na het voorlezen van de tekst door mij, verzoek ik u uit te spreken, dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot burgercommissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel, ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgercommissielid van een commissie naar eer en geweten zal vervullen. De heer VOS (pvda): Dat verklaar en beloof ik. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Hartstikke mooi, van harte gefeliciteerd. (Applaus.) Hartelijk gefeliciteerd namens de hele raad en welkom in ons midden.

Succes bij uw werkzaamheden als burgercommissielid en dan schors ik nu de vergadering om u de gelegenheid te geven afscheid te nemen en te feliciteren. (De vergadering is geschorst.) 1.7

Mededelingen

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Oké, dames en heren. We gaan verder, dus kunt u allen weer plaatsnemen? Agendapunt 1.7, de mededelingen. Er zijn geen mededelingen, klopt dat? 2.

Vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 11 september 2025

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan agendapunt 2, vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 11 september 2025. Ik zal de agenda met u doornemen en aan het einde zal ik u gelegenheid geven nog aanvullende opmerkingen te maken. Agendapunt 6, er is vanuit de raad een verzoek ontvangen voor een regulier debat, Kruisplein, the never ending story van GroenLinks. Ik stel voor dit te agenderen als agendapunt 6.5. Ik heb begrepen dat 6.3, het voorstel tot vaststelling van het project ambitiedocument Provimi kan worden behandeld als tweeminutendebat, is dat correct? De heer Van Der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank, voorzitter. Ben ik mee akkoord, maar ik heb nog wel even de vraag, is de wethouder Cultuur er dan ook bij? Of is dat de planning? Of is het alleen wethouder Zeegers? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): We geven het mee aan het college. Goede suggestie en de wethouder Zeegers is hier … raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1676

Mevrouw VERKOELEN (50plus): Voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Kan dat waarschijnlijk meenemen. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Meegeven mag, maar ik denk dat de heer Van Der Velden zegt dat we het graag hebben, dus we laten het niet aan het college. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Boodschap was duidelijk. Dan stel ik voor 6.3 te behandelen als tweeminutendebat na 7.9. Dan agendapunt 7, naast de vanuit de commissie geagendeerde tweeminutendebatten zijn er verder geen verzoeken ontvangen vanuit de raad voor een tweeminutendebat. Dat is correct? Dan agendapunt 9, er is een verzoek ontvangen voor een motie vreemd aan de orde van de dag ‘De nacht is ook van vrouwen’, 50PLUS en anderen. Ik stel voor deze te agenderen als agendapunt 9.1. De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Ja, dat is prima. Normaal gesproken bij een motie vreemd is de indiener die even een korte verklaring indient, nu zijn in principe alle fracties indienen. Ik heb wel behoefte om even een korte verklaring te geven. Als dat kan, dan lijkt me dat prima. Maar anders wil ik bij deze het ordevoorstel doen om even kort iets te kunnen zeggen bij het indienen van die motie. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Op zich is dat akkoord. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Maar gaat iedereen dan? Want het is even de vraag hoe we dat dan inregelen? Want dat wordt vanavond 23.00 uur, 23.30 uur.

Dus leven voor die anderhalve paardenkop die er dan nog zitten te kijken, maar ik ben heel benieuwd hoe we dat dan inregelen? Want hoe stelt de heer Ceulemans zich dat dan voor? Want ik heb echt zoiets … De heer CEULEMANS (lr): Ik wil gewoon namens mijn fractie graag iets zeggen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De indiener mag iets zeggen en ik hoop dat de leden van de raad dat dat dan … Sowieso gaat het dan binnen de spreektijd, dus er moet nog spreektijd over zijn. Ik hoop dat iedereen dan daar prudent mee omgaat en dat houdt bij een korte verklaring van een of twee zinnen, akkoord? Dan is daarmee de motie vreemd wordt geagendeerd als agendapunt 9.1. Zijn er nog andere leden die iets willen opmerken met betrekking tot de agenda? De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, allereerst 7.8, het voorstel tot vaststelling van de herziening grondexploitatie Nieuw-Kralingen. Het staat als tweeminutendebat, wij wilden daar wat vragen over stellen, maar in principe zijn wij de vragen goed beantwoord en kan dat wat onze fractie, een hamerstuk zijn. Nieuw-Kralingen, GREX. kan een hamerstuk zijn wat GroenLinks betreft. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank, hartstikke goed. Ja. Dan wordt het gehamerd en dan … Heeft u nog andere opmerkingen, de heer Biljoen? De heer BILJOEN (gl): Ja, voorzitter.

U heeft zojuist het debat over Kruisplein, the never ending story ook al toegevoegd aan de agenda. We hebben gisteravond laat, hebben wij een afdoeningsvoorstel gekregen. In het afdoeningsvoorstel wordt eigenlijk niet ingegaan op de vragen die ook door de coalitie zijn gesteld, niet volledig. Daarmee kunnen we eigenlijk het debat nu niet goed voeren. Ik kijk ook even naar de coalitieleden die vragen ook hebben gesteld en daarmee wil ik hem dan nu van de agenda afhalen en de wethouder vragen om met een antwoord te komen afdoeningsvoorstellen die wel alle vragen beantwoordt. raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1677

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Rehim Zadeh. Mevrouw REHIM ZADEH (denk): Dank, voorzitter. Wij steunen de wens van de heer Biljoen. Ook gezien de korte termijn dat de brief moest komen en ook omdat de brief gisteravond pas is gekomen, gunnen wij ook de wethouder wel iets wat meer tijd om met een iets wat meer gedegen tijdlijn te komen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Ik hoor het verzoek van de heer Biljoen om agendapunt Kruisplein, the never ending story, agendapunt 6.5 alsnog van de agenda af te halen en het college iets meer tijd te geven om de vragen te beantwoorden. En dan desgewenst op een ander moment alsnog te agenderen. Ik had hem eigenlijk al op de agenda gezet, u had beter iets eerder kunnen opstaan, maar goed dat is nu zo. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Dat iets meer tijd zou ik wat concreter willen hebben, want iets meer tijd, dat kan volgende week zijn of kan dat over vijf weken zijn? Of wanneer is iets meer tijd? Want als het dan wel geagendeerd op een ander moment moet worden, bijvoorbeeld in een commissie, dan is het wel handig als we de informatie snel hebben. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Het verzoek om een deadline daaraan te geven. De heer De Waard. De heer DE WAARD (lr): Dank voorzitter.

Eigenlijk een kleine opmerking, want de heer Biljoen heeft natuurlijk een verzoek, maar geeft daarmee ook eigenlijk aan, wij zijn niet akkoord met de afdoening zoals die nu voorligt. Wil ik eigenlijk ook een misschien een korte reactie van de wethouder van, kan de wethouder inderdaad ingaan op dat verzoek om een wat meer gedegen tijdlijn te geven? Want dat is de concrete vraag volgens mij? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Nee, dat is een ander verzoek, want dan zegt u eigenlijk dat u toch het debat wil voeren. Dat kan ook, het is aan u. Alleen we zijn nu bezig met het vaststellen van de agenda. Willen we dit onderwerp vandaag bespreken of niet? Ik heb het zojuist op de agenda gezet, het verzoek is nu om het er toch af te halen. Het kan allebei, maar daar gaat nu geen gesprek over, want we zijn nu aan bepalen of het erop komt. De heer De Waard. De heer DE WAARD (lr): Dat ben ik ook zeker met u eens, maar er is ook een wens van, ik wil het nu nog niet bespreken, want de brief die is pas gisteravond is hier op RIS gekomen. Hartstikke prima, maar we zijn het ook niet eens met wat er in die brief staat. We willen meer informatie wat ik net hoor. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Ik stel voor dat u dat dan achter de schermen met elkaar uit bedisseld en dat de wethouder zegt dat hij dat afstemt.

Op het verzoek van mevrouw Verkoelen, wat is dan de termijn? Drie weken tot de volgende raad? Mevrouw VERKOELEN (50plus): Even rechtgezet wat Leefbaar zegt, het ging, wat ik begrepen heb … Want wat u zegt, dan zou ik zeggen, laten we het wel behandelen, maar er waren vragen niet beantwoord. Dat is de reden om het uit te stellen. Niet het antwoord, want daar hebben we het niet over gehad. Want dan zou ik zeggen, laten we het wel behandelen, dan ben ik het helemaal met u eens. Maar er zijn vragen nog niet beantwoord. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank voor deze verheldering en daarmee ga ik dan nu concluderen dat agendapunt 6.5 alsnog van de agenda wordt afgevoerd. Zijn er nog anderen met opmerkingen met betrekking tot de agenda? Want dan kom ik bij de spreektijd voor vandaag. In het presidium is spreektijd voorgesteld van vier uur. Aangezien er een

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1678

regulier debat afvalt, er een bij kwam, maar toen toch weer niet, is het even de vraag, wil u voor … Het voorstel was vier uur, is dat voor u akkoord? De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Ik vind gelet op … Sorry? Mevrouw Maas wil ook iets zeggen geloof ik. Ik vind persoonlijk met Kruisplein eraf en Kralingen nu als hamerstuk, dat drieënhalf uur ook moet kunnen voldoen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Dat is natuurlijk altijd mijn punt. Het scheelt een minuut, het maakt mij niet uit. Drieënhalf uur lijkt me uitstekend, het scheelt maar een minuut. (Applaus.) De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Wat ontzettend eensgezind. Hartstikke mooi, wat eensgezind. Dan stel ik voor om de spreektijd vast te stellen op drieënhalf uur. Het stemvenster is zoals gebruikelijk aan het einde van de vergadering en indien nodig zullen wij voor het stemvenster kort schorsen voor fractieoverleg. Rond 12.45 uur is een lunch beschikbaar op de omloop voor de raadszaal en de warme maaltijd is rond 18.30 uur op de gebruikelijke locatie voorzien. 3.

Vaststelling van de notulen van de openbare raadsvergadering van 15 en 17 juli 2025

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan zijn we bij agendapunt 3, vaststelling van de notulen van de openbare raadsvergadering van 15 en 17 juli 2025. Wenst iemand nog het woord naar aanleiding van deze notulen? Dat is niet het geval. Dan stel ik voor de notulen vast te stellen. 4.

Mededeling van de ingekomen stuken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 29 tot en met week 36

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan zijn bij de mededelingen van de ingekomen stukken aan de raad en de commissie, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 29 tot met de week 36. Ik stel u voor de behandelwijze zoals vermeld bij het desbetreffende stuk vast te stellen. Als u een opmerking heeft met betrekking tot een bepaald stuk, dan verzoek ik u het bijbehorende BB-nummer te noemen dat bij het stuk staat. Wenst iemand het woord? Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank u wel, voorzitter. Het gaat om week 35, BB-nummer 25006034 ‘Afdoeningsvoorstel wethouder Simons toezegging over het Rotterdamse Vestigingsklimaat groene stroom’. Deze zou ik graag willen doorgeleiden naar de commissie MHEK. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Andere opmerkingen? Dat is niet het geval, dan is hiermee de lijst van ingekomen stukken vastgesteld. 5.

HAMERSTUKKEN

5.1

Het voorstel inzake de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR)

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan zijn we bij de hamerstukken, agendapunt 5. Allereerst het voorstel inzake de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR), een ontwerpbesluit, kan ik dat hameren? 5.2

Het voorstel tot het gedeeltelijk opheffen van de geheimhouding en openbaarmaking van de Ondernemingsstrategie Havenbedrijf Rotterdam 2025-2029 raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1679

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan het voorstel tot het gedeeltelijk opheffen van de geheimhouding en openbaarmaking van de Ondernemingsstrategie Havenbedrijf Rotterdam 2025-2029, met een ontwerpbesluit. Akkoord? Bij deze vastgesteld en dan het voorstel tot vaststelling van de herziening grondexploitatie Nieuw-Kralingen, met een ontwerpbesluit. Is daar ook iedereen mee akkoord? Dan is ook dat voorstel bij deze vastgesteld. Hartstikke mooi. 6.

REGULIERE DEBATTEN

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan zijn we bij de reguliere debatten. 11.05 uur, ik vind het vrij netjes gedaan van ons allen, houd dat vast en zorg dat u op tijd elke keer bij uw debat aanwezig bent. Ik ga de voorzittershamer aan de heer De Waard overgeven en krijgt verder ook nog te maken met mevrouw Bruin. Wij zullen als wisseling van de wacht u door deze vergadering loodsen. 6.1

Debat Wonen: a. Monitor Woonvisie b. Voortgangsrapportage Goed Huren en Verhuren 2024 c. Rotterdamse aanpak uitvoering Woningbouw

De VOORZITTER (de heer De Waard): Een hele goedemorgen allemaal, nu gaat het echt leuk worden. We zijn aangekomen bij de reguliere debatten agendapunt 6.1, woonruimtebemiddeling en woningvoorraad, met daarbij diverse subonderwerpen, Monitor Woonvisie, Voortgangsrapportage Goed Huren en Verhuren 2024 en de Rotterdamse aanpak uitvoering Woningbouw en daarbij mag ik als eerste het woord geven aan mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Dank u wel, voorzitter. Anderhalf jaar geleden heeft deze raad de Woonvisie herzien, vandaag blikken we terug op drie jaar woonbeleid van dit rechtse college. Voor GroenLinks is de belangrijkste vraag nu, wat hebben Rotterdammers nu aan deze Woonvisie gehad? En onze conclusie is helder, er is gewerkt aan meer woningen, maar voor Rotterdammers die zoeken naar een betaalbare woning is het veel te weinig. De ambitie voor het uitbreiden van het aantal sociale woningen is veel te laag en bovendien haalt dit college de eigen nieuwbouwdoelen niet. Met als gevolg dat we de wachtlijsten zien toenemen en de slaagkans op een betaalbare woning voor alle groepen afneemt. En beste Rotterdammers, wat geldt als een betaalbare huurwoning, heeft een maximale huurprijs van 1.185 euro per maand, voor velen onbereikbaar.

Het college wil het aantal sociale huurwoningen minimaal gelijk houden op ons amendement destijds bij de Woonvisie, maar we zien dat het aandeel sociale woningen nog steeds afneemt. Daar kunnen de 100.000 woningzoekenden in de regio Rotterdam helemaal niets mee. Er komt ondanks alle mooie woorden van dit college netto geen woning bij in het sociale segment en de vraag neemt toe. 60 procent van de Rotterdammers valt in de doelgroep voor een sociale huurwoning, maar slechts 37 procent van de woningen valt in dit segment. De VOORZITTER (de heer De Waard): Hij deed het wel. U heeft een interruptie van mijnheer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Dank u wel, voorzitter. Ik hoor u zeggen, 60 procent van de mensen komt qua inkomen ervoor in aanmerking, maar slechts 37 procent van de woningen is een sociale huurwoning. Betekent dat volgens u dat iedereen die volgens inkomen voor een sociale huurwoning in aanmerking komt, ook daadwerkelijk in een sociale huurwoning moet wonen? De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1680

Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Het betekent dat die hele groep mensen die geen andere woning kan vinden op deze woning is aangewezen. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mijnheer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Daar gaat mevrouw Kockelkoren de mist in, want ook als je een lager inkomen hebt, kan je een koophuis hebben. Er zijn genoeg gepensioneerde Rotterdammers, zijn er ook steeds meer die laag inkomen hebben, die een hele goede koopwoning hebben. Dus die fictie dat er meer sociale huurwoningen nodig zijn, omdat er qua inkomen iets meer mensen voor een aanmerking zouden komen dan er nu in een sociale huurwoning zitten, die is niet waar. Er zijn ook heel veel mensen die hartstikke blij is met een koopwoning, die mensen willen niet allemaal van een sociale woning afhankelijk zijn. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, ik weet niet welke Rotterdammer u spreekt, maar de mensen die ik spreek, lukt het niet om een woning te vinden. Zeker niet in de koopsector. Er zijn geen koopwoningen in dat segment, dus het is fictie dat dat dan een oplossing zou zijn voor Rotterdammers. Natuurlijk kunnen mensen die een woning zoeken, mogen een woning kopen. Daar ben ik ook helemaal voor, alleen u bouwt ze niet en ze zijn niet te vinden van Rotterdammers. Het is bij per saldo geen oplossing voor die mensen. Voorzitter, een en een is twee.

De enige manier om dit op te lossen, is door ambitieuzer te zijn en te sturen op een toename van het aantal sociale huurwoningen. Rechtse partijen in deze zaal zullen doen alsof dat niet kan, maar het kan wel degelijk. Het kan als je ervoor kiest om vooral te bouwen voor die 60 procent van de Rotterdammers die hard werken om rond te komen, maar nu geen woning kunnen krijgen. Het kan als je ervoor kiest om minder dure woningen te bouwen die alleen bereikbaar zijn voor mensen die meer dan twee keer modaal van 93.000 euro verdienen. En het kan als je volop inzet op het optoppen en splitsen van woningen in de bestaande voorraad, in plaats van voornamelijk op nieuwbouw te focussen. Dat zijn de keuzes die GroenLinks en de PvdA wil maken. Voor een zetje in de goede richting dien ik daar wel een aantal moties. Een motie gaat over sturen op toename van sociale huurwoningen en ik zal de moties allemaal tegelijk indienen voor de bodes. Voorzitter, daarmee kom ik meteen op mijn tweede punt. Dit college zet volop in op nieuwbouw, maar laat daarmee kansen liggen in de bestaande voorraad. Optoppen en splitsen in de bestaande voorraad heeft minder grondstoffen nodig, is goedkoper en het biedt kansen om meteen te verduurzamen. Maar projecten lopen nog te vaak tegen vertragingen aan door belemmeringen vanuit de gemeente.

Zo krijgen wij signalen dat het soms lang duurt om nieuwe adressen aan te vragen en om aansluitingen voor water, elektra en internet te regelen. Ook zien we dat optoppen en verdichten soms niet lukt door rigide parkeernormen, die discussie hebben we natuurlijk vaak gevoerd, en hoge ontheffingsvergoedingen op erfpachtgrond. Begin dit jaar zagen we dat aan de Sint-Jacobsplaats, waar optoppen gecombineerd met verduurzaming, leidde tot een torenhoge rekening vanuit de gemeente, bijna 1,5 miljoen euro. Wij willen de potentie van optoppen en splitsen laten onderzoeken en ook hoe deze barrières kunnen worden weggenomen. Met de motie ‘Drempels wegnemen voor optoppen en verduurzamen’ kunnen we kansen in de bestaande voorraad grijpen. De VOORZITTER (de heer De Waard): U heeft een interruptie van mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Dank u wel. Een vraag, want we hebben natuurlijk als raad recent ervoor gekozen om het splitsen te vergemakkelijken en uit te breiden. We hebben ook natuurlijk de verkameringseisen, hebben we natuurlijk ook uitgebreid, dus wat dat betreft ligt daar wel degelijk potentie. Ik snap ook wel uw oproep om daarop mee te gaan. Eigenlijk zegt u, dat vind ik wel goede ontwikkelingen, maar er zijn nog te veel hobbels op die route om dat ook effectief te laten zijn. raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1681

De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Jazeker, ik zie het gebruik van de bestaande voorraad, dus we moeten gewoon meer woningen creëren. Het college is ook nog steeds bezig met samenvoegen en vergroten, dat is minder woningen creëren. We moeten toe naar meer woningen creëren zoals ik al zei, per saldo komen we nu op de sociale voorraad eigenlijk negatief uit. Alles wat we kunnen doen in de bestaande voorraad helpt daarbij. Nieuwbouw is gewoon complex, dat debat voeren we hier dagelijks. Die complexiteit zie ik ook wel, dus alles wat we kunnen doen in de bestaande voorraad, helpt mee en daar moeten we gewoon veel strakker op sturen. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Dat ben ik helemaal met u eens en ik zie daar ook wel steun in. Volgens mij wat we hier als raad dan ook vanuit het college hebben voorgesteld om makkelijk meer te gaan splitsen, ook meer te gaan verkameren. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Dat zijn ook voorstellen die wij steunen of hebben gesteund tot op heden, daar zitten we op hetzelfde spoor. Voorzitter, een andere kant is er op het gebied van passend wonen. Veel Rotterdammers zitten in een woning die niet past bij hun situatie, bijvoorbeeld omdat zij met een rollator lopen of in een rolstoel zitten, maar niet gelijkvloers wonen.

Maar ook omdat zij te klein of te groot wonen of simpelweg omdat de huur veel te hoog is voor hun inkomen. Door de woningnood is er nauwelijks doorstroming. De gemeente Amsterdam probeert hier beweging in te krijgen met een subsidie voor innovatieve projecten op het gebied van passend wonen. GroenLinks en PvdA, samen met anderen, stellen dan ook voor om zo'n regeling ook in Rotterdam op te zetten. Daarom hebben wij de motie ‘Doorstroming bevorderen voor passend wonen voor iedereen’. Voorzitter, dan kom ik op het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, we hadden het net al even over. Er wordt vanuit het NPRZ veel goed werk gedaan, maar de subsidie … De VOORZITTER (de heer De Waard): U heeft een interruptie, mevrouw Kockelkoren. Van mijnheer … Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voor het samenvoegen en vergroten van woningen is ons een doorn in het oog. Ik maak even mijn zin af, voorzitter. De VOORZITTER (de heer De Waard): Vooruit, omdat u het bent. Mijnheer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Dank u wel, voorzitter. Ik heb een nieuwsbericht van de CBS meegenomen en daarin staat dat de bouw van nieuwe woningen leidt tot doorstroom en de nieuwbouw van vrijstaande woningen zorgt per woning voor de meeste doorstroom op de woningmarkt, vergelijken met andere woningtypen.

Ga ik u aan mijn zijde vinden om de nieuwbouw van vooral die vrijstaande, wat duurdere woningen aan te moedigen om zo de doorstroom te bevorderen? Of gaat u toch stijf vasthouden aan het vereisen van sociale huurwoningen, omdat u zich alleen specifiek op die groep wil richten? De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): We bouwen altijd een deel ook in het hogere segment, dat is prima. Alleen wij focussen met name op die grote groep Rotterdammers die geen woning kunnen vinden. Of dat aan mijn zijde vinden is, dat weet ik niet. Ik pleit hier voor, om met name in de bestaande voorraad de kansen te benutten die er liggen en de beweging die we

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1682

op Rotterdam-Zuid hebben om woningen samen te voegen en te vergroten, geeft minder woningen. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mijnheer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Voorzitter, kan mevrouw Kockelkoren mij uitleggen waarom die mensen niet geholpen zijn met de vrijkomende woningen die vrijkomen, omdat mensen vanuit een sociale huurwoning kunnen door verhuizen naar een grote woning? Waarom zijn die mensen daar niet mee geholpen? De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Ik heb niet gezegd dat mensen niet geholpen zijn. Ik zeg alleen dat het bericht van de VVD, wat al jarenlang wordt gebezigd dat we met doorstroming alleen de problemen in de woningmarkt oplossen, dat is een fabeltje. Ik denk dat je op veel verschillende manieren moet zorgen dat mensen betaalbare woningen kunnen vinden en daar heb ik goede voorstellen voor. De VOORZITTER (de heer De Waard): U mag doorgaan, inderdaad. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Ik was even aan kijken waar ik was, voorzitter. Maar de subsidie voor het samenvoegen en vergroten van woningen is ons een doorn in het oog. Deze subsidie leidt tot minder in plaats van meer woningen en het kost de gemeente ook nog een hoop geld. Wij vinden dat dit geld beter ingezet kan worden om woningen te verbeteren en eventueel op te toppen en ook daarvoor hebben wij een motie ‘Meer woningen op Zuid’. Voorzitter, tot slot.

Ik heb geprobeerd om antwoord te geven op de vraag, wat hebben Rotterdammers nu aan deze Woonvisie gehad? Na drie jaar beleid van Leefbaar, VVD, D66 en DENK kunnen Rotterdammers steeds moeilijker een betaalbare woning vinden. Voorzitter, dat is geen natuurverschijnsel, maar een politieke keuze. De VOORZITTER (de heer De Waard): U heeft een interruptie van mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Toch is dan een klein beetje de vraag, wat is ongeveer de gemiddelde doorlooptijd van een woningbouwproject in Rotterdam? De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, het begint ermee dat dit college, u als partij D66, gewoon veel te weinig inzet op het realiseren van betaalbare woningen. U heeft ervoor gekozen aan het begin van deze periode om te sturen op 20 procent nieuwbouw sociaal, om weinig in te zetten op het uitbreiden van het aantal woningen in de bestaande voorraad en daar preek ik hier in land voor. Dat moet gewoon anders. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Een segmentering die we hebben voortgezet uit de vorige collegeperiode waar GroenLinks en de Partij van de Arbeid in zat. Maar u weet heel goed dat het, pak ‘m beet, we hebben deze segmentering gezegd, die gaan we ophogen naar 25 procent. Er zit een hele hoop goede plannen en ideeën in de Woonvisie.

En het duurt aanzienlijk en langer dan de drie jaar dat u zegt van, er is niks gebeurd voordat een bouwproject is doorgevoerd. Dus heeft u ook nog even geduld? Er zijn goede stappen gezet, maar het is niet zo dat we met een toverdoekje van vandaag of morgen de woningcrisis op die manier hebben opgelost.

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1683

De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, ik heb dus weinig geduld, de Rotterdammer heeft weinig geduld. Als je maar 20 procent van de betaalbare voorraad in de voorraad stopt, dan komt er ook te weinig uit. Zo simpel is het gewoon. We hebben nu drie kostbare jaren verloren waarin we meer betaalbare woningen in de voorraad hadden kunnen stoppen en daar hebben wij het hier over. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Ik zou u toch willen uitdagen, mevrouw Kockelkoren, om iets positiever te zijn. Iets ook vooruit te kijken wat er ook nog in het vat zit aan beleid, waar we naartoe werken en dat is, zoals ik net zei, niet van een op de andere dag gerealiseerd. De VOORZITTER (de heer De Waard): Mevrouw Kockelkoren met een reactie. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, al het beleid wat daarin behulpzaam is, heeft GroenLinks gesteund. Dat is hartstikke mooi. Alleen wat ik nu gewoon aan het einde van de rit, aan het einde van deze drie jaar nu constateer, is dat er per saldo minder sociale woningen in deze stad zijn en dat vind ik gewoon onvoldoende. Voorzitter, GroenLinks en PvdA laten zien dat je ook een andere keuze kan maken. Wij willen meer bouwen voor mensen met een gemiddeld inkomen.

Wij willen kansen pakken in de bestaande voorraad en op het gebied van passend wonen en we willen meer woningen realiseren door te stoppen met het subsidiëren van samenvoegen van woningen op Zuid. In plaats daarvan investeren we in verduurzamen van woningen, renovatie en optoppen, Met deze keuzes kunnen we de Woonvisie wel laten werken voor alle Rotterdammers. Want uiteindelijk gaat het erom dat zij merken dat wij in deze raad de juiste keuzes maken. Tot zover, voorzitter De VOORZITTER (de heer De Waard): U heeft nog wel even een interruptie van mijnheer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Voorzitter, mevrouw Kockelkoren maakt me echt boos als ze zegt, we gaan ons inzetten voor alle Rotterdammers, terwijl haar hele betoog uitsluitend gericht is op het vergroten van het aanbod sociale huurwoningen. Ik wijs erop dat je met een modaal inkomen, als je met zijn tweeën woont, al niet meer in aanmerking komt voor een sociale huurwoning, dan ben je daar niet mee geholpen. Juist die mensen willen ook door kunnen verhuizen naar een volgende plek, willen ook in Rotterdam kunnen blijven wonen. En die 40 procent van de Rotterdammers die geen klap heeft aan een woning die geen sociale huurwoning is, die zijn afhankelijk van dit college die erin wel degelijk verdomd goede resultaten haalt.

Ik word daar echt kribbig van dat u zo eenzijdig kijkt en ook ons ervan beschuldigd dat u wel naar alle Rotterdammers kijkt. Flauwekul, echt niet waar. De VOORZITTER (de heer De Waard): Dank u wel, de heer Verweij. Ik gun mevrouw Kockelkoren een reactie. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Dank, voorzitter. Waarvan akte. Ik heb gezegd, dat veel woningen voor mensen met zelfs twee keer een modaal inkomen niet bereikbaar zijn en daar preek ik hier in land voor. Ik denk dat dat goed is om hier te doen, want dat zijn ontzettend veel Rotterdammers die geen woning kunnen vinden. En natuurlijk bouwen we ook woning in het duurdere segment, daar heb ik ook allemaal voor gestemd. Om nu te doen dat wij daar niks voor doen, dat is klinkklare onzin.

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1684

De VOORZITTER (de heer De Waard): Dank u wel, mevrouw Kockelkoren. Ik heb ook uw moties ontvangen en die maken hierbij ook deel van de beraadslaging. Ik geef ze nu naar links en geef ik dus het woord aan mevrouw Bruin van Leefbaar Rotterdam. Mevrouw BRUIN (lr): Voorzitter, ik zal wat zeggen over de voortgangsrapportage van de Woonvisie en die van Goed Huren en Verhuren. Mijn collega Verhoef is woordvoerder bouwen en zal zo dadelijk iets zeggen over de Rotterdamse aanpak uitvoering Woningbouw, met andere woorden ROUW. Voorzitter, wonen, een van de meest beladen onderwerpen op nationaal en lokaal niveau. De reden daarvoor is simpel, er is meer vraag dan aanbod op de woningmarkt en ik wil nu graag iets vertellen over mijn persoonlijke ervaring op het gebied van wonen. Zo'n tweeëntwintig jaar geleden was ik 20 jaar en woonde ik bij mijn moeder aan de Lepelaarsingel in Carnisse. Mijn moeder kwam net uit haar scheiding. Ik was 21 jaar toen ik mijn eerste koopwoning kon kopen aan de Walchersestraat, ook in Carnisse, vlak bij mijn moeder. De prijs toen, 69.000 euro voor zo'n 52 vierkante meter en na zo'n vierenhalf jaar heb ik die woning kunnen verkopen voor zo'n 74.000 euro. Dat alles met een aflossingsvrije hypotheek. U kunt zich voorstellen dat mijn woonlasten beperkt waren.