20250911- Notulen van de raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1748

Mevrouw VERKOELEN (50plus): Het was geen vraag, het is niet stop, maar vanaf nu tot de verkiezingen. Het is niet volledige stop, stop tot met de verkiezingen. U geeft zelfs aan: we hebben hier in juni, juli, augustus nog kennisoverdracht, tot de verkiezingen niet meer. U geeft het zelf aan, je moet daar terughoudend in zijn. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Wethouder. De heer SIMONS (wethouder): We zijn het met elkaar eens dat je daar terughoudend in moet zijn, maar hier staat echt wat anders. Ik lees het maar even voor, uw eigen dictum: met onmiddellijke ingang alle buitenlandse dienstreizen van alle wethouders, behalve de 2 genoemde, te stoppen. Daar kan ik toch geen woord tussen krijgen? Dat staat er gewoon. Dus ik zeg: dat ontraad ik. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Mevrouw Verkoelen gaat nu haar motie bekijken of dat echt zo is. Dank u wel. Maar dat is wat u inderdaad hebt staan. Ik kijk even rond in de raad. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, dan toch nog even een verhelderende vraag aan de wethouder. We hebben bestuurders en ambtenaren genoemd, ik zei niet voor niets tegen de heer Van Dommelen: het college heeft een voorbeeldrol.

We hebben in het Woo-verzoek ook gezien dat er ambtenaren zijn, hoewel we niet over ambtenaren praten, staat het wel in het Woo-verzoek, dat er ambtenaren zijn die naar Berlijn moeten en dan een hotelovernachting boeken bij Schiphol, omdat de vlucht te vroeg gaat. Ik vind ook dat het college hier wat van moet vinden, als het via u gaat of via wethouder die over de organisatie gaat, u hoort hier een voorbeeldrol te geven. Ik vind ook dat ambtenaren die dat soort dingen doen, of het nou bij management zit of bij wie dan ook, behoren dit soort dingen niet te doen. Als u zegt: we pakken de trein, pak dan ook de trein en laat dan ook daadwerkelijk zien dat u de trein pakt. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank. Ik kijk nog heel even de zaal rond. Mevrouw, u krijgt zo dadelijk het woord voor een punt van orde, ik heb hem gehoord. De heer SIMONS (wethouder): We hebben, zoals u weet, 14.000 ambtenaren in dienst. Er zijn natuurlijk ook gewoon redenen voor uitzonderingen. Ik heb het net al genoemd, het kunnen ook medische redenen zijn. Dus dat ambtenaren soms een hotel nemen of een vliegtuig, zoals de situatie die u beschrijft, dat is gewoon conform de regels.

Ik kan natuurlijk niet hier gewoon allerlei concrete voorbeelden van onze ambtelijke ondersteuning gaan noemen waarom in voorkomende gevallen het gewoon heel rechtvaardig is dat mensen gewoon een handicap hebben of anderszins, dat is soms zichtbaar, maar ook soms onzichtbaar, dat we hier gaan zeggen en die casussen gaan delen of zo en dan zeggen: dat mag niet. U mag erop vertrouwen, het kader dat wordt nu aangescherpt, we handelen naar dat kader. Dat is toepasbaar op de wethouders en op onze ambtelijke ondersteuning. Als dan gewoon een uitzondering wordt gemaakt, daar kan een goede reden voor zijn. Dus ik kan hier verder weinig mee. Dan heeft mevrouw Verkoelen nog een vraag. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ja, de motie van Verkoelen, hier staat, ik heb hem onderstreept, de tweede helft van de zin. De heer SIMONS (wethouder): Dat begrijp ik. Ik ga het nog een keer voorlezen: met onmiddellijke ingang alle buitenlandse dienstreizen van alle wethouders, behalve van de burgemeester en wethouder Haven tot aan de verkiezingen te schrappen. Daar ben ik het gewoon niet mee eens, omdat er gewoon voorkomende gevallen kunnen zijn die we misschien niet kunnen voorzien, dat ook een andere wethouder gewoon ook misschien met langlopende verplichtingen, wat elke februari is, dat we toch als stad vertegenwoordigd zijn in een bepaald gremium.

Dus het is heel raar dan als Rotterdam, want het gaat niet om de raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1749

persoon, het gaat natuurlijk over de functie, over het ambt, over de vertegenwoordiging en als dat elke februari is en dat is belangrijk voor onze stad, dan moeten we daar gewoon zijn, of er nou verkiezingen zijn of niet, want daar heeft de wereld geen boodschap aan. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank aan de wethouder. Ik kijk even de zaal rond. We zijn klaar met dit punt. Er zijn geen toezeggingen gedaan, ik kan dit agendapunt gaan sluiten. Het voorstel is om nu even een korte pauze te houden tot 16:15 en dan zie ik jullie zo dadelijk weer terug in deze zaal. Tot straks. (De vergadering is geschorst.) Heropening 7.3

Vierde update Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR)

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ik heropen de vergadering. We zijn toegekomen aan agendapunt 7.3, de vierde update klimaat actieplan Rotterdam. De eerste op mijn lijst om te spreken is mevrouw Morkoç en daarna de heer Bonte. Mevrouw Morkoç, ga uw gang. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, veel Rotterdammers maken zich, net als wij, zorgen over of we de klimaatcrisis wel de baas gaan zijn en maken zich zorgen over hun toekomst en die van onze planeet. De realiteit is keihard: om de ergste gevolgen van de door de mens veroorzaakte klimaatverandering tegen te gaan voordat het te laat is, is doortastend klimaatbeleid nodig. Als we nog een leefbare toekomst willen, is half werk geen optie. Het gaat over leiderschap, over de keuzes durven maken, ook als ze pijn doen. Het gaat om volhouden, ook als we tegenwind krijgen. En het gaat over koers houden, vooruitkijken, niet freestylen. Daarom was het GroenLinks die aandrong op een nieuwe havenvisie. Daarom was het GroenLinks die vroeg om een echt klimaatplan waarmee we in ieder geval 2030 wel kunnen halen. Het is waardevol dat zowel de wethouder Klimaat als de wethouder Haven dit omarmen, want juist in die samenwerking ligt de kracht om onze doelen te halen. Het zijn deze stukken, hopelijk, die helder moeten maken waar we heen gaan en waar we nog tekortschieten. Maar, voorzitter, we kunnen dit niet alleen.

Ik sta hier vaak om te vragen of wij als gemeente niet meer kunnen doen, want ik denk wel dat we dat kunnen. Maar vandaag zeg ik ook: we moeten ook om hulp durven vragen. Daarom dien ik een motie in die de wethouder verzoekt de wetenschappelijke klimaatraad te vragen om advies te geven op het klimaatplan. En, voorzitter, dan dit nog: we kregen recent opnieuw een klap in het gezicht bij de aardgasvrij projecten. Het zou te kort door de bocht zijn om het allemaal hier neer te leggen tijdens een kort debat en daarom komen wij met schriftelijke vragen. Dus u hoort nog van ons. Dank u wel. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Mevrouw Morkoç heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Wetenschappelijk advies voor klimaatplan 2030 “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september 2025 ter bespreking van agendapunt 7.3 Vierde update Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR); constaterende dat: - alle input nodig is om de klimaatdoelen voor 2030 en 2050 te behalen; - de wethouder in de commissievergadering van 9 juli 2025 aan GroenLinks heeft toegezegd om aan de slag te gaan met een 'Klimaatplan' voor 2030; - de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) al gevraagd en ongevraagd adviezen geeft aan het Rijk en de Kamer;

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1750

overwegende dat: - deskundigen uit verschillende wetenschappelijke disciplines waardevol advies kunnen leveren aan het gemeentelijk klimaatbeleid, maar een dergelijk adviesorgaan in Rotterdam nog ontbreekt; - de WKR al actief is en adviseert op basis van brede wetenschappelijke inzichten, en ook waardevolle inzichten voor Rotterdam zou kunnen leveren; - een positieve samenwerking de weg kan openen naar een structurele samenwerking met de WKR, of op den duur een eigen klimaatraad; verzoekt het college: - contact te leggen met de Wetenschappelijke Klimaatraad om hen te betrekken bij het Rotterdamse Klimaatplan voor 2030; - te verkennen of structurele samenwerking mogelijk is, zodat de WKR gevraagd en ongevraagd advies kan blijven geven aan Rotterdam; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, J.M. de Bruijn, I. van Wifferen en L.P.A. Dekkers De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): U hebt nog één motie, mevrouw Morkoç? Nee, ga uw gang. Mevrouw MORKOÇ (gl): Nee, voorzitter, er moet nog een ondertekenaar bij. Die hebben we er net opgezet. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dat kan nog net ondervangen worden hier in het proces. Er komt een nieuwe motie aan. Dat is dezelfde met een extra ondertekenaar, dus die is voldoende mate ondertekend en maakt daarmee onderdeel uit van onze beraadslaging.

De volgende op de spreeklijst was de heer Bonte en daarna mevrouw Abrahamse. De heer BONTE (lr): Voorzitter, dank. Het collegetarget 2025 voor CO2-reductie in stedelijk gebied wordt ruimschoots gehaald. De doelstelling 2030 voor haven en stad wordt naar verwachting echter niet gehaald onder andere door de vertraging in de aanleg van warmtenetten. Wij hebben als Leefbaar Rotterdam gepleit voor de pauzeknop, want warmtenetten zijn namelijk te duur. Er moet nu eerst geld bij van het rijk en Leefbaar Rotterdam vindt betaalbaarheid van warmte belangrijker dan CO2-doelstellingen. Wij kiezen voor een goed geïsoleerd huis en betaalbaar wonen. Het warmtenet is een nutsvoorziening en dat moet worden betaald door het rijk, anders gaat het niet werken. Leefbaar Rotterdam vindt daarnaast het behoud van havenbanen en het behoud van de industrie belangrijker dan nationale milieuregels. Wij kiezen voor werkgelegenheid, welvaart voor Rotterdammers. Natuurlijk moet je verduurzamen, maar bedrijven moeten dat wel kunnen. Het moet wel mogelijk zijn, want je kunt niet overstappen op elektriciteit als er netcongestie is en je kunt ook niet investeren in verduurzaming als de businesscase niet haalbaar is. We prijzen onszelf uit de markt met de hoge energieprijzen en ook hebben we in Nederland belemmerende stikstofregels die het bouwen van bijvoorbeeld een biobrandstoffabriek onmogelijk maken.

Nogmaals een klemmend beroep op Den Haag, kabinet en Tweede Kamer voor een uitzonderingspositie van verduurzamingsprojecten in Rotterdam. Leefbaar Rotterdam heeft daar eerder al een motie over ingediend. Dus creëer de goede randvoorwaarden Rotterdam, een internationaal level playing field, en wij blijven ons inzetten voor het afschaffen van die beklemmende stikstofregels, voor het afschaffen van de nationale toppen op milieuregels en wij pleiten voor verlaging van energieprijzen, voor maatwerksubsidies op investeringen, voor

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1751

het financieren van onrendabele toppen en voor het stimuleren van marktvraag van duurzame producten. En ook dat ETS-systeem moet onder de loep worden genomen, want we prijzen onszelf uit de markt. Daarnaast moeten we ons blijven inzetten, of misschien wel voor het eerst inzetten, voor kernenergie en op de belangrijke groeisectoren, zoals bijvoorbeeld de maritieme maakindustrie. Dank, voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): U hebt een interruptie van mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, meer een opmerking, want het pleidooi van Leefbaar Rotterdam is compleet ondoordacht. Als je je echt zorgen maakt om het behoud van baanzekerheid van Rotterdammers en de mensen daaromheen, dan kan dat enkel door energietransitie, dan kan dat enkel door die verduurzamingsopdrachten. Dus het stelt mij enorm teleur dat het zo ontzettend ondoordacht is. Door uw denken wordt onze haven zelf fossiel. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dat is een groot misverstand aan de zijde van GroenLinks. Als je gaat verduurzamen, heb je de bedrijven nodig. Als je ervoor zorgt met je milieuregels en met je hoge energieprijzen dat bedrijven vertrekken uit Rotterdam en uit Nederland en uit Europa, dan heb je helemaal niets. Geen verduurzaming.

Diezelfde productie die wordt gedaan in buitenlanden waar het veel vuiler wordt geproduceerd dan hier met de schone industrie in Nederland. Dus je bent nog verder van huis. Dus het enige ondoordachte zit bij u. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Punt. Dank u, heer Bonte. Ik ga naar de volgende op mijn lijst, mevrouw Abrahamse en daarna de heer Dekkers. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dank u wel, voorzitter. Vaak in het kader van de energietransitie pleit ik hier voor het feit dat bedrijven wel willen, maar niet kunnen verduurzamen. Daar hebben we het al genoeg over gehad. Verschillende oplossingen voor aangediend. Maar ook bewoners willen wel verduurzamen, maar kunnen dat vaak niet. Vandaag wil ik dus pleiten voor minder regels voor het elektrisch laden door een motie ook in te dienen samen met D66, die het mogelijk zou moeten maken dat mensen gewoon voor hun deur kunnen laden en dat ze dus ook thuis met overtollig stroom hun auto op kunnen laden. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Mevrouw Abrahamse heeft de volgende motie ingediend. Motie 2.

Vergunningsvrij thuisladen “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september ter bespreking van agendapunt 7.3 'Vierde update Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR); constaterende dat: - steeds meer Rotterdammers overstappen op elektrisch rijden; - inwoners met zonnepanelen hun auto graag met eigen opgewekte of goedkopere stroom willen opladen; - dit in de huidige situatie niet mogelijk is, omdat het gebruik van een laadkabel vanaf de woning naar de auto in de openbare ruimte verboden is; overwegende dat: - thuisladen met eigen stroom financieel aantrekkelijker is voor bewoners;

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1752

-

dit de druk op het elektriciteitsnet vermindert doordat lokaal opgewekte stroom direct wordt benut; bewoners op dit moment voor hun overtollige stroom terugleveringskosten moeten betalen of hun zonnepanelen zelfs uit moeten zetten, terwijl diezelfde energie kan worden ingezet voor het opladen van een elektrische auto; het stimuleren van elektrisch rijden bijdraagt aan de duurzaamheidsdoelen van Rotterdam; het vergunningsvrij mogelijk maken van thuisladen niet tot gevolg mag hebben dat de openbare ruimte overwoekerd wordt met laadkabels, en dat een goede oplossing daarom expliciet rekening moet houden met de balans tussen flexibiliteit en leefbaarheid;

verzoekt het college: - te onderzoeken op welke wijze het thuisladen van elektrische auto's in Rotterdam, met inachtneming van veiligheid, zorgvuldigheid en bescherming van de openbare ruimte, binnen de bestaande kaders mogelijk kan worden gemaakt; - wanneer dit onderzoek een positieve uitkomst heeft, over te gaan tot uitvoering; - de raad uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 te informeren over de uitkomsten van het onderzoek en de voorgenomen uitvoering; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.S. Abrahamse en I. van Wifferen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De volgende op mijn lijst is de heer Dekkers, daarna mevrouw Rehim Zadeh. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. Het is goed nieuws dat we het CO2reductiedoel voor het stedelijk gebied halen. Dat laat zien dat het klimaatactieplan ook werkt. Maar daar stopt het goede nieuws. De haven, waar nog een enorme opgave ligt, is geen onderdeel van dit actieplan en de restopgave richting 2030 in het stedelijk gebied is ook nog groot. We dreigen achter de feiten aan te gaan lopen en willen weten welke maatregelen we nu en in de komende jaren kunnen nemen om de ambities richting 2030 te halen. Voorzitter, er is ook een toezegging geweest om de maatregelen richting 2030 uit te werken.

Daarom voor nu de volgende vraag: hoe staat het met deze uitwerkingen en wanneer kunnen we daarmee aan de slag? De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank. Dan mevrouw Rehim Zadeh en daarna mevrouw De Bruijn. Nee, mevrouw, u skipt. Mevrouw De Bruijn. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Dank, voorzitter. De aardgasvrijprojecten spelen een belangrijke rol in het klimaatactieplan Rotterdam. Het draagvlak voor het warmtenet staat al onder druk en recent kregen we het nieuws dat stimuleringsregeling aardgasvrij huurwoningen, ook wel SAH-subsidie, op is en dat er voor Rotterdam geen geld meer is, waardoor aardgasvrijprojecten stil dreigen te vallen, zorgelijk. Zoals aangekondigd zullen wij hier samen met mevrouw Morkoç van GroenLinks schriftelijke vragen over stellen. Voorzitter, we willen het wel kort hebben over de Stedenbond. Ik weet niet of dat bekend is bij de wethouder, maar de 15 gemeenten van de Stedenbond voor energierechtvaardigheid willen dat niemand straks nog in een woning met energielabel D of slechter woont. Dat vindt de PvdA ook. Daar hebben wij eerder ook moties over ingediend om de ambities bij te stellen, maar die hebben het helaas niet gehaald. Hoe kijkt de wethouder nu tegen deze ambitie van de Stedenbond en is de wethouder bereid om eigen de eigen lat hoger te leggen om onze

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1753

klimaatdoelen te halen, zo nodig door het zelf aan te sluiten bij deze Stedenbond. Dank, voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank. Dan kijk ik nog even de zaal rond of er nog een inbreng is. Mevrouw Van Wifferen, ga uw gang. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, D66 is blij dat we onze doelen in deze collegeperiode halen, maar we moeten bij het klimaat altijd vooruitdenken. We zien dan ook dat de doelen voor 2030 en 2050 toch wel onder druk staan, deels door het kabinet die minder op het klimaat inzet dan D66 zou willen. Daarom hebben we een motie opgesteld om onze klimaataanjagers te vragen om adviezen te geven en voorstellen te doen om extra acties te doen richting 2030 en verder. Deze motie dienen we in samen met GroenLinks. Tot zover. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Mevrouw Van Wifferen heeft de volgende motie ingediend. Motie 3.

Aanjagers aan zet “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september 2025 ter bespreking van agendapunt 7.3 Vierde update Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR); constaterende dat: - Rotterdam doelen heeft gesteld om te komen tot een klimaatneutrale en fossielvrije gemeente in 2050; - De targets voor deze collegeperiode ruim gehaald zijn, maar dat de doelen voor 2030 en 2050 door tegenvallers uit zicht raken; overwegende dat: - extra maatregelen om de klimaatdoelen weer binnen handbereik te krijgen welkom zijn; - Rotterdam verschillende Klimaataanjagers heeft die zorgen voor betere samenwerking tussen sectoren en voor het versnellen van verduurzaming; - de Klimaataanjagers grote netwerken hebben waarmee ze bij uitstek kunnen adviseren over aanvullende stappen die Rotterdam kan nemen; - dat op juist op deze terreinen nog altijd stappen te zetten zijn, zoals bewezen door de uitdagingen rondom CO2-reductie in de haven en het gasvrij maken van woningen; verzoekt het college: - de Klimaataanjagers de opdracht te geven om met adviezen en voorstellen te komen hoe de klimaatdoelen bereikt kunnen worden; - hierover in het 1e kwartaal van 2026 te rapporteren aan de Raad; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. I. van Wifferen en M.Y. Morkoç De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen.

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ik kijk nog even de zaal rond, was er nog een partij, een fractie? Nee, dan gaan wij door naar de beantwoording door onze wethouder. We wachten even tot aan deze zijde alle moties compleet zijn en dan gaan wij verder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dank u wel, voorzitter. Ze zijn binnen, dus hartstikke goed. Altijd goed om even over het klimaat te spreken. Het is belangrijk dat we onze doelen halen

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1754

die we in het klimaat actieplan hebben geformuleerd met elkaar, daar ben ik natuurlijk ook blij om. Maar we zien ook echt dat het scherp aan de wind zeilen wordt. Sterker nog, dat het vooruitzicht tot 2030, 2050 eigenlijk alleen maar verslechtert. Daar roept u ook toe op: we moeten echt alle hens aan dek hebben om die klimaatdoelen nog te halen. Daarbij kunnen we alle kennis, alle input, alle inzet heel goed gebruiken. U roept mij daartoe op en daar ben ik natuurlijk ook zeer gewillig om daaraan tegemoet te komen, zoals de motie van onder andere GroenLinks, wetenschappelijk advies voor klimaatplan 2030. U hebt mij al eerder gevraagd: geef een doorkijkje wat er nou voor nodig is om in 2030 toch dan wel die doelen te halen, wat moeten we dan nog extra doen? Een aantal dingen weten we al wel: dat warmtenet, waar de heer Bonte over sprak, is voor ons ontzettend belangrijk. Daar hebben we geld voor nodig. Die wetgeving ziet er op orde uit, maar we hebben nog een warmtebedrijf nodig, daar moet het een en ander voor ingericht worden. Maar we weten wat we daarvoor moeten doen en we hebben nog wat randvoorwaarden. Tegelijkertijd kun je je afvragen: is dat voldoende? Dat kan ik mij goed voorstellen dat er nog echt meer nodig is. Daar gaan we mee aan de slag om dat in kaart te brengen in dat plan. U roept mij op om daar dat wetenschappelijk advies ook bij te betrekken.

Dat lijkt me heel verstandig, dus kan ik goed uitvoering aan geven. Dat is dus oordeel raad. Dan ook de motie van D66, aanjagers aan zet. U zegt: we hebben die klimaataanjagers die echt hun voelsprieten in de samenleving hebben, weten wat er speelt en wat er eigenlijk aan potentieel allemaal is om te benutten en ook kennis die we daarvoor kunnen benutten. Dus ook de adviezen van de klimaataanjagers zullen we graag betrekken bij dat nieuwe plan. Dat kan ik ook zeker uitvoeren en is dus ook oordeel raad. Ik doe eerst eventjes de moties en daarna de vragen. Dan nog een motie van de Rotterdamse VVD en D66, vergunningsvrij thuisladen. Mijn collega wethouder Lansink heeft gevraagd of ik daar de waardering voor wil doen, de appreciatie en dat kan ik zeker doen. Het is natuurlijk altijd hartstikke handig als je thuis kan laden. Dus hier kunnen we ook mee aan de slag. Mijn collega zou zeggen: omarmen, dus daar hou ik me dan aan. Dat waren de moties. Dan even de vragen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Wethouder, voordat u verdergaat, een interruptie van mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, vooral een toevoeging over de motie van de VVD hier. Wij vinden het wel echt ontzettend belangrijk dat toegankelijkheid nummer 1 is en ook de verspreiding in de stad en het onderzoek ook erg belangrijk is voor ons.

Dus graag ook, ik snap dat de wethouder Klimaat dat misschien moet doorgeven aan de wethouder Mobiliteit, maar wij vinden dat ontzettend belangrijk in dit onderzoek. Dank u wel. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Ik zal dat doorgeven aan mijn collega, zeker. Dan de vragen van de heer Dekkers van Volt: hoe zit het met dat plan? We hebben het er nu over, wat is de stand van zaken? Wat ik in ieder geval kan zeggen: we moeten echt extra investeren om die klimaatdoelen te halen. Dat brengen we nu in kaart. Ik krijg nu ook nog vanuit u aangereikt om daar wetenschappelijk advies en die aanjagers bij te trekken. Dat ga ik ook zeker doen, met DCMR zijn we ook bezig, dus we zitten nu nog in die fase. Ik zou het natuurlijk het liefst zo snel mogelijk uw kant op doen komen, zeker in het kader ook van de verkiezingen, zodat ook partijen zich kunnen uitspreken of ze daarmee aan de slag willen, ja of nee. Dat is wel mijn doel, zodat wij deze periode ook afronden met een helder beeld wat er nodig is voor de volgende ronde. Dus daar stuur ik op. Ik hoop dat ook te halen, maar kwaliteit is natuurlijk ook heel belangrijk. Dus dat is mijn antwoord daarop. Even kijken, dan vanuit de PvdA, de Stedenbond. U zegt energielabel D, dat we daar snel mee aan de slag moeten.

Als het aan mij ligt, woont iedereen in een A++-woning, laat ik daar helder over zijn, dat is voor iedereen fijn. Tegelijkertijd zijn de financiën ook vaak de belemmerende factor. Er

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1755

zit een einde aan wat wij allemaal kunnen besteden aan dit soort zaken. Dus dat is gewoon geen heel haalbare ambitie op korte termijn. Dat is dan het antwoord. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Mevrouw De Bruijn. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): De Stedenbond zijn 15 steden, waaronder ook grotere steden, die hierbij aangesloten zijn. Het is meer ook een groep die juist ook de lobby inzet richting Den Haag om daar meer middelen voor vrij te maken. Bent u bereid, wethouder, via de voorzitter, om in ieder geval in gesprek te gaan met de Stedenbond om te kijken of het wellicht interessant is voor Rotterdam om aan te sluiten bij die Stedenbond? De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Ik ben nu voorzitter van de commissie EKEM van de VNG, waarin alle steden verenigd zijn en onze lobbyagenda is daar vooral gericht op netcongestie, warmtetransitie en een goede uitvoering, omdat wij als gemeente heel erg veel taken op ons bordje krijgen, zeker als het gaat om dat hele nieuwe energielandschap vorm te geven. Dus er moeten ongelooflijk veel stations bij, transformatorhuisjes. Hoe zorgen we dat dat allemaal goed in onze plannen terecht kan komen met draagvlak voor al die maatregelen? We zitten heel erg op die besparing en isolatie. Onze lobbyagenda is rijkelijk gevuld en ik denk dat dit de juiste doelen zijn.

Liever goed kiezen en focussen en iets binnenhalen dan de kerstboom al te groot maken. Mooi is het als iedereen zo veel mogelijk isoleert, maar ik richt mijn focus nu even op die doelen die ik net noem. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dat was de beantwoording van alle vragen die gesteld zijn en de waardering van de moties. Ik kijk nog heel even de zaal rond of er vragen zijn blijven liggen. Dat is niet het geval. Dan sluit ik agendapunt 7.3. 7.4

Het voorstel tot vaststelling van het Rotterdams politiek-bestuurlijk waardenkader algoritmes 2025

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dan gaan wij door naar agendapunt 7.4, de heer Van Rij is aangesloten. Agendapunt 7.4 is het voorstel tot vaststelling van het Rotterdams politiekbestuurlijk waardenkader algoritmes 2025. Maar voordat ik daar naartoe ga, heeft de heer Dahoe een punt. De heer DAHOE (denk): Voorzitter, dank u wel. Ik heb nog een aanpassing op een motie bouwen, wonen en buitenruimte voor wethouder Zeegers, voordat ze wegloopt, om de vraag achter de vraag nog meer duidelijk te maken en wat scherper op te stellen. Dus bij deze een aangepaste motie. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Een aangepaste motie. De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Ik had eigenlijk nog een soort van punt van orde. Wat mij net was ontschoten, dat is een beetje onhandig van mij vanuit mijzelf misschien ook wel, is dat wij volgende week in de commissie MHEK de initiatiefnota hebben van collega Pelle Meurink rondom de verduurzaming van de kleine vve's. We hebben natuurlijk nu een mooie motie liggen die, volgens mij, ook omarmd wordt. Mijn vraag aan mijn collega Dahoe of het misschien een idee is om die nog even in de achterzak te houden, zodat we volgende week dat debat gewoon vrij kunnen voeren, dan is dat volgens mij ook een mooie basis om daarna ook de behandeling in de raad ervan te hebben. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ik vat hem even samen.

U vraagt eigenlijk om hem voorlopig even in te trekken, deze motie. De heer Dahoe. raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1756

De heer DAHOE (denk): Voorzitter, als de motie daar nog scherper van kan worden, dan wil ik die nog wel even in de binnenzak houden. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dan wordt de motie ingetrokken. Dat is de motie ‘maak subsidieaanvragen voor vve’s meer toegankelijk’. Ik heb hier een kopie liggen. Duidelijk, dank jullie wel. Dan gaan we weer door naar agendapunt 7.4, het voorstel tot vaststelling van het Rotterdams politiek bestuurlijk waardenkader algoritmes 2025. De heer Biljoen, ga uw gang. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, dank. Ik zal het heel kort houden. Laat me om te beginnen een compliment geven aan het college, via het college ook, aan alle mensen die hebben gewerkt aan de Rotterdamse waardenkader, want we mogen er heel trots op zijn. Al jaren hebben hier gewoon als verschillende partijen, zeker als GroenLinks en PvdA samen, gevraagd om dit stuk en we zijn heel blij met de uitkomsten, ook al staat niet alles erin wat we zouden willen hebben. Maar goed, dat is ook een politieke keuze. Daarnaast, voorzitter, Rotterdammers hebben wel recht op zeggenschap van hun eigen gegevens. Ik ben daarop gekomen omdat een van de waardes privacy is. Maar vandaag in Rotterdam is dat op de Rotterdamse website nauwelijks te vinden, terwijl de gemeente toch wel steeds meer data verzamelt, of het nu via de MeldR-app gaat, via dienstverlening of zelfs via algoritmes.

Inwoners hebben amper een overzicht en daarmee dus ook wat minder grip. In de wet is het recht op vergetelheid gewoon vastgelegd. In Rotterdam moet je dus toch wel heel wat gaan zoeken en langs ingewikkelde loketten gaan om dat recht te gebruiken. Dat vinden we eigenlijk niet uit te leggen. Andere gemeenten hebben dit al geregeld en met een simpele verwijzing kunnen inwoners daar hun gegevens inzien, laten corrigeren en eventueel, als dat niet afwijkt van de wettelijke plicht, laten verwijderen. Toegankelijk, transparant en eerlijk. Daarom dienen wij ook deze motie in: dat is het recht op vergetelheid. Daarom vragen wij een onderzoek om onze gemeentelijke website ook toegankelijker te maken, zodat inwoners data kunnen inzien, aanpassen en eventueel laten verwijderen. Voor zover er geen wettelijke bewaarplicht is. Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De heer Biljoen heeft de volgende motie ingediend. Motie 1.

Het recht op vergetelheid “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september 2025 ter bespreking van agendapunt 7.4 het Rotterdams politiek-bestuurlijk waardenkader algoritmes 2025; constaterende dat: - de gemeente Rotterdam steeds meer persoonsgegevens en andere digitale gegevens verzamelt, onder meer bij meldingen, dienstverlening en controle door algoritmes; - inwoners vaak niet weten welke gegevens over hen worden bewaard en hoe lang; - er gegevens worden opgeslagen die niet wettelijk verplicht zijn om te bewaren; overwegende dat: - transparantie en zeggenschap over data essentieel zijn voor het vertrouwen in de digitale overheid; - inwoners zelf moeten kunnen bepalen wat er met hun gegevens gebeurt, zolang er geen wettelijke plicht is om deze te bewaren; - in de AVG het 'het recht op vergetelheid' is opgenomen, maar de gemeente Rotterdam haar inwoners hier niet actief over informeert; - andere gemeenten een 'AVG-verzoek-knop' hebben ontwikkeld waarmee inwoners eenvoudiger hun gegevens kunnen inzien en aanpassen;

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1757

-

een dergelijke voorziening ook in Rotterdam bijdraagt aan de bescherming van digitale rechten en aan de uitvoerbaarheid van het waardenkader algoritmes;

verzoekt het college: - te onderzoeken hoe op de gemeentelijke website toegankelijk gemaakt kan worden dat inwoners hun data kunnen inzien, aanpassen en eventueel verwijderen, voor zover er geen wettelijke bewaarplicht geldt; - daarbij aandacht te besteden aan gebruiksvriendelijkheid, toegankelijkheid voor alle Rotterdammers en heldere communicatie over rechten en mogelijkheden; - de raad binnen zes maanden te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek en een voorstel voor implementatie; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.H. Biljoen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): We krijgen een maidenspeech. De heer Balcha, vandaag geïnstalleerd. We kennen allemaal de ongeschreven regels met maidenspeeches allemaal. Ik herinner u er even aan. Ga uw gang. De heer BALCHA (d66): Dank u wel, voorzitter. Ik sta hier niet alleen als nieuw raadslid, maar ook als trotse zoon van een Ethiopische vader. 50 jaar geleden kwam hij naar Nederland, kwam hij terecht in een doolhof vol documenten, papieren, dossiers en nu 50 jaar later helpt hij zelf Eritrese vluchtelingen door datzelfde doolhof, maar dat doolhof is niet langer fysiek maar digitaal, vol data en afschrikwekkende algoritmes. Begrijp me niet verkeerd, ik gebruik ook algoritmes.

Als ik op Instagram selfie plaats, zorg ik dat mijn huidje mooi glad is en mijn lipjes mooi opgepompt. Maar algoritmes hebben ook nadelen. We zien ook dat algoritmes werken met onzichtbare zwarte lijsten, mensen selecteren voor onterechte oneerlijke onderzoeken. Dat schaadt het vertrouwen wat Rotterdammers hebben in onze organisatie. Het is aan ons om dat vertrouwen weer terug te winnen en met dit waardenkader zetten we in ieder geval een stap. Een stap om ons niet te laten overheersen door algoritmes, maar om juist zelf aan de touwtjes te trekken. Ik zie dat in het waardenkader veel input vanuit de raad verwerkt is, heb ik me laten vertellen, want ik was er niet bij, maar dat moest ik zeggen, en ik vind het een mooie eerste stap richting een eerlijker, betrouwbaarder en fijner Rotterdam. Dank u wel, voorzitter. (Applaus.) De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank u wel. Ik kijk even de zaal rond of er verder nog een inbreng is op dit punt. Die is er niet. Dan kunnen wij door naar de wethouder. De heer Kind. De heer KIND (volt): Dank u wel, voorzitter. In de eerste plaats complimenten voor dit stuk. Het is heel belangrijk om verantwoordelijk om te gaan met al die gigantische innovaties rondom AI en algoritmes die we zien.

Het biedt natuurlijk gigantische kansen, niet alleen voor de economie, maar ook voor de ambtenarij, om dienstverleningsprocessen te verbeteren, vergunningsaanvragen te versnellen en ga zo maar door. Maar dat moeten we wel op een verantwoordelijke manier doen. En waar wij vanuit Volt wel enigszins aandacht voor vragen, is: we kunnen heel veel politiek bestuurlijke kaders vormgeven, maar er is ook de dagelijkse realiteit en we weten uit onderzoek van een paar jaar geleden al dat heel veel gemeenten al werken met apps als ChatGPT, ambtenaren werken daar heel vaak mee en dat heeft toch een aantal risico's rondom privacy, rondom data eigenaarschap, rondom cloudopslag, rondom het leren van bepaalde zaken, maar ook het stimuleren van bijvoorbeeld propaganda. Als al die data die wij trainen, uiteindelijk in handen zijn van andere landen buiten Europa, is dat een

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1758

risico voor ons, voor onze dienstverlening en uiteindelijk ook voor de Rotterdammer. We hebben een motie en we willen graag, ook in lijn met de landelijke digitaliseringsstrategie, generatieve AI stimuleren. We willen dat onze ambtenaren verantwoordelijk hiermee omgaan. We willen dat ze dat gaan gebruiken, omdat we dat kunnen gebruiken om gigantische productiviteitsslagen te gaan behalen in Rotterdam, maar we willen dat dat op een goede manier gebeurt en dat ook binnen Europa houden. Daarom willen we graag dat de gemeenten het gebruik van generatieve AI-oplossingen, zoals ChatGPT, maar dan de Europese variant, voor ambtenaren gaat stimuleren, maar ook gaat uitleggen hoe we dat dan op een verantwoordelijke manier gaan doen. Want we hebben even gepeild: op dit moment is ChatGPT niet toegestaan binnen de gemeente, maar het mag dan bijvoorbeeld wel worden gebruikt om bijvoorbeeld een teamuitje te organiseren of wat dan ook. Dat is voor ons onvoldoende en we willen hier meer zicht, meer duidelijkheid op om uiteindelijk toch het gebruik daarvan te gaan stimuleren. Daarom dienen we de motie ‘stimuleer het gebruik van Europese generatieve AI-oplossingen voor ambtenaren’. Dank u wel. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De heer Kind heeft de volgende motie ingediend. Motie 2.

Stimuleer het gebruik van Europese generatieve Al-oplossingen voor ambtenaren “De Gemeente Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september 2025 ter bespreking van het agendapunt 7.4 'Het voorstel tot vaststelling van het Rotterdams politiek-bestuurlijk waardenkader algoritmes 2025'; constaterende dat: - het zeer positief is dat Rotterdam een politiek-bestuurlijk waardenkader Algoritmes/Al heeft ontwikkeld; - (generatieve) Al-oplossingen in hoog tempo het werk van overheden en ambtenaren veranderen en veel kansen bieden om de productiviteit te vergroten; - veel Al-bedrijven gevestigd zijn in andere werelddelen en daarmee grotendeels vallen onder andere jurisdicties, wat leidt tot risico's rondom o.a.

transparantie, privacy, propaganda, veiligheid en strategische digitale autonomie; overwegende dat: - uit eerder onderzoek volgt dat 74 procent van de gemeenten werkt met generatieve Al en meer dan de helft niet goed weet hoe hiermee om te gaan; - er veel geïnvesteerd wordt in Europese Al-alternatieven en deze (zeer) goede resultaten laten zien; - het wenselijk is om in tijden van geopolitieke spanningen te kiezen voor Europese alternatieven, de digitale autonomie van Europa en haar steden te versterken en de afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech te verminderen; - het gebruik van Europese Al-oplossingen een investering is in het Europese Alecosysteem; - de gemeente Rotterdam de Al lijn volgt van ministerie BZK rondom digitale autonomie in de Nederlandse digitaliseringsstrategie (NOS); - het kabinet in mei jl. in een kamerbrief heeft aangegeven dat het gebruik van Europese (generatieve) Al-oplossingen voor Rijksambtenaren wordt gestimuleerd; - het onduidelijk is hoe de gemeente Rotterdam uitvoering geeft aan deze overheidsbrede koers; verzoekt het college: - ambtenaren van de gemeente Rotterdam te stimuleren om Europese (generatieve) Aloplossingen te gebruiken in de dagelijkse uitvoering van werkzaamheden;

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1759

-

aan de raad te rapporteren hoe uitvoering wordt gegeven aan deze koers en deze te betrekken bij de herijking van de Rotterdamse digitaliseringsstrategie en de uitwerking van het politiek-bestuurlijk kader algoritmes;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. T. Kind De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ik kijk nogmaals de zaal rond. Ik zie een vinger van mevrouw Reitema. Ga uw gang. Mevrouw REITEMA (pvda): Dank, voorzitter. De PvdA Rotterdam gelooft in technologie en wij geloven dat slimme technologie gebruikt kan worden om sociaal-maatschappelijke vraagstukken het hoofd te bieden, maar wel mits deze technologie goed en correct wordt ontworpen en toegepast. We hebben een uitgebreide technische sessie gehad, daar hebben we ook heel veel input gegeven en in de commissiebespreking hebben we ook gezien dat er heel veel met deze input is gedaan. Dus dank daarvoor. Wij hebben ook in de commissie benadrukt dat het belangrijk is dat ambtenaren ook begrijpen hoe ze moeten omgaan met deze technologie en ook als ze een algoritme gebruiken en er komt een uitkomst, een antwoord, uit dat ze dan ook weten welke controlevragen ze kunnen stellen, want dat is natuurlijk bij het toeslagenschandaal misgegaan en daarom is het wel belangrijk dat wij hier heel scherp op zijn. Dus dat hebben we herhaald in de commissie. Die bespreking was voldoende, wat ons betreft, dus we hebben geen moties voor vandaag. We kijken uit naar een gemeente waar de ambtenaren goed weten wat algoritmes zijn en hoe ze te gebruiken.

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank. Ik kijk nogmaals de zaal rond. Dan gaan wij door naar beantwoording van de wethouder. De heer VAN RIJ (wethouder): Voorzitter, laat ik beginnen met dank voor de complimenten, we hebben er meerdere gekregen vandaag, voor dit beleid. Ik denk ook dat we als gemeente in Nederland in ieder geval uniek zijn met dit kader wat we stellen en dat we waarschijnlijk zelfs Europees voorop zullen lopen door juist hierop beleid te maken. Beleid dat het ook makkelijker maakt voor ambtenaren. Want er wordt weleens gedacht: goh, allerlei regeltjes, allerlei kaders die wij hier vandaan brengen, maar waar we in de organisatie ook tegen aanlopen, is dat er juist onder de medewerkers veel vragen ontstaan, bij dit soort gebruik, van doe ik het wel goed? Gebruik ik wel de juiste kaders? Dus wat dat betreft wordt dit volgens mij ook echt door de organisatie omarmd als een betere manier van werken met nieuwe technologie. Al is die soms niet eens meer zo nieuw, maar in ieder geval met de technologie. Dus wij zijn ook trots op deze stap. Het is ook goed om te zien dat we in Nederland al vele jaren belangrijke wetgeving hebben op het gebied van privacy. De AVG-wetgeving was in het begin voor sommige mensen heel ingewikkeld, maar heeft uiteindelijk wel zijn waarde laten zien en je ziet ook dat wij als gemeente daar goed mee omgaan.

En u geeft aan, daar heeft u dan ook een motie nu voor ingediend, van laten we eens kijken hoe we dat nog wat beter kunnen communiceren. Het is natuurlijk een doel van de rijksoverheid, maar wij gebruiken hem en het ietwat communiceren, beter communiceren misschien, ik weet het nog niet. We gaan het onderzoeken, zoals u vraagt in de motie. Die omarm ik daarom ook hiermee. Ik zou ook willen zeggen tegen de gemeenteraad: doet u dat ook? Dat is een vraag. Ik moet heel even kijken, omdat er sommige moties zijn, die hebben ze me al iets laten spieken aan het begin, maar die zijn wat gewijzigd. Vervolgens, mijnheer Balcha, u kwam met uw maidenspeech met de zwarte kant van de algoritme of van AI, ik weet niet of u die noemde. Ik ben dat met u eens en daarom ben ik ook als persoon blij met wat we aan het doen zijn. Ik kan me ook in uw geval voorstellen op welke manier u daarnaar kijkt. Dus een compliment ook raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1760

voor uw speech. Mijnheer Kind, we waren bijna aan u voorbijgegaan, maar ik ben toch blij dat u nog net op tijd in de zaal was voor het verhaal. Er is wat contact geweest, ook met u eerder. Ik moet zeggen: u vraagt ook in uw motie om eigenlijk het AI-gebruik ook enigszins te promoten, te ondersteunen. Ik wil daar heel terughoudend in zijn. Ik heb daar wat onderzoek nog eens naar gedaan over hoe kijken we nou naar dat AI-gebruik? Ik zie daar nog steeds heel veel onzekerheid in. Bij het vorige onderwerp was op een gegeven moment een motie van DENK en vervolgens, de motie wordt nog gewijzigd, dus ik denk, die gaat allemaal door en vervolgens, mijnheer De Haan die denkt: maar wacht even, die motie kan misschien wel anders of beter worden in een volgend debat. Dat is nou typisch iets, het menselijk brein is daar aan de gang en dat is nog maar de vraag in hoeverre we dit soort zaken, hoe kunnen we daar nou zeker van zijn dat een computer ook die gedachte kan verwoorden en vervolgens brengen in ons werkterrein. Ik ben blij dat er dan nog in ieder geval hier 45 en in onze organisatie heel veel mensen meedenken. Ik wil er ook wel voor waken dat we dat meedenken niet uitschakelen. Dat is op dit moment de manier waarop ik ernaar kijk. Misschien, als ik over een jaar of over 6 maanden of over 6 jaar er opnieuw naar kijk, dat dat wel zo is.

Maar er is nog zoveel onzekerheid over het gebruik van AI, dat, ik wil het niet demotiveren, maar het motiveren vanuit onze organisatie, daar zie ik toch ook nog wel de nodige risico's aan. Het is misschien een beetje een lang antwoord, maar dat is de reden waarom ik hem niet zou omarmen. Overigens, ik wil daar nog één ding aan toevoegen, wat ik voor mezelf op het laatste moment heb opgeschreven. Wij werken als organisatie heel veel met en voor mensen. Dat betekent dat, als wij een fout maken, dat de gevolgen mensen ook raken. Daarom denk ik: we zijn niet Philips. Als daar van de 1000 tv's er 100 uiteindelijk niet werken, dan gaat het proces door en worden die andere 900 televisies ietsje duurder. Maar zo werken wij als overheid niet en ik denk dus dat wij meer voor zekerheid moeten kiezen en ook voor de menselijke maat die die we nog niet herkennen in uitkomsten in AI. Dan als laatste mevrouw Reitema. Dank u voor het compliment. Wij zijn ook zeer benieuwd naar hoe de regeling ook gaat werken. We komen nog terug met een ambtelijk stuk eind oktober maar ik zie wel al dat de organisatie ook blij is met de richtlijn waar we nu mee komen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dan stond de heer Kind op om iets aan u te vragen, denk ik. De heer KIND (volt): Ja, 2 zaken. Ik vind het eigenlijk een beetje conservatief als je ziet wat er al gebeurt. Heel veel ambtenaren gebruiken het al.

Er is zelfs een kabinetsstandpunt uit mei die een kaderbrief heeft geschreven: dit is de ontwikkeling, we gaan meer ruimte geven aan ambtenaren om dit te doen. Doe dat dan ook op een verantwoordelijke manier, kies voor die Europese oplossingen. Dus het voelt nu een beetje particulier, terwijl er wel een overheidsbrede visie is op het gebruik van deze generatieve AI-oplossingen. En ik denk, als we daar nou bij aansluiten, dat is ook wat hier gevraagd wordt, dan denk ik dat we gewoon een verantwoordelijke koers uitzetten op dit belangrijke thema. Dat wil ik toch nog eventjes hier genoteerd hebben De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Genoteerd en u bent door uw tijd heen. Ik weet niet of er een vraag gesteld werd aan u. De heer VAN RIJ (wethouder): Er werd wel een duidelijke verwijzing gemaakt waar ik toch wel even graag op zou willen reageren. Want ik had namelijk deze reactie ook verwacht en ik heb daar 2 antwoorden op. Het eerste antwoord: wij steken niet als organisatie onze kop in het zand als het gaat over AI. Daarom hebben we ook een maand geleden alle medewerkers die met AI zouden kunnen werken, een handleiding gestuurd over hoe je daarmee om kunt gaan. Als u als raad geïnteresseerd bent, zal ik ervoor zorgen dat het boekje ook bij u terechtkomt.

Dus het is niet zo dat wij onze kop in het zand steken voor innovatie, maar we zijn wel, en dat heb ik uitgelegd, daar voorzichtig mee. Uw tweede vraag was, die wil ik ook graag beantwoorden: hoe kijkt u naar de implementatie van uitsluitend of voornamelijk raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1761

Europees gebruik van AI? De ontwikkeling daarin is zo klein nog dat we slechts een paar aanbieders hebben daarin. Eén daarvan gaat een groter netwerk uitrollen. We weten allemaal van de investering van ASML daarin. Natuurlijk volgen wij die ook, maar om nu al die keuze te kunnen maken, dan beperken we dus ook wel heel erg het huidige gebruik. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Punt. Ik denk dat alle vragen zijn beantwoord op dit moment. We gaan door naar het volgende agendapunt. Er zijn geen toezeggingen gedaan. U hebt de moties gewaardeerd. De heer Biljoen over dit agendapunt of de volgende? Perfect. Dan sluit ik dit af. 7.5

Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam ‘passend regelen, onderzoek naar de Regeling risicovolle projecten’ en het voorstel van het presidium met betrekking tot de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dan gaan wij door naar agendapunt 7.5, ook met de heer Van Rij: het rapport van de Rekenkamer Rotterdam passend regelen onderzoek naar de regeling risicovolle projecten en het voorstel van het presidium met betrekking tot de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport. Dan geef ik graag het woord aan de heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, we hebben een heel goede commissie behandeling gehad en daar heb ik van tevoren aangekondigd dat ik met amendementen kom. Die wil ik nu gaan indienen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De heer Biljoen heeft het volgende amendement ingediend. Amendement A. Behoud de auditbepaling “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september 2025 ter bespreking van agendapunt 7.5 Passend regelen, onderzoek naar de regeling risicovolle projecten; Besluit: - het raadsvoorstel 25bb006152 als volgt te wijzigen: De aanbevelingen uit het rapport "Passend regelen" over te nemen vervangen door: De aanbevelingen uit het rapport "Passend regelen" over te nemen, behalve aanbeveling 4.A 'schrap de auditbepaling uit de regeling' en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M. Biljoen Toelichting De belangrijkste reden dat de auditbepaling volgens de Rekenkamer geschrapt moet worden is dat binnen het concern niet belegd is wie het initiatief moet nemen om een audit in gang te zetten.

Daarnaast ontbreekt het aan structurele aandacht voor het uitvoeren van audits bij deze projecten. Dat is wat ons betreft geen reden om de regeling te schrappen. Het amendement is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen.

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1762

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dan geef ik graag het woord aan de wethouder om daar iets over te vinden. U kent het amendement? De heer VAN RIJ (wethouder): Voorzitter, ik zal het heel kort houden. In de commissie heb ik al gezegd dat ik het zou omarmen, dus ik kan ook nu niet anders dan. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Punt, heerlijk, snel. 7.6

Voortgangsrapportage actieprogramma EU-arbeidsmigranten

De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dan gaan wij door naar het volgende agendapunt, dat is agendapunt 7.6 ‘voortgangsrapportage actieprogramma EU-arbeidsmigranten’. Daarvoor hebben wij nodig wethouder Versnel. Ik hoop dat hij ons ergens op beeld ziet in het stadhuis en dan kan hij deze kant op komen. Tot die tijd moeten wij even wachten tot hij er is. Daar is wethouder Versnel. Dus als de raadsleden plaats kunnen gaan nemen, kunnen wij aan dit agendapunt gaan beginnen. Dat is het agendapunt 7.6 ‘voortgangsrapportage actieprogramma EU-arbeidsmigranten’. De eerste op mijn spreeklijst is de heer Ceulemans en daarna de heer Van Campenhout. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, dank u wel. Het was even graven. Volgens mij is het een jaar geleden dat we dit commissiedebat hebben gehad, zo’n beetje. Er is al in deze collegeperiode heel veel gezegd over arbeidsmigratie en dan ook met name de schaduwkanten van arbeidsmigratie. Het is in ieder geval goed dat dat eigenlijk heel breed in de raad gedeeld wordt, dat arbeidsmigratie positieve effecten kan hebben, maar dat het totaal doorgeschoten is en dat het eigenlijk alleen nog maar van belang is voor sectoren die voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten en de negatieve gevolgen in de vorm van overlast over de schutting gooien bij de maatschappij. Dus het is goed dat daartegen opgetreden wordt. Deze wethouder is er ook goed mee bezig.

Hij is ook naar Midden- en Oost-Europa geweest met wethouder Buijt, ook om te kijken hoe we nou makkelijker de terugkeer kunnen bevorderen van mensen die hier op straat leven. Ik heb geen motie, wel een vraag. Overigens teken ik een mooie repressieve motie mee met de gewaardeerde collega Soytekin om hardere boetes en ook sneller over te gaan tot beboeten van malafide werkgevers en verhuurders. Dus met liefde meegetekend. Dan tot slot nog een vraag, dat gaat over het wijkgericht brancheringsplan, daar had ik technische vragen over gesteld. Dat ging over niet-reguliere supermarkten, waar ook veel misstanden zouden plaatsvinden, ook in de Midden- en Oost-Europese sfeer in Rotterdam. Ik had gevraagd: betekent branchering nou ook dat aan de voorkant de vestiging van dat soort zaken kan worden tegengegaan? De wethouder zegt: daar heb ik naar gekeken, maar dat blijkt lastig mogelijk. Bij slijterijen kan het wel. Tegelijkertijd hebben we natuurlijk ook, bijvoorbeeld aan de Beijerlandselaan, wel degelijk heel gerichte branchering gehad. Dus ik vraag de wethouder nog een keer nadrukkelijk terug te komen op wat er nou wel mogelijk is en wat de uiterste randen zijn die we kunnen opzoeken met het tegengaan van vestigingen van dit soort risicobranches, ook als het gaat om uitbuiting. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Dank. De volgende is de heer Van Campenhout en daarna de heer Soytekin.

De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Voorzitter, we bespreken vandaag de voortgang rond EU-arbeidsmigranten. Al jarenlang constateren we dezelfde knelpunten: een groot aantal, dat hier woont en werkt, maar valt tussen wal en schip omdat zij niet of onvoldoende in de basisregistratie personen staat ingeschreven. Dat maakt hen kwetsbaar voor misstanden, maar het maakt ons ook als gemeente kwetsbaar, want we hebben geen volledig zicht op wie er in onze stad woont, in welke omstandigheden en met welke gevolgen voor huisvesting, zorg en leefbaarheid. De huidige inzet zet in op vrijwilligheid via de coalitie goed raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1763

werkgeverschap en is simpelweg te beperkt. Slechts enkele uitzendbureaus en één werkgever doen mee en de cijfers spreken voor zich. In 2024 lukte het om maar één werkgever een groepswijze inschrijving te organiseren en daarmee bereiken we niet de schaal die nodig is om grip te krijgen op deze problematiek. Voorzitter, het kan wel anders. In Westland wordt al jaren gewerkt met groepsinschrijvingen in samenwerking met uitzendbureaus, ondersteund door financiële prikkels, zoals toeristenbelasting bij nietgeregistreerde huisvesting. Deze zogenaamde Westlandse methode blijkt effectief en wordt inmiddels door meerdere gemeenten overgenomen. Waarom zouden wij in Rotterdam wachten tot 2027 wanneer de nieuwe wet toelating ter beschikkingstelling arbeidskrachten werkgevers verplicht om arbeidsmigranten in te schrijven, want juist nu kunnen we lokaal stappen zetten, zodat we beter voorbereid zijn en misstanden eerder kunnen aanpakken. Voorzitter, deze motie vraagt het college om de Westlandse methode te onderzoeken en te vertalen naar een uitvoerbaar model voor Rotterdam. Groepswijze BRP-inschrijvingen bestaan al in deze gemeente, maar het is belangrijk om te kijken hoe we dit kunnen bevorderen, welke financiële prikkels er ingesteld kunnen worden en hoe we deze coalitie van goed werkgeverschap kunnen versterken door deelname te koppelen aan concrete afspraken.

Voorzitter, grip op registratie betekent grip op misstanden. Laten we daarom dit voorbeeld volgen en Rotterdam klaarstomen voor een eerlijk transparant beleid. Tot zover. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De heer Van Campenhout heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Naar versterking van de Westlandse methode voor registratie van arbeidsmigranten “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 september ter bespreking van agendapunt 7.6 'Voortgangsrapportage actieprogramma EU-arbeidsmigranten'; constaterende dat: - in onze gemeente een groot aantal EU-arbeidsmigranten woont en werkt; - een aanzienlijk deel van deze groep niet of onvoldoende geregistreerd staat in de Basisregistratie Personen (BRP)); - Rotterdam in 2024 slechts één werkgever bereid vond om deel te nemen aan groepsgewijze inschrijvingen; - deelname aan de Coalitie Goed Werkgeverschap vrijwillig is en slechts enkele uitzendbureaus en één werkgever meedoen, waardoor de impact zeer beperkt blijft; overwegende dat: - registratie in de BRP essentieel is voor het tegengaan van woon- en arbeidsmisstanden en voor toegang tot voorzieningen; - de Westlandse methode (groepsgewijze inschrijving, samenwerking met uitzendbureaus, en het toepassen van effectieve prikkels) bewezen effectief is; - Rotterdam al gesprekken heeft gevoerd met Westland over de methode, maar dat dit tot nu toe niet heeft geleid tot

vergelijkbare structurele resultaten; - Rotterdam zelf aangeeft dat het gebrek aan animo bij werkgevers structureel is en dat zonder verplichting of duidelijke prikkel groepsinschrijvingen niet van de grond komen; - De Wet toelating terbeschikkingstelling arbeidskrachten (WTTA) werkgevers vanaf 2027 een zorgplicht oplegt tot registratie, maar dat onze gemeente nu al lokaal stappen kan zetten; verzoekt het college om: - de Westlandse methode niet alleen als best practice te onderzoeken, maar ook daadwerkelijk te versterken en te implementeren in Rotterdam, zodat groepsgewijze BRP-inschrijvingen substantieel toenemen;

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1764

-

hierbij niet te volstaan met overleg, maar in samenwerking met Westland actief te vertalen welke onderdelen van hun aanpak daar wel tot structureel succes leiden en deze in de Rotterdamse praktijk toe te passen; naast samenwerking met uitzendbureaus en werkgevers ook te zorgen voor effectieve prikkels of sancties, bijvoorbeeld in de vorm van bestuurlijke boetes of andere maatregelen bij niet-nalevingen van registratie; de bestaande Coalitie Goed Werkgeverschap te verbreden door deelname te koppelen aan concrete afspraken over inschrijving en andere relevante zaken; de raad uiterlijk in februari 2026 te informeren over de voortgang, inclusief het aantal groepsgewijze inschrijvingen en de effecten van de ingezette maatregelen;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.R. van Campenhout De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ik zie de heer Soytekin al staan. Ga uw gang. De heer SOYTEKIN (denk): Dank u, voorzitter. Er is sprake van overbewoning, veel mensen die in slechte omstandigheden moeten wonen. Tientallen misstanden worden geconstateerd en ook bij bouwplaatscontroles wordt bijna in 1 van de 3 keer misstanden geconstateerd en de Nederlandse Arbeidsinspectie deelde maar liefst of maar moet ik zeggen, 102 boetes uit. Voorzitter, dit aantal is, wat ons betreft, te laag, want zo blijven we vooral uitbuiters beschermen in plaats van de mensen die hier keihard werken te helpen. We zien namelijk een werkwijze waarbij er eerst een waarschuwing wordt gehanteerd. Misschien dan een last van een dwangsom en daarna heel misschien nog eens een boete. Voorzitter, dat is bijna uitnodiging voor malafide verhuurders en werkgevers om zo lang mogelijk door te gaan met het uitbuiten van mensen. Moeten we daarom niet harder zijn? Moeten we daar niet bij eerste overtreding al beginnen met het uitdelen van forse boetes in plaats van waarschuwingen, wat ook een afschrikkend afschrikwekkend effect zou moeten hebben.

Ik vraag de wethouder dan ook, middels een motie, om actief te pleiten bij verschillende instanties waar dat nodig is om dat voor elkaar te krijgen. Deze wethouder kennende gaat het ook wel lukken met zijn overtuigingskracht. Een mooie linkse motie, medeondertekend door mijn collega's van Leefbaar Rotterdam, waarbij we de grote bedrijven aanpakken en de verhuurders het ook moeilijk maken. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): De heer Soytekin heeft de volgende motie ingediend. Motie 2. Geen uitstel voor uitbuiters “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11september 2025, ter bespreking van 7.6 Voortgangsrapportage EU-arbeidsmigranten; constaterende dat: - bij controles in Rotterdam regelmatig misstanden worden aangetroffen op het gebied van overbewoning en arbeidsomstandigheden; - in 2024 387 meldingen van overbewoning zijn gedaan, waarvan 25 geconstateerd; - bij 207 huisbezoeken sprake was van 61 misstanden; - bij bouwplaatscontroles in bijna 5 van de 18 gevallen misstanden zijn geconstateerd; - de Nederlandse Arbeidsinspectie in datzelfde jaar 102 boetes heeft uitgedeeld; - er vaak eerst waarschuwingen worden gegeven en pas na herhaling een boete volgt;

raadsvergadering van 11 september 2025

Notulen pagina

1765

overwegende dat: - aantal boetes niet in verhouding staat tot de ernst en omvang van de misstanden; - het huidige systeem van waarschuwing > dwangsom > pas daarna boete, malafide verhuurders en werkgevers te veel ruimte geeft om door te gaan; - mensen die in de bouw, zorg en haven keihard werken, juist bescherming verdienen in plaats van uitbuiters; verzoekt het college: - richting het Rijk en de Nederlandse Arbeidsinspectie te pleiten voor het opleggen van een boete bij de eerste overtreding, in plaats van pas na waarschuwingen; - daarnaast te pleiten voor het substantieel verhogen van de hoogte van boetes, zodat deze daadwerkelijk een afschrikwekkende werking hebben; - dit signaal ook actief in te brengen bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, zodat gemeenten gezamenlijk bij het Rijk kunnen aandringen op een krachtiger sanctiebeleid; - de raad hierover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S. Soytekin en S. Ceulemans De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Bruin): Ik zag de heer Vicario staan. Ga uw gang. De heer VICARIO (vvd): Dank u, voorzitter. Arbeidsmigratie is een belangrijk onderdeel van onze economie. Het is dan ook onze taak om te zorgen dat de werkomstandigheden in onze stad goed en duidelijk zijn geregeld.