20250626- Notulen van de raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 26 juni 2025 Notulen van de raadsvergadering van 26 juni 2025 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 10 Voorzitter: mevrouw drs. C.J. Schouten, met dien verstande dat het voorzitterschap van 11.15 uur tot 12.22 uur is waargenomen door mevrouw A. Kockelkoren. Tegenwoordig zijn 41 leden, namelijk mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer T.S.J. Coşkun, de heer T.J. Vonk, de heer J.M.D. de Waard, de heer M. Crielaard, de heer R.G.C. SegersHoogendoorn, mevrouw V.A. Bruin, de heer M. Verhoef, de heer J. Vicario, de heer R.T.J. van der Velden, de heer E.P.J. Verweij, de heer A.R. Oostdijk, de heer S. Soytekin, mevrouw D.A. van Groningen, de heer S. Ceulemans, de heer T. Roskam, de heer N. Akhatab, mevrouw I. van Wifferen, de heer G.F.E. Koster, de heer T. de Haan, de heer S.M. Bonte, de heer T. Kind, de heer R.N. Dahoe, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw A. Kockelkoren, mevrouw D. Yildirim, mevrouw M.E. Vogelaar, de heer M.H. Biljoen, mevrouw M.S. Abrahamse, mevrouw S. Reitema, mevrouw A.J.A. Maassen, de heer B. van Schaik, mevrouw S. van de Peppel, mevrouw M.Y. Morkoç, de heer L.P.A. Dekkers, de heer M.R. van Campenhout, de heer S. Leewis, mevrouw C. Aafjes-van Aalst, de heer D.P.A. Tak, de heer D.J. van Dommelen, mevrouw J.M. Nunnely Afwezig zijn: mevrouw E. Rehim Zadeh, de heer F. Elbay en de heer S.J.C.

Becker Namens het college zijn tegenwoordig: Mevrouw Schouten, de heer Buijt, mevrouw Norville en de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders, met dien verstande dat zij van 12.11 uur tot 12.15 uur is waargenomen door de heer W. de Bel 1.

Opening

De VOORZITTER: Goedemorgen allemaal. Mag ik jullie allemaal verzoeken om jullie plaats in te nemen? Dan open ik deze raadsvergadering en heet u allen harte welkom. Ook welkom aan degene die op afstand onze vergadering volgen, de vertegenwoordigers van de media en onze medewerkers. Er zijn een aantal berichten van verhindering. Mevrouw Rehim Zadeh is afwezig, de heer Van Dommelen komt ongeveer na de lunchpauze. Mevrouw Aafjes-van Aalst is ook afwezig tot de lunchpauze, dus die is er ook daarna. Mevrouw Nunnely is ook afwezig tot de lunchpauze. De heer Segers-Hoogendoorn is vanaf 19:30 afwezig, maar laten we met elkaar proberen dat we het zover niet laten komen. Wethouder Zegers is tussen 9:30 en 13:30 afwezig vanwege haar verplichtingen bij de VNG. De heer Elbay is de hele dag afwezig. De heer Biljoen is tussen 11:00 en 12:00 afwezig. De heer Simon Becker is ook afwezig, maar dat is voor een bijzondere reden, want hij is weer vader geworden. (Applaus.) Dus daar willen we hem hartelijk mee feliciteren. Hij heeft een dochter gekregen, ik mag dat vertellen, ze heet Charlotte. Ze is wel heel vroeg geboren. Het gaat goed nu, dus dat is goed nieuws. Maar ze zal ook nog wel even in het ziekenhuis verblijven. Maar jullie mogen de familie Becker allemaal feliciteren. 1.1

Afscheid van mevrouw J. Bokhove als lid van de gemeenteraad.

raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1177

De VOORZITTER: Dan gaan wij eerst beginnen met het afscheid van mevrouw Bokhove als lid van de gemeenteraad. Ik ga daarvoor eerst even naar die kant toe, want ik ga wat aan mevrouw Bokhove vertellen. Vervolgens komt de heer Coşkun, die zal enkele woorden daarna spreken en dan, als mevrouw Bokhove dat zelf wenst, dan mag zij dat ook nog afsluiten. En na de beëdiging van de heer Leewis, die zit daar na, meteen, zullen we daarna gewoon in 1 keer de felicitatie en afscheid handenschudactie doen. Dus dan weet u even de choreografie voor de komende minuten. Ik ga even naar die kant. Geachte leden van de raad, geachte aanwezigen, beste familie, geachte mevrouw Bokhove, beste Judith. Dit is vast een gek moment voor u, want na 15 jaar neemt u afscheid van de Rotterdamse politiek. Maar ik kan u verzekeren: dit is ook wel een beetje een gek moment voor ons, want wij nemen vandaag afscheid van een van de vormgevers van deze raad en van Rotterdam. U bent voorgedragen als wethouder in Alphen aan den Rijn. Een andere stad, weliswaar gelegen aan een rivier, maar wel een andere rivier, maar wel in een rol die u zeer bekend is. Tijdens uw indrukwekkende politieke loopbaan heeft u bijna alle mogelijke rollen bekleed. Van gemeenteraadslid tot wethouder en van fractievoorzitter tot commissievoorzitter.

Dat alles begon in 2010, toen de Rotterdammers u voor het eerst het vertrouwen gaven om namens hen te spreken in deze zaal. Het was een beetje een vreemde start door de hertelling die toen plaatsvond, maar met bijna 4000 stemmen kwam u met voorkeurstemmen in deze raad. In de eerste jaren maakte u naam op het gebied van mobiliteit en buitenruimte in de commissie die toen nog fysieke infrastructuur en buitenruimte heette. Dat u een groot sociaal hart heeft, kwam direct naar voren en bleek uit het harde werk ook voor de wijken, waar ook oog is voor de jeugd en groene, veilige parken in de stad. ‘GroenLinks, zin in de toekomst’ dat was de slogan die uw partij toentertijd hanteerde en die zin in de toekomst leek bij u wel terecht. Want hoewel uw partij een zetel verloor, werd u in 2014 fractievoorzitter van uw geliefde GroenLinks. Vier jaar lang hield u de blik gericht op de toekomst en streed u voor de vooruitgang van Rotterdam. Vier jaar lang gaf u, samen met uw collega Arno Bonte, de partij water, lucht en zon en dit kwam tot bloei tijdens de gemeenteraadsverkiezing van 2018. U werd fractievoorzitter en uw partij groeide van 2 naar 5 zetels en u was hiermee een serieuze kandidaat tijdens de formatieonderhandelingen. Naar ik heb begrepen, waren dat stevige onderhandelingen waarbij u zich, zo ik heb begrepen, een stevige onderhandelaar toonde.

Maar jullie kwamen eruit en vormden samen met de VVD, PvdA, D66, CDA en ChristenUnieSGP de zogeheten regenboogcoalitie. Bij de presentatie van het coalitieakkoord in een park op het Noordereiland, tussen de iconische bruggen van Rotterdam, stond een trotse Judith Bokhove. GroenLinks zat weer in het college. Er kwamen 10 wethouders in dit college, waar u er 1 van was. Het akkoord heette ‘nieuwe energie voor Rotterdam’. U mocht aan de slag met de portefeuille mobiliteit, jeugd, jeugdhulp en taal. Het laatste is een grote taak met de hoeveelheid laaggeletterden in de stad en er was ook veel werk rondom de plannen die speelden voor de derde stadsbrug. Het gebeurt ook niet heel vaak dat je zelf eerst een initiatiefvoorstel indient en deze vervolgens weer zelf mag gaan uitvoeren. Maar dat lukte u wel, want als eerste wethouder taal van Nederland, gebeurde dit met uw initiatiefvoorstel ‘de tien voor taal’. In dit voorstel stonden 10 actiepunten om laaggeletterdheid in de stad aan te pakken. U zag als geen ander hoe belangrijk een goede beheersing van de taal is om mee te kunnen doen in de samenleving en een goede toekomst te hebben. U hebt ervoor gezorgd dat 22.000 laaggeletterde Rotterdammers hun taaltraject succesvol hebben afgerond. Een indrukwekkende prestatie die ook heeft bijgedragen aan een eerlijke stad voor iedereen.

Verder bent u beroemd en berucht onder de Rotterdammers als de fietswethouder. U hebt aardig wat stof doen opwaaien met uw verkeersexperimenten in de stad, soms moeten dingen ook schuren om wat verandering teweeg te brengen, maar ik denk zo wel eens dat wat mensen u wel eens vervloekt hebben die in de auto zaten, maar u had een duidelijk doel voor ogen: een stad met een betere luchtkwaliteit en meer ruimte voor wandelaars en fietsers. Hiermee gaf u richting aan de mobiliteit van de toekomst en aan een groenere stad. Als wethouder heeft u uiteraard nog veel meer gedaan en, zoals u zelf zegt, bijgedragen aan een gezonder, duurzamer en eerlijker Rotterdam. Een treffende samenvatting, wat mij betreft. U hebt altijd de blik op de toekomst gehouden en de plek die voor u symbool staat raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1178

voor de toekomst van Rotterdam, die heeft u mij onlangs zelf ook laten zien, is de spoortuin aan de Essenburgsingel. Hier komt voor u alles samen. Rotterdammers die elkaar weten te vinden, groen en duurzaamheid. Een plek voor en door Rotterdammers. Na uw wethouderschap nam u weer plaats in deze zaal, voor de derde keer als fractievoorzitter van GroenLinks. Gevleugeld door een jonge fractie, streed u met dezelfde energie door voor de toekomst van Rotterdam en ook aan de toekomst van uw partij. Want samen met de heer Engberts, en ik weet niet wat het is, maar als je je dus kennelijk inzet voor een fusie, dan is er toch een moment om hier toch enig moment die zaal weer te verlaten, was mijn korte conclusie afgelopen week, want de heer Engberts, daar hebben we al vorige maand afscheid van kunnen nemen, stond u aan het roer van de fusie van uw partijen voor de komende gemeenteraadsverkiezing. Maar de uitkomst hiervan laat aan de toekomst. Ik noemde u een vormgever van Rotterdam en dat is ook wat ik zie. U hebt 15 jaar bijgedragen en keihard gewerkt aan de toekomst van onze mooie stad. U hebt bijgedragen aan projecten die de stad zichtbaar veranderen, zoals de verbouwing van het Hofplein, de nieuwe stadsbrug en het groen in de stad, maar ook veel minder zichtbare dingen die veel hebben bijgedragen aan de Rotterdammers.

Namens de hele raad en de stad wil ik u hier enorm voor bedanken. Beste Judith, Alphen aan den Rijn mag zich in de handen knijpen met een wethouder met zoveel ervaring en kunde als u. Ik weet ook zeker dat u dan een mooie bijdrage gaat leveren aan de toekomst van de gemeente en u zich ook thuis gaat voelen in het groene hart. Niet te thuis natuurlijk, want u blijft altijd een Rotterdammer. Nogmaals bedankt, heel veel succes, wijsheid en geluk gewenst in de toekomst. (Applaus.) De heer Coşkun heeft het woord. De heer COŞKUN (sp): Dank u wel, burgemeester. Judith Bokhove, geboren en getogen Rotterdamse. Een meelevend meisje van Middelland. Zeg Bokhove, wat zijn ze nu weer aan het bekokstoven, riepen ze in de commissie waar wij nooit over mogen spreken. In die vertrouwenscommissie heb ik je vorig jaar wel beter leren kennen. Toen ik de raad uitging, in 2010, kwam jij erin. Als je nog even was doorgegaan, dan werd jij straks de nieuwe nestrix, dat zou volgens mij de eerste vrouwelijke nestor zijn geweest. Maar helaas, vandaag ga je na 15 jaar deze raad verlaten. Ieder van ons heeft collegiale ervaringen met jou, als raadslid of als wethouder. Na 15 jaar zijn dat zoveel herinneringen dat we er de hele dag over zouden kunnen doorpraten, maar na de burgemeester wil ik het kort houden. Taal is jouw vak.

Jarenlang logopedist die cursisten opvoedde met columns als Tomatenteel uit het boekje van Sander de Kramer. Taal verbindt en in 2018 werd jij, dankzij de gave van het woord, wethouder mobiliteit, jeugd en taal en dat zijn drie verbindende zaken bij elkaar. Mobiliteit betekent voor jou geen auto's, maar beweging. Beweging voor schone lucht en meer groen, bij het Hofplein, het experiment van het Kruisplein. Het is allemaal niet onopgemerkt gebleven. Voor het klimaat ben je zelfs bereid om op een snelweg in Den Haag te gaan zitten. Van de straat naar de raad, zoiets. In deze raadszaal hou je jouw gebalde vuist altijd in je andere geopende hand. Een typische houding van Bokhove. Van buurtactivist, tot raadslid, tot wethouder, tot weer raadslid en nu weer wethouder. Sterker door strijd voor de jeugd, voor het behoud van het Kipa, het kinderparadijs in de Meidoornstraat in het Oude Noorden, net als eerder voor het Essenburgpark, voor Huize Middelland dat later tot wijkpaleis uit zou groeien, de Talentfabriek010, Bureau Stadsnatuur, et cetera, et cetera. Een hele waslijst van je verdiensten kunnen we terugvinden op jouw eigen website en in de vele artikelen van en over jou. In elke lange politieke carrière is er zo af en toe ook een akkefietje met een energietje of een parkietje, want hoge bomen vangen veel wind.

Al kon je de 19 acaciabomen in de Vijverhofstraat als wethouder niet redden uit de klauwen van je verkeersambtenaren, tot groot verdriet van collega Biljoen en alle Agniesebuurters. Jouw voorstellen rond mobiliteit waren niet onomstreden. Jouw visie op een tunnel werd verwijtend een tunnelvisie genoemd, terwijl je gewoon een schonere lucht wilde in het hart van Rotterdam, waar duizenden kinderen opgroeien. Welke moeder van 5 kinderen en inmiddels oma van mooie kleinkinderen, wil dat nou niet? Men zegt dat je bij Skadi leert roeien met de riemen die je hebt. Zo kennen we je ook. Was het geen brug in Oost Rotterdam, dan probeerde je wel een brug te slaan tussen de zogenaamde coalitie en oppositie in deze raad. Jij zorgde, volgens raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1179

mij, voor de eerste gezamenlijke motie van Leefbaar Rotterdam met GroenLinks. Jouw talent als politieke bruggenbouwer kwam nog het meest tot zijn recht als captain van het team politiek van de Roparun, waarbij raadsleden en deelraadsleden uit alle politieke partijen gesmeed worden tot een geolied team om de afstand tussen Parijs en Rotterdam in zo'n 48 uur te overbruggen. GroenLinksers zouden onder jouw bezinnende leiding daarbij nogal eens van de wal in de sloot zijn beland, maar dat terzijde, om over dansjes van Hugo de Jong bij het kerstdiner nog maar te zwijgen. Al heb ik met eigen ogen kunnen zien dat jij bij dat soort feestelijke momenten niet van de dansvloer bent weg te slaan. Witte wijn doet wonderen en na afloop van de raadsvergaderingen altijd gastvrij in de fractiekamer van GroenLinks. Lieve Judith, het feest in Rotterdam is over. Je gaat een nieuw avontuur aan in Alphen aan den Rijn. We wensen je alle succes daar en wie weet tot volgend jaar. Bedankt, namens alle leden van de gemeenteraad van Rotterdam, voor je onvermoeibare inzet, je belangeloze toewijding, maar bovenal voor je verbindende kracht voor een mooier en groener Rotterdam. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan mevrouw Bokhove zelf, voor de laatste keer. Mevrouw BOKHOVE (gl): Nou heb ik hier geen geheimen op dit lijstje staan.

Dank je wel, Theo, dat mensen ineens allemaal ook nog een andere kant van mij hebben leren kennen. Lieve collega’s, beste mensen, 15 jaar geleden zette ik voor het eerst hier voet in deze raadzaal. De plek die ik toen kreeg toegewezen, is dezelfde als waar ik nu zit. Het is een kleine cirkel die zich vandaag sluit. Met warmte in mijn hart en in mijn hoofd. Destijds stonden hier van die heel grote houten stoelen, er staat er nog eentje daar in de gang. Loodzwaar en onverbiddelijk voor je rug. De vergaderingen waren daardoor wel korter, want dat moest wel. Er waren ook maar 8 partijen: 4 in het college en 4 eruit. Heel overzichtelijk. Geen stemkastjes, geen schermen, gewoon tellen met de hand door de burgemeester en de griffier. Als het laat werd, ging dat wel eens mis. En stapels, stapels, stapels papier. Moties die per ronde door de bodes werden rondgebracht, mensen liepen hun benen uit het lijf. Als je dan na een kwartaal naar de papierbak ging, had je ongeveer 80 tot 100 centimeter papier weg te werken. Blij met die grotere openingen. Het was een andere tijd. Maar ik ben helemaal niet iemand die zegt dat vroeger alles beter was, want dat was het in heel veel opzichten ook niet. Vroeger hadden we nooit een vrouw als burgemeester en vroeger was er geen stemvenster, stemden we na elk agendapunt, dan renden de raadsleden door de gangen om op tijd hun stem uit te brengen.

Dat was dan wel goed voor de conditie. Maar zonder vroeger, daarom refereer ik eraan, zonder gisteren, is er geen vandaag. Iedere raad bouwt voort op de vorige raad. Elke generatie, elke periode probeert de stad een beetje beter te maken. Groener, socialer, rechtvaardiger. Dat is wat we doen in deze raad. Dat is waarom we hier zijn. Ik kwam de raad binnen op mijn veertigste als jong talent, we hebben ze inmiddels veel jonger bij GroenLinks, maar ik was 40, als nieuw gezicht vol idealen, maar ook als iemand die nog moest leren. Gelukkig waren er toen ook heel veel ervaren raadsleden. Er was maar een kwart vernieuwing. Zij bewaakte de orde, de mores en het geheugen van de raad. Tegenwoordig is dat anders. Frisse blikken zijn belangrijk en verandering is belangrijk. Maar als er te veel kennis tegelijk verdwijnt, dan raken we ook steeds iets kwijt, dan moeten we telkens opnieuw beginnen. Toch blijf ik geloven in de kracht van de raad, in de mensen hier in deze zaal. Want het raadswerk is niet gemakkelijk. De dossiers zijn er de laatste jaren niet gemakkelijker op geworden, maar zwaarder. De verantwoordelijkheid is groter geworden. Toch zijn jullie hier iedere keer weer en dat verdient waardering en respect. Wat mij naar de raad bracht, naar deze raad, speelde gewoon bij mij in de buurt. Er werd al aan gerefereerd: een zendmast op de hoek van de Essenburgsingel.

Ik vond dat we in de buurt al voldoende te voortduren hadden gehad met de HSL, met de Randstadrail, groen wat iedere keer bedreigd werd, maar dit keer voelde het als te veel en niet democratisch. Ons buurtprotest werd weggewuifd in Den Haag, maar hier in Rotterdam, in de raad, bleef de raad pal achter de bewoners staan. Dat maakte diepe indruk op mij. En ik voelde: hier wordt geluisterd. Ik realiseerde me ook: ik behoor tot de mensen die weten hoe ze het stadhuis moeten vinden, maar er zijn zoveel Rotterdammers die de weg niet kennen en die het gevoel hebben dat raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1180

inspraak niets oplevert. Sindsdien en vanuit die plek, heb ik geprobeerd om die weg breder te maken. Meer zichtbaar, meer toegankelijk. Daar heb ik van genoten: van de gesprekken met bewoners, de avonden vol insprekers van het zoeken naar dat moment waarop plannen konden verbeteren door echte betrokkenheid, want dat heeft mij altijd het meest geraakt. Sorry hoor, het is echt wel heftig, hoor. Als de Raad liet zien, en we kunnen dat, als de raad liet zien: het kan anders. Of dat nou ging om het tegenhouden van de sloop in Nieuw-Crooswijk, of op het Noordereiland, of dat we samen met de buurtbewoners het Essenburgpark ontwikkelden: het maakte niet uit, want wij maakten het uit in de raad. Zelfs als het voor de buitenwereld hier soms binnen best wel hard aan toe gaat, dan weet ik hoe vaak er achter de schermen toch verbinding is, hoe vaak we elkaar toch weten te vinden, over partijgrenzen heen, omdat we deze stad liefhebben en omdat we het verschil willen maken. Heb ik water? Ja, ik heb water. Dat verschil uitmaken, dat heb ik vaak mogen ervaren en ook deze periode weer. De groei van de marathon, het cultuurplan, de SKVR, de redding van het kinderparadijs. De raad in optima forma. Gedragen door mensen die zich met hart en ziel inzetten. Er werd al aan gerefereerd: de Roparun met team politiek Rotterdam, was er ook zo'n prachtig voorbeeld van.

Samen lopen bij nacht en ontij voor het goede doel. Geen politiek, geen oppositie of coalitie, alleen mensen naast elkaar voor iets dat groter is dan henzelf. Het is een ervaring die ik nooit zal vergeten. Natuurlijk ben ik ook trots op mijn jaren als wethouder. Samen met Vincent en Tim zette ik in 2018 de regenboogcoalitie op. Toen voelde ik: we mogen echt iets nieuws bouwen en dat deden we. Als ik nu door de stad fiets en zie hoe de Rotterdamse mobiliteitsaanpak verder wordt uitgerold, hoe het Hofplein verandert, hoe taal een prominente plek heeft gekregen, dan voel ik dat dat gelukt is. Niet zonder strijd, inderdaad, niet zonder wrijving, maar met resultaat. Na 3 jaar als raadslid in deze periode met wederom 5 zetels en een heel fijne fractie, merkte ik: ik mis toch ook het besturen, het concreet kunnen realiseren. Die kans kreeg ik recent. In Alphen aan den Rijn ga ik nu als wethouder verder met een frisse blik van buiten en met 15 jaar Rotterdamse bagage. En wat een bagage is dat. Ik ben gevormd door deze stad, door jullie, door de raadszaal... Sorry hoor, ik had echt niet gedacht dat ik het echt niet droog kon houden. Het zit alleen in mijn stem, hoor. We gaan weer even door. Want ik ben jullie gewoon dankbaar. Wat ik zei: jullie hebben mij gevormd, de raadzaal, de wethouderskamer, de wandelgangen, door de mensen van de griffie, de bodes, van collega’s tot fractieleden.

Het was leerzaam, soms zwaar, maar ook warm, gezellig en vol met leven. Die Rotterdamse mentaliteit die we hier hebben: aanpakken, eerlijk zijn en vooral doen, die neem ik mee, maar ik laat Rotterdam niet achter. Ik blijf hier wonen. Dit is mijn stad, mijn thuis, dus pas goed op haar. Twee weken terug bezochten we als fractie met de burgemeester de spoortuin en het Essenburgpark en stonden we naast die zendmast waar alles mee begon voor mij. Ook deze cirkel is nu gesloten. Dank jullie wel voor het vertrouwen, voor de samenwerking en vooral voor 15 onvergetelijke jaren. Ik ga jullie missen, maar ik neem jullie mee in mijn hoofd en in mijn hart. (Applaus.) De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Bokhove, voor uw prachtige woorden. U had het over de cirkel die zich weer sloot, maar voor iemand anders begint die cirkel weer. 1.2

Toelating van de heer S. Leewis als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Dat is voor de heer Leewis die we als lid van de gemeenteraad willen gaan benoemen. Ik heb de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven gevraagd om een onderzoek in te stellen naar de geloofsbrieven van de heer Stephan Leewis. Ik neem aan dat de commissie haar werkzaamheden al heeft verricht. Ik geef wederom het woord aan de voorzitter, de heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, leden van de gemeenteraad. Ik deel u mede dat de commissie de geloofsbrieven van het nieuwbenoemde lid S. (Stephan) Leewis heeft onderzocht. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert u S. (Stephan) Leewis toe te laten raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1181

als lid van de gemeenteraad ter voorziening in de vacature van J. (Judith) Bokhove. Dat was het, voorzitter. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Ik stel ook voor het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven over te nemen en de heer Leewis toe te laten als lid van de raad. Dan gaan we nu over tot de beëdiging. Mag ik de griffier verzoeken de heer Leewis binnen te leiden door de hoofdingang van deze raadzaal. Ik verzoek u allen te gaan staan, ook degenen die aanwezig zijn op de publieke tribune, voor zover dat mogelijk is. Van harte welkom. De heer Leewis, u hebt aangegeven de verklaring en belofte af te willen leggen. Klopt dat? Ja. De raad heeft besloten tot uw toelating als lid van deze gemeenteraad. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen, legt u, overeenkomstig artikel 14 van de gemeentewet, de eed of de verklaring en de belofte af. U hebt aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. Na het voorlezen van de tekst door mij verzoek ik u uit te spreken: dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.

Ik beloof dat ik trouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. De heer LEEWIS (gl): Dat verklaar en beloof ik. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan kan ik u namens de raad van harte feliciteren met het lidmaatschap van deze raad. Welkom in ons midden. Dan wens ik u ook heel veel succes toe bij het werk hier in deze raad. Van harte gefeliciteerd. (Applaus.) Dan schors ik meteen de vergadering en dan kunt u beiden feliciteren of afscheid nemen. Ik schors de vergadering. (De vergadering is geschorst) Heropening 1.4

Mededelingen

De VOORZITTER: Dan zijn we aangekomen bij de mededelingen. Mevrouw Maassen heeft aangegeven een initiatiefvoorstel te willen indienen. Zij krijgt ook het woord. U krijgt maximaal 5 minuten om uw voorstel toe te lichten. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, in de vorige raadsperiode is de Rotterdamse queergemeenschap beloofd dat een tijdelijk monument voor de queergemeenschap permanent zou worden gemaakt. Dat is niet gebeurd. Het is vervolgens opgenomen in het in het Rotterdamse regenboogstembusakkoord wat door heel veel partijen hier in de raad is ondertekend. Op 12 oktober 2023 werd de motie van D66 breed aangenomen in deze raad, waarin wij benadrukken dat we een commitment afgeven om alle beloftes die we in het regenboogstembusakkoord hebben gedaan, dat we die ook uitvoeren als gemeenteraad. Op 9 november 2023 hebben we een motie aangenomen, ook van D66 met de titel ‘maak het queermonument nu echt permanent’. Daarmee hebben we een hele belangrijke opgenomen in het permanent maken van dat monument. We hebben namelijk geld gereserveerd, dus niet alleen loze beloftes, maar ook daadwerkelijk een commitment om ervoor te zorgen dat dat monument in de stad er daadwerkelijk komt. Een monument wat moet herinneren, eren en vieren.

Een monument is heel belangrijk voor de gemeenschap, maar wat is een monument waard op het moment dat de gemeenschap zichzelf er niet in herkent? Dat is de reden dat D66 ervoor heeft besloten om met de gemeenschap in gesprek te gaan om ook uit te vragen hoe dat monument eruit zou moeten zien, hoe het monument eruit zou moeten zien, waarvoor het symbool zou moeten staan, waar het zou moeten staan in de stad. Dat hebben we gedaan raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1182

met deze flyer, met een heel korte vragenlijst en we zijn de nacht ingedoken. Want wat is nou een betere plek om de gemeenschap te ontmoeten dan bij alle veilige plekken die ze voor zichzelf hebben gecreëerd. Want de gemeenschap kent een rijke geschiedenis, ook in Rotterdam, maar dat is ook een onderbelichte geschiedenis, want het is ook een geschiedenis van onderdrukking en van strijd, maar ook van liefde, trots en weerbaarheid. Dat maakt ook het monument zo belangrijk. Het kan eren wat er is geweest, maar het kan ook uitstralen dat de gemeenschap in Rotterdam thuishoort. Een monument zou dat moeten vertolken. Ik heb echt fantastische gesprekken gevoerd. Gesprekken met mensen die zelf aanwezig zijn geweest bij de onthulling van het homomonument in Amsterdam en die zo geroerd waren dat we in Rotterdam nu eindelijk, na al die jaren, ook de beslissing hebben genomen om een monument hier te plaatsen. En ook mensen die heel creatief meedenken, bijvoorbeeld door voor te stellen om een watertappunt bij het monument neer te zetten, zodat mensen er automatisch naar toelopen, kennis kunnen nemen van de achtergrond van het monument en even kunnen stilstaan bij de pracht ervan. Het was fantastisch om te zien hoe de horecagelegenheden een veilige plek hebben gecreëerd, hier in de stad, voor de gemeenschap. Dat heb ik zelf echt aan den lijve ondervonden.

Ik wil daarom ook in het bijzonder mijn dankwoord uitspreken voor café Ons, Elio, De Ferry en ook de Strano en Paulin, een hele bijzondere jongen die ik ben tegengekomen die avond die mij heeft geholpen om ook die toegankelijkheid te leren kennen van de queergemeenschap en de horeca daar. Want hij heeft zich, gewoon omdat hij het belangrijk vond, ingezet om ervoor te zorgen dat wij met meer dan 104 mensen hebben gesproken om uit te vragen hoe dat monument eruit zou moeten zien. Het heeft me dus diep geraakt, het heeft mij diep geraakt wat ik daar heb gezien, de kracht van de gemeenschap. Daarom hoop ik ook dat we als raad kunnen beslissen met elkaar, dat we de uitslagen van deze enquête kunnen meenemen in het ontwerp van het monument. Want dat is namelijk het voorstel wat ik vandaag hier in de raad wil indienen. Naast de voorstellen die hierin staan voor het ontwerp van het monument, hebben we ook de ruimte en de tijd genomen om te vragen wat de gemeente beter kan doen voor de gemeenschap. Daarin kwam een ontluisterend beeld naar voren dat heel veel mensen van de gemeenschap zich nog steeds heel erg onveilig voelen in de stad. Ik hoop ook dat we tegelijkertijd met het vieren van de trots van de gemeenschap ook kunnen stilstaan bij de uitdagingen die de gemeenschap ook nog steeds heeft. Ik hoop op een heel positief debat in de raad. Dank u wel.

De VOORZITTER: Hartelijk dank, mevrouw Maassen. De initiatiefnotitie ‘het regenboogboek’ zal worden doorgeleid naar de commissie WIOSSAN en dan krijgt u via die route ook weer een reactie. Mevrouw Morkoç heeft ook aangegeven een initiatiefvoorstel te willen indienen. U hebt ook het woord en ook maximaal 5 minuten om het toe te lichten. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, ik heb een keelontsteking, dus mijn stem is niet heel erg luid vandaag. Voorzitter, vandaag dien ik met trots mijn eerste initiatiefvoorstel in: een verbod op fossiele reclame in de Rotterdamse openbare ruimte. Reclame stuurt ons gedrag en dat gedrag moet veranderen als we de klimaatcrisis serieus nemen. Reclames voor fossiele producten en diensten zetten aan tot meer, tot extra consumptie. Meer vliegen, meer autorijden op benzine, meer gebruik van olie en gas en dat leidt tot meer uitstoot van broeikasgassen. Die extra uitstoot zorgt voor meer milieuschade en heeft ernstige negatieve gevolgen voor de volksgezondheid hier in Rotterdam, maar ook daarbuiten. De gemeente werkt op allerlei manieren aan een gezond en duurzaam Rotterdam. Het is onverantwoord om tegelijkertijd in onze publieke ruimte reclame toe te staan die precies weer het tegenovergestelde effect heeft. Dit reclameverbod is een passende, noodzakelijke en evenredige maatregel gegeven de publieke belangen die de gemeente heeft te beschermen.

Rotterdam riep in 2021 de klimaatnoodtoestand uit. Toch zijn we inmiddels ingehaald door 17 andere gemeenten die al zo'n verbod hebben ingevoerd. Tijd dat ook Rotterdam die stap zet. Het is voor de gezondheid van de Rotterdammers en leefbaarheid van onze planeet. Voorzitter, als we echt werk willen maken van een leefbare planeet en een gezonde stad, dan raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1183

mag onze publieke ruimte geen podium meer zijn voor vervuiling, geen podium meer voor fossiele reclame, maar juist voor de toekomst van onze stad. Veel dank aan iedereen die heeft meegewerkt aan dit voorstel, in bijzonder onze fractiemedewerkers Katinka, voor de inhoudelijke ondersteuning, en Demi voor de vormgeving en iedereen in de stad die heeft meegelezen. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank voor het initiatiefvoorstel ‘Rotterdam geen uithangbord voor klimaatschade’. Wij zullen aan het college vragen om een advies en we geleiden dit initiatiefvoorstel, een verbod op fossiele reclames, door naar de commissie MHEK. Mevrouw Reitema heeft ook aangegeven een initiatiefvoorstel te willen indienen, maar aangezien 1 van de mede-indieners pas na de lunch aanwezig kan zijn, heeft zij verzocht dat meteen na de lunchpauze te mogen doen. Ik zie daar geen probleem in. Ik zie ook dat u daar geen probleem mee heeft. Dan gaan we dat direct na de lunchpauze oppakken. 2.

Vaststelling van de raadsagenda voor de raadsvergadering van 26 juni 2025

De VOORZITTER: Dan zijn we nu aangekomen bij de vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 26 juni 2025. Ik zal de agenda met u doornemen en aan het einde zal ik u gelegenheid geven nog aanvullende opmerkingen te maken. Bij agendapunt 7 is er vanuit de raad 1 verzoek ontvangen voor een regulier debat: ernstige drugsgerelateerde overlast in de Agniesebuurt en Oude Noorden, van Leefbaar Rotterdam. Dit verzoek is eerder ingediend als actualiteit voor 3 juli. Vanwege de urgentie verzoekt de indiener dit te agenderen als een regulier debat. Het is aan de raad om hiermee in te stemmen. Dus ik kijk even rond of dat daar akkoord mee is. Dat lijkt mij het geval. Dan stel ik voor dat te behandelen als agendapunt 7.2. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Voorzitter, ik heb een vraag op deze. Ik ben het er helemaal mee eens, hoor, maar het probleem zit er voor mij altijd wel in dat we er een regulier debat van maken. In de actua zit het ook anders. Dus hebben wij ruimte, want dat zou betekenen dat heel veel naar regulier gaat, elke keer, want ik zie dat toenemen. In dit geval vind ik het geen enkel punt, maar ik zit wel een beetje, kunnen we er een keer naar kijken of het ook een tweeminutendebat kan zijn? Dat we het op een andere manier doen, want het kost veel tijd en ik vraag me af of dat ook helemaal de bedoeling was van Leefbaar.

De heer CEULEMANS (lr): Ja, dank. Ik vind het een legitiem punt en ik denk dat het ook goed is om dit een keer te bespreken in het reglement van ordewerkgroep. Ik weet dat de drempel voor het aanvragen van een regulier debat, waar geen commissiedebat aan voorafgegaan is, dat dat is dat het echt een spoedeisend karakter heeft. Ik vind dat het in dit geval het geval is, maar ik probeer er ook terughoudend mee om te gaan en ik ben het ermee eens dat het handig zou zijn als er ook een tussenoplossing zou zijn. De VOORZITTER: Ik proef dat daar wat meer behoefte aan is. We gaan hem meenemen, ook in de gesprekken voor de werkgroep die met het reglement van orde bezig is. Zullen we het zo doen? Helemaal goed. Dan is er bij agendapunt 8, naast vanuit de commissie geagendeerde tweeminutendebatten, zijn er ook verder geen verzoeken ontvangen vanuit de raad voor een tweeminutendebat. Ik heb begrepen dat mevrouw Kockelkoren een voorstel heeft aangaande agendapunt 8.6, debat over beantwoording vragen mevrouw Kockelkoren over Cinerama moet blijven. U hebt het woord. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, dank u wel.

Voorzitter, wij hebben daar een goed commissiedebat over gehad en gezien het feit dat daar het stof gewoon nog een beetje moet neerdalen, ook bij de indieners, we hebben daarop zich goed nieuws over gehad, maar weten nog niet precies hoe dit allemaal voor de langere termijn uitpakt, heb ik ook in overleg met de

raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1184

SP besloten om dit niet op dit moment te agenderen, maar gewoon na de zomer te kijken of agendering nog noodzakelijk is en gewenst. De VOORZITTER: Dus uw verzoek is om agendapunt 8.6 van de agenda af te voeren. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dan heb ik op een ander agendapunt een opmerking, als dat nu kan, of moeten we eerst 8.6 afhandelen? De VOORZITTER: Ik ga even concluderen dat 8.6 van de agenda wordt afgevoerd. U mag een opmerking maken over de agenda. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Graag. Dan wil ik graag een opmerking maken bij agendapunt 8.1, dat gaat over de fraude bij stadsontwikkeling. We hebben een heel erg goed commissiedebat gehad waar eigenlijk alles gewisseld is. Ik was alleen zelf voornemens om een motie in te dienen. Inmiddels heb ik ook een brief gekregen van de wethouder met een uitleg over een aantal toezeggingen. Die vind ik voor dit moment voldoende. Daarnaast komt binnenkort het jaarverslag integriteit op de agenda, dus het lijkt me dan zinvoller dit vandaag niet te bespreken en het daarbij te betrekken. Dus dan zal ik t.z.t. met een regeling komen. Dus dan is het eigenlijk het verzoek aan de gemeenteraad om dit agendapunt vandaag niet te behandelen. Dan kunnen we ook een beetje snel door de agenda heen vandaag. De VOORZITTER: Zeker.

Maar ik moet ook even rondkijken of er nog andere wel behoefte hebben om het nu te bespreken. Dat lijkt niet het geval. Dan halen we agendapunt 8.1 ook van de agenda af. Dit gaat goed, mensen, dit. Ik heb tot nu toe alleen maar meegemaakt dat er debatten bij kwamen, nooit eraf gingen. Oh nee, mevrouw Verkoelen is nog niet aan de beurt geweest. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Voorzitter, ik zeg het op voorhand maar: we gaan geen spreektijd verminderen. We gaan geen spreektijd verminderen. Die heb ik hard nodig, want ik wist dit al, dus ik kan iets anders doen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dan kan ik bij dezen zeggen dat ik dat verzoek ook niet zal doen vandaag. Volgens mij hebben we genoeg debatten, dus laten we het gewoon zo doen als afgesproken. De VOORZITTER: Prima. Dan zijn er geen verzoeken voor motie vreemd aan de orde van de dag ontvangen, bij agendapunt 9. Zijn er nog andere leden, behalve de opmerking van mevrouw Van Groningen, die nog iets wil opmerken met betrekking tot de agenda? Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, gewoon meer een procedurele vraag, want daar hebben we het dan toch over, over die agenda. Er is natuurlijk een wethouder in de ochtend niet aanwezig, dus ik heb begrepen dat de volgorde wellicht iets gaat veranderen. Maar daar gaat u op terugkomen, hartstikke fijn.

De VOORZITTER: Daar ga ik nu bij komen, inderdaad. Zijn er geen anderen die nog iets willen opmerken over de agenda? Nee. Want inderdaad, zoals mevrouw Van Groningen zegt, wethouder Zeegers is in de ochtend afwezig. Het eerste debat is agendapunt 7.1, waar zij bij aanwezig zou moeten zijn. Dus mijn voorstel is om na de lunch met agendapunt 7.1, dat te agenderen en dat we nu eerst beginnen met agendapunt 7.2, als u dat toestaat, uiteraard, en dan ook gewoon door te gaan met de tweeminutendebatten tot de lunchpauze. Is dat raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1185

akkoord? Dan gaan we hem zo vaststellen. Dan kom ik inderdaad ook nog bij de spreektijd voor vandaag. Er werden al wat voorschotten genomen op dit onderwerp. Het voorstel is om tweeënhalf uur spreektijd te hanteren. Heeft dat uw instemming? Ja. Ik zeg er altijd bij: het mag altijd korter. Dus dan hebben we dat besloten. Het stemvenster is aan het eind van de vergadering, zoals u gewend bent. Als het nodig is, schorsen we ook nog kort voor het stemvenster voor een fractieoverleg. Rond 12:45 is er lunch beschikbaar op De Omloop en vanwege de verwachte duur van de vergadering, dus let u op, hebben wij geen diner besteld. Dat leek ons wel verstandig. Dat betekent dat we, als het echt laat wordt, dan gaan we wel pizza’s halen, maar we gaan gewoon proberen om het allemaal voor de dinerpauze af te ronden. Ja. Prima. Dan hebben we hiermee de agenda vastgesteld. 3.

Vaststelling van de notulen van de openbare raadsvergadering van 5 juni 2025

De VOORZITTER: Dan gaan we door naar de vaststelling van de notulen van de openbare raadsvergadering van 5 juni 2025. Wenst iemand nog het woord naar aanleiding van deze notulen? Niet. Dan stel ik voor die vast te stellen. 4.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 25

De VOORZITTER: Dan kom ik bij de mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 25. Ik stel u voor de behandelwijze, zoals vermeld bij het desbetreffende stuk, vast te stellen. Als u daarover een opmerking heeft, dan verzoek ik u het bijbehorende BB-nummer te noemen dat bij het stuk staat. Wenst iemand hierover het woord? Niet. Dan is hiermee de lijst van ingekomen stukken vastgesteld. 5.

HAMERSTUKKEN

5.1

Het voorstel tot vaststelling van: a. de Verordening Werkgeverscommissie Rotterdam 2025; b. het Mandaatbesluit Raad aan griffier 2025; c. de Instructie voor de griffier 2025.

De VOORZITTER: Dan komen we bij de hamerstukken. Dat is hamerstuk 5.1, het voorstel tot vaststelling van a, de Verordening Werkgeverscommissie Rotterdam 2025, b, het Mandaatbesluit Raad aan griffier 2025 en c, de Instructie voor de griffier 2025. Dat zijn dus 3 ontwerpbesluiten. Al een akkoord? Met 1 hamerslag hebben we ze alle 3 besloten. 5.2

Het voorstel tot goedkeuring van het jaarverslag en de jaarrekening 2024 van de stichting Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam (BOOR)

De VOORZITTER: Dan 5.2, het voorstel tot goedkeuring van het jaarverslag van de jaarrekening 2024 van de stichting bestuur openbaar onderwijs Rotterdam (BOOR). Iemand? Dat is niet het geval. Dan is het hierbij vastgesteld. 6.

BENOEMINGEN

6.1

Het voorstel tot benoeming van een lid en reservelid met expertise restauratiearchitectuur voor de commissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed

De VOORZITTER: Dan komen we bij de benoemingen. Het voorstel tot benoeming van een lid en reservelid met expertise restauratiearchitectuur voor de commissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed. Het voorstel tot benoeming van een lid en raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1186

reservelid met deze expertise, heeft het karakter van een voordracht. Is er behoefte aan een stemming? Nee, dat is niet het geval. Dan stel ik voor om zonder stemming de heer U. (Uri) Gilad March met ingang van 20 oktober 2025 voor een termijn tot 20 oktober 2028 te benoemen als lid van de commissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed. Ook stel ik voor om zonder stemming de heer ingenieur J. Roos met ingang van 20 oktober 2025 voor een termijn tot 20 oktober 2028 te benoemen als reservelid van de commissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed. Aldus besloten. 6.2

Het voorstel tot benoeming van een lid van de Rekenkamer Rotterdam

De VOORZITTER: Dan komen we bij agendapunt 6.2. Dat is het voorstel tot benoeming van een lid van de Rekenkamer Rotterdam. Ook deze benoeming heeft het karakter van een voordracht. Is er behoefte aan een stemming? Dat is niet het geval. Dan stel ik voor om zonder stemming de heer S.J. (Sjoerd) Keulen met ingang van 1 september 2025 voor een termijn tot 1 september 2031 te benoemen als lid van de Rekenkamer Rotterdam. Omdat u daarmee ingestemd heeft, stel ik dat ook vast. Ik heb ook begrepen dat de heer Keulen op afstand meekijkt. Dus via deze weg wil ik hem dan ook, namens deze raad, hartelijk feliciteren met zijn benoeming. (Applaus.) 6.3

Het voorstel tot benoeming van een plaatsvervangend lid van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven

De VOORZITTER: Dan komen we bij het voorstel tot benoeming van een plaatsvervangend lid van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven. Deze benoeming heeft het karakter van een aanbeveling. Is er behoefte aan een stemming? Ik hoorde al uit een zekere hoek dat u toch wel graag wilde stemmen. Hij ziet er alweer van af. Dan stel ik vast dat mevrouw Dieke van Groningen is benoemd als plaatsvervangend lid van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven voor de duur van de zittingsperiode van deze raad. Van harte gefeliciteerd. (Applaus.) 7.

REGULIERE DEBATTEN

7.2

Debat over ´Ernstige drugsgerelateerde overlast in Agniesebuurt en Oude Noorden´, aangevraagd door het lid Ceulemans

De VOORZITTER: Dan komen wij aan bij de reguliere debatten. We hebben net al voor voorgesteld om even om te wisselen met 7.1 en 7.2. Dat betekent dat het debat over ernstige drugsgerelateerde overlast in de Agniesebuurt een Oude Noorden, aangevraagd door de heer Ceulemans, dat we daar nu mee gaan beginnen. Ik vraag even aan mevrouw Kockelkoren of zij mij zou willen vervangen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan zijn wij bij agendapunt 7.2: debat over ernstige drugsgerelateerde overlast in Agniesebuurt en Oude Noorden, aangevraagd door het lid Ceulemans. Die staat al klaar. Aan u het woord. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, dank en collega’s, dank voor de mogelijkheid om dit te agenderen. Om maar met de deur in huis te vallen: de drugsgerelateerde overlast en wantoestanden waar de Agniesebuurt en het Oude Noorden onder gebukt gaan, die gaan echt alle perken te buiten. De afgelopen tijd zijn we als Leefbaar meermaals langs geweest bij bewoners en ondernemers die bij ons aan de bel hebben getrokken en ik weet dat er ook collega's van andere partijen zijn die dat ook gedaan hebben. In de Agniesebuurt, en dan meer specifiek de Vijverhofstraat en de directe omgeving, loopt de overlast echt de spuigaten uit. De buurt verkeert in de greep van dealers die zich onaantastbaar wanen en die niet eens meer de moeite nemen om stiekem te doen.

Ze worden aangetrokken door cliënten van de raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1187

Nico Adriaans Stichting, de NAS en andere verslaafden die zich in de omgeving ophouden. Maar daar blijft het niet bij. Bewoners en ondernemers schetsen het beeld van groepen dealers die een waar schrikbewind voeren. On-Nederlandse taferelen op nog geen 5 minuten lopen van dit stadhuis. Ondernemers die hen aanspreken of de politie bellen, worden fysiek bedreigd of krijgen intimiderende bezoekjes in hun zaak. Verslaafden worden ingezet als loopjongens die de wacht moeten houden en moeten waarschuwen als de politie arriveert. Eerst hingen de dealers vooral rond aan de achterkant van de NAS, maar nu in het zijstraatje naast de gesloten parkeergarage aan het Schoterboshof. Diezelfde parkeergarage vormt nu de uitvalsbasis van waaruit agressieve verslaafden de buurt terroriseren. Ze klimmen naar binnen en buiten, verblijven en gebruiken er, halen er gestolen tassen leeg en trekken vervolgens weer de wijk in. Terrassen worden gesloopt, leeggejat en vervuild. Klanten worden lastiggevallen, moeten hun aansteker afstaan, zodat er crack mee gerookt kan worden en soms zelfs aangevallen en ga zo maar door. Maar de overlast blijft niet beperkt tot de directe omgeving van de Vijverhofstraat in de Agniesebuurt. Hij breidt zich uit tot in het Oude Noorden, waar bewoners zo radeloos zijn dat ze overwegen het heft in eigen hand te nemen.

Vorige week ben ik langsgegaan bij Mustafa, die overweegt te verhuizen. Zes keer is inmiddels zijn autoruit ingetikt. Het parkje en de speeltuin om de hoek vormen het toneel van verslaafden die soms totaal buiten zinnen van drugs en alcohol en dealers die zich daar ophouden. Niet bepaald uitnodigend om je kinderen te laten spelen, ook al niet vanwege de naalden en de andere troep die daar wordt aangetroffen. De school waar hij werkt, heeft deze week besloten voorlopig te stoppen met tuinieren met leerlingen in de moestuin in de wijk, nadat een verslaafde agressief was geworden met een snoeischaar omdat hij geen cake van zich kreeg. Voorzitter, zo kan ik uren doorgaan, maar ik kan het tegelijkertijd ook heel kort houden. Dit moet stoppen. Ik heb begrepen dat de burgemeester en wethouder Buijt twee weken geleden in de omgeving zijn langs geweest, in de buurt gesprekken hebben gevoerd en de urgentie volledig onderschrijven, net zoals de noodzaak voor maatregelen en dat is zeer terecht.

Ik heb daarom ook geen moties, maar eerder de volgende vraag aan de burgemeester: kan ze iets vertellen over het bezoek aan de wijk en de conclusies die ze daaruit trekt en het allerbelangrijkste: welke maatregelen gaan er genomen worden en op welke termijn? Gaat er opgeschaald worden qua politie-inzet, ook in de late uren? Herkent zij het beeld dat de dat de overlast rond de Vijverhofstraat de afgelopen 2 maanden verergerd lijkt, zoals ons gemeld wordt, en wat is daar de reden van? Bent u het met ons eens dat de situatie in en rond de gesloten parkeergarage ontluisterend is? Kan deze direct volledig hermetisch worden afgegrendeld? En kan het straatje ernaast, wat een soort openlucht logistiek centrum voor dealers is geworden, worden leeggeveegd en afgesloten? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): U hebt een interruptie van mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, het is natuurlijk verschrikkelijk en onacceptabel wat er gebeurt in deze buurt. Ik fiets er zelf meerdere keren per dag. Maar er is natuurlijk wel een directe link tussen bezuiniging op zorg en de meldingen van overlast. Dus ja, de heer Ceulemans vraagt hier: waarom is het nu recentelijk toegenomen? Het is geen grap, maar op 1 april is wel de dagopvang van de NAS gesloten, dus ziet heer Ceulemans daar een verband tussen? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans.

De heer CEULEMANS (lr): U bent me voor, want daar heb ik ook een vraag over. Overigens is het gewoon voor een groot deel niet waar wat u zegt: ik vind het niet de schuld van welke bezuiniging, waar u dan ook op wijst, dat dealers zich daar ophouden, dat dealers met hockeysticks ondernemers bedreigen, dat agressieve verslaafden daar, die in geen enkele opvang welkom zijn, het terras slopen. Dus die relatie zie ik niet. Ik weet wel dat de dagopvang in het Oude Noorden gesloten is. Sommige mensen denken dat daardoor de overlast op straat toeneemt, terwijl andere mensen denken dat de overlast juist in die wijk is raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1188

aangetrokken doordat er een opvang zat. Ik ben er pragmatisch in. Ik daar straks nog een vraag over stellen, maar het is maar deels waar wat u zegt. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Reitema nog een interruptie. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, de politie ziet deze link wel degelijk en de PvdA Rotterdam ook. Dus we kunnen natuurlijk elke keer als we overlast zien, gaan zeggen dat er meer politie moet komen, waar ook enorme schaarste is, maar ik denk dat we ook structureel moeten kijken: hoe gaan we deze mensen hulp bieden, hoe gaan we de zorg op orde brengen en ook dat de dagopvang en alle opvang die nodig is voor deze mensen gewoon goed geregeld is. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Maar ik kan u vertellen: de mensen die voor de ergste overlast zorgen, dat zijn mensen die niet welkom zijn, die vaak al een sanctie hebben gekregen in de opvang waar ze zaten, omdat ze daar de boel terroriseren, omdat ze daar ook mensen aanvallen. Dus u probeert nu een relatie te leggen die er niet helemaal is. Ik heb in ieder geval ook mensen gehoord die zeggen dat het relatie heeft, wat er in het Oude Noorden gebeurt op straat, dat het te maken kan hebben met het sluiten van de dagopvang. Maar ik hoor net zoveel mensen die zeggen: die overlast is hier omdat die dagopvang hier überhaupt ooit gezeten heeft. Dan ga ik even door.

Kan op die plek, op die Vijverhofstraat, rond die parkeergarage zichtbaar cameratoezicht komen? Hoe is deze overlast terug te leiden naar de NAS? Zijn de overlastgevers cliënten van de NAS of bijvoorbeeld oud-cliënten met een sanctie of verslaafden die wellicht rond de NAS hangen, maar er geen binding mee hebben? Hoe gaat de NAS, in lijn met het actieplan buitenslapers, aangezet worden tot het zelf terugdringen van de overlast? Wat betekent het aanwijzen van de Schiekade en omgeving als hotspot in het kader van het actieplan buitenslapers voor extra inzet onder in de omgeving? Tot slot: hoe ziet u de relatie tussen het sluiten van de dagopvang van de NAS, mevrouw Reitema verwees er al naar, in het Oude Noorden en de overlast die daar op dit moment plaatsvindt? Nu rond ik af. Het mag duidelijk zijn: onorthodoxe en krachtige actie is geboden. De rust moet terugkeren. Ondernemers moeten zorgeloos kunnen ondernemen, bewoners moeten hun woongenot terugkrijgen en kinderen moeten weer zorgeloos kunnen spelen in hun wijk. Zolang dat niet het geval is, mag de gemeente niet rusten. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Ik zie u, mijnheer Vonk, maar ik had eerst nog 2 andere leden op het lijstje. Mevrouw Van Wifferen als eerste.

Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, de afgelopen dagen ben ik druk bezig geweest met wijkraadsleden en bewoners te contacteren in de Agniesebuurt en het Oude Noorden, want ook voor D66 is het belangrijk om te weten wat er speelt en of deze onveiligheid die geschetst wordt door Leefbaar Rotterdam, of we die ook kunnen herkennen. Ik moet zeggen dat dat grotendeels klopt. Dus ook wij hebben moeten constateren dat de drugsgerelateerde overlast toeneemt, mensen zich onveilig voelen. Niet overal, dus het is wel redelijk lokaal in die wijken, is mijn beeld. Maar de plekken die de heer Ceulemans net noemde, die kreeg ik ook veel te horen. Ook de brutaliteit dat het niet meer stiekem gebeurt, maar heel erg openlijk, kregen we te horen en ook veel overlast en ook van rommel, maar ook van geluid en heel veel op parkeerplaatsen ook 's avonds en dat dat toch echt heel lastig is. Dus ik wil me eigenlijk aansluiten bij de vragen van de heer Ceulemans. Want ook wij willen dat hier wat aan gebeurt, want het verstoort echt de rust en het woongenot en inderdaad buitenspelen voor kinderen wordt zo wel heel lastig en ik heb ook gehoord van mensen die niet zozeer bang zijn, maar toch omfietsen hiervoor, dat ze op bepaalde plekken liever niet komen. Dat zijn vaak toch wel eerste tekenen dat het met een buurt niet goed gaat.

Een nuance die ik erbij wil maken, is dat mensen wel hebben gezegd dat het 2 jaar geleden nog erger was. Dus raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1189

dat het wel eerst erger is geweest en nu weer terugkomt. Dus de vraag is ook aan de burgemeester: kunnen we weer actie ondernemen, zodat we deze overlast de kop indrukken? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Soytekin. De heer SOYTEKIN (denk): Dank, voorzitter. Op zich heb ik niet heel veel toe te voegen aan de punten die zijn ingebracht en de vragen die zijn gesteld. Terechte vragen, overigens. Wel misschien nog even een punt met betrekking tot de cijfers en de ervaren overlast en het gevoel. Mevrouw Van Wifferen gaf aan dat dat een aantal jaren geleden misschien erger was. Volgens mij, als ik dan puur kijk naar de cijfers, de wijkprofielen, dan zie ik juist dat het toegenomen is, behalve in het Oude Noorden. Dat vond ik dan wel opmerkelijk. Daar zie je dan weer een enorme daling van de ervaren overlast als het gaat om drugs. Dus mijn vraag is ook: hebben we daar dan iets gedaan waardoor dat in die jaren is afgenomen? Dus dat vond ik wel een opmerkelijk verschil. Voor de rest sluit ik me aan bij een heel groot deel van de vragen, van de terechte vragen en zorgen van Leerbaar Rotterdam. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. De heer Vonk. De heer VONK (cu): Dank u wel, voorzitter en dank ook voor deze aanvraag voor dit debat. Want ik denk inderdaad dat het terecht is dat we het erover hebben en ik denk ook dat het urgent is.

Ik fiets er zelf ook dagelijks langs, vaak met mijn collega Van Dijk en ook wij vroegen ons al af van: moeten wij nu niet aan de bel gaan trekken en toen zagen wij de aanvraag voor dit debat. Dus wij kunnen dat van harte onderschrijven. We zien dat overlast en criminaliteit hand in hand gaat en mogelijk ook het gebrek aan zorg voor mensen die dat nodig hebben. Als je dat ziet, nu zeker zie je dat het echt uit de hand gaat lopen, dan wordt het tijd om de handen ineen te slaan. Ik ben wel even verbaasd, maar dat kan nog een praktische afspraak zijn, dat alleen de burgemeester hier zit. Ik had ook wethouders verwacht, want meestal, als het over veiligheid gaat, dan is vaak ook iemand met portefeuille zorg of veiligheid aanwezig. Maar goed, u bent er nu alleen. Ik had vragen voor de wethouder, maar die zal ik aan de burgemeester stellen. Ik heb ook gesprekken gevoerd met bewoners en ook de Nico Adriaans Stichting, die het beeld ook deels bevestigen wat ook door Leefbaar is geschetst en ook zoekende zijn naar oplossingen. Maar wat belangrijk is, dat we in de politiek niet te hard lopen, maar eerst gewoon de feiten op tafel en een goede analyse krijgen. Dat zijn ook mijn vragen aan het college. Gelukkig hebben wij een zorginstelling daar in de buurt, zodat er ook een beheercommissie is waarin ook dit onderwerp van gesprek is.

Mijn vraag is: is er vanuit het college contact met de beheercommissie? Welke analyse hebben zij op tafel gelegd en met welke praktische oplossingen komen zij zelf? Is er überhaupt, los even van de beheercommissie, ook informatie over die groep die zich daar ophoudt. Dat is een buitengewoon interessant fenomeen. Daar komen mensen met auto's, dus waarschijnlijk van ver buiten de stad, of in ieder geval vanuit de wijk, komen daarnaartoe. Wat is de analyse van deze groep? Er wordt ook gesuggereerd, dat stelde Leefbaar ook al terecht, dat het mogelijk ook te maken heeft met de sluiting van de dagopvang en dat de groep die dan vervolgens de wijk ingaat, ook medeveroorzaker zou kunnen zijn. Maar goed, assumption is the mother of, enfin, u kent de uitdrukking. Daarom graag ook of u daar ook feitelijke informatie over heeft voor ons, zodat we dat óf nu voor altijd de wereld uit kunnen helpen óf dat ook gewoon concreet kunnen gaan oplossen. Heeft het college, want dat is niet vandaag begonnen, heeft het college al zelf dingen klaarstaan om op korte termijn in te gaan zetten? Want voor dit probleem, wat nu speelt, kunnen we niet wegkijken. We moeten ook stoppen met het verplaatsen, zoals we dat eerder hebben gedaan. We moeten het gewoon oplossen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Van Groningen en ik heb de heer Coşkun ook gezien.

raadsvergadering van 26 juni 2025

Notulen pagina

1190

Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dank u wel. Goed dat we vandaag dit debat voeren, dus ook dank voor de aanspraak. Want je moet gewoon veilig over straat kunnen, in je eigen buurt, in je eigen stad. Punt. Helaas gaat het hier in de Agniesebuurt en ook in het Oude Noorden weer mis en ik zeg nadrukkelijk weer mis, want het is de laatste jaren gewoon onrustig in het gebied. Rond de sluiting van Gard du Nord zagen we eigenlijk precies hetzelfde: verwarde personen die de sfeer op straat bepalen, drugsdealers die er als hyena's omheen hangen, er wordt gedeald onder het raam, bijvoorbeeld van de Horeca Vakschool aan de Noordsingel en bewoners voelen zich niet meer veilig in hun eigen wijk. Er is al veel over gezegd, maar sterker nog: ik merk ook, niet alleen aan de bezoekers van het gebied, maar ook aan mijn eigen kinderen bijvoorbeeld, die daar niet meer naartoe willen, omdat ze dan liever een blokje willen omlopen in plaats van door dat geweld te moeten lopen. Dat is onacceptabel, want als een veiligheid wankelt in een stad, wankelt ook het goede leven. Het is net al gezegd, daar sluit ik mij aan: dit moet stoppen. We moeten daarom ook 1 ding doen en de orde herstellen.

Ik ben het ook helemaal eens met de ChristenUnie die net zei: het zou ook fijn zijn als er meer wethouders hier aanwezig zijn, omdat ik denk dat ik ook nog een aantal vragen heb voor de wethouders, maar ik geloof dat de burgemeester haar vrouwtje wel staat. We hebben ook al eerder met de wethouder handhaving contact gehad over de overlast van deze groep mensen, verslaafde daklozen. Daarom wil ik wel weten, want het heeft toen plaatsgevonden rondom de Schoterbosstraat, is dit nu dezelfde overlast als toen of is het tussen augustus en nu even rustig geweest? Is het ook dezelfde club dreigende mensen als eerder rond het ZOHO en de Schoterboshof? Ik ben ook benieuwd welke maatregelen er destijds zouden zijn genomen die effect hebben gehad om die overlast in te dammen. Ik ben überhaupt benieuwd of er momenteel extra maatregelen worden genomen met handhaving en politie en welke zijn dat dan? ChristenUnie zei net al: het moet opgelost worden. Het moet inderdaad geen waterbedeffect zijn. Dat is ook precies hoe wij er als Rotterdamse VVD in staan. Hoe gaan we nou voorkomen dat er een waterbed ontstaat? In de aanvraag van Leefbaar Rotterdam wordt ingezoomd op de NAS aan de Vijverhofstraat. Ik zou het, wat mij betreft, iets breder willen trekken, want we hebben een aantal NAS-locaties in onze stad.

Dus hoe zit het nou bij andere NAS-locaties in de Agniesebuurt en het Oude Noorden, bijvoorbeeld de Heer Frankenstraat. Zien wij daar ook dat er meer overlast is overdag en in de nacht en hoe komt het nu dat rondom die NAS-locaties er meer overlast is dan een tijd terug? Dat was het voor de eerste termijn. Dank u. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Dan het woord aan de heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter. De wijk heeft een mooie bedrijvigheid. Je hebt een park op het spoor, je hebt horeca, je kan er jeu de boulen, je kan tegenwoordig karaoke doen. Er is zelfs een hostel. Er is gewoon heel veel bedrijvigheid in die wijk en vaak merk je dat als die bedrijvigheid afneemt, het weer plaats geeft voor andere dingen. Nou staat die parkeergarage al geruime tijd leeg en ik vraag me ook af waarom die parkeergarage nooit gebruikt is voor de kunst- en cultuursector, want vaak als de bedrijvigheid weer toeneemt, is er ook weer minder ruimte voor andere dingen. Dus misschien kunt u daarop een antwoord geven. Ik ben ook benieuwd of er een correlatie is waardoor de overlast is toegenomen. Vele vragen zijn al gesteld, maar ik ben ook benieuwd wat uw plannen zijn om dit tegen te gaan. Tot zover. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Mevrouw Reitema en dan de heer Coşkun.