20250605- Notulen van de raadsvergadering van 5 juni 2025

Ook achteraf zien we dat we nu ook weer een beetje naar de spelregels gaan kijken. Het burgerberaad had zelf de lat gelegd op 80 procent. Dat is ook om draagvlak voor de initiatieven te hebben. Nu zien we dat er 300.000 euro over is en hebben we eigenlijk de discussie: kunnen we dat ook voor de andere zaken inzetten? Wat ons betreft dus niet. Wat wij wel graag zouden zien, dat is ook de vraag aan de wethouder: kunnen we uitwerken of we die 300.000 euro niet in kunnen zetten voor extra inzet, juist voor de aangenomen adviezen die gewoon boven de 80 procent zitten. Daarnaast, als we kijken naar het burgerberaad, willen we daar graag mee verder. Dus zoals mijn collega van D66 al zegt, zij hebben daar een motie voor die heet: ‘van experiment naar democratisch instrument’. Wij zouden graag het college verzoeken om verschillende mogelijkheden uit te werken om het instrument eigenlijk structureel in te gaan zetten hier in Rotterdam. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter. De PvdA steunt het burgerberaad klimaat. Wij vinden het belangrijk dat Rotterdammers mee kunnen praten over zaken die impact hebben op hun leefomgeving, zoals over hoe we samen zorgen voor een gezonde en eerlijke toekomst.

Het evaluatierapport laat zien dat we op de goede weg zijn, maar ook dat er knelpunten zijn, zoals onduidelijke kaders, tijdsdruk en gebrekkige informatie. Als we burgerparticipatie serieus nemen, dan moeten we van die knelpunten leren. Daarom pleiten wij voor duidelijke spelregels, ruimte voor creativiteit en inclusiviteit. We tekenen dan ook mee op de motie van GroenLinks over zo min mogelijk tot geen kaders bij een volgend burgerberaad. We wachten de adviezen over de voorstellen die het niet hebben gehaald af. De PvdA Rotterdam wil alle

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

939

deelnemers van het burgerberaad hartelijk bedanken voor hun tijd, inzet en betrokkenheid en we hopen dat jullie ook in de toekomst met ons in gesprek blijven over onze stad. Dank. De VOORZITTER: De heer Dekkers heeft de volgende motie ingediend. Motie 5. Van experiment naar democratisch instrument “De Gemeente Rotterdam, in vergadering bijeen op 5 juni 2025 ter bespreking van het agendapunt 6.4 'Evaluatie burgerberaad klimaat'; constaterende dat; - in 2024 het eerste Rotterdamse burgerberaad heeft plaatsgevonden; - uit de evaluatie blijkt dat burgerberaad over het algemeen als positief is ervaren, en dat er ook gekeken wordt welke leerpunten er uit dit burgerberaad kunnen worden getrokken voor eventuele toekomstige burgerberaden in Rotterdam; - het op dit moment nog niet duidelijk is op welke manier het college van plan is om het middel burgerberaad als instrument structureel in te zetten; overwegende dat; - een burgerberaad bij uitstek een middel is om Rotterdammers actief te betrekken bij complexe maatschappelijke vraagstukken; - een burgerberaad namelijk inzicht geeft in verschillende perspectieven en de te maken afwegingen, waardoor het een goed middel is om de betrokkenheid en daarmee het vertrouwen in de politiek te herstellen; - er in verschillende Europese landen, zoals Ierland, positieve ervaringen zijn opgedaan met een structurele inzet van burgerberaden, waarbij

deze regelmatig worden ingezet voor complexe maatschappelijke vraagstukken;1 - een burgerberaad zelfs permanent kan worden ingezet, zoals in Ostbelgien;2 - het van belang is om te kijken naar frequentie, context en de verschillende soorten onderwerpen waarbij een burgerberaad in Rotterdam het effectiefst zou kunnen zijn; - er behoefte is aan inzicht in de verschillende manieren waarop een burgerberaad kan worden vormgegeven binnen de Rotterdamse beleidswereld; verzoekt het college; - de gemeenteraad te informeren over de verschillende mogelijkheden om het instrument burgerberaad vaker in te zetten in Rotterdam; - de verzamelde informatie met de verschillende mogelijkheden voor het einde van 2025 aan de raad voor te leggen in de vorm van een brief; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. L.P.A. Dekkers, I. van Wifferen en M.Y. Morkoç 1 Nee. een burgerberaad is niet links of rechts (en nog vijfantwoorden op veelgestelde vragen)-De Correspondent 2 Shortcut 7- The Ostbelgien Model

De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: De heer Van der Velden.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

940

De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank u, voorzitter. Wij zijn altijd voorstander geweest van een burgerberaad. Een heel mooi instrument om het vertrouwen in de politiek te vergroten. Het is uitstekend om politiek niet uitsluitend aan politici over te laten, want de problemen van nu vragen om een meerkoppige aanpak. Wij danken de deelnemers aan het burgerberaad. Wij danken ook het college voor het mogelijk maken van het burgerberaad. Het is jammer dat er verwarring ontstond over die afbakening. Maar ja, daar leren we van. Wat ik ook wel interessant vond, was dat de groepsstructuur eigenlijk radicale voorstellen remde. Dus ik hoop dat we dat de volgende keer beter gaan doen, want we hebben juist in deze tijd radicale voorstellen nodig. Ik zou zelf ook nog een voorstel willen doen, dat is gewoon wat ik al eerder heb geprobeerd via een motie, dat is de eiwittransitie. Dat we echt de vlees-, vis- en zuivelproducten, dat we dat echt gaan minderen. Het klimaatprobleem ligt op je bord. Dus ik wou dat nog als suggestie meegeven. Maar wij zijn heel blij dat Rotterdam doorgaat met de burgerberaden. We kunnen er alleen maar van leren en het helpt ons. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Zijn er nog anderen die het woord wensen? Dat is niet het geval. Dan vraag ik de wethouders om te reageren. Eerst wethouder Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dank u wel, voorzitter.

Fijn om te horen dat de afdronk van ons eerste grote burgerberaad, althans, niet het eerste, maar in ieder geval sinds recent, dat dat goed is bevallen en dat we, denk ik, met elkaar ook wel dezelfde verbeterpunten hebben gezien. Dat zit hem met name dus in het begin dat er onduidelijkheid was rond die afbakening van de vraagstelling. Ik denk ook, als ik zelf terugblik, van ja, je kunt beter een wat scherpere vraagstelling neerzetten zonder kaders, dan een wat bredere met nog wat kaders. Dat levert dan toch te veel verwarring op en we hebben gezien dat dat dus in het proces ruis oplevert. Dat is eigenlijk heel zonde. Dus ik denk dat dat een heel mooie, belangrijke les is voor de volgende keer. Maar ik kijk er in ieder geval ook, net als u, heel positief op terug. Een 8 vind ik een heel mooi cijfer. Representativiteit die niet op alle vlakken een 10, maar wel echt een grote voldoende heeft gehaald, aar hebben we heel erg op ingezet, vind ik zelf ook heel erg belangrijk. Dat we met al die adviezen ook aan de slag kunnen, ben ik natuurlijk ook heel tevreden over. Dat is, denk ik, even als algemene aftrap. Het merendeel van de moties zal door mijn collega, wethouder Van Rij, beantwoord worden. Ik heb een aantal vragen nog die aan mij gesteld zijn. Van de VVD over de monitoringsgroep.

Die hebben we gekozen uit de leden van het burgerberaad die mee wilden doen van we hebben nu al die adviezen, hoe gaat dat nou in de uitwerking zijn plek krijgen. Voor ons was eigenlijk ook wel 2 lessen die we hadden geleerd van vorige burgerberaden. Eentje daarvan was: wees helder over wat wel en niet uitgevoerd kan worden. Want als mensen allemaal meepraten en ze komen met adviezen die we allemaal niet gaan uitvoeren, dat is natuurlijk een enorme frustratie. Dat was overigens ook de reden voor die kaders, natuurlijk. Maar goed, dat hadden we dan misschien toch anders moeten doen. Dus die voorkant die helderheid bieden, maar ook aan de achterkant mensen meenemen in hoe gaat dat nou met de uitvoering van die adviezen? Doen wij dat op een goede manier? Daar kan die monitoringsgroep ons goed bij helpen om over die uitvoering van de adviezen mee te denken. Dus dat is hun reden. Toen wij over dit onderwerp spraken in de commissie, is er natuurlijk ook gevraagd van: wat doen we nou met dat geld dat over is, kunt u daar niet een voorstel voor doen? Dat voorstel heb ik toen gedaan van laten we dan in ieder geval de niet-aangenomen adviezen die dan nog wel de meeste stemmen hadden als criterium nemen en die ook het meeste effect hebben op CO2-reductie en die ook binnen dat budget haalbaar en betaalbaar zijn. Dus met die lens hebben wij gekeken.

Daar heeft de monitoringsgroep ook nog naar gekeken met die bril als suggestie van: stel u zou die 3 ton nog willen inzetten, dan zou dit mijn suggestie zijn voor de projecten waar dat voor kan. Dat heb ik op uw verzoek gedaan. Vandaar dat het ook in de veegbrief stond. Dat even ter

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

941

verduidelijking van die rol van die monitoringsgroep. Dan was er nog de vraag van de heer Coşkun over. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dank u wel, voorzitter. Ik stel deze vraag ook een beetje vanwege wat de heer Dekkers zei. Want dat was natuurlijk ook een toezegging die ik had gevraagd van kunt u nog meer uitleggen hoe we het binnen de bestaande aangenomen voorstellen van het klimaatberaad, wat we daar nog meer kunnen doen voor dit geld? In die afdoening wordt gezegd: ik wil liever de monitoringsgroep volgen die zei: we willen andere voorstellen die eigenlijk niet zijn aangenomen door het klimaatberaad, alsnog uitvoeren. Maar deze mensen, u hebt nog niet beantwoord of ze ook representatief zijn voor de hele afspiegeling die het burgerberaad van Rotterdam was. Dat vind ik in de redenering, ik hoor dat heel veel terug hier in de raad van de monitoringsgroep zegt dat ze eigenlijk nog extra voorstellen willen aannemen. Maar als dat gewoon mensen zijn die voor die voorstellen hebben gestemd in het burgerberaad, dan zegt dit niet iets over wat het hele burgerberaad zou willen. Dus we gaan nu nieuwe adviezen krijgen van een monitoringsgroep die eigenlijk vooral moet kijken of de adviezen worden opgevolgd. Dat is een beetje het probleem wat ik hiermee heb.

Als uiteindelijk u als wethouder een bepaald voorstel heeft, dat is uw recht, daar hebben we om gevraagd Alleen dan heb ik liever dat het is op basis van criteria die u hebt, dan dat er wordt gezegd: maar een monitoringsgroep zegt dit of dat, terwijl dat eigenlijk gewoon niet representatief is voor het hele burgerberaad. De VOORZITTER: De wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Toen mij dit gevraagd is door u, want het is 2 keer gevraagd, we hebben 2 keer over dit onderwerp gesproken. De eerste keer heb ik gezegd van komt u maar met een voorstel. Toen zei u: dat is voor ons veel te ingewikkeld. Toen werd aan mij gevraagd een voorstel en toen heb ik 3 criteria genoemd. Dat zijn deze criteria. Dus het moet het meeste aantal stemmen, het moet effect hebben op CO2-reductie en het moet binnen het budget passen. Die criteria heb ik toen mondeling gegeven in de commissiebehandeling. Die staan ook in deze brief. Er is ook de monitoringsgroep gevraagd, maar het is gedaan op uw verzoek. De legitimiteit die u hecht aan de adviezen van de monitoringsgroep, dat laat ik bij u. Als u zegt: ze zijn representatief voor de Rotterdammer of voor een weerspiegeling van het burgerberaad, dat zou ik, denk ik, niet zo hard kunnen zeggen. Het is natuurlijk een wat kleinere groep.

Het is een groep die eigenlijk gekozen was om te kijken naar de implementatie van de adviezen en dat deed vanuit persoonlijke belangstelling om betrokken te zijn. Daar was nooit het criterium dat zij representatief zouden moeten zijn. Dus zo kijk ik naar die monitoringsgroep. Hoe u dit vervolgens zelf duidt, dat is aan u. Dan de vraag van de heer Coşkun over hoe we de mensen die betrokken zijn bij het burgerberaad nog goed betrokken kunnen houden. Nou, 1 is natuurlijk de monitoringsgroep die we daarvoor hebben ingesteld, daar konden mensen zich voor aanmelden. Maar het is ook wel zo dat andere mensen ook nog wel benaderd worden. We zijn bijvoorbeeld bezig nu met een warmteplan, de wat en wanneer kaart, als eindelijk die warmtewet er hopelijk wel doorheen gaat komen, door de Tweede Kamer. Dan benaderen we ook nog wel die mensen die mee hebben gedaan in het burgerberaad van is dit iets waar je nog over mee wil denken? Dus het is wel een groep die periodiek nog bevraagd wordt. Maar zij moeten dat ook willen. Dus zo doen we dat. Dat waren, volgens mij, de vragen. De VOORZITTER: Waren er nog moties aan uw adres? (Er wordt buiten de microfoon gesproken) Dan gaan we meteen door met wethouder Van Rij.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

942

De heer VAN RIJ (wethouder): Voorzitter, dank u wel. Het zal u niet ontgaan zijn dat dit eigenlijk in de portefeuille van mijnheer Simons valt. Het voordeel daarvan was, er zijn een aantal vragen gesteld over de haven en een aantal vragen over het burgerberaad, het concept, zelf. Ik ga proberen me wat meer te richten op die vragen over het concept zelf, omdat ik daar wat meer zicht op heb. Omtrent de haven zal ik ook toch even met hem in een overleg treden. Dan kom ik ook gelijk even op de vraag van mevrouw Morkoç en mijnheer Coşkun in hoeverre dat in de monitorgroep die wordt meegenomen in de havenvisie en de vraag of er een burgerberaad komt over de haven, vraag ik even of ik daar middels hem een terugkoppeling op kan geven. Dus dat is het eerste. Het tweede punt is over het hanteren van de burgerraad zelf. Dat is natuurlijk een prachtig democratisch geheel, wat we weer hebben toegevoegd aan toch ook al, zoals mijnheer Coşkun zei, de wijkraden. Ik denk dat we daar trots op moeten zijn in Rotterdam, dat we dat kunnen doen. Ik ben ook heel blij, ook als persoon, dat je als bewoner van Rotterdam ook wordt betrokken bij dit soort belangrijke zaken, zoals in dit geval het milieu. Dan is er een aantal moties ingediend waar ik graag over wil vertellen hoe wij daarnaar gekeken hebben. Ik begin met de eerste motie van GroenLinks, van mevrouw Morkoç zelf.

Het probleem is dat als we de kaders aan de voorkant niet meegeven ... U kijkt wat. (Er wordt buiten de microfoon gesproken) Ik zag u om u heen kijken, maar ik dacht: ik sta toch hier? Het gaat mij eventjes om het volgende, bij de motie die u neer heeft gelegd. Ergens begrijp ik het, want mensen moeten vrij kunnen praten en dat geldt ook vooral op zo'n burgerraad. Maar wat je wel ziet, dat was ook de informatie die ik kreeg, is dat het best lastig is ook om mensen enthousiast te maken om deel te nemen aan zo'n burgerraad. Dat hebben we overigens ook gezien bij de wijkraden en bij alle instrumenten die we eigenlijk de afgelopen 20 jaar hebben we toegepast, dat het altijd best lastig was om mensen ook enthousiast te krijgen. En als je dan niet aan de voorkant gaat aangeven waar mensen over gaan praten en wat het verwachtingspatroon ook is, ik heb zelf ook wel eens 10 jaar geleden bij een participatie gezeten over iets aan de Noordsingel en vervolgens was de avond ervoor het besluit al gevallen in de deelraad. Dat zijn van die kolossale fouten die je niet moet maken. Dus het lijkt me heel verstandig om wel kaders aan de voorkant mee te geven en daar ook wel zoveel mogelijk u bij te betrekken in hoe dat er dan uitziet. Maar ik moet hem daarom wel ontraden. Want om het geheel los te laten, is denk ik niet goed voor de opbrengst die we verwachten uit zo'n burgerraad.

De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank, voorzitter. Ik begrijp wat de wethouder zegt. Het is belangrijk om wel duidelijk te maken waar wordt op een gegeven moment op getoetst, welke dingen zijn uiteindelijk haalbaar met het budget dat je hebt. Wat wel jammer is, is dat ook wat uit de evaluatie blijkt, is dat de manier waarop over de kaders is gesproken, uiteindelijk heeft geleid tot warrigheid en troebelheid in het proces. Daarom zeg ik in mijn motie ook niet: helemaal geen kaders, maar zo min mogelijk kaders en uitleggen wat je met die kaders zou moeten doen als je daarover nadenkt. Nu ben je al zo erg gekaderd door de stukken die zijn meegegeven, het blijkt ook echt uit de evaluatie, zorgt het ervoor dat de ideeën best soft zijn en dat is heel jammer. Dat is ook teleurstellend. Dus daarom heb ik zeker in mijn motie gezegd: zo min mogelijk en die betere communicatie over die kaders. De heer VAN RIJ (wethouder): Ik denk dat aan de ene kant het goed is om te zeggen van laten we het loslaten, maar ik denk dat het belangrijker is dat we met elkaar op het resultaat sturen. Ik geloof niet dat uw motie daar op dit moment, zoals die nu verwoord is, daar voldoende toevoeging aan geeft. Ik denk zelfs dat het praten over de kaders aan de voorkant van iedere burgerraad die je gaat houden, dat dat een beter effect heeft dan dat we aan de voorkant zeggen: zo min mogelijk.

Want het gaat uiteindelijk om het resultaat en ook om hoe

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

943

degene die deelneemt, ervaart dat er ook wat met zijn input wordt gedaan. Want daar schort het nogal eens aan. De VOORZITTER: Eerst de vraag van mevrouw Abrahamse, want die heeft nog een vraag. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dank u wel, voorzitter. Ik had nog wel een korte vraag aan mevrouw Morkoç, want ze zegt heel stellig van mensen vonden dit allemaal veel te veel gekaderd, maar er kwamen juist ook best wel veel verzoeken terug in die evaluatie van we hadden juist meer kaders gewild, we hadden meer informatie gewild over wat er allemaal wel en niet mogelijk was. Dus ik denk dat we dit wel een beetje in de nuance moeten stellen dat het echt niet zo was dat iedereen zoiets had van we hadden eigenlijk geen enkel kader gewild. Er werd ook juist door een deel gezegd: we vonden het ook wel fijn om te weten wat een beetje wel en allemaal niet beleid is en dat ze eigenlijk daar nog meer informatie over hadden gewild, omdat het zo'n ingewikkeld thema was. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, dit is een heel goed punt van de VVD, want het burgerberaad heeft er toen om gevraagd. Het burgerberaad vraagt om een bepaald kader, meer uitleg, een stuk waar ze adviezen op kunnen baseren en dus niet voorafgaand aan het überhaupt kunnen nadenken over de adviezen. Heel iets anders.

Ik zou dit onderwerp misschien ook naar de commissie BOFV willen sturen, want dat is een instrument voor meer participatie. Dat lijkt me op zich ook wel een goed idee. Ik ben benieuwd of de wethouder zich daar ook in kan vinden. De VOORZITTER: De wethouder. De heer VAN RIJ (wethouder): Ik denk dat dat altijd goed is. Dit zijn typisch onderwerpen om verder over te praten. Dan maak ik toch stiekem dat bruggetje naar uw opmerking over dat vertrouwen in de politiek. Ik ben ergens maar blij dat niet één evenement wat wij organiseren direct leidt tot meer vertrouwen, want dat zou wel heel eenvoudig zijn. Ik denk dat dat veel dieper zit, maar dit is wel ook een onderdeel daarvan. Maar ook het leren omgaan met zo'n burgerberaad door ons en door ook u als raad zijn allemaal stappen om dat dichterbij te brengen en om dat vertrouwen te vergroten. Overigens denk ik dat men al vaak wel spiegelt op landelijk niveau en daar kun je sowieso wel wat vraagtekens op dit moment zetten over het vertrouwen in de politiek. Ik ga door, met uw goedvinden, naar de motie van de VVD. Dat gaat over de inmenging. U hebt gevraagd in de motie om te onderzoeken wat er nodig is om een dergelijke inmenging, beïnvloeding te voorkomen. Ik denk dat dat onderzoek sowieso goed is en dat we dat altijd moeten te voorkomen, ook als het een burgerberaad is.

Maar zelfs op een informatieavond over heikele onderwerpen vind ik het altijd belangrijk dat de mensen zich vrij en ongedwongen voelen om hun mening te uiten en vooral deel te nemen aan dat soort zaken. Dus ik zou die met alle plezier willen omarmen. Dan ga ik naar de motie van DENK. Daar gaat het even over de motie ‘burgerberaad: een daadwerkelijke afspiegeling van de stad. U vraagt in het eerste bullet om specifieke waarborgen. Precies in het woordje ‘waarborgen’ zit nu even het probleem, want het burgerberaad wordt samengesteld in 2 fases van loting. Die eerste fase die kan uitsluitend op leeftijd en postcode. Dat betekent dat we in die eerste fase uw waarborg niet kunnen uitvoeren. Het is wel goed om hiernaar te kijken in hoeverre we in de fase 2, want in de fase 2 wordt de mensen gevraagd om aan te geven wat voor opleiding ze hebben enzovoort en op basis van een vragenlijst wordt die fase 2 samengesteld. Vervolgens wordt dat dan weer, ik noem het maar even anoniem, weer in een pot gegooid en wordt er weer een keuze gemaakt, want het blijft loten. Maar heel specifiek, het woord ‘waarborgen’ kunnen wij niet waarmaken vanwege die fase 1, omdat daar niet wordt gekeken naar de gegevens waar u naar wijst, namelijk beter opleidingsniveau. Dat zit raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

944

niet in die selectie van de loting. Dus we zouden hem kunnen omarmen, maar met in ieder geval de waarschuwing dat we het niet kunnen gaan waarborgen. Als u daarmee akkoord bent, dan willen we hem omarmen. De VOORZITTER: Mevrouw Rehim Zadeh. Mevrouw REHIM ZADEH (denk): Prima dat het college het niet kan waarborgen in fase 1, maar wel in fase 2. Als ik hem zo goed begrijp. Dan is het akkoord. De heer VAN RIJ (wethouder): De volgende motie van u met betrekking tot de communicatie. Helemaal mee eens. Dat ligt ook een beetje eigenlijk in die eerdere motie. Dat is een soort verlengstuk, zou ik bijna zeggen. Daar kan ik altijd alleen maar voor zijn. Dus die omarmen we zeker. Dan kom ik bij de motie van D66 en Volt, experiment democratisch instrument. Ik hoorde bij de toelichting van deze motie het woord ‘structureel’ vallen, maar ik denk dat het wel goed is dat het niet een soort automatisme wordt om een burgerberaad neer te leggen. Ik denk ook dat de sturing daarop echt wel vanuit uw raad moet komen. Want als het een soort automatisme wordt, dan heb je ook nog het gevaar van sleets en dat vind ik zelf altijd heel gevaarlijk met participatie. Participatie moet wel echt gericht zijn op een onderwerp waar ofwel controversieel is ofwel dat de stad de behoefte uitspreekt om daarover mee te denken. Wat mij betreft omarmen, maar wel met deze toelichting. De VOORZITTER: Mijnheer Dekkers.

De heer DEKKERS (volt): Dus het woord ‘structureel’ was, denk ik, wat verwarrend, dus het moet structureel onderdeel worden van de set die we gebruiken. Niet dat we structureel het eens in de 3 maanden inzetten. Dank voor uw toelichting. De heer VAN RIJ (wethouder): Dat waren mijn toelichtingen. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Kijk ik nog even of er een veegronde nodig is. De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Even heel kort, er is geld over, 3 ton. Ik had voorgesteld om dat te gebruiken ter dekking van de kosten. Is dat mogelijk? Graag een reflectie. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Daar hebben we het een aantal keer over gehad. Het is aan u wat u daarmee wil. Mij is gevraagd: wat zou je kunnen doen? Mij is gevraagd aan welke adviezen kan het besteed worden in de serie adviezen die niet zijn aangenomen. Dat heb ik in die brief neergezet. Er is ook gevraagd: kan het besteed worden aan de adviezen die wel zijn aangenomen? Daar heb ik ook een antwoord op gegeven in de veegbrief. Het is aan u wat u wilt. Dus u kunt zeggen van: besteed het daaraan of aan die of besteed het niet. Je kunt het ook niet besteden, dan valt hij gewoon terug in de DTB. Dat kan ook. Dus ik heb de opties inzichtelijk gemaakt, maar het is voor mij volstrekt helder dat u daarover gaat. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Dank u, voorzitter.

U geeft aan: u hebt de opties inzichtelijk gemaakt, maar wij gaan erover. Hebt u er ook een advies over voor welke optie u zou willen gaan? Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Die laat ik lekker bij u. Hier hebben we het veel over gehad, u kunt het niet besteden, dan gaat het terug naar het DTB. U kunt het besteden aan de nietaangenomen adviezen, daar heb ik een rangorde voor voorgesteld. U kunt het ook besteden aan de adviezen die zijn aangenomen. U mag het helemaal zeggen. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

945

Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Een punt van orde eigenlijk. Dan ligt er nu dus ook geen voorstel, dus als wij nu nergens over stemmen, wordt het niet uitgeven. Ga ik even van uit. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dat klopt. De VOORZITTER: Dan vraag ik of er nog behoefte is aan een tweede termijn. Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter. Ook weer een punt van orde, want we probeerden bij de commissie te voorkomen dat we op een punt zouden komen hier dat we niet zouden weten wat er zou gebeuren met dat budget en dat iedereen een advies zou kiezen waar dat geld naartoe zou gaan of niet naartoe zou gaan. Dus ik weet niet zo goed hoe we nu verder gaan en wat ik wil voorkomen, is dat er nu met haast aan alle kanten moties worden geschreven om iets te gaan doen met dat geld. Dus ik ben even de weg kwijt. Ik denk de rest ook. De VOORZITTER: De wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): We hebben hier inderdaad, toen heeft u gevraagd: welke adviezen zou u het dan doen, als we het uit de niet aangenomen adviezen zou zijn. Daar heb ik een suggestie voor gedaan. Als u zegt: daar wil ik het aan besteden, dan helpt het als u daarvoor een motie indient. Iemand kan ook een motie indienen van besteed het aan de adviezen die wel zijn aangenomen. Het burgerberaad, het budgetrecht daarvan en hoe u met uw adviezen wil gaan, is aan u.

Ik zou misschien een persoonlijke voorkeur hebben, maar ik wil het ook wel echt zuiver houden in dat ik het ook wel iets vind van uw raad. Ik heb gewoon technisch inzichtelijk gemaakt wat er mogelijk is. Volgens mij kunt u daar met moties dan een voorstel voor doen. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, een vervolg van mijn punt van orde. Ik zou graag even 5 minuten willen schorsen, want iedereen gaat met elkaar praten nu over mogelijke moties en het wordt verwarrend. De VOORZITTER: Wat we dan doen, dan gaan wij schorsen ook meteen voor de lunch. Dan kunnen we de lunchpauze gebruiken ook om even te overleggen. Dan heropenen wij om 13:30 en dan beginnen we gelijk even met de tweede termijn van dit debat. Dus ik schors dit agendapunt nu. (De vergadering is geschorst)

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

946

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 5 juni 2025 Notulen van de raadsvergadering van 5 juni 2025 (middagzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 7 Voorzitter: mevrouw drs. C.J. Schouten Voor de presentielijst wordt verwezen naar de ochtendzitting van deze raadsvergadering Namens het college zijn tegenwoordig: De heer F. Achbar, De heer S. Kasmi, De heer P.J.P Lansink-Bastemeijer, mevrouw A.I. Norville, de heer B.J. van Rij, de heer T.B. Versnel en mevrouw C.M. Zeegers Griffier: I.C.M. Broeders, met dien verstande dat het griffierschap van 14.50 uur tot 15.39 uur is waargenomen door de heer W. de Bel Heropening 6.4.

Evaluatie burgerberaad klimaat

De VOORZITTER: Aan de orde is de tweede termijn van agendapunt 6.4, ‘Evaluatie burgerberaad klimaat’. Mevrouw Morkoç was aan het woord en vroeg net voor de lunchpauze schorsing, dat hebben we gecombineerd. Dus het woord is aan mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank voorzitter en dank voor de mogelijkheid om te schorsen. Wij hebben in goed overleg met Volt een motie opgesteld en Volt gaat hem indienen, de heer Dekkers. Sorry, grapje. Gaat helemaal mis. We hebben net heel veel overlegd en ik heb goed overleg gehad met alle partijen en uiteindelijk zijn we tot de conclusie gekomen dat mevrouw Van Wifferen van D66 een motie gaat indienen, waar we op staan en heel blij mee zijn. De VOORZITTER: Hartelijk dank, dan maar meteen het woord aan mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, het moest snel gebeuren, dus de naam van GroenLinks staat er nog niet op, maar die dien ik dan nog een keer in met wel de juiste tekst. Sorry, want alle ere wie ere toekomt. Deze motie verzoekt het college om de resterende middelen in te zetten conform het advies van de wethouder, namelijk voedselverspilling tegengaan, duurzaam energie-efficiënt gebruik en medicijnafval reduceren. Dus deze wil ik indienen en er komt nog een correcte aan, want dit is een beetje slordig. De VOORZITTER: De heer Dekkers heeft de volgende motie ingediend. Motie 6.

Inzet resterende middelen “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 5 juni 2025, ter bespreking van agendapunt 6.4 evaluatie burgerberaad klimaat, Constaterende dat: - het burgerberaad diverse voorstellen heeft gedaan; - er bij de behandeling nog financiële middelen zijn overgebleven; raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

947

-

deze 310.000 euro ingezet kan worden voor aanvullende activiteiten voortkomend uit de adviezen van het burgerberaad;

Overwegende dat: - de commissie de wethouder gevraagd heeft om een voorstel te doen voor de inzet van de resterende middelen; - dit voorstel rekening houdt met CO2 impact, haalbaarheid en in grote mate ondersteund worden door het burgerberaad; Verzoekt het college: - om de resterende middelen van 310.000 euro in te zetten conform het advies van de wethouder klimaat zijnde: voedselverspilling tegengaan, duurzame energie efficiënt gebruiken en medicijnafval reduceren, En gaat over tot de orde van de dag.” w.g. I. van Wifferen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. Vanuit Volt eigenlijk nog 2 zaken, één meer een mededeling. We vinden het wel wat jammer dat we eigenlijk weer in het debat erachter komen dat het advies ook impliciet wat betekent. Namelijk als we zelf niks doen, dat het dan komt te vervallen. Dus graag wel in de volgende communicatie dit soort zaken wat explicieter benoemen, want anders worden er impliciet keuzes gemaakt. Tweede is, en dat is dan meer vooruitkijkend op een volgend burgerberaad, er stond nu een norm van 80 procent in. Eigenlijk is het niet zo helder van wat zien we daar nou in. Is dat een harde eis of hoe gaan we daarmee om? Dus dat is misschien een lesson learned die we mee kunnen nemen. De VOORZITTER: De wethouder zal daar op zich inhoudelijk op reageren denk ik.

Alleen ik wil wel benadrukken dat dit op zich een normale gang van zaken is, dat het wel aan de raad is om te beslissen of er, als er geld over is, dat daar nog wat mee moet gebeuren. Ik zou zeggen laat u die kans niet ontnemen, want als het alleen maar kan als het college iets voorstelt, dan denk ik dat we een ander probleem hebben. Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ik heb toch het idee dat u de toezegging en hoe die is afgedaan, die is aan mij echt al 2 keer toegezegd en de minimale mate waarin die uiteindelijk ik is afgedaan, dat dat echt wel voor verwarring en informatieachterstand daartoe heeft geleid. Normaal gesproken als het een commissie was geweest had ik gezegd ik zou hem nog niet afdoen. Nu moeten we gewoon een beslissing nemen en staan we voor een voldongen feit, maar ik zou wel zeggen de volgende keer, als er echt ook al in een eerder stadium wordt gevraagd om dingen uit te werken, dat het wel meer wordt gedaan dan hoe dat nu uiteindelijk in deze toezegging stond, want er liggen letterlijk moties die zijn aangenomen maar niet kunnen worden afgedaan omdat er geen budget is op deze onderwerpen, maar dat wordt niet meegenomen in deze afdoening. Dus dat vind ik wel teleurstellend, want het maakt wel dat er nu andere keuzes worden gemaakt en andere kunnen worden gemaakt. De VOORZITTER: Bedankt.

Zijn er nog andere leden die een tweede termijn wensen? Mevrouw Van Wifferen heeft al een aangepaste motie. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Ja, ik heb de aangepaste motie.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

948

De VOORZITTER: Is alleen x ondertekenaars, dus het nummer blijft hetzelfde. Dan kan die gelijk door. Anderen nog? Niet het geval, dan kijk ik even naar wethouder Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dank u wel. Ik vind het natuurlijk altijd vervelend als er verwarring is, laat ik dat vooropstellen. Tegelijkertijd dacht ik dat toch 2 keer in de commissie te hebben gezegd. Er is geld over, het is aan u en toen heeft u mij de hele tijd gevraagd maar waaraan moet dat dan besteed worden. Toen zei ik dat is aan u, u kunt het niet besteden. U heeft toen gevraagd, kan het niet aan de aangenomen adviezen? Daar kunnen we naar kijken. Dat hebben we de laatste keer toegezegd, om dat uit te zoeken, en er is mij gevraagd om een soort rangorde te geven van de niet aangenomen adviezen die je daarvoor in aanmerking zou willen brengen. Dus ik zag mijzelf als de persoon die u van informatie zou voorzien, maar dat de beslissing wel bij u ligt daarover, in gedachten wat de burgemeester ook zegt, dat het uw budgetrecht is. Maar goed, dat is volgens mij nu opgehelderd en daar ligt dan een motie voor. Voor mij zou alles mogelijk zijn, mits het allemaal binnen het budget past. Dus dat geldt voor deze ook, deze motie, en daarmee is dat oordeel raad wat mij betreft. Dan nog een vraag van Volt. U zegt ook die 80 procent, dat is een norm die burgerberaad zelf heeft bedacht.

Wij hebben ook tegen burgerberaad gezegd u bent eigenaar van zowel de vraag, als uw adviezen, als het proces, als de manier waarop u wil kiezen en ik denk dat dat ook wel de kracht is van een burgerberaad, dat wij niet al te veel voorschrijven over dat soort zaken, en dit is wat ze zelf als norm hebben gehanteerd. Dus dat was de beantwoording. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Dank u, voorzitter. Toch nog wel even aanvullende vraag daarover, over die normen. Waar het om gaat is als we een norm hanteren, waartoe dient die dan? Dus nu hebben wij hem gelezen als dat gaat om draagvlak, dus laten we voorzichtig zijn met zaken daaronder te doen. Nu middels het advies wijken we daarvan af. Dus het gaat erom dat als er zo een norm is, dat we alles snappen. Wat betekent die norm? Daar zit bij mij in ieder geval wat onduidelijkheid. De VOORZITTER: Wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Die norm is door het burgerberaad zelf gekozen. Die hebben gezegd adviezen die minder dan 80 procent instemming hebben gehad, die dragen wij niet voor als advies van het burgerberaad. Maar u heeft gevraagd welke adviezen zijn er nog meer gegeven? Dat kunnen wij natuurlijk inzichtelijk maken en dat waren die adviezen onder de 80 procent. Maar zo heeft het burgerberaad dat aan ons overgedragen, dat zij met name die adviezen van die 80 procent wilde honoreren.

Dat zagen zij als aangenomen adviezen. Vervolgens bleek er geld over te zijn, heeft u mij een aantal keer gevraagd wat kunnen we met dat geld doen, is door u, volgens mij mevrouw Morkoç destijds, gevraagd kan dat dan niet naar die adviezen die onder de 80 procent zitten? Dat is geheel aan u. Toen de vraag welke zouden dat dan moeten zijn? Dat is ook aan u, maar ik werd gevraagd om daarvoor een voorzet te geven. Als je dat hele proces zo reconstrueert, dan zou ik in mijn beleving niet echt een onduidelijkheid rond die 80 procent vermoeden, maar wel denk ik dat er veel impliciete aannames in zo een proces zitten. Waar gaat u nou over? Waar ga ik nou over? Wat is wat ik aan informatie verstrek, van wie? Dat dat wat scherper uitgewerkt had kunnen worden, dat krijg ik wel terug nu. De VOORZITTER: Er was nog één vraag gesteld over de Havenvisie in relatie tot het burgerberaad. Wethouder Van Rij stelde dat hij die beantwoording door zou geven aan wethouder Simons en wethouder Simons is hier inmiddels, dus de vraag is nog even aan de wethouder Simons of hij daar ook al op in kan gaan.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

949

De heer SIMONS (wethouder): Er wordt een selectie van het burgerberaad meegenomen in een zogenaamde monitoringgroep voor de Havenvisie. Dus op die manier worden er ook actieve burgers bij betrokken. Dat proces hebben we natuurlijk nogal een tijdje geleden met elkaar afgesproken. Ik moest ook wel even graven in mijn geheugen, maar dat is het antwoord. De VOORZITTER: Tot zover. Dan zijn we hiermee aan het einde gekomen. Mevrouw Morkoç nog. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank voorzitter. Of dit wordt wel een veegvraag, maar dat laat ik aan u, de wethouder, over, maar ik had ook gevraagd of er nog een burgerberaad haven zou kunnen komen. De heer SIMONS (wethouder): We hebben maar beperkte tijd, mensen en middelen. We zijn nu met zijn allen druk om een nieuwe Havenvisie te maken. Daarvoor is alle hens al aan dek. We moeten echt zowel ambtelijk, als u, als alle andere betrokken partijen echt scherp aan de wind zeilen om alle doelen te halen, dat we na de zomer gewoon een concept hebben liggen waar we in het najaar over kunnen besluiten. Dus op dit moment niet, zie ik daar geen ruimte voor. Dus dat is het antwoord op uw vraag. De VOORZITTER: Dan zijn we hiermee wel echt aan het eind gekomen van agendapunt 6.4 en de stemmingen over de moties vindt vanavond plaats tijdens het stemvenster. 6.1.

Renovatie Museum Boijmans van Beuningen

De VOORZITTER: Dan gaan wij starten met agendapunt 6.1, het debat Renovatie Museum Boijmans van Beuningen, en daar vallen ook onder de Voortgangsrapportage Renovatie Boijmans van Beuningen, inclusief het Voorlopig ontwerp april 2025 en de Herijking Nota van Uitgangspunten Renovatie Museum Boijmans van Beuningen en museumtuin en Ambitiedocument Museumtuin. De heer wethouder Lansink moet nog even binnenkomen. Hij wordt gehaald. Ik stel wel voor dat we gewoon van start gaan en dan wordt er wel meegeluisterd. De heer Coşkun staat als eerste op mijn lijst. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, het drama Boijmans, daar zullen we het nog vaker over hebben. Het is natuurlijk te gek voor woorden dat het zo lang dicht is en nog zo lang dicht blijft. De door een aantal betrokken Rotterdammers opgerichte Boijmans Burger Beweging is daar absoluut niet blij mee en we zoeken steeds opnieuw naar gaten hoe we nu toch dat Boijmans niet kunnen laten afsterven, maar tot leven kunnen houden. Ik heb een paar vragen aan de wethouder. We hadden dat eigenlijk de afgelopen 6 jaar ook kunnen doen, maar er zat geen gram asbest in de vleugel van Robbrecht en daarom hadden we die niet kunnen gebruiken.

Kunnen we niet alsnog al voorproefjes doen met Rotterdamse kunstenaars, wat we later in die villa aan de Westersingel willen doen? Hadden we dat niet kunnen gebruiken, Robbrecht en Daem, en kunnen we dat niet alsnog doen? We zijn er onlangs geweest. Het is een fantastische ruimte die je voor dat soort dingen kan gebruiken en hetzelfde geldt eigenlijk voor de tuin. Ik was gisteren toevallig nog in het park en het is nu zo een beetje helemaal klaar. Je kan daar van alles en nog wat al mee doen, alleen staan er nog van die afschuwelijke hekken bovenop die ingang naar de parkeergarage, alias de blunderput. Kunnen die hekken niet weg? Een beetje stadsbestuur zou die hekken toch onmiddellijk moeten kunnen weghalen? De rest ziet er mooi uit, zodat we daar ook leuke dingen kunnen gaan programmeren in de stijl van Boijmans, tussen het oude Boijmans en het depot in, om dat Boijmans tot leven te kunnen houden. Dat is het voorzitter. Rotterdam is wel de stad van niet lullen maar poetsen en over Boijmans wordt er veel te lang geluld. Wat ons betreft dat definitief ontwerp nu snel naar de raad, door de raad en start gewoon met het verbouwen van Boijmans. Tot slot, dat hele nieuwe Boijmans moet wel passen in de Museumvisie die wij met raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

950

zijn allen gaan vaststellen. Dus ik ben wel benieuwd wanneer we dan die Museumvisie krijgen, waarom deze raad bijna unaniem heeft gevraagd. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer Verhoef. De heer VERHOEF (lr): Dank u wel, voorzitter. Vandaag bespreken we de voortgangsrapportage van de renovatie van Museum Boijmans van Beuningen, een project dat gaat om behoud in de toekomst van een van de meest iconische culturele instellingen van onze stad. Voorzitter, de voortgangsrapportage laat zien dat het project in controle is. De indicatoren voor geld, tijd, kwaliteit en risico staan, met uitzondering van het bekende dekkingstekort bij de museumtuin, op groen. Dat bevestigt dat de koers, die we met het raadsbesluit van oktober vorig jaar zijn ingeslagen, ook in de uitvoering zijn vruchten afwerpt. We zijn nog steeds erg blij met de worstcase begroting die wethouder Struijvenberg destijds voor dit project heeft ingezet, zodat we niet continu voor onaangename verrassingen komen te staan. De samenwerking tussen gemeenten, museum, architect en erfgoed instanties verloopt goed, dat is weleens anders geweest, en ook de marktconsultatie voor de aanbesteding is in gang gezet. Dat zijn belangrijke bouwstenen voor een succesvol vervolg.

Tegelijk zijn we realistisch, we zien dat prijsontwikkelingen, juridische procedures en ruimtelijke ordeningstrajecten risico's blijven die aandacht vragen. Die onzekerheden zijn echter bekend, benoemd en worden actief beheerst. Dat is ook wat we mogen verwachten van een project van deze omvang. Voorzitter, met de keuze voor de ambitievariant hebben we als raad duidelijk uitgesproken dat we niet kiezen voor minimale oplossingen, maar voor een toekomstbestendig en aansprekend museumgebouw. Leefbaar Rotterdam heeft er vertrouwen in dat het college dit project voortvarend blijft aansturen. Toch blijven we scherp op de beheersing van de kosten, die aanzienlijk hoger zijn uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd. Waar in het oorspronkelijke plan nog werd uitgegaan van een bedrag van 178 miljoen euro, bleek in 2021 al dat de kosten waren opgelopen tot 223 miljoen euro. In 2024 steeg dit bedrag verder naar 262 miljoen euro en dankzij steun van externe partijen werd dit nog een beetje voor de gemeente verlaagd tot een gemeentelijke bijdrage van 253 miljoen. Met de gift van Stichting Droom en Daad lopen de projectkosten op tot 360 miljoen euro, waarvan er dan 270 voor rekening van de gemeente komen. Voor 17 miljoen euro meer krijgen we dan geen lapwerk of compromis, maar een volledig nieuw en toekomstbestendig museumgebouw, een investering in de culturele toekomst van onze stad.

Deze bedragen zijn dus worst case nog. Daar heeft Leefbaar Rotterdam uiteindelijk mee ingestemd, maar voorzitter, zoals ook in voorgaande commissievergaderingen herhaaldelijk gezegd, vindt Leefbaar Rotterdam dat de bal hiermee dan ook bij het museum zelf komt te liggen. Het museum dient een sluitende exploitatiebegroting te krijgen en er echt voor te zorgen dat de bezoekersaantallen substantieel omhooggaan. Niet alleen in totaal, maar ook onder de Rotterdammers zelf. Een museum en collectie van Rotterdam moet immers zeker laagdrempelig toegankelijk worden gemaakt voor haar inwoners. Tot slot, voorzitter, vandaag spreken we niet alleen over het museum zelf, maar ook over de directe omgeving ervan. Dan doel ik natuurlijk op de museumtuin en het park daarnaast. Voorzitter, laat ik er geen doekjes om winden, dat is niet altijd een pretje. We krijgen mails, worden gebeld en horen van bewoners dat het daar regelmatig misgaat. Er worden openlijk drugs gebruikt, er ligt troep en het trekt vaak hele obscure figuren aan. Het net voor 2 miljoen gerenoveerde G.J.

de Jongh-monument is een hangplek geworden voor zwervers, acolieten en junks en als klap op de vuurpijl lezen we bovendien in het jaarverslag van de MRDH dat zij een pand aan de Westersingel verdergaand hebben moeten beveiligen om ongewenste bezoekers uit het naastgelegen park te kunnen weren, een schande voor deze mooie plek in Rotterdam. Voorzitter, dit is niet alleen hinderlijk, het is ronduit onveilig en ondermijnt het plezier dat mensen aan deze groene plek zouden moeten beleven. Natuurlijk lossen we dit niet op met alleen een nieuwe inrichting. Dit vraagt om een breder gesprek over veiligheid en leefbaarheid, een gesprek waar Leefbaar Rotterdam graag het voortouw in neemt. Wel vinden we dat we nu al een stap in de goede richting kunnen zetten. Daarom willen we dat raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

951

veiligheid en overlast expliciet worden meegenomen in het programma van eisen. Dat is wat we met een motie willen beogen en die dien ik hierbij dan ook graag in. Dank u wel. De VOORZITTER: De heer De Haan heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Veilig door het park “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 5 juni 2025 ter bespreking van 6.1 Renovatie Museum Boijmans van Beuningen, Constaterende dat - Het Museumpark een prachtige, groene oase is midden in het drukke hart van onze stad; - Deze locatie op warme dagen veelvuldig wordt gebruikt door Rotterdammers om te ontspannen, ontmoeten en recreëren; - Het Museumpark desondanks nog te vaak het toneel is van overlast, waaronder zichtbaar drugsgebruik en groepen straathangers; - De huidige situatie bijdraagt aan gevoelens van onveiligheid bij omwonenden, bezoekers en andere gebruikers van het park; Overwegende dat - Het Museumpark, als onderdeel van het culturele hart van Rotterdam, meer aandacht en zorg verdient dan het op dit moment krijgt; - Het park met relatief eenvoudige maatregelen veel prettiger, veiliger en leefbaarder gemaakt kan worden voor alle Rotterdammers; - De renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen een kans biedt om ook de directe omgeving, waaronder het park, structureel te verbeteren; Verzoekt het college - Om in het programma van eisen van de museumtuin expliciet aandacht te richten op

veiligheid en het tegengaan van overlast in en rondom het Museumpark, zodat het park een prettige en toegankelijke plek blijft voor iedereen; en gaat over tot de orde van de dag,” w.g. M. Verhoef en G.F.E. Koster De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer DE HAAN (d66): Dank u wel, voorzitter. Nog steeds is het museum dicht, vandaag precies 6 jaar en 10 dagen toen op 26 mei 2019 de poort sloot. Maar misschien dat het door het recente lenteweer kwam, of het besluit wat we eerder als raad in 2024 namen of misschien de voortgangsrapportage in combinatie met het bezoek ruim een maand geleden aan Boijmans van Beuningen, wil ik niet gelijk zeggen dat de zon weer in Nederland of rond Boijmans gaat schijnen, maar er gloren toch weer wat zonnestraaltje doorheen, perspectief wat lonkt. Voor een belangrijk deel zal dat in kwartaal 4 zijn, waarin er een hoop van die hoop definitief op zijn plek moet vallen met het definitief ontwerp met zicht op een exploitatie. Ik hoop dat we daarbij ook de potentie van bijvoorbeeld een museumhoreca daarin zien.

Maar om de klankbordgroep te citeren in een advies van enkele maanden geleden, waar de verschillende plannen gelukkig ook veelvuldig op enthousiasme kunnen rekenen, uiteraard met vragen en kanttekeningen, maar met de afsluiting dat de quote klankbordgroepleden niet kunnen wachten tot ze door het vernieuwde museum kunnen lopen. Ik denk dat velen in de stad dat hebben. De openstelling vorig jaar snakken dat Boijmans daarop inging en dat het

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

952

met het zien van de planning van een proces van de renovatie dat nog eens extra slikken is, met name richting die oplevering, een fasering van medio 2029 tot aan medio 2032, al dan niet gefaseerd staat er dus haakjes achter. Dat drukt je toch weer even met de neus op de feiten. Het is al regelmatig benoemd en genoemd. Wat is nou mogelijk in die tussentijd met het museum? De museale functies in die monumentale delen en wat is er mogelijk in de tussentijd van die enorme renovatie en verbouwing, in tijdelijkheid? Vooral zo langzaam richting een opening, wat is er mogelijk in de fasering daarvan? Ik vermoed dat we die vragen nog wel vaker in de raad voorbij zullen zien komen en zullen stellen, maar ik ben er nog steeds nieuwsgierig naar. Dan nog enkele woorden over het ontwerp, het voorlopig ontwerp. Ik hoop en ik verwacht dat de basis die we daar nu inzien zijn weg zal vinden richting het definitief ontwerp. Daar zitten zaken in waar we blij van worden.

Hoe Henket op zijn plek valt, inmiddels als monument, hoe het Binnenhof ontstaat en de fraaie overkapping, hoe je vanaf de binnenplaats naar beneden cirkelt het museum binnen en hoe het hoekpand eigentijdse kunst en Rotterdamse kunstenaars een plek geeft, hoe het museum in de Museumstraat de connectie maakt met de passanten en ik begrijp, dat is ook nog wel even een vraag, dat we met Robbrecht en Daem nu toch echt tot een vergelijk zijn gekomen. De enige plek waar ik nog iets meer verbeeldingskracht voor nodig moet hebben, dat is het loading dock, essentieel voor de aan- en afvoer van bijvoorbeeld de kunst. Niet meer nodeloos complex met een belvédère, maar iets meer rechttoe-rechtaan gecombineerd met de stuurmanskunst en het rood rijbewijs van bijvoorbeeld een kunstvervoerder, functioneel dus. Ik hoop straks met het definitief ontwerp op iets meer verbeelding en comfort, op een ingewikkelde maar essentiële plek voor dat museum. Tot die tijd zou ik zeggen moedig voorwaarts. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, dank u wel. We hebben vorig jaar natuurlijk een nieuw besluit genomen en dit is een voortgang daarop. Dus eigenlijk het moment suprême komt weer eind dit jaar, dus daar hebben wij dan ook alle focus op gericht.

Voor nu is het voor ons gewoon belangrijk wij blijven koersen op dat toekomstbestendige, financieel gezonde museum, zodat de prachtige kunstcollectie ook weer te bezichtigen is voor de generaties Rotterdammers na ons. Want zoals onze landelijke partijvoorzitter zegt, we moeten ook beschermen om te kunnen vieren wat we nu hebben en daar is cultuur een ontzettend groot onderdeel van. Daar is Boijmans zo belangrijk voor onze stad en snakken zoveel mensen nog steeds naar Boijmans. Voor nu heb ik 3 vragen nog voor dit moment. We hebben een goed document gekregen met projectgrenzen, zowel voor het museum als voor de museumtuin. Eén vraag had ik daar nog over. Voor die museumtuin hebben we een raming van 11,1 miljoen. Daar is nog 6 miljoen geen dekking voor. Er wordt gesproken over need to haves en nice to have. Ik vroeg mij af, is die raming van 11,1 miljoen voor beide of alleen voor de need to haves? Daar was ik wel nieuwsgierig naar. Tweede punt daarover, er staat een projectgebied Rozentuin en een studiegebied. Ik vraag mij af, is die raming alleen voor projectgebied Rozentuin of zit daar ook het studiegebied bij in? Dat is belangrijk, want daar zit ook het Melkkoppad in, met die doorsteek eigenlijk van het nieuwe instituut naar de kunsthal. Dat is echt een doorn in het oog van veel Rotterdammers en ik vind dat we daar ook wat aan moeten doen.

Als dat nu dus eigenlijk buiten elke hele raming valt, dan maak ik me toch een beetje zorgen. Belangrijk om mee te geven aan het college dat voor ons echt die exploitatie van het museum en de duidelijkheid daarover eind dit jaar noodzakelijk is. Dus dat is een oproep om daar vooral op te sturen. Het laatste punt, de logistiek, die vrachtwagens die achteruitrijden, de aansluiting met het museum, het park, de achtertuinen. Ik was blij met de aanvullende informatie die daarover is gegeven, mede op vragen gesteld door GroenLinks, maar met name ook hoe ga je nou die bewoners meenemen in het feit dat er zo een loading dock in hun achtertuin komt en hoe ziet dat er dan uit. Dat blijft onze nadrukkelijke aandacht hebben en ik hoop ook die van het college. Tot zover, dank. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer Vonk. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

953

De heer VONK (cu): Dank voorzitter. Het zal u niet zijn ontgaan dat de ChristenUnie zich al een tijdje verzet tegen deze megalomane plannen voor het museum Boijmans. Honderden miljoenen euro's om onze kunstschatten te beschermen en tentoon te stellen, terwijl duizenden Rotterdammers wanhopig zoeken naar een dak boven hun hoofd en op straat slapen of van bank naar bank moeten hoppen. Ondertussen bezuinigt het college op sociale en maatschappelijke initiatieven. Museumstukken gaan voor mensen, zo blijkt toch met dit college nog steeds de situatie. Dan nu een nieuw feit, de sloophamer mag in Boijmans. Het deel dat door Robbrecht en Daem ontworpen is mag nu ook van de architecten tegen de vlakte, een gebouw van nog geen 25 jaar oud. Wat een verspilling. Waar architecten zich eerst met hand en tand hebben verzet tegen deze niet duurzame kapitaalvernietiging, zijn ze nu door de bocht. Maar waarom? Wat maakt dat de strijdbare architecten zich nu wel hebben neergelegd bij de vernietiging, wat zij zelf sleutelwerk in hun oeuvre hebben genoemd, een gebouw waar we als stad in 2003 17 miljoen euro voor hebben betaald? Komende tijd gaan wij nog 3 keer betalen voor deze vleugel. 3 keer, voorzitter, voor iets waar we al 17 miljoen aan hebben betaald. Over die 3 keer mijn 3 vragen aan het college.

Eén, hoeveel gaan we nu als stad betalen aan sloopkosten van Robbrecht en Daem? Twee, welke afkoopsom wordt aan Robbrecht en Daem overgemaakt? Drie, wat gaat het kosten om het gesloopte perceel opnieuw te bebouwen? Dan tenslotte over de voortgangsrapportage, ook hier vinden we dat de Rotterdammer meer en gemakkelijker inzicht moet hebben. Voor de simpele vraag zien die wij als technische vraag hebben gesteld bij de jaarrekening, hoeveel is er in totaal uitgegeven aan Boijmans in 2024, had het college maar liefst 315 woorden nodig en er is geen concreet bedrag genoemd, terwijl de raad en de Rotterdammers recht hebben om te weten wat dit gigantische project ons kost. Om dat helder in beeld te brengen dienen wij de motie in ‘Boijmansbouwbarometer’. Met deze motie verzoeken wij het college om op een hele simpele en transparante manier aan ons en ook aan de Rotterdammer duidelijk te maken wat Boijmans ons kost, ieder half jaar opnieuw. De VOORZITTER: De heer Van der Velden heeft de volgende motie ingediend. Motie 2.

Boijmansbouwbarometer “De gemeenteraad van Rotterdam bijeen op donderdag 5 juni 2025 ter bespreking van 'Renovatie Museum Boijmans van Beuningen', Constaterende dat: - De gemeente ongelooflijk veel geld uitgeeft aan de verbouwing van Museum Boijmans van Beuningen; - De gemeenteraad elk halfjaar een uitgebreide rapportage krijgt over de voortgang van het project, Overwegende dat: - Rotterdammers geen idee hebben hoeveel geld de gemeente precies uitgeeft aan deze verbouwing, terwijl ze na jaren van pijnlijke bezuinigingen op kwetsbare Rotterdammers het recht hebben om te weten om hoeveel geld het gaat; - Blijkens de beantwoording van de technische vragen bij de jaarstukken 2024 (/a 59) ook het college geen idee lijkt te hebben hoeveel geld de gemeente uiteindelijk precies uitgeeft aan deze verbouwing, Verzoekt het college: - Elk halfjaar de voortgang van de verbouw en het totaal van de gemaakte kosten weer te geven in een simpele bouwbarometer, en deze permanent weer te geven op de

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

954

online projectpagina van de verbouwing (i.e. https://www.rotterdam.nl/renovatiemuseum-boijmans-van-beuningen), En gaat over tot de orde van de dag.” w.g. T.J. Vonk en T.S.J. Coşkun De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank u wel, voorzitter. In oktober hebben we natuurlijk gesproken en gestemd over de scenariokeuze voor museum Boijmans en vandaag ligt er geen raadsvoorstel voor, maar een herijking van de nota van uitgangspunten, een kader voor de ruimtelijke inpassing. Dus daar ga ik me dan ook op richten. Allereerst een bedankje aan de raadsleden Kockelkoren en mijnheer Roskam voor hun rol als rapporteur. Daar heb ik als raadslid veel aan gehad. Dat wou ik toch nog even zeggen. Voorzitter, wij zijn blij om te vernemen dat het uitgangspunt is dat de nieuwe aanpassingen het oorspronkelijke museumcomplex niet overschaduwen. Wij vinden dat een verstandig uitgangspunt en fijn ook, wil ik vermelden, dat we met de commissie een bezoek hebben gebracht aan het museumgebouw, waar voldoende tijd was om vragen te stellen. Dat heeft mij in ieder geval geholpen om bepaalde dingen in een juist perspectief te zien. Laat ik maar gelijk even overgaan naar de museumtuin, het Museumpark, waarbij tevens een gat nog steeds is van 1 miljoen om de ambities voor deze tuin goed uit te voeren.

Mijn vraag is, hoe staat het er nu mee? Ik had eigenlijk precies dezelfde vraag als mevrouw Kockelkoren over die 11 miljoen. Welk stuk behelst dat nou? Dus ik zie het antwoord tegemoet. Maar we zijn blij dat de ambitievariant zich richt op de gehele museumtuin tot aan de Westzeedijk en dat het uitgangspunt is om tot een hoog kwaliteitsniveau te komen voor deze museumtuin. Laten we dat dan ook gelijk maar doen. Ik heb het al eerder aangekaart, maar die ingangen van de parkeergarage, waar de mensen naar binnen gaan, die zijn mij nog steeds een doorn in het oog. Deze ingangen zijn van zo een verschrikkelijke lelijkheid dat hier echt een oplossing voor moet komen, want dit past gewoon niet in het plan waarvan het uitgangspunt is dat je een hoog kwaliteitsniveau nastreeft. Ook vanuit het Henket-paviljoen, ik noem het nog steeds maar Henket-paviljoen, is het echt een weerzinwekkend gezicht, die lelijke ingangen van die parkeergarage. Verder, laten we de biodiversiteit in de museumtuin vergroten. In museumtuinen bij andere Nederlandse musea kan je al zien wat er op dit gebied allemaal mogelijk is. Ik noem museum Voorlinden, het Singer Museum en wij zijn daarom heel benieuwd naar de uitwerking van de museumtuin en hoe dit uitgewerkt gaat worden in het plan van eisen.

Voorzitter, bij de behandeling van het raadsvoorstel in oktober 2024 hebben wij een pleidooi gehouden voor behoud van het deel Robbrecht en Daem, omdat wij staan voor duurzaamheid, hergebruik en wij zijn tegen sloop van gezonde gebouwen. We vinden dit ook economische en ecologische verspilling. Maar de raad heeft ingestemd met de ambitievariant, waarin dit gebouw dus geheel gesloopt gaat worden, en bij mij riep het precies dezelfde vraag op als mijnheer Vonk, hoe zit het precies ook met het geld. Dus die vraag gaat niet herhalen. Voorzitter, dan de oplossing voor de logistiek. Wij hebben nog steeds onze twijfels over de uitwerking van de oplossing die nu wordt gepresenteerd. Ons bezoek aan het gebouw kon die twijfel niet helemaal wegnemen. Wij zijn heel benieuwd naar de verdere uitwerking hiervan, ook vanwege het visuele aspect vanaf de straat, de zijkant, maar ook wel degelijk voor de bewoners. Voorzitter, de meest belangrijke vraag is eigenlijk hoe houd je het museum Boijmans actueel en hoe houd je het museum levend in Rotterdam als het zo lang dicht is? Ik denk dat we daar echt een enorme opgave over hebben, maar daar zullen we in het cultuurdebat nog wel over komen te spreken.

Voorzitter, dan heb ik nog wel één motie en dat betreft de motie met de titel ‘Geen horizonvervuiling in het Museumpark’ en dat pleit ervoor, wij verzoeken het college om in de nota van uitgangspunten voor de museumtuin op te nemen dat de ontsierende bezoekersingangen van de parkeergarage in de

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

955

museumtuin verdwijnen of zodanig worden aangepast dat deze ingangen het uitzicht niet meer bederven. Ik dank u. De VOORZITTER: Mevrouw Vogelaar heeft de volgende motie ingediend. Motie 3. Geen horizonvervuiling in het Museumpark “Constaterende dat: - Het Museumpark een fijne groene plek is midden in het stadscentrum - Dat de renovatie van Museum Boijmans een mooie kans biedt om de omgeving te verbeteren Overwegende dat: - het ambitiescenario uitspreekt dat de museumtuin een hoog kwaliteitsniveau krijgt - de renovatie van het museum de band met de Museumtuin versterkt - dat de huidige bezoekersingangen van de parkeergarage een visueel storend element zijn in het Museumpark - dat de huidige bezoekersingangen van de parkeergarage het mooie uitzicht van het Henketpaviljoen ontsieren - dat de huidige bezoekersingangen van de parkeergarage regelmatig het doelwit zijn van vandalisme en daarmee de beleving en uitstraling van het Museumpark aantasten Verzoekt het college: - Om in de Nota van Uitgangspunten voor de museumtuin op te nemen dat de ontsierende bezoekersingangen van de parkeergarage in de museumtuin verdwijnen of zodanig worden aangepast dat deze ingangen het uitzicht niet meer bederven.” w.g. R.T.J. van der Velden De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen.