20250410- Notulen van de raadsvergadering van 10 april 2025

Bij ons, bij Leefbaar Rotterdam ligt de prioriteit bij het behoud van de industrie, behoud van de banen. We hebben een prachtige haven opgebouwd in 50, 60 jaar tijd. We hebben een energiecluster. We hebben een chemiecluster. We hebben een logistieke cluster. Hangt allemaal samen. Moet allemaal behouden worden. Als je bedrijven wegpest, dan trek je dat ertussenuit, krijg je een domino-effect, valt alles om. Waak daarvoor, en let op uw zaak. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse, echt afrondend, want ik wil naar mevrouw Morkoç. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Gewoon een constatering, dat het echt een beetje kortetermijndenken is, want volgens mij moeten we inderdaad gewoon kiezen. We hebben daar 5 richtingen. Als VVD Rotterdam zeggen we duidelijk, we gaan richting die groene haven. Daar hoort ook de omgeving bij. We gaan richting die Derde Maasvlakte. Maar ik hoor bij Leefbaar Rotterdam echt nog te veel, wat moet er nu gebeuren? En dat moeten we ook gaan doen. Maar juist bij zo'n NOVEX moeten we denk ik naar de lange termijn gaan kijken. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank, voorzitter. En ik vind het mooi dat de VVD hierop aansluit, of afsluit, want ik kan me daar eigenlijk best in vinden. Want wat Leefbaar Rotterdam doet, is niet vooruit willen gaan, maar juist stilstand met schade.

Het behoudt, het volledige willen behouden van industrie dat we nu hebben, zonder hen te stimuleren om te verduurzamen, zonder meteen naar blauwe waterstof te gaan als transitie, want dat is niet gebleken een volwaardige transitie te zijn, is dat stilstand met schade. U zorgt niet voor meer werkgelegenheid. U gaat zorgen voor minder werkgelegenheid, via de voorzitter, excuses. Het gaat ervoor zorgen dat wij niet een haven zijn die innoveert, maar achterblijft. Zelfs uw eigen wethouder, de wethouder van Leefbaar Rotterdam, wethouder van ons allemaal, pleit in de krant, we moeten verduurzamen, we moeten een groene haven hebben, we moeten ervoor zorgen dat die baangelegenheid, die werkgelegenheid van die Rotterdammer ook in

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

537

de toekomst nog bestendig is. Met het behoud van de industrie, zoals we die nu hebben, is dat schade. De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely. Mevrouw NUNNELY (d66): Dank u wel, voorzitter. En ik ben het ontzettend met u eens dat we het behouden van banen moeten stimuleren. Maar ik vind ook het belangrijk dat u nadenkt en vraagt en kijkt, wat voor soort banen? Want als we de mensen behouden in de banen van nu en niet ontwikkelen in de banen van de toekomst, waar zijn we dan mee bezig? Ik sluit wel aan van, in welke banen voor de toekomst u dit zelf dan ook ziet? De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Wat onvoldoende begrepen wordt helaas, moet ik constateren, is dat je bedrijven nodig hebt om te investeren, juist te investeren in die vergroening. En we hebben nu in het Rotterdamse al de meest schone productie wereldwijd. Als je bedrijven hier wegpest, wordt dezelfde productie elders op de wereld gemaakt met meer CO2-uitstoot. Tel uit je winst. Dat is niet voordelig voor het klimaat. Het is juist zaak bedrijven hier te houden, hier in Rotterdam. De investeringscapaciteit, de innovatie, het hele ecosysteem ook wat je hebt opgebouwd met zijn allen, behoud dat, en gaan we samen met die bedrijven die energietransitie door. De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter.

De rijksoverheid moet ook mee-investeren met maatwerksubsidies per bedrijf. En dat helpt bedrijven om die energie- en grondstoffentransitie door te maken. En biedt ook stikstofruimte aan groene projecten, zoals de nieuwe biofuels fabriek. En stop inderdaad met die extra CO2-heffingen en met die extra plasticheffingen, bovenop Europese regels. Zorg voor een level playing field en verlaag de energiekosten in Nederland. Versnel en verbreed die Delta Rhine Corridor. Maak haast met CCS-projecten. Begin met de ontwikkeling van waterstof. Begin nu blauw, groen, paars, maakt niet uit, begin nu. En ondersteun de markten voor onder andere recycled plastics. Oproep aan de wethouder, om door te gaan met zijn goede werk voor het Rotterdamse bedrijfsleven en te blijven pleiten voor noodmaatregelen, in het hier en nu. En tegen de minister van Klimaat en Groene Groei zeg ik, word wakker en kom in actie, voordat het te laat is. Voorzitter, het ontwikkelperspectief is de beweging naar de meest duurzame haven en industriecomplex wereldwijd, krachtige en toekomstbestendige Metropoolregio, in een goede balans met de leefomgeving. Dat is het ontwikkelperspectief. Maar start nu met een investerings- en subsidieagenda, in samenwerking met het bedrijfsleven. En dan kun je duidelijke voorwaarden stellen. Want voor wat, hoort wat.

En als je dan niet meegaat, dan vindt u mij aan uw zijde, dan moet je doorpakken. Maar daarvoor is het nog te vroeg. Wat vinden de bedrijven namelijk zelf belangrijk? Wat hebben zij nodig? Wat moet er gebeuren om die verduurzaming samen door te maken? En dan kan de overheid de randvoorwaarden scheppen. Maar betrek ook de bewoners van de kleine kernen, de havenkernen. En betrek ook het NPRZ. En tot slot, voorzitter, de klimaatactivisten van Extinction Rebellion zorgen voor terreur in onze haven. En ze zorgen voor veel maatschappelijke onrust. Ze hebben een goederenvervoerterrein geblokkeerd en eerder ook bezoekers van een Cruiseterminal aangevallen hier in Rotterdam. En voor het aanstaande weekend staan er weer acties gepland, dit keer met boterzuur. Het is al eerder geprobeerd en gedaan in Naaldwijk. Daar werden winkeliers en bezoekers onwel. Mijn vraag aan de burgemeester, wat gaat u doen om dit te voorkomen en wat gaat u doen tegen de maatschappelijke onrust? De VOORZITTER: Mijnheer Bonte, dit is een klein beetje off topic, als ik zo vrij mag zijn. Er is hier niet een debat over demonstraties. Overigens is de aangekondigde demonstratie van raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

538

aankomend weekend niet in de haven. Dat hoort al helemaal niet bij het onderwerp. Ik zou toch willen dat we dit even netjes behandelen en niet hier even halverwege een debat nog inbrengen. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Ik vind het wel degelijk relevant, omdat dit alles te maken heeft met het ontwikkelperspectief van de haven, het imago van de haven en het behoud van een goed vestigingsklimaat. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, punt van orde. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, ik denk dat de voorzitter heeft gemeld dat dit buiten de scope van het debat valt. Dat is ook gewoon zo. Leefbaar Rotterdam probeert het overal tussendoor te fietsen. Geheel ongepast voor de orde van het debat. Ik zou willen zeggen, hou daar alsjeblieft mee op. De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog. De heer BONTE (lr): Ik vind het geheel ongepast van Extinction Rebellion om boterzuur te gebruiken in een demonstratie. Maar dit even terzijde. Voorzitter, het behoud van de industrie en investeringscapaciteit, het behoud van banen, dat staat, wat Leefbaar Rotterdam betreft, op de eerste plaats. Dank, voorzitter. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan heeft de heer Vonk het woord. De heer VONK (cu): Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, soms vraag je je af, waar houden wij ons als gemeenteraad allemaal mee bezig? We zijn ontzettend druk met onszelf, maar zijn we ook druk met de belangrijke dingen? Neem bijvoorbeeld de Rotterdamse haven. Het is evident, en elk raadslid spreekt dat ook wel uit in zijn bijdrage, hoe ongelooflijk belangrijk die haven voor ons is, voor de economie en voor de banen, voor de energietransitie en de energielevering, de huisvesting niet te vergeten, maar ook onze strategische positie in een wereld vol geopolitieke spanningen, komt allemaal terug op die Rotterdamse haven. Onze Rotterdamse haven. Maar voorzitter, wat ons dan opvalt in dit debat, en dit is eigenlijk wat ons betreft een gemankeerd debat, wat ons betreft had dit debat nu ook niet gevoerd moeten worden, is dat wij eigenlijk als raad te veel buitenspel staan. Er wordt op een te versnipperde manier met dit onderwerp omgegaan. We hebben een NOVEX. We hebben een Havenvisie. Die raken elkaar niet. En voorzitter, wij als gemeenteraad hebben het nakijken, net als de mensen die wij vertegenwoordigen, de Rotterdammer. Wethouder Simons werkt aan een nieuwe Havenvisie. Wethouder Zeegers is druk met de NOVEX Rotterdamse haven.

En dat leidt er dan toe dat we in een commissie allemaal input kunnen leveren op een Havenvisie, om vervolgens de volgende dag verrast te worden met een wethouder op de socials die een NOVEX Uitvoeringsagenda presenteert, die wij niet kennen. En nadat wij in de media hiervan hebben vernomen, ook de volgende dag dat stuk krijgen toegestuurd. Hoe moet de raad, hoe moeten de Rotterdammers op deze manier het gevoel krijgen dat ze serieus worden genomen als het gaat om hun positie, hun inbreng en ideeën over de toekomst van onze haven? Hoe kan de gemeenteraad haar sturende en kaderstellende rol dan uitoefenen? Of kunnen we beter constateren dat we over de haven feitelijk niks meer te zeggen hebben? Voorzitter, wij zien het nut van zowel de Havenvisie als NOVEX. Zeker als het gaat om toekomstige investeringen en de keuzes die daarvoor gemaakt moeten worden. Mijn vraag aan het college is, hoe gaat u ervoor zorgen dat richting de toekomst we dat anders gaan doen? Dat NOVEX en Havenvisie een tandem gaan worden, die elkaar gaat versterken, zodat de raad meer grip krijgt op die toekomst. Voorzitter, laat ik dan afronden met mijn punt. Wij hadden dit graag namelijk concreet willen maken, als het gaat over meer huisvesting in de raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

539

haven. Wij vinden het belangrijk dat er ook goed wordt gekeken naar, kunnen wij meer huisvesting gaan realiseren, dicht bij die haven? Een soort tweede Heijplaat, die volgens ons van meer belang is dan een Derde Maasvlakte. De minister heeft tot ons grote genoegen onlangs in een debat aangegeven dat zij bereid is om ook een gesprek daarover aan te gaan, als ze daarvoor wordt uitgenodigd. En we hadden eigenlijk nu ook een motie willen indienen om daar het college toe op te roepen. Maar we hebben begrepen achter de schermen dat er nog onvoldoende draagvlak voor is. En dan kun je misschien soms even beter niet indienen. En daarom laat ik het bij een oproep. Laten wij de oproep hierbij doen om dit college aan het werk te zetten, om te zorgen dat huisvesting echt op de agenda komt. Dat we gaan zoeken naar een publiek-private deal, waarin die huisvesting ook gerealiseerd gaat worden. En voorzitter, afsluitend, voorts zijn wij van mening dat de Uitvoeringsagenda NOVEX op korte termijn moet worden behandeld in de commissie MHEK. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dank u wel, voorzitter. De Rotterdamse haven staat voor grote uitdagingen. En de haven heeft grote ambities. En dat is goed, want alleen zo blijven we concurrerend. En dat is ook in het belang van de Rotterdammers.

Want een gezonde economie helpt de Rotterdammer in zijn of haar portemonnee. De VVD mist alleen wel de basis. We zien oorlog op het Europese continent, in de vorm van Poetin die Oekraïne is binnengevallen. Maar ook Trump heeft een wereldwijde handelsoorlog ingeluid met zijn verhoogde tarieven. En dat brengt kansen en uitdagingen mee voor onze haven. En dat betekent dat de haven niet alleen onze economische motor is, maar ook cruciaal voor onze veiligheid. De haven is een belangrijke aanlandingsplek voor de manschappen en het materieel van onze Defensie, maar het is ook de plek waar producten worden gemaakt die ons minder afhankelijk maken van landen als Rusland, China en ook de VS inmiddels. En alhoewel we het eerste nu redelijk een kaart hebben, daar hebben we ook een geheime brief over ontvangen, mis ik dat tweede. En we hebben al 3 jaar oorlog in Oekraïne. En ook corona maakte ons in 2020 al duidelijk hoe afhankelijk we zijn van landen als China, als het gaat om zaken als medicijnen. En we zagen ook deze week hoe onze afhankelijkheid van Amerika wordt ingezet door Trump, door te onderhandelen of we niet 350 miljard aan lng willen uitgeven, om die importtarieven te verlagen. Het is al een realiteit. En dat betekent voor de VVD dat we ons in moeten zetten op een groene haven. En een haven die bijdraagt aan onze strategische onafhankelijkheid van Nederland.

En daarom willen wij als VVD dat er zo snel mogelijk in kaart wordt gebracht welke bedrijven in onze haven essentieel zijn voor de productie van die strategische goederen. En op die manier weten we de basis van dit ontwikkelperspectief, dat nu voor ons ligt. Want die bedrijven willen we behouden. En ze moeten wel mee verduurzamen, maar we mogen ze met die opdracht niet kapot maken. En we moeten ze juist helpen om bijvoorbeeld netcongestie op te lossen en het stikstofprobleem. En daarnaast uiteraard ook de nettarieven moeten dan verlaagd worden. En u vraagt zich misschien af, waarom begint die Marike weer over die onafhankelijkheid? En zoals u misschien weet, werk ik ook bij Buitenlandse Zaken, naast mijn raadslidmaatschap. En ik werk specifiek met landen als Oekraïne, Georgië en de westelijke Balkan. Ik zie dagelijks hoe de VS en China 10 stappen vooruit zijn in hun denken en hun economie beschermen, en hoe landen die dat niet doen kwetsbaar zijn. En dan zie ik stukken, zoals de NOVEX, het ontwikkelperspectief, maar ook de Havenvisie. En dan zie ik dat wij nog steeds niet weten welke goederen en producten uit onze haven cruciaal zijn. En wij vinden dat we daar zo snel mogelijk mee aan de slag moeten. Want we zijn in Nederland al 80 jaar vrij, maar we zijn niet zo veilig als we denken.

En ik maak me daarom ontzettend zorgen om het feit dat bijvoorbeeld chemische bedrijven de deuren sluiten of overwegen weg te gaan uit onze haven, omdat zij ook dit soort cruciale producten voor onze zorg, Defensie en energietransitie maken. En daarom dien ik ook de motie in ‘Red de cruciale industrie’. Dat doe ik overigens samen met D66 en de PvdA. En dan wil ik ook nog even ingaan op het ruimtegebrek. Want we willen in onze haven een heleboel. Dat hebben we al gehoord. En zoals gezegd, er is ruimte raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

540

voor Defensie nodig, maar we willen ook een groene haven en het liefst, wat de VVD betreft, een kerncentrale en ook de productie van groene waterstof. En we hebben een enorme woonopgave. En op een gegeven moment is dan het land op. En dat zien we ook terug in de ruimtevraagstukken die de NOVEX weergeeft. En wat de Rotterdamse VVD betreft is de oplossing simpel. Bouw een Derde Maasvlakte en start dit proces ook zo snel mogelijk. En ik vind het een gemiste kans dat we in het ontwikkelperspectief nu zo voorzichtig zijn. En als ik dan kijk naar de Uitvoeringsagenda, dat we ook daar nog geen urgentie laten zien om hiermee aan de slag te gaan. En ik vind het daarom belangrijk dat wij als gemeenteraad een duidelijke uitspraak doen en wellicht, zoals de heer Tak het zou noemen, een visie geven. En daarom dien ik samen met D66, raadslid Verkoelen en DENK een motie in ‘Realiseer de Derde Maasvlakte’. Overigens ook met mijn collega-raadslid Diederik van Dommelen. De VOORZITTER: De heer Tak. De heer TAK (pvda): Dank u wel, voorzitter. Ik had even een vraag. Want de provincie is al een onderzoek gestart. Ik begrijp dat het ook op de radar van het kabinet staat. Waarom dan toch deze motie? Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Als ik naar de stukken kijk, dan zie ik gewoon niet de urgentie. Dan gaan we eerst onderzoeken of er wel ruimtegebrek is.

En als we dat constateren, dan gaan we weer de volgende stap zetten. En dan pas komt de Derde Maasvlakte in beeld. En we zien nu al in die NOVEX dat het ruimtegebrek er is. Wat ons betreft moet je dan nu alvast starten, en is het ook belangrijk om als Rotterdam te laten zien dat er draagvlak is voor deze Derde Maasvlakte. En dat is dan alleen maar ter ondersteuning van het onderzoek, wat ons betreft. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank, voorzitter. Zonder te weten welke clusters noodzakelijk zijn, wat voor haven we gaan zijn, wat het onderzoek gaat brengen en of we wel of niet ruimtegebrek hebben, zouden we dit als raad moeten uitspreken? Dat lijkt mij compleet voorbarig. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Wat mij betreft is het evident dat er ruimtegebrek is. En als ik ook zie dat we die groene waterstof willen produceren, dan hebben we ruimte voor elektrolysers nodig. We willen extra woningbouw. Op termijn betekent dat ook dat sommige bedrijven wellicht willen verhuizen, om dat ook te realiseren. Er is al ruimtegebrek, juist voor de opgaves die ik hier weergeef. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç.

Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, in die zin is het onverstandig om zonder te weten hoe zo'n Derde Maasvlakte of een uitbreiding van de Tweede Maasvlakte eruit zou zien, wat voor industrie je erop zou kunnen vestigen en hoe het zou kunnen bijdragen aan de toekomstige haven, waar ook de VVD van droomt, de groene haven. Het is compleet onverstandig om hier nu als raad iets op uit te spreken. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Volgens mij weet alleen GroenLinks het nog niet, maar voor de VVD is het heel duidelijk wat er moet komen. En wij willen bijvoorbeeld een kerncentrale. Iedereen die we dan vragen of dit mogelijk is, dan zeggen ze, maar we hebben extra ruimte nodig. Dat zegt ook een PvdA of een GroenLinks in het debat. Dan gaan we een Derde Maasvlakte bouwen. En dan kunnen we het wel realiseren. Hetzelfde geldt voor die hele raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

541

waterstoftransitie. Er is gewoon ontzettend veel ruimte nodig. En dan moeten ook nog eens al die mensen die daar gaan werken ergens wonen. Wat ons betreft is het evident. En dan nog als laatste, als ik kijk naar het stuk, is er nog een ander probleem wat we moeten oplossen, overigens ook als je gewoon kijkt naar wat nu de problemen zijn in de haven, dat is de stikstofruimte. En het is belangrijk voor de verduurzaming van de haven, maar ook voor het bouwen van huizen in Hoek van Holland of Rozenburg. Want met die huizen kunnen we jongeren in de omgeving van de haven behouden en de verdere tekorten aan personeel voorkomen. En wat de VVD betreft gaan we dit niet tegen beter weten doen, zoals een Leefbaar Rotterdam voorstelt, om dan maar te roepen, we moeten de stikstofregels met een toverstaf gaan afschaffen. En ook niet zoals GroenLinks en de PvdA suggereren, dat we boeren zomaar gaan uitkopen als gemeente. Maar wat de VVD betreft gaan we vooral vaart maken nu met natuurherstel. Want we hebben eigenlijk niet eens genoeg boeren of kassen in de buurt om die hele stikstofruimte op te kopen. We moeten dit vooral als haven gezamenlijk gaan doen. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter.

Leefbaar Rotterdam vindt inderdaad dat je prioriteit moet geven aan vergroening, groene projecten ten opzichte van het handhaven op stikstofregels, die in veel gevallen ook nog eens overdreven zijn en op modellen zijn gebaseerd die niet kloppen. Dat vooropgesteld. Maar ik snap niet waarom u de pijlen richt op Leefbaar, want wat hebben wij ermee te maken? Kijk naar uzelf. Er wordt in de Tweede Kamer, uw partij, de VVD, een motie weggestemd die CO2-heffingen zou afschaffen. Waar blijft u dan met uw hele verhaal om de industrie te beschermen? De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dat kaart ik regelmatig aan binnen onze partij richting de minister. En daar worden ook stappen op gemaakt. De VVD is degene die investeert in ons hoogspanningsnet. Dat zijn moties vanuit ons. En daarnaast, er is nu ook een motie ingediend om een versnellingsgebied te creëren in de haven. En ik denk dat dat juist een hele belangrijke stap is om dit allemaal te realiseren. En de stikstofregels zijn er, ook in België, in Antwerpen in de haven hebben ze daar last van. Het is onrealistisch om te zeggen dat we die dan maar niet meer moeten volgen. De provincie zegt, natuurherstel heeft voorrang. Laten we dan die natuur herstellen. En dan is er de ruimte om vervolgens ook die haven te verduurzamen.

En de haven zegt zelf, in ieder geval als ik met bedrijven spreek, wij willen daar best wel een rol in spelen. Laat ze die rol pakken. En laten we niet doordebatteren over wat wel en niet klopt in de wetenschap, maar gewoon het probleem oplossen. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): We hebben ons gecommitteerd aan natuurbehoud. En wij hebben zelf stikstof gekozen als maatstaf. En we hebben dat bovendien veel te streng gedaan. We hebben onszelf klemgezet. Dat moeten we erkennen. Voortschrijdend inzicht. Dat betekent, geef prioriteit aan ontwikkeling van de industrie, aan vergroening en blijf niet hangen in modellen. Dat is de boodschap. En als we iets kunnen doen, want dat is dan die CO2-taks, om dat eraf te halen en de plastictaks, dan hoop ik de VVD aan die kant ook te vinden, dat ze daar ook voor gaan strijden. Want anders is het alleen maar praten voor de bühne. En als het erop aankomt, stem je precies de andere kant op. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): De heer Bonte weet heel goed dat ik ook bij ons landelijk de nationale koppen en deze heffingen aankaart. En los daarvan, als we het hebben over stikstof, raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

542

kunt u wel blijven roepen, het moet ergens anders worden opgelost of het klopt allemaal niet. Maar ik zie nu concreet een probleem. En de snelste manier dat we dat gaan oplossen, is door gewoon dat natuurherstel te realiseren. En wat ons betreft gaan we daar ook nu mee aan de slag. Kijken we of er een fonds opgericht kan worden om dat natuurherstel te realiseren, in samenwerking met de bedrijven in de haven, die er dan ook een bijdrage aan kunnen geven. En dan pakken we het gewoon als Rotterdam aan. En dan hoeven we niet meer te kijken naar het Rijk, naar Europa of wat dan ook. En dat was mijn bijdrage, voorzitter. De VOORZITTER: Dank. De heer Tak. De heer TAK (pvda): Voorzitter, ik begrijp alleen niet waarom het uitkopen van boeren, wat u betreft, geen optie is. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ik heb er ook met de stikstofexpert van de gemeente over gesproken. Blijkbaar zijn er gewoon veel te weinig in de buurt om dit voor elkaar te krijgen. Het is natuurlijk een goed idee, maar als je als bedrijf dit allemaal individueel moet gaan regelen, dan komen we er niet. We kunnen veel beter gezamenlijk op die natuurherstel in gaan zetten, en op die manier het oplossen. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse heeft de volgende moties ingediend. Motie 2.

Red de cruciale industrie “De gemeenteraad, in vergadering bijeen op donderdag 10 april 2025 ter bespreking van agendapunt 6.1 ontwikkelperspectief NOVEX Haven; constaterende dat: - in de NOVEX-haven niet wordt stilgestaan bij de rol die bedrijven in de Rotterdamse haven vervullen in de strategische onafhankelijkheid van Nederland. - het kabinet momenteel een risicoanalyse uitvoert van de strategische afhankelijkheden van Nederland1. - de 'Taskforce Strategische Afhankelijkheden' in aanloop naar het voorjaar 2025 een lijst uitbrengt van risicovolle strategische afhankelijkheden onder andere op het gebied van chemie en kritieke grondstoffen, die bijvoorbeeld nodig zijn voor de energietransitie en de zorg; overwegende dat: - het vergroten van strategische onafhankelijkheid belangrijker dan ooit is in een wereld met geopolitieke spanningen, oorlog op het Europese continent en verstoringen van internationale handelsstromen; - bedrijven in de Rotterdamse haven, bijvoorbeeld in de chemie of de verwerking van kritieke grondstoffen, een cruciale rol vervullen in de strategische onafhankelijkheid van Nederland; - deze onafhankelijkheid bijdraagt aan de veiligheid van Nederland; - inzicht in welke bedrijven en waardeketens hiervoor van strategisch belang zijn, noodzakelijk is om gericht beleid te voeren;

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

543

-

-

verzoekt het college om: aan de hand van de risicoanalyse die het kabinet in het voorjaar van 2025 zal publiceren samen met het Havenbedrijf en Deltalinqs in kaart te brengen welke bedrijvenclusters/sectoren uit de Rotterdamse haven risicovolle strategische afhankelijkheden van Nederland verkleinen; deze lijst en de analyse van het belang van de Rotterdamse haven voor de strategische autonomie van Nederland mee te nemen in de Uitvoeringsagenda van de NOVEX-haven en andere strategiedocumenten over de Rotterdamse haven zoals de havenvisie.

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.S. Abrahamse, J.M. Nunnely en D.P.A. Tak 1

https://open.overheid.nl/documenten/18329adb-dac7-45ab-bba4-0ç777758528f/file

Motie 3. Realiseer de Derde Maasvlakte “De gemeenteraad, in vergadering bijeen op donderdag 10 april 2025 ter bespreking van agendapunt 6.1 ‘ontwikkelperspectief NOVEX Haven’; constaterende dat: - het 'ontwikkelperspectief NOVEX-haven' stelt dat vrijwel alle kavels in de Rotterdamse haven zijn uitgegeven of gereserveerd; - een uitbreiding zeewaarts volgens het ontwikkelperspectief pas een optie wordt na herstructurering, intensivering en krimp van bedrijvigheid in de haven; overwegende dat: - de concurrentie om ruimte in Rotterdam groot is; - uitbreiding zeewaarts in de vorm van een Derde Maasvlakte in zowel het stedelijk gebied als de haven van Rotterdam ontwikkelruimte kan bieden voor de energietransitie, defensie, woningbouw en bedrijvigheid; - de eerste Maasvlakte al gerealiseerd werd terwijl de Europoort nog lang niet vol was; - als we over 10 jaar een Derde Maasvlakte willen, we nu actie zullen moeten ondernemen; - een uitbreiding zeewaarts als laatste redmiddel niet past bij een stad met de ambities van Rotterdam; spreekt uit: - een voorstander van de Derde Maasvlakte te zijn; - deze zo snel mogelijk gerealiseerd te willen zien worden; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.S. Abrahamse, D.J. van Dommelen, P.J.H.D. Verkoelen, J.M. Nunnely en E. Rehim Zadeh De moties zijn voldoende ondersteund en maken onderdeel uit van de beraadslagingen.

De VOORZITTER: Dan gaan we naar mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, het bespreken van het ontwikkelperspectief NOVEX, terwijl de Uitvoeringsagenda al vastgesteld is, voelt als achter de feiten aanlopen. En helaas, voorzitter, dat hebben we vaker gevoeld. We hebben het namelijk pas over onconventionele maatregelen als het lang en breed duidelijk is dat onze klimaatplannen gigantische

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

544

vertraging oplopen. We hebben het pas over veranderen van de haven als de eerste bedrijven al vertrekken. We hebben het pas over onafhankelijkheid van lng als dat nodig is voor onze strategische onafhankelijkheid. En voorzitter, GroenLinks roept op om niet meer achter de feiten aan te lopen, zodat we in 2030 en 2050 niet zeggen, jammer dat het niet gelukt is, maar we hebben het geprobeerd. Dat is simpelweg niet genoeg. Zolang de kern van onze haven fossiel blijft, hebben we straks niet een haven die draait op fossiel, maar een haven die zelf fossiel is geworden. Daarvoor hebben we een visie nodig en lef om moeilijke keuzes te maken. Voor GroenLinks is het duidelijk dat we radicaal voor de groene haven moeten kiezen. Dat betekent groene waterstof, geen blauwe, geen grijze, geen paarse. En dat betekent CO2reductie en niet alleen CO2-afvang. Dat betekent geen eindeloze groei en misschien zelfs een krimp, want dat is nooit onderzocht. Daarom is het niet een doemscenario waarin de haven verdwijnt, maar een kans op juist een betere haven. Gisteren zat ik in een panelgesprek over de documentaire ‘Een Kano naar Zee’, beveel ik ten harte aan, over de toekomst van de haven. En er wordt ons gevraagd om onze ogen te sluiten en na te denken over hoe de haven eruit zou zien in 2040. Ik deed mijn oog dicht en ik zei, een betere haven waar de economie dienstbaar is aan mens en natuur.

Waar energie opgewekt wordt met zon en wind. Waar Rotterdammers niet wakker liggen of ziek worden van uitstoot en lawaai, maar juist meeprofiteren van werk en eigenaarschap. En daadwerkelijk met het ov naar de haven toekunnen, dat zou ook nog eens fijn zijn. Een overheid met visie en daadkracht en leiderschap om te verduurzamen. En misschien loopt daar dan op den duur ook de grutto weer rond, op een hersteld natuurgebied op de Maasvlakte. En die grutto, daar maak ik me zorgen om. Daarom dien ik namens GroenLinks een motie in die het college oproept om in het lopende onderzoek naar een mogelijke Derde Maasvlakte het uitgangpunt te hanteren dat deze alleen ten dienste mag staan van een duurzame, fossielvrije en de energietransitie. Ook zullen wij een aantal moties rondom de kleine kernen, die we ook hebben betrokken bij de Havenvisie overigens, natuur en DCMR, van onder andere PvdA, ChristenUnie en D66. Voorzitter, wat nodig is, is politieke moed om keuzes te maken. En wij kunnen dat brengen. En voor nu is het een groot gemis. Het oude systeem moet plaatsmaken voor iets beters, want vasthouden aan fossiel is geen vooruitgang, het is stilstand met schade. Dank u wel. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç heeft de volgende motie ingediend. Motie 4.

Bij onderzoek Derde Maasvlakte: alleen duurzaam “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 10 april 2025 ter bespreking van agendapunt 6.1 ontwikkelperspectief NOVEX-haven; constaterende dat: - vanuit de Provinciale Staten een onderzoek geïnitieerd is naar de mogelijke aanleg van een Derde Maasvlakte (ofwel uitbreiding van de Tweede Maasvlakte); overwegende dat: - het nog onduidelijk is hoe een eventuele uitbreiding eruit zal zien, wat de impact zal zijn op natuur, milieu en leefomgeving, en welke invulling eraan gegeven wordt; - de vraag óf uitbreiding wenselijk is, afhangt van diverse factoren, waaronder natuurbehoud en het type industrie dat zich daar zou vestigen; een mogelijke uitbreiding enkel verantwoord is binnen duidelijke, duurzame kaders; - het college gehouden is aan nationale en internationale klimaatdoelen, wat impliceert dat de haven geen ruimte meer mag bieden aan nieuwe fossiele activiteiten; - de wethouder Haven heeft benadrukt dat voor het slagen van de klimaattransitie onconventionele keuzes nodig zijn, waaronder het uitsluitend bestemmen van een eventuele Derde Maasvlakte voor duurzame bedrijvigheid;

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

545

verzoekt het college: - in het lopende onderzoek het uitgangspunt te hanteren dat een eventuele Derde Maasvlakte volledig ten dienste moet staan van een duurzame, fossielvrije groene haven en de energietransitie; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, D.P.A. Tak en L.P.A. Dekkers De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: En dan geef ik het woord aan mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Voorzitter, de Rotterdamse haven staat op een cruciaal kruispunt. Enerzijds is er de wens om te verduurzamen via groene waterstof en andere nieuwe technieken. Anderzijds is er de harde realiteit van ruimtegebrek, netcongestie en de vraag wie nu werkelijk bepaalt wat in balans is. Uit de recente plannen en het Havenakkoord klinkt volop ambitie, maar ook enorm grote woorden als uitvoeringsagenda en strategische keuzes. En die dreigen eigenlijk een moeizaam bestuurlijk traject van nietsdoen in. Voorzitter, de kern van de zaak is dat we nu moeten handelen om onze energieonafhankelijkheid en onze concurrentiepositie te versterken en te garanderen. Wij mogen niet aan de leiband blijven lopen van een Trump, die elke dag een handelsoorlog dreigt te starten. En dat, voorzitter, vereist lef. Niet eindeloos soebatten over ruimtegebruik, maar nu inzetten op een Derde Maasvlakte. Zonder uitbreiding geen ruimte en toekomst.

Een Derde Maasvlakte is nodig om de steeds grotere ruimteclaims voor groene waterstofproductie, offshore windaanlandingen en eventuele nieuwe kernenergieprojecten op te vangen. Zonder uitbreiding lopen we het risico dat cruciale investeringen naar andere havens zullen verhuizen. Vandaar dat wij de motie van de VVD over de Derde Maasvlakte ook mee hebben ondertekend. En voorzitter, dat vraagt ook om de aanleg van de Delta Rhine Corridor, een vitale infrastructuur voor groene waterstof. Deze infra is onmisbaar om met Duitsland en andere Europese regio's samen te werken. Hiermee kan de Rotterdamse haven echt het kloppend hart van de waterstofeconomie worden. En ten slotte, voorzitter, de gigantische netcongestie moeten we natuurlijk niet wegpraten, maar doortastend aanpakken. Alleen met voldoende transportcapaciteit voor elektriciteit en warmte krijgt de industrie de kans om te elektrificeren en kunnen inwoners meeprofiteren met nieuwe woningen in hun regio. Maar voorzitter, in een drukbevolkt gebied als de Rijnmondregio moeten we natuurlijk wel zorgen dat de lokale gemeenschap geen overlast ondervindt. Balans brengen betekent dan ook dat inwoners van bijvoorbeeld Rozenburg, Pernis, Vlaardingen serieus worden meegenomen in de veiligheids- en milieuafwegingen. Gebrekkige participatie leidt juist tot wantrouwen en kan elke voortgang blokkeren.

Laten we ons dat goed beseffen, worden we jarenlang teruggezet. Voorzitter, de transitie naar een groene circulaire haven vraagt om keuzes, voldoende ruimte, snellere vergunningen regelen, daadkracht in Den Haag en echte invloed voor de regio. Anders riskeren we dat we verzanden in papieren akkoorden en een haven die piepend en krakend haar concurrentiepositie zal verliezen. Dat is niet de wens. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. En dan is nu het woord aan mevrouw Nunnely. Mevrouw NUNNELY (d66): Dank u wel, voorzitter. Ik ben maar 1,56 meter, en anders zie je me dan niet. Ik heb hem. De haven van Rotterdam. In de afgelopen decennia is deze groot geworden in diverse sectoren. Maar de vraag is, welke toekomst gaat de haven tegemoet en zijn de huidige sectoren ook de sectoren van de toekomst? Het kraakt. Daar waar het water dient te stromen, waar ooit plannen lagen voor groei en innovatie, zien we nu bedrijven

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

546

vertrekken, investeringen stilvallen en ambities vastlopen. De energietransitie is geen verrassing, maar de uitvoering stokt. En de realiteit is, we kunnen het ons niet permitteren dat de motor van onze economie op de handrem blijft staan. Te vaak is de reflex wijzen naar de ander, naar de stikstofregels, het vergunningenbeleid, het trage tempo van Den Haag. En het zijn reële obstakels. Maar als gemeente hebben we ook een verantwoordelijkheid. Juist hier waar de toekomst van de haven en de stad samenkomen, moeten wij het initiatief nemen. Het is tijd dat we als stadsbestuur daar ook in actie komen. En nogmaals, we zien de wethouder in actie komen. Maar laten we vooral niet achteroverleunen. Voor D66 is het dan ook noodzaak dat we een transitie ingaan. En dat betekent soms dat bedrijven zullen verdwijnen. Dat hoort ook bij ondernemerschap. En dat betekent dat we in de NOVEX ook slim daarbij moeten aansluiten. Let op de banen voor de toekomst, vraag om de investering in human capital, ontwikkelen naar de banen van de toekomst. Voorzitter, ook is het belangrijk dat we de versnelling creëren. Daarom is het nodig dat de DCMR ingericht is voor de nieuwe materialen, zodat vergunningen snel verleend kunnen worden. Wij dienen daarvoor ook een motie in. Verder wil D66 ook ruimte voor deze nieuwe bedrijvigheid, waarin het makkelijk is om met zulke nieuwe materialen te werken.

Daarom een motie om ook dit te faciliteren. En natuurlijk, al wordt er gepraat over uitbreiding van de haven, maar wij vinden het als D66 dat het cruciaal is dat we eerst een oude belofte gaan inlossen. De oude belofte over natuur. Daarom hebben we een motie waarin we het college vragen om de natuurcompensatie van de Tweede Maasvlakte eindelijk vlot te trekken. Maar we mogen niet achterblijven met ontwikkelen van de haven. We moeten een signaal geven aan het Rijk. En daarvoor zien we in een NOVEX ruimte om dit stevig aan te kaarten. We hebben 2 moties, die we hierbij in willen dienen, samen met collega’s VVD, GroenLinks en Partij van de Arbeid. De motie ‘Natuur is geen loze belofte’ en de motie ‘Minder kabaal, nieuw materiaal’, samen met GroenLinks en de Partij van de Arbeid. Dank je wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Zijn er nog andere leden die het woord wensen? Mevrouw Rehim Zadeh. Mevrouw REHIM ZADEH (denk): Voorzitter, dank u wel. De haven moet vergroenen, verduurzamen, verdichten, versnellen, versterken, verbinden, en dan het liefst nog voor 17.00 uur. Geen ambitie te groot, geen kaarten vol, geen risico te lastig. Dat is de ambitie van de Rotterdamse haven. Maar geopolitieke ontwikkelingen en problematiek als netcongestie vertragen ons.

En het NOVEX ontwikkelperspectief geeft ons nu een domeinoverstijgende visie voor onze haven, met de Uitvoeringsagenda daaraan gekoppeld. Maar daar ga ik het vandaag even bewust niet over hebben. Een duurzamere, groenere haven, dat is waar we als haven naartoe moeten, want dat is de enige manier om de haven ook te kunnen behouden met een sterk vestigingsklimaat. Zeewaartse uitbreiding kan daarin helpen. Misschien zelfs kernenergie of de grutto’s uit mevrouw Morkoç haar dromen. Maar bij zulke grote en kleine besluiten stelt DENK altijd een fundamentele vraag, wat levert het de Rotterdammer op? Want wethouder, wie trekt hier straks aan het kortste eind? Welke bewoners, functies, wijken, doelgroepen verdwijnen stilletjes tussen de pagina's van dit verhaal. Want daar zit onze prioriteit, de sociale doelstelling, de binding tussen de bewoner en de haven, van een monsteropgave aan vacatures tot aan de bereikbaarheid van de haven, het omscholen van personeel en het behouden van de banen, om te zorgen dat de Uitvoeringsagenda niet alleen ruimte creëert voor ambities, maar ook voor mensen. De verweving van de haven en de stad wordt gepresenteerd als een kans. En dat is het ook. Maar dan moeten we dat wel waarmaken. En voor DENK is het helder, als deze stad inzet op een wereldhaven van de toekomst, dan moet hij ook draaien op de mankracht van haar omgeving, namelijk de Rotterdammer.

Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Ik weet uw voornaam, maar ik ben uw achternaam vergeten. Luuc weet ik dat u heet, maar ... Dekkers. U heeft het woord.

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

547

De heer DEKKERS (volt): Dank u, voorzitter. Luuc Dekkers is het hier, van Volt Rotterdam. Ook Volt Rotterdam ziet natuurlijk een grote en complexe opgave in onze haven. Een grote transitie waar we voor staan. We moeten duurzaam naar de toekomst kijken. We willen veilig blijven. Kortom, we moeten toekomstbestendig zijn en worden. Daarmee vinden we ook NOVEX enorm van belang. Wat we wel opvallend vinden, is natuurlijk dat de Uitvoeringsagenda versie 1.0 nu al beschikbaar is. We zijn daarom ook wel benieuwd hoe het college de input van de raad mee gaat nemen, en ook hoe we worden betrokken bij de herijking van de agenda. Als we kijken naar de keuzes, dan zien we dat er belangrijke besluiten gemaakt moeten worden. Wat ons wel zorgen baart, is dat we op veel zaken zien dat er nog aanvullend onderzoek nodig is en zaken uitgesteld worden. Het is echt belangrijk dat we de urgentie voelen en daar ook naar handelen. In een van de sleutelafspraken zien we bijvoorbeeld dat we in ’25, ’26 in beeld gaan brengen welke rol de Rotterdamse haven kan spelen in de Europese industrie en de Strategische Autonome Agenda. Onze vraag is, ziet het college ook mogelijkheid om dit soort zaken te versnellen. Tevens is ook nog onduidelijk of we in gaan zetten op een Derde Maasvlakte, waarbij het onderzoek nog loopt natuurlijk. En als Volt Rotterdam zijn we niet per definitie tegen.

Wel zien we een aantal voorwaarden. We willen geen uitbreiding van fossiel en we willen echt inzetten op een duurzame industrie, en ook op natuurcompensatie. Onze vraag is, wil het college zich ook committeren aan deze voorwaarden? Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer Dekkers. En volgens mij was dit ook uw maidenspeech. (Applaus.) En nogmaals, excuus. Ik moest even wennen aan de naam, maar het komt er goed in. Ik weet het zeker nu. Zijn er nog anderen die het woord wensen? Mevrouw Van de Peppel. Mevrouw VAN DE PEPPEL (pvdd): Voorzitter, de ontwikkeling van het havengebied is voor ons een exemplarisch voorbeeld van mens centraal denken. We willen gebieden ons toeeigenen voor eigen doeleinden. Maar voorzitter, het havengebied heeft ook bewoners waar we rekening mee moeten houden. Het is misschien wel het grootste natuurgebied van Rotterdam. En niet alleen op het land, niet alleen in de lucht, als wel juist in het water. Iedere vorm van ingrijpen door de mens, zoals bijvoorbeeld een Derde Maasvlakte, heeft directe invloed op de leefomgeving van de zeehonden, de vissen en andere waterdieren. En niet alleen in het gebied, maar ook ver daarbuiten. Stromingen veranderen, de zee trekt zich terug en Voorne aan Zee wordt Voorne. We hebben een morele plicht om ook de bewoners van het havengebied te beschermen.

De Partij voor de Dieren zal altijd tegen elk menscentrale ontwikkeling van het havengebied zijn. De VOORZITTER: Hartelijk dank. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, in LantarenVenster draait de film ‘Een Kano naar Zee’, mevrouw Morkoç had het er al over. En de inleiding daarvan is, dat is een ode aan de helden die de Rotterdamse haven gemaakt hebben tot wat die is, en tegelijkertijd een afrekening. De toekomstdroom van groot, groter, grootst is hoe langer, hoe meer in een nachtmerrie veranderd. Kunnen we in de zoektocht naar een leefbaardere rivierdelta, desondanks nog iets leren van de verhalen over de wording en verwording van de Rotterdamse haven? Ik denk het wel, voorzitter. Ik zou iedereen aanraden, ga die film zien. De heer Van Beuningen komt erin voor, maar ook heel veel mensen die de echte motor van onze economie en industrie zijn. Dat zijn de werkers in de haven. Voorzitter, daar moet het debat over gaan. En de SP is wel voor dat er nagedacht wordt en dat zo’n NOVEX er is, maar het is allemaal papier, papier, papier. En uiteindelijk gaat het er toch om, wat gaan wij dan doen als Rotterdamse gemeenteraad met die haven? En dat gaan we vaststellen in de Havenvisie, die binnenkort ook ter discussie komt in de commissie, en uiteindelijk hier in de gemeenteraad, na de zomer. Daar zullen we spijkers met koppen kunnen slaan.

Daar kunnen we woorden omzetten in daden. Wij zijn daar heel erg voor. Rekeninghoudend met die havenwerkers, de echte motor van de haven, maar raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

548

ook naar de toekomst kijken. We kunnen wel weer een paar miljard, miljarden in zee gooien voor een Derde Maasvlakte, met alle consequenties voor het ecosysteem wat er al daar is. We kunnen ook denken, hoe kunnen we de natuur weer zijn gang laten gaan in de haven? Ga daarvoor de film zien ‘Wild Port of Europe’, ook een fantastische film. De zeespiegel stijgt. Moeten we dan land in zee gaan gooien? Wij zijn daar niet zo voor. Zeker niet als de huidige situatie, waarbij ontzettend veel mensen werken voor internationale concerns, dat die hier al dan niet beslissen of ze wel of niet investeren, de winst afromen over de ruggen toch van al die mensen die hier in die haven werken, van verre, soms als een soort trekarbeiders uit OostEuropa of verder vandaan en na 6 maanden weer worden afgedankt. Wij willen daar een fundamenteel debat over. Geen havenuitbreidingen, maar wel een haven van de toekomst. En niet langer over de ruggen van onze mensen en onze natuur. Wij zien uit naar het debat daarover in deze gemeenteraad, over de Havenvisie. En dat gaan we dit jaar nog hebben. De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely en mevrouw Van Wifferen hebben de volgende moties ingediend. Motie 5.

Minder kabaal, nieuw materiaal “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 10 april 2025, ter bespreking van agendapunt 6.1: Ontwikkelperspectief NOVEX-haven; constaterende dat: - innovatie gepaard gaat met nieuwe stromen aan materialen; - nieuwe materialen niet altijd beschreven bekend zijn binnen de bestaande kaders; - de kaders essentieel zijn voor de verlening van vergunningen voor nieuwe duurzame bedrijvigheid; overwegende dat: - de verlening van vergunningen bijzonder lang duurt en hierdoor bedrijven niet aan de slag kunnen; - de DCMR deze vergunningen moet verlenen en daarvoor de bestaande kaders moet gebruiken terwijl daarin nieuwe materialen niet altijd bekend zijn; - ten behoeve van snelle verlening van vergunningen het goed is dat de DCMR tests doet voor nieuwe materiaalstromen om zo op nieuwe behoefte van bedrijven in te spelen; - er behoefte is aan ruimte om te experimenteren met nieuwe materialen en nieuwe vormen van duurzame industrie om zo de economie van de toekomst vorm te geven; verzoekt het college: - in gesprek te gaan met DCMR over de capaciteit en kennis voor nieuwe materiaalstromen en bedrijvigheid en aanbevelingen oppakken samen met DCMR, provincie, HbR en Deltalinqs; - samen met het Havenbedrijf te onderzoeken hoe ruimte kan worden gevonden voor nieuwe industrie en hier in het kader van Havenvisie en Novex haven over te rapporteren; en

gaat over tot de orde van de dag.” w.g. J.M. Nunnely, M.Y. Morkoç en D.P.A. Tak

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

549

Motie 6. Natuur is geen loze belofte “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 10 april 2025, ter bespreking van agendapunt 6.1: Ontwikkelperspectief NOVEX-haven; constaterende dat: - dat een van de scenario's van de Novex zicht richt op de "schone haven in de delta"; - dat bij de aanleg van de 2e Maasvlakte aan natuur compensatie gedaan zou worden; - dat na 15 jaar deze natuurcompensatie nog altijd niet gerealiseerd is; - dat er in de integrale rapportage van de haven zelfs verslechtering is geconstateerd rondom de beloofde natuurcompensatie; overwegende dat: - in de roep om ruimte in de haven ook eerst voldaan moet worden aan bestaande afspraken; - het nodig is dat nu eindelijk de natuurcompensatie geregeld wordt in de haven; - het feit dat het na 15 jaar nog steeds niet gerealiseerd is, niet past bij een overheid die doet wat ze beloofd, en dat je na 15 jaar bijna kan spreken van onbehoorlijk bestuur; verzoekt het college: - aan te dringen bij het ministerie van LVVN voor een spoedige oplossing voor deze natuurcompensatie, waaronder in de vorm van een brief namens het college en de raad; - binnen de NOVEX deze natuurcompensatie stevig op de agenda te zetten met als doel om samen op te trekken richting het rijk om een snelle oplossing voor deze natuurcompensatie te creëren; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. I. van Wifferen, M.S. Abrahamse, M.Y.

Morkoç, D.P.A. Tak en J.M. Nunnely De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van het debat. De VOORZITTER: Zijn er nog anderen die het woord wensen? Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, ik had net geluisterd naar mijn collega's. En ik merkte op dat bij het indienen van de motie van D66, over natuurcompensatie, de VVD heeft meegetekend, waar zelfs wordt gesproken in de motie, rondom natuurcompensatie, over een mogelijk onbehoorlijk bestuur. En tegelijkertijd wil de VVD dat wij ons nu al uitspreken over een mogelijke Derde Maasvlakte. Voordat wij 1, weten wat uit het onderzoek komt, 2, hoe groot de uitbreiding zou moeten zijn, 3, wat voor industrie er zou moeten vestigen, en 4, hoe de natuurcompensatie van het beheer eindelijk gerealiseerd wordt, en 5, hoe de natuur hierin wordt geschaad bij een mogelijke uitbreiding, wil de VVD sowieso dat wij als raad ons uitspreken voor een Derde Maasvlakte. En dat vind ik niet alleen onverantwoord, onbedacht, ondoordacht, maar ook onbehoorlijk. En dat wil ik nog even kwijt voor de eerste termijn. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Het was niet een vraag aan mevrouw Abrahamse. Het was meer een statement. Maar mevrouw Abrahamse mag erop reageren. Dat is aan haar.

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

550

Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Kijk, ik snap het niet helemaal, mevrouw Morkoç heeft het de hele tijd ook over de groene toekomst. En die hebben we nodig. En die kunnen we alleen creëren met die Derde Maasvlakte. Wat mij betreft is het gewoon heel evident. Die natuurcompensatie van de Tweede Maasvlakte is nog niet gerealiseerd, is ook belangrijk. Wij steunen dan een motie die daar om vraagt. Volgens mij is het niet zo ingewikkeld als mevrouw Morkoç het nu schetst. De VOORZITTER: Zijn er nog anderen die het woord wensen? Dat is niet het geval. En dan kijk ik even naar de wethouders. Wie gaat er eerst? Wethouders Zeegers gaat eerst. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dank u wel, voorzitter. En we hebben het hier over het ontwikkelperspectief NOVEX. En de NOVEX is eigenlijk een instrument waarmee wij samenwerken met het Rijk en de provincie, in dit geval voor de haven. Maar er zijn nog 16 andere NOVEX-gebieden in Nederland. En daar komt denk ik ook wel een beetje de verwarring die we her en der wel proefden in het debat ook naar voren. Dat is een instrument vanuit ruimtelijke ordening bezien. Vandaar ook dat hij in mijn portefeuille ligt. Tegelijkertijd, omdat ruimtelijke ordeningsinstrumenten bij de portefeuille Ruimtelijke Ordening zitten.

Tegelijkertijd hebben we bij de NOVEX-haven een heel bijzonder construct ontworpen met elkaar, en doe ik dat natuurlijk ook samen met de wethouder Haven. Los van de andere NOVEX-en die in Nederland worden gemaakt, die onderdeel zullen zijn van de Nota Ruimte, waar het kabinet dit jaar nog mee komt, over de hele ordening van Nederland, is die NOVEXhaven iets wat we echt heel erg nauw samen doen, Rijk, provincie, gemeente Rotterdam, maar ook de omliggende gemeenten. Maassluis, Schiedam, Voorne aan Zee zitten erbij, en ook de kleine kernen. We hebben allemaal werkgroepen, waarin iedereen deelneemt. De samenwerking is sinds de lancering van het ontwikkelperspectief, en dat is 1,5 jaar geleden, in dit NOVEX-verband op ambtelijk niveau, maar ook bestuurlijk echt goed vormgegeven. Dat is misschien een beetje moeilijk om dat van je eigen actieplan te zeggen, maar ik heb wel de indruk dat die samenwerking goed verloopt met de omliggende gemeentes en het Rijk en de provincie. Het is ook een integrale agenda, echt domeinoverschrijdend, zoals ook werd gezegd. Dat we echt kijken naar, wat betekent die dubbele doelstelling? Want dat is denk ik het belangrijkste uitgangspunt van deze NOVEX-haven. We willen een vitale haven in een vitale omgeving, in een leefbare omgeving.

En dat je werkt aan de vitaliteit van de haven, maar tegelijkertijd ook de impact op de leefomgeving en een goed woon- en leefklimaat daarin meeneemt. Die dubbele doelstelling is echt het belangrijkste uitgangspunt die hiervoor geldt. We hebben 1,5 jaar geleden een aantal perspectieven geformuleerd met elkaar. Welke kant zou die haven eigenlijk op kunnen gaan? Dat zijn er dan zo'n 5, van maakindustrie tot waterstofhub tot, nou verschillende soorten. En we hebben eigenlijk met elkaar afgesproken, laat dit een agenda zijn waarin we met elkaar blijven bestuderen de kant die het opgaat en welke maatregelen we dan moeten nemen. Daar horen urgente vraagstukken bij, zoals netcongestie, stikstof, natuurcompensatie, woningbouw, waar ook naar gevraagd werd, mobiliteit. Dat zijn eigenlijk alle zaken die we gestructureerd in een agenda met elkaar hebben gezet. En dat is die NOVEX ontwikkelperspectief, plus die Uitvoeringsagenda. Die Uitvoeringsagenda is recentelijk vastgesteld, en komen wij nog over te spreken. Maar het leek ons goed om wel even dat kader neer te zetten, omdat als het gaat om beleid, visie en uitgangspunten, en ik denk dat de heer Coşkun het ook heel goed zei, dat is aan de bevoegde gezagen. Dat is bijvoorbeeld, waar gaat die haven naartoe? Die Havenvisie stelt u vast. Dat is input voor de NOVEX.

Er wordt rekening gehouden met alle bevoegdheden, zoals ze zijn georganiseerd. Daar treedt deze samenwerkingsagenda niet in. De VOORZITTER: De heer Vonk. De heer VONK (cu): Eigenlijk een verhelderende vraag. Want u schetst even de kaders en ook een stukje geschiedenis, en u heeft het over we. En misschien ben ik even abuis, omdat ik niet alle informatie heb. Maar hoe is dan de raad daarin meegenomen, om die kaders te stellen?

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

551

Kaders waarvan u terecht zegt, de Havenvisie stelt in feite de kaders voor dat plan. Maar die Havenvisie zijn we volgens mij nu mee bezig, of hebben we dat voor 1,5 jaar ook met u gedeeld? Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Nee, het is natuurlijk, de documenten die er zijn, die zijn de basis voor dit programma. Wij hebben 1,5 jaar geleden dat ontwikkelperspectief naar uw raad toegestuurd. Dat is 1,5 jaar geleden gebeurd. Dat is pas een maand geleden in de commissie behandeld. En dat is ook waar we tegenaan lopen. Maar het is wel degelijk uw kant op gekomen. Op het moment dat het beleidsmatige of kaderstellende uitgangspunten zijn, dan bent u gewoon aan zet. Daar is niks in veranderd. We werken nu met een Havenvisie. Daar bent u druk mee bezig. Op het moment wat daar uitkomt, zal van invloed zijn op de agenda van de NOVEX. Ik kan me haast niet voorstellen dat dat daar geen invloed op heeft. Tenzij u zegt, we doen helemaal niks. Maar dat werkt op elkaar in. In die zin ook een levendig traject die we met elkaar doen. U moet het vooral zien als een inventarisatie van punten waar we met elkaar mee bezig zijn. Je wil een coherente transitie vormgeven. En daar is dit een document voor, waarin we alle beleidsmatige uitgangspunten van het Rijk, de provincie en uw raad gewoon een doorvertaling maken in die samenwerkingsagenda. Zo is het hoe het werkt. De VOORZITTER: De heer Vonk.

De heer VONK (cu): Maar kunt u dan wel voorstellen dat op het moment als je een avond praat over input voor de Havenvisie en dan vervolgens de volgende dag hoort dat er een uitvoeringsagenda al ligt, dat dat toch op zijn minst de raadsleden een beetje in verwarring brengt? Mevrouw ZEEGERS (wethouder): De Havenvisie is echt de inhoud van wat je wil met de haven. Dus dat. En ik snap wel dat de complexiteit van NOVEX, hoe moet je dat precies positioneren? Normaal gesproken sturen we beleidsstukken. Dat is dit eigenlijk niet. Dit is een samenwerkingsagenda. Ik kan me voorstellen dat dat even wel wat toelichting vraagt. Dat begrijp ik heel goed. Dat probeer ik hier ook te doen, die toelichting geven. Laat ik een ander voorbeeld geven, meer op mijn eigen terrein. We hebben ook een Woondeal gesloten met de minister, het Rijk en onze omliggende gemeenten. De uitgangspunten van die Woondeal zijn gewoon ook kaderstellend. En daar verandert deze agenda ook niks aan. Terwijl we toch ook hebben gezegd, in deze agenda zien we wel dat woningen een belangrijk onderwerp is. Maar het is meer een samenvatting van alle afspraken die we al hebben gemaakt in een samenwerkingsagenda, zo noem ik het maar, zodat we op een gestructureerde manier het gesprek met elkaar hierover kunnen voeren. En dat leidt tot een aantal trajecten die we dan in gang gaan zetten.

Maar goed, ik val een beetje in herhaling, merk ik aan mezelf. Eigenlijk kortweg, het is een samenwerkingsagenda. En u bent gewoon aan zet voor de zaken waar u bevoegd voor bent. Dan even de vragen verder. De heer Tak, u vroeg ook dat er kritiek is op de RES en op de NOVEX. Deze NOVEX-agenda, ik heb echt de stellige indruk dat wij daar met alle partijen die eraan werken goed aan boord zitten. Ik herken wel de kritiek op de Regionale Energiestrategie. Windenergie-opgaves werden daar neergelegd. Dat schiet niet echt vreselijk op. Maar hier proberen we juist echt zij aan zij ... En merk ik ook bij de omliggende gemeenten, met wie we er ook over spreken, ook met het Rijk en met de provincie, eigenlijk de onderschrijving van die dubbele doelstelling. We willen die goede haven in een goede leefomgeving. Vooralsnog denk ik dat alleen ga je snel, samen kom je verder hier van toepassing is. De VOORZITTER: De heer Tak.

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

552

De heer TAK (pvda): Voorzitter, kijk, mijn vraag had te maken met de EX van NOVEX. Die staat voor Executie. En dan zie ik 26 sleutelafspraken, waarvan er 13 nog meer onderzoek zijn. Dan zie ik geen executie en alleen onderzoek. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Een beetje semantiek, onderzoek moet ook uitgevoerd worden. En ik denk dat het belangrijk is dat sommige zaken gewoon goed onderzocht worden. Dat lijkt mij evident. Het is een complexe opgave om te zeggen, we gaan maar gewoon wat doen en rennen. Laten we goed onderzoeken hoe bepaalde zaken ... Zo is bijvoorbeeld die uitbreiding van de zee. Maar goed, daar zal mijn collega zo verder over spreken. Dat je eerst onderzoekt hoe dat precies zit, dat lijkt mij verstandig. De VOORZITTER: De heer Tak. De heer TAK (pvda): Voorzitter, kijk, ik kan niet anders dan vaststellen dat het gewoon heel mager is. Het college stuurt een noodbrief. Er is haast geboden. Ik zie hier niet de urgentie in terugkomen. U zegt, die Havenvisie is …. Prima, die is er ook al. Die wordt herijkt. Ik mis dan gewoon de doortastendheid in die Uitvoeringsagenda. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dat zal dan taal zijn. Mijn collega zal zo ingaan over de visie op de haven en de urgentie die daar speelt. Dit is een samenvatting van alle problemen. Daar staat als urgente vraagstukken netcongestie, stikstof. Dat zijn zaken die urgent opgepakt moeten worden.

Maar ik laat even de beantwoording verder over aan mijn collega. Dan de heer Vonk. De VOORZITTER: De heer Tak, tot slot. De heer TAK (pvda): Voorzitter, toch nog heel even kort. Kijk, in het NOVEX-document, wat ook aan de Tweede Kamer is gestuurd, daar staan de instrumenten in die het Rijk kan inzetten om die ruimtelijke opgave te versnellen. Ik zie daar, in alle eerlijkheid, gewoon veel te weinig van terugkomen in die Uitvoeringsagenda. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Ik blijf erbij, volgens mij gaan we de Uitvoeringsagenda nog met uw commissie bespreken. Dat lijkt me goed om dat dan te doen. Anders ga ik in herhaling. Dit is gewoon een lijst van zaken waar we met elkaar over spreken. De VOORZITTER: De heer De Haan, Tak, excuus. De heer TAK (pvda): Maakt niet uit, voorzitter. Dank u wel. Even heel kort. En u heeft gelijk, we gaan het inderdaad in de commissie nog bespreken. De VOORZITTER: Maar dan moeten we er ook echt een punt van orde van maken. De heer TAK (pvda): Punt van orde. De VOORZITTER: U mag. De heer TAK (pvda): Dank u wel. Het punt was, ik had even geverifieerd welke punten ik dan nu in het debat ... Ik heb me juist bewust een beetje geprobeerd te houden op de hoofdlijnen. De hoofdlijn is mijn afdronk. Ik zou wel graag daar uw appreciatie op willen. Want ik heb het document gewoon van voor tot achter gelezen. En u heeft dat ongetwijfeld ook gedaan.

Ik dacht, het is in ieder geval wel zinvol dat de conclusie en de afdronk die ik daaruit haal, dat we daar in ieder geval kort even bij elkaar bij stil kunnen staan. En mijn vraag heeft ermee maken dat ik het instrumentarium, wat in het NOVEX-document van het Rijk staat, daar zie ik heel weinig van terugkomen in die sleutelafspraken. raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

553

Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Ik probeer eventjes te achterhalen wat u precies bedoelt. Laat ik zeggen, inhoud bespreek dat met mijn collega-wethouder Simons als het gaat over de haven en de urgentie die daar speelt. Dit is een lijst van onderwerpen waar iedereen met zeer veel urgentie aan werkt. Maar hoe dat beleidsmatig precies in elkaar zit, dat staat dan weer wat minder in die Uitvoeringsagenda. De VOORZITTER: Mijnheer Tak, daarom is het soms ook fijn om een commissiedebat te hebben over sommige onderdelen. Dat was net ook. Ik wil u 1 kans maar geven. Volgens mij heeft de wethouder gezegd wat ze kan zeggen. Verwezen ook naar de andere wethouder voor een inhoudelijk debat over de haven. En als het nog meer technisch wordt, gaat u dat alsjeblieft in een commissiedebat doen, want anders gaan we hier 2 dingen dubbel doen. En dat was al de vraag, volgens mij. U mag een hele korte toelichting, maar kort, want het was net ook niet echt een punt van orde. De heer TAK (pvda): Voorzitter, ik ga me daar heel streng aan houden. Ik wil de suggestie doen om het document, waar ik namelijk naar verwijs, gewoon te betrekken bij de commissiebespreking. Dat gaat namelijk over het document Programma NOVEX. Daar staan de rijksinstrumenten benoemd. En die wil ik graag betrekken bij de commissiebespreking, want daar komt mijn vraag vandaan.