20240215- Notulen van de raadsvergadering van 15 februari 2024

246

De heer VAN DOMMELEN (vvd). We kunnen nog uren doorgaan voorzitter, het is een buitengewoon boeiend onderwerp en we zijn hier overigens al twee jaar over bezig. Niet over erfpacht hoor, daar hebben we het lang niet over gehad en dat wordt er nu op slinkse wijze even ingegooid. Sorry ik krijg allerlei geluiden hier links van me, ik probeer me even te concentreren op mijn dingen. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen is aan het woord. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Ik vind het unfair dat u zegt dat wij er bij waardedaling niet zijn, dat is helemaal niet waar. U weet dat wij als VVD voor eigen verantwoordelijkheid zijn en waar het ons om gaat, is dat mensen een keuze hebben. Mensen zijn oud en wijs genoeg om die keuze te maken en we willen dat ze worden geïnformeerd, maar ze hebben een keuze. De motie van de Partij voor de Dieren zegt 'we nemen die keuze af, wij weten het beter, wij nemen de keuze af', dat wordt er gezegd. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ik wil daar toch op reageren want dit is een verkeerde voorstelling van zaken. Geeft u mij dan maar eens een paar voorbeelden waarin de VVD staat voor sociale voorzieningen voor mensen die slachtoffer worden van die vrijemarkteconomie, geeft u me maar eens een paar voorbeelden, ik ken ze niet.

U zegt 'ik wil een keuze bieden en de Partij voor de Dieren pakt die keuze af', dat is een verkeerde voorstelling van zaken. Wat er met dit voorstel gebeurt is het beschermen van de waarde van de woningen voor de mensen waarvoor we die woningen nou juist nodig hebben, dat is wat er met dit middel gebeurt. Als dat het afpakken van een keuze is in die vrije wereld die u zo nastreeft, dan is dat misschien nu wel aan de orde ja want die vrije wereld is voor heel veel mensen een wereld waarvan ze slachtoffer worden. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja voorzitter, aanvullend. U doet alsof dit een motie is op slinkse wijze en dat wil ik even rechtzetten. Hoofdstuk 8 van het Grondbeleid gaat over erfpachtcontracten en daarin wordt een bepaalde richting uitgezet. De Partij voor de Dieren en GroenLinks steunen dat, die zijn het niet met die richting eens en dat is een politiek verschil waarover je het op dit moment bij dit stuk gewoon kunt hebben, het is het juiste moment en het juiste stuk om het debat over die richtingskeuze te voeren. Ik vind het niet helemaal netjes dat u elke keer doet alsof hier op een achternamiddag even iets wordt bedisseld, dat kunt u dan net zo goed van het stuk van het college zeggen. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja dank voorzitter.

Ik wil ook nog reageren op twee opmerkingen van de heer Van Dommelen omdat hij met sommige dingen gewoon niet de waarheid vertelt. Bijvoorbeeld bij eeuwigdurende erfpacht is de keuze helemaal niet weg, is de heer Van Dommelen dat met mij eens? Dat is mijn eerste vraag en verder zei hij dat de corporaties alleen maar naar eeuwigdurend en nooit naar vol eigendom converteren, maar dat is ook helemaal niet waar. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel. Hier moet ik even op reageren want de heer Van der Velden heeft volgens mij helemaal niet begrepen wat ik zei. Ik zei 'corporaties converteren in eigendom' en dat is wel waar. Volgens mij maakt het college helemaal geen onderscheid tussen erfpacht bij sociaal en bij midden. Daarnaast is er een groot verschil tussen eeuwigdurende erfpacht en het converteren in eigendom. Wij willen dat mensen de keuze hebben, dat ze kunnen kiezen of ze het wel of niet in eigendom willen hebben. Ik hoorde de heer Segers-Hoogendoorn net een heel warrig verhaal vertellen over enerzijds dat die keuze niet moet worden gemaakt en anderzijds dat die keuze er wel is. Als het voorstel van de heer Van der Velden wordt omarmd dan is die keuze er niet meer, dan bepalen wij het als het om erfpacht afkopen en conversie gaat en niet de burger zelf, dan is het keuzerecht verdwenen. De VOORZITTER. Dank u wel.

De heer de heer Kind, dat dacht ik al. Mijnheer Kind.

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

247

De heer KIND (Volt). Ja dank u wel voorzitter. Na deze discussie een iets ander onderwerp want wij willen graag een casus over erfpacht inbrengen. Ik denk dat heel veel van ons wel eens door Rotterdam-Zuid hebben gefietst of met de auto uit de Maastunnel kwamen, op een gegeven moment een heel groot reuzenrad zagen met 'Attractiepark Rotterdam' erop en dachten 'Attractiepark Rotterdam, het zal wel'. Het jaar verstrijkt en je denkt 'ik zie het nog steeds zo staan', maar na twee jaar begin je toch wel te denken 'Ja Attractiepark Rotterdam, het is er nog steeds niet'. Als je op een gegeven moment acht, negen, tien jaar verder bent en je krijgt alle geluiden in de stad te horen, 'er zijn geen plekken voor creatievelingen, makers, sociaal ondernemers en bewonersinitiatieven, tijdelijke huisvesting', dan begint er iets te broeien, dan begin je eigenlijk steeds kwader te worden want hoe zonde is het dat een plot van 100 bij 100 meter met meerdere lagen al zo veel jaar niet wordt gebruikt. We horen nog steeds 'we wachten op de openingstijden, het komt nog wel' en 'er was een lening, maar die lening kwam er niet'.

Vervolgens hoor je 'we gaan vacatures uitzetten, het duurt nog een paar maanden' en ik vraag me dan heel erg af, als er erfpacht op zo'n ongelooflijk mooie plek in Rotterdam zit, het sluit op de gebiedsontwikkeling in de Maashaven en de Waalhaven aan en het is twaalf minuten fietsen vanaf het Eendrachtsplein… Je ziet in heel Europa gebeuren dat multifunctionele broedplaatsen waar je multifunctioneel gebruik van kunt maken, je kunt er Street art kwijt, je kunt er creatievelingen huisvesten, je kunt er tijdelijke woningen maken, je kunt er van alles en nog wat mee doen, je kunt de hele waarde van de stad opwaarderen, het toerisme aantrekken en de economie een enorme boost geven en dan denken wij: laten we nou eens even heel serieus ook naar de politiek toetrekken wat we met dat plot gaan doen en het ook als een casus gaan zien hoe we in de stad met erfpacht omgaan. Wij hebben twee moties die specifiek over dit plot gaan en we willen ook graag dat daar de komende periode veel aandacht voor is.

De ene is wat verstrekkender dan de andere, de ene motie gaat er daadwerkelijk over dat we toch in gesprek gaan en duidelijkheid krijgen over wanneer Attractiepark Rotterdam open gaat, wordt maximaal gebruikgemaakt van de ruimte op deze locatie en zo niet dat we dan toch heel sterk gaan overwegen om de erfpacht in 2030 in te trekken en tegelijkertijd met allerlei ondernemers en creatievelingen een heel mooi plan voor dat gebied te maken om zo het hele gebied een gigantische opwaardering te kunnen geven. Dat is de eerste motie en die gaat het natuurlijk niet redden, daarom heb ik een tweede motie. De tweede motie vraagt heel duidelijk om duidelijkheid te krijgen over die openingsdatum, de knelpunten die er zijn, en dat kan gaan over vergunningen, misschien over personeel, we hoorden zelfs dat er af en toe ruzie kan ontstaan, en over wat de specifieke plannen zijn. We willen niet horen 'er komt een attractiepark', maar we willen specifiek horen wat de plannen daar zijn en op basis daarvan kijken we wat we verder nog aan politieke instrumenten gaan gebruiken. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER. De heer Kind heeft de volgende moties ingediend. Motie 7.

Niet langer wachten op Attractiepark Rotterdam "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 15 februari 2024 ter bespreking van agendapunt 6.3, het voorstel tot vaststelling van de beleidsnota Rotterdams Grondbeleid; constaterende dat: - Attractiepark Rotterdam al jaren in aanbouw is en een openingsdatum sinds 2014 al vele keren is uitgesteld; - de ondernemer aangeeft nog steeds onzekerheid te ervaren over een eventuele openingsdatum; - de erfpacht van het terrein waarop Attractiepark Rotterdam is gevestigd in 2030 afloopt; - door recente gebiedsontwikkelingen en verdichting van de stad gebrek is aan evenementenlocaties en broedplaatsen voor creatief ondernemers en makers en locaties voor nachthoreca; overwegende dat: - Rotterdam inzet op gebiedsontwikkelingen richting de zuidkant van Rotterdam, onder andere in de Maashaven en Waalhaven; - in het Rotterdams Grondbeleid, hoofdstuk 8 Erfpacht, is opgenomen dat bij expiratie van tijdelijk erfpachtrecht de gemeente de mogelijkheid heeft om het erfpachtrecht op te zeggen; is van mening dat: - het moeilijk aan de Rotterdammers is uit te leggen dat een grote A-locatie al meer dan tien jaar een minimale gebruikswaarde heeft;

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

248

-

de toekomst van vrijetijdsbesteding in een grote Europese - en diverse- stad gelegen is in multifunctionele broedplaatsen, waar Rotterdammers de hele week door hun talenten kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen ontmoeten en kunnen recreëren; deze locaties een belangrijkste functie vervullen in het aantrekken van toerisme en het aanjagen van de Rotterdamse economie; het plot waarop Attractiepark Rotterdam is gevestigd alles heeft om dé nieuwe hotspot van Rotterdam te worden, vergelijkbaar met Weelde, Thuishaven in Amsterdam en Sisyphos in Berlijn;

verzoekt het college: - in gesprek te gaan met de ondernemer met als doel Attractiepark Rotterdam op korte termijn open te stellen voor het publiek en het gehele terrein optimaal te benutten; - indien dit op korte termijn haalbaar is, de exploitatie na een jaar te evalueren; - mocht dit niet op korte termijn haalbaar zijn of indien de exploitatie niet voldoet aan de gestelde eisen en vergunningen, (sterk) te overwegen de erfpacht op het terrein waarop Attractiepark Rotterdam gevestigd is in 2030 niet te verlengen; - in aanloop op een eventuele beëindiging van de erfpachtconstructie met creatief ondernemers en makers in gesprek te gaan over mogelijkheden om op het plot een multifunctionele broedplaats- en evenementenlocatie te starten; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T. Kind en T.J. Vonk Motie 8.

Duidelijkheid over Attractiepark Rotterdam "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 15 februari 2024 ter bespreking van agendapunt 6.3, het voorstel tot vaststelling van de beleidsnota Rotterdams Grondbeleid; constaterende dat: - Attractiepark Rotterdam al jaren in aanbouw is en een openingsdatum sinds 2014 al vele keren is uitgesteld; - de ondernemer aangeeft nog steeds onzekerheid te ervaren over een eventuele openingsdatum; - de erfpacht van het terrein waarop Attractiepark Rotterdam is gevestigd in 2030 afloopt; - door recente gebiedsontwikkelingen en verdichting van de stad gebrek is aan evenementenlocaties en broedplaatsen voor creatief ondernemers en makers en locaties voor nachthoreca; overwegende dat: - Rotterdam inzet op gebiedsontwikkelingen richting de zuidkant van Rotterdam, onder andere in de Maashaven en Waalhaven; - in het Rotterdams Grondbeleid, hoofdstuk 8 Erfpacht, is opgenomen dat bij expiratie van tijdelijk erfpachtrecht de gemeente de mogelijkheid heeft om het erfpachtrecht op te zeggen; is van mening dat: - het moeilijk aan Rotterdammers is uit te leggen dat een grote A-locatie al meer dan tien jaar een minimale gebruikswaarde heeft; - de toekomst van vrijetijdsbesteding in een grote Europese - en diverse- stad gelegen is in multifunctionele broedplaatsen waar Rotterdammers de hele week door hun talenten kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen

ontmoeten en kunnen recreëren; - deze locaties een belangrijkste functie vervullen in het aantrekken van toerisme en het aanjagen van de Rotterdamse economie; - het plot waarop Attractiepark Rotterdam is gevestigd alles heeft om dé nieuwe hotspot van Rotterdam te worden, vergelijkbaar met Weelde, Thuishaven in Amsterdam en Sisyphos in Berlijn; verzoekt het college: - duidelijkheid te scheppen over de openingsdatum, de mogelijke knelpunten en de specifieke plannen van de ondernemer met Attractiepark Rotterdam; - hierover te rapporteren aan de gemeenteraad van Rotterdam;

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

249

en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T. Kind, T.J. Vonk en D.J. van Dommelen De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dank u wel. De heer Kind. De heer KIND (Volt). Ja, ik ben in mijn enthousiasme vergeten collegiaal te doen. Ik dien de motie samen met de ChristenUnie en de VVD in. De VOORZITTER. De ChristenUnie en de VVD zijn medeondertekenaars van motie 8. Andere sprekers? Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja voorzitter gezien de tijd wil ik één kleine toevoeging doen. GroenLinks ziet Grondbeleid als middel om betaalbare woningen en voorzieningen te realiseren en wij zullen dan ook alle moties die dat doel voor ogen hebben steunen. Ik wil ook nog even mijn dank aan de heer Roskam uitspreken voor de prettige samenwerking om het Grondbeleid op die manier in te zetten, dank daarvoor. De VOORZITTER. Hartelijk dank. Ik ga naar het college, wethouder Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Ja dank u wel voorzitter en mooi dat we het Grondbeleid dat toch al heel lang in de pen zat, nu kunnen bespreken en hopelijk ook vaststellen. Het is een belangrijk instrument om de omgeving helderheid te verschaffen over hoe wij met onze grond omgaan en het is ook gewoon belangrijk dat wij een duidelijk en voorspelbaar instrumentarium neerzetten, ik denk dat we daar nu een mooie stap in zetten.

Ik heb niet veel vragen, maar wel een aantal moties en die ga ik nu behandelen. De eerste motie is de motie 'Straatjes erbij, ook in Rotterdam' en die gaat eigenlijk over optoppen, welke mogelijkheden zijn er om dat aantrekkelijker te maken, dat te onderzoeken en dan ook te kijken naar de ontheffingsvergoeding omdat die soms in de weg kan staan. Ik kan dat in ieder geval onderzoeken, dat is in ieder geval een mogelijkheid en daar zeg ik oordeel raad. U hebt ook 'Laat ontheffingsvergoeding bouwprojecten niet frustreren' van onder andere de ChristenUnie en veel andere partijen. U wilt de systematiek van de ontheffingsvergunningen zo inrichten dat initiatiefnemers snel duidelijkheid hebben over de hoogte van de vergoeding in relatie tot het beoogde bouwprogramma. Die moet ik ontraden en niet vanuit de gedachte 'ik wil geen helderheid bieden', maar voorheen zeiden we bij het definitief ontwerp pas hoe hoog de ontheffingsvergoeding zou zijn en nu doen we dat eigenlijk al eerder, bij het voorlopige ontwerp. Als we dat nog eerder doen, hebben we eigenlijk onvoldoende zicht op het programma en de grootte, dan kom je eigenlijk ook met gegevens die mogelijk toch niet kloppen en wij willen de omgeving meer zekerheid geven, dat ze echt van ons op aankunnen. Wij denken al een stuk naar voren te hebben getrokken, maar wel daarbij de rek er helemaal uit te hebben. Dus deze ontraad ik.

Dan de motie 'Benut Grondbeleid voor langdurig betaalbaar wonen', ook van de ChristenUnie. U zegt: doe twee pilots met collectieve woongebouwen, of deze dan ook onder voorwaarden in erfpacht zouden kunnen worden gerealiseerd. Dat kunnen we niet alleen onderzoeken, maar dat kunnen we ook doen als daar natuurlijk een wens vanuit de samenleving voor is. U zegt ook 'ik wil daar voor april 2025 een terugkoppeling over hebben'. Deze motie is oordeel raad. Dan de motie Grondprijzen van de PvdA, GroenLinks en de Partij voor de Dieren. U zegt: fundamentele wijzigingen in de ontwikkeling van grondprijzen vooraf voor te leggen aan de raad. Deze zal ik ontraden omdat het vaststellen van grondprijzen echt een collegebevoegdheid is, ook conform de verordening die daarvoor is. Dan de motie 'Erfpacht voor middenhuur' van onder andere de Partij voor de Dieren en een heleboel andere partijen. U vraagt om voor nieuwbouw van huurwoningen in het middensegment op grond in eigendom van de gemeente tevens uitgifte in erfpacht toe te passen. Deze zal ik ontraden omdat, zoals ook in het Grondbeleid staat, erfpacht ook een financieringsmiddel is. Op het moment dat wij het in erfpacht uitgeven, neemt de gemeente de financiering voor zijn rekening en de eigenaar van de woning moet natuurlijk jaarlijks een canon betalen, dat is een soort aflossingsmechanisme.

Wij hebben ook eigenlijk het geld om die voorfinanciering te doen helemaal niet. Om die reden zal ik deze motie ontraden. Los van mogelijke principiële punten die je daar nog in zou kunnen hebben, maar daar hebt u volgens mij voldoende over van gedachte gewisseld, is er ook in de financiering gewoon een probleem waardoor we dat nu niet kunnen realiseren. Dan motie 5, 'Converteren naar eeuwigdurende erfpacht', van de Partij voor de

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

250

Dieren: in principe te kiezen voor een conversie naar eeuwigdurende erfpacht als eigenaren van woningen zich wenden tot de gemeente met een verzoek tot het afkopen. Deze zal ik ook ontraden omdat er nu een groot aantal mensen een erfpachtcontract heeft en weet dat dit op enig moment in vol eigendom kan worden overgenomen. Bijvoorbeeld bij de afloop van tijdelijke erfpacht wordt het aanbod gedaan om de grond in vol eigendom te nemen. Men kan er ook voor kiezen om de erfpacht te verlengen en daarbij zijn er verschillende termijnen, maar we willen die keuzevrijheid van het volle eigendom bij de woningeigenaar houden. We hebben het nu veel over erfpacht en ik denk dat het ook belangrijk is om te zeggen dat we als het goed is in april a.s. een technische sessie over erfpacht hebben waarin het ook gaat over hoe het zit met de mensen die een erfpachtcontract hebben, de afloop daarvan, de conversiemogelijkheden en het in vol eigendom nemen van de eigen gronden, dan wel het verlengen van de erfpachtduur. We komen nog uitgebreid over dit onderwerp te spreken en dat is goed want ik zie dat het uw belangstelling heeft. Dan heb ik nog motie 7, 'Niet langer wachten op…'. Die moet ik heel even lezen want die ging wat snel en ik heb die in de voorbereiding nog niet helemaal goed kunnen zien. Het gaat natuurlijk over het Attractiepark Rotterdam Speelstad.

Het is goed om te weten dat het college contact met de ondernemer heeft, dat wij ook goed in gesprek zijn met de ondernemer, dat het een circulaire speelattractie met allerlei verschillende materialen is en dat er inmiddels een restaurant is. Er zijn vorderingen, wij zijn in gesprek en ik ben het helemaal met u eens dat het wel een keer open moet, maar het is toch ook een voorziening die best interessant kan zijn voor velen Rotterdammers, kinderen, maar er is ook een restaurant. Ik snap uw oproep en het moet wel een keertje open, maar het gaat mij te ver om daar nu al dreigende beslissingen in te nemen zoals van het intrekken van erfpacht et cetera. Wat mij betreft gaan we goed kijken hoe we hier een mooi plek van kunnen maken en als dat niet zo is dan is het natuurlijk ook een waardevolle plek voor alternatieven, maar eerst dit maar eens goed uitlopen. Ik weet even niet wat motie 7 allemaal zegt, maar die gaat mij te ver, al voorsorteren op beëindiging van een erfpachtconstructie want als het lukt, zou dat toch een hele mooie attractie zijn. U hebt ook motie 8, eigenlijk over hetzelfde project. U geeft daarin aan duidelijkheid te willen scheppen over de openingsdatum, knelpunten en de plannen en daar over te rapporteren. Dat kan ik natuurlijk prima doen, die kan ik oordeel raad geven. Dat was het. De VOORZITTER.

Een tweede termijn of zijn er nog vragen die niet zijn beantwoord? Mijnheer Roskam. De heer ROSKAM (lr). Een verhelderende vraag. In uw beantwoording van de eerste motie van de Partij voor de Dieren over erfpacht gaf u aan 'het is voorfinanciering en dat kunnen we momenteel niet doen', in hoeverre is dan het voorstel niet een van de opties die er is, het is alleen economisch niet haalbaar als wij de grondexploitatie rondrekenen? Dus het is een optie, maar die valt bij de berekening van de grondexploitatie af. Ik zie nog niet echt waarom dit niet in het beleid zou kunnen landen want het is een optie, alleen gezien de economische niet een realistische optie. De VOORZITTER. Wethouder. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Er zijn natuurlijk ook ideologische opties, maar die zijn al veel gewisseld en ik probeer me in mijn beantwoording van moties altijd zo veel mogelijk te richten op uitvoerbaarheid. Een ander punt van aandacht is dat de instandhoudingstermijn van zeker middenhuurwoningen na vijftien jaar verloopt. Dan hoeft het geen middenhuur meer te zijn, kan die woning gewoon worden verkocht en is het eigenlijk een vrijesectorwoning.

Dan heb je toch die financiering aan de voorkant wel genomen en dat is anders dan bij sociale woningen die in principe langdurig voor de sociale huur beschikbaar zijn, dat is bij middenhuur natuurlijk altijd wat onzekerder en dat zou een argument zijn om de markt toch meer aan zet te laten zijn om het maar zo te zeggen. We hebben ook extra geld nodig om die voorfinanciering te regelen. Daarnaast heeft erfpacht als nadeel dat heel veel mensen zich er niet meer van bewust zijn dat ze hun huis in erfpacht hebben, zij betalen jaarlijks hun canon of hebben die een hele tijd geleden afgekocht. Op het moment dat de erfpachtduur voorbij is, in sommige gevallen na vijftig jaar, moeten ze de erfpacht verlengen of het in vol eigendom aanschaffen en in de praktijk blijkt dat heel veel mensen daar niet op hebben gerekend. Er zitten veel kanttekeningen aan erfpacht en alles overwegende stelt het college voor om dat… Bij de sociale huur oké, maar bij andere vormen stellen wij met name het volle eigendom voor. De VOORZITTER. De heer Vonk.

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

251

De heer VONK (cu). Ja in de tweede termijn. Dank voor de reacties op de moties. Bij de tweede motie over de ontheffingsvergunning zei u: we hebben hem al veranderd van definitief ontwerp naar voorlopig ontwerp. Er is een aantal gesprekken geweest met onder andere woningbouwcorporaties en die geven toch aan dat zij hier nog tegenaan lopen, kennelijk is het hen niet duidelijk. Ik vraag me daarom af of goed is gecommuniceerd dat dit is gewijzigd en zo nee of u kunt toezeggen dat dit alsnog goed wordt gecommuniceerd, zodat we dat ook kunnen vertellen. De VOORZITTER. Wethouder. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Ik weet eigenlijk niet of dat goed is gecommuniceerd. Ik ga ervan uit dat dit wel het geval is, maar mocht dat niet zo zijn dan zal ik dat nog een keer onder de aandacht brengen. Het is natuurlijk mogelijk dat de corporaties het nog eerder willen weten, maar daar zijn wij geen voorstander van. De VOORZITTER. Goed, dan sluit ik de beraadslagingen op dit punt af. 7.

TWEEMINUTENDEBATTEN

De VOORZITTER. We maken goede vorderingen zeg ik u maar even want we gaan nu naar de tweeminutendebatten. 7.1

Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam 'Ambtelijke integriteit', alsmede het voorstel van het presidium met betrekking tot de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport

De VOORZITTER. Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam 'Ambtelijke integriteit' met de heer Biljoen als eerste spreker? Goed, mijnheer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, GroenLinks wil van deze gelegenheid gebruikmaken om de Rekenkamer Rotterdam te bedanken voor het rapport dat ons veel inzicht heeft gegeven. Ook waardering voor het college omdat het de aanbevelingen overneemt en bezig is met het implementeren ervan. Er zijn nog twee punten. We hebben in de commissie gesproken over de week van de integriteit, we hebben in overleg met het team van de wethouder naar de planning gekeken en die is ons niet gunstig gezind want de landelijke week is pas aan het eind van 2024 en ik zoek eigenlijk naar een manier van melden om dit toch nog onder de aandacht te brengen en ook om dat te koppelen aan het bericht van de rijksoverheid dat er per 1 februari jl. gratis juridische ondersteuning voor de melders mogelijk wordt gemaakt. Wellicht kan de wethouder een soortgelijk bericht op het RIO plaatsen. Dan punt 2 voorzitter. De wethouder vroeg tijdens de commissie naar een manier om de mores te verbeteren en onze fractie wil dat heel graag. Ik zal dan ook een regeling van werkzaamheden indienen voor de leden van de commissie BOFV om dit gesprek op korte termijn te faciliteren en de woordvoerders van deze commissie zullen deze straks via de digitale snelweg ontvangen. De VOORZITTER.

Dank u wel. Mevrouw Coenradie u staat op mijn lijstje, is het mijnheer Roskam? We gaan mijnheer Biljoen voortaan aansluiten op 110 in plaats van 230 volt, dan gaat hij vanzelf ooit langzamer praten. De heer Roskam. De heer ROSKAM (lr). Goed voorzitter, we hebben het in deze zaal al eerder over fraude gehad en toen kwamen er ideeën om dit te verbeteren uit de raad. Ik ben blij dat de raad toen het geduld kon opbrengen om te wachten tot de behandeling van het Rekenkamerrapport. We hebben het rapport gelezen en we zijn blij dat het college alle aanbevelingen overneemt. Ik heb in de commissie aangegeven dat er wat Leefbaar Rotterdam betreft wel een stok achter de deur moet zijn, we willen geen papieren tijger, een beetje tijger moet immers kunnen bijten. Wat Leefbaar Rotterdam betreft dient een leidinggevende niet alleen te leiden door het goede voorbeeld te geven, maar ook door het voorkomen van fraude. Derhalve willen we kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat leidinggevenden verantwoordelijk worden voor het implementeren van de nodige controls om fraude te voorkomen en als die controls er niet zijn of niet werken dan is wat Leefbaar Rotterdam betreft de leidinggevende sanctioneerbaar. Ik heb hier momenteel geen motie voor, ik zal hiermee nog wat langer geduld betrachten omdat ik het onderzoek van PWC naar de jaarstukken van 2023 afwacht.

Deze hebt u dus mogelijk nog van me tegoed. Wat u nu wel kunt krijgen, is het volgende. Het college omarmt de

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

252

aanbevelingen, er komt een nieuw proces, geen vormvrij onderzoek, et cetera en dan zeg ik, en dan kijk ik wel even mevrouw Van Groningen aan want zij kende hem de vorige keer niet: vrij naar Vladimir Iljitsj, vertrouwen is goed, maar controle is beter. Daarom wil ik via deze motie de Rekenkamer verzoeken om een vervolgonderzoek op te nemen in de programmering voor 2025 om te kijken naar de implementatie van de aanbevelingen en de vooronderzoeken en dossiers te controleren op vormvastheid en volledigheid. Ik zeg 2025 omdat ik erop reken dat de wethouder vaart maakt met de implementatie, zodat de Rekenkamer in 2025 via dit nieuwe beleid een vol jaar aan data heeft. Ik hoop op brede steun van de raad, zodat wij een van onze instrumenten inzetten en zo een stok achter de deur hebben voor de opvolging en controle van de aanbevelingen. Ik heb hier de motie die mede door de SP, PvdA, GroenLinks, de VVD, Forum voor Democratie en D66 is ondertekend. De VOORZITTER. De heer Roskam heeft de volgende motie ingediend. Motie 1.

Vertrouwen is goed, controle is beter "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 15 februari 2024 ter bespreking van het tweeminutendebat Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam Ambtelijke integriteit; constaterende dat: - de Rekenkamer Rotterdam een grondig onderzoek heeft uitgevoerd naar ambtelijke integriteit; - uit dit onderzoek zes aanbevelingen zijn voortgekomen die door het college zullen worden opgevolgd; - een nieuw proces zal worden geïmplementeerd met betrekking tot integriteitsmeldingen en vooronderzoeken; overwegende dat: - een vervolgonderzoek belangrijk is om de effectiviteit van genomen maatregelen te waarborgen en om de raadsleden beter inzicht in de eindresultaten te bieden; - vertrouwen goed is, maar controle nog veel beter; - het cruciaal is om te waarborgen dat vooronderzoeken en bijbehorende dossiers vormvast en volledig zijn, als onderdeel van een effectief integriteitsbeleid; - meten weten is; de raad spreekt uit: - verzoekt de Rekenkamer een vervolgonderzoek op te nemen in de programmering 2025 met betrekking tot ambtelijke integriteit en hierin ten minste de implementatie van de door de Rekenkamer gedane aanbevelingen te onderzoeken; - in deze opdracht te controleren of vooronderzoeken en bijbehorende dossiers vormvast en volledig zijn; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T. Roskam, F. Elbay, D.A. van Groningen, D.P.A. Tak, I.

Elfilali, M.H. Biljoen, T.S.J. Coşkun en A.R. Oostdijk De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Bent u klaar? Mijnheer Tak. De heer TAK (pvda). Dank voorzitter. We hebben een heel goede commissiebespreking op dit onderwerp gehad en dat was ook wel nodig. We zijn heel blij dat de Rekenkamer grondig onderzoek naar dit serieuze onderwerp heeft gedaan, maar we zien ook dat het college het onderwerp eigenlijk sinds uw voorganger, de vorige wethouder, heeft opgepakt en dat ook dit college er erg serieus verder mee aan de slag is gegaan. We willen vandaag wel één observatie met u allen delen. Er valt ons wel op dat de gemeente iedere keer externe onderzoeken nodig heeft om het een stapje verder te brengen. Ook de Rekenkamer concludeert dat de gemeente Rotterdam als het gaat om ambtelijk integriteitsbeleid nog niet volwassen is en we zijn blij dat het college ook in 2024 hiermee verder aan de slag gaat, we zijn ook heel erg blij met de motie van mijn collega van Leefbaar Rotterdam en we zijn heel benieuwd waar het college in 2025 staat. Een van de dingen die uit die enquête naar voren kwam

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

253

was het verschil tussen beloningsschalen en het vertrouwen dat mensen hadden in het melden van ambtelijke integriteitsschendingen. We zien dat integriteitschendingen minder snel worden gemeld door mensen in een lagere salarisschaal en we zijn ook heel blij dat de wethouder in de commissie heeft toegezegd om daar verder mee aan de slag te gaan, we zijn heel erg benieuwd naar de uitkomst daarvan. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER. Dank u wel. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja dank u wel voorzitter. De Rotterdamse VVD heeft in de commissie al aangegeven dat wij ons kunnen vinden in zowel de uitgangspunten als in de zes aanbevelingen van de Rekenkamer. Nogmaals danken wij ook vanaf deze plek de Rekenkamer voor dit gedegen onderzoek en we zijn ook blij dat het college de aanbevelingen overneemt. We hebben al eerder aandacht gevraagd voor integriteit en we vinden het ook goed om te zien dat dit college serieus met dit onderwerp aan de slag gaat want we blijven erbij, integer ben je niet een beetje. De integriteitsopgave is een langdurig en complex proces en de uitdaging zit onzes inziens bij de soft controls, oftewel in de cultuur. Uiteindelijk moet het gewoon een gewoonte worden om eventuele misstanden te melden, ook de Rekenkamer heeft geconcludeerd dat de meldingsbereidheid te laag is en daar ligt wat ons betreft dan ook de sleutel tot succes.

We zijn erg blij met de toezegging van de wethouder tijdens de commissie om ons als raad nader te informeren over de werking van het meldingssysteem, maar los van het meldingssysteem is ook relevant dat we een veilige werkomgeving voor iedereen in onze organisatie hebben, een werkomgeving waar misstanden worden gemeld en niet onder het tapijt worden geveegd, je moet durven melden en daarom hopen we echt dat de inspanningen van de wethouder Organisatie in combinatie met de externe vertrouwensadviseurs ervoor gaan zorgen dat er meer bekendheid komt en dat ze beter gaan worden gevonden. De conclusie van de Rotterdamse VVD is: we zijn op de goede weg, maar we zijn er nog niet. We willen graag een resultaat dat gaat zorgen voor een veilige organisatie waar misstanden worden gemeld en ik heb er alle vertrouwen in dat we op de goede weg zijn. De VOORZITTER. Dank u wel. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (Volt). Ja dank voorzitter. Vanuit de Voltfractie ook veel dank aan de Rekenkamer voor het rapport en heel goed dat het college alle aanbevelingen overneemt. Tijdens de commissie van vorige week hebben we het onderwerp uitvoerig besproken en ik ga niet herhalen wat we daar hebben gezegd, maar ik wil toch wel even benadrukken dat we het wel echt schokkend vinden dat er binnen de gemeente een angstcultuur heerst en dat melders daarvan de dupe zijn.

Ik heb op dit moment geen moties, ook omdat de wethouder een aantal toezeggingen heeft gedaan en omdat het onderzoek naar fraude en corruptie binnen de gemeente nog loopt, ik wacht de resultaten daarvan af voordat wij verdere actie ondernemen. In ieder geval over die angstcultuur. Als je echt een cultuurverandering wilt dan is het natuurlijk belangrijk dat er stappen worden gezet om de praktijk te verbeteren en ook de werkomgeving veilig te maken, maar daarnaast is het belangrijk dat integriteit uit het verdomhoekje komt. Integriteit hoort ook iets positiefs te zijn, we vinden het belangrijk dat een positieve integriteitsbeleving wordt meegenomen in de cultuurverandering binnen de gemeente want dat leidt ook tot minder druk en heeft ook positieve gevolgen voor de werkomgeving. Tot slot. Eén ding zit onze fractie nog een beetje dwars en dat is dat we naar de toekomst toe goede stappen zullen zetten, alle vertrouwen daarin, maar dat er melders zijn geweest, zoals de Rekenkamer ook benoemt, die de dupe zijn geworden van het feit dat ze iets hebben gemeld.

Mijn vraag aan de wethouder zou zijn of het mogelijk is om een bepaald gebaar te maken of iets te doen richting de mensen die al hebben gemeld, is er bijvoorbeeld ruimte voor een gesprek met hen of is er ruimte om even iets te doen, zodat er in ieder geval een bepaald gebaar, een bepaald signaal is richting de mensen die ook in het rapport van de Rekenkamer zijn meegenomen waardoor er ook voor die mensen iets van genoegdoening kan zijn? Ik sluit af met te zeggen… De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen wil u een vraag stellen. Mevrouw ELFILALI (Volt). Misschien nog één zin en dan zal ik inderdaad naar mevrouw Van Groningen luisteren. Ik wil afsluiten met dat wij dit onderwerp nauw zullen blijven volgen en dat we uitkijken naar de uitkomst van het lopende onderzoek. De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen.

raadsvergadering van 15 februari 2024

Notulen pagina

254