20231506 - Notulen van de raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen raadsvergadering

Notulen van de buitengewone raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen van de buitengewone raadsvergadering van 15 juni 2023 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 8 Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb, met dien verstande dat het voorzitterschap van 11.47 uur tot 11.50 uur is waargenomen door mevrouw A. Kockelkoren Tegenwoordig zijn 43 leden, namelijk: de heer T.S.J. Coşkun, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer M. Verhoef, de heer B. van Drunen, mevrouw M.S. Abrahamse, de heer A.R. Oostdijk, de heer E.P.J. Verweij, mevrouw E. Rehim Zadeh, de heer N. Akhatab, mevrouw C. Aafjes-van Aalst, mevrouw N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein, de heer D.J. van Dommelen, de heer S. Ceulemans, mevrouw I. van Wifferen, mevrouw A.J.A. Maassen, mevrouw J.M. Nunnely, mevrouw I. Coenradie, de heer S.J.C. Becker, de heer T. de Haan, de heer B. van Schaik, de heer T. Roskam, de heer T.J. Vonk, de heer R. Moti, mevrouw J. Bokhove, mevrouw S. van de Peppel, mevrouw M.Y. Morkoç, de heer R.T.J. van der Velden, mevrouw S. Reitema, de heer G.J. Engberts, mevrouw D. Yildirim, de heer J.M.D. de Waard, de heer F. Elbay, mevrouw I. Elfilali, mevrouw A. Kockelkoren, de heer S.M. Bonte, mevrouw L.S. Vlieger, de heer M.H. Biljoen, de heer T. Kind, mevrouw D.A. van Groningen, de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, mevrouw M.S.S. de Jong en de heer S. Soytekin Afwezig zijn 2 leden, namelijk: mevrouw V.A. Bruin, en mevrouw M.M.

Vlasblom Namens het college zijn tegenwoordig de heer R.A.C.J. Simons, de heer M.J.W. Struijvenberg Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders, met dien verstande dat zij van 11.50 tot 11.55 is waargenomen door de heer A.C. de Bondt 1

Opening en mededelingen

De VOORZITTER. Goedemorgen, ik open de vergadering van vandaag en heet u allen van harte welkom. Ook welkom aan onze gasten van vandaag op de publieke tribune, de pers en in het bijzonder hartelijk welkom aan Martine Koedijk, onze accountant, voor iedereen daar gezeten. Welkom ook aan degenen die vanaf een afstand deze raadsvergadering volgen. Ik heb een aantal berichten van verhindering ontvangen. Mevrouw Vlasblom is verhinderd wegens ziekte. Zij heeft zich de afgelopen dagen ook op social media als zodanig gemanifesteerd. Mevrouw Bruin is afwezig, mevrouw Nunnely is vanmiddag tussen 15.30 uur en 17.00 uur afwezig en de heer De Haan van 15.30 uur tot 17.30 uur. Wethouder Karremans verdedigt onze belangen in Den Haag hedenochtend tot 12.30 uur. Zijn ondersteuning zal eventuele vragen in zijn richting bijhouden opdat hij voldoende ingesproken is om eventuele vragen later vandaag te kunnen beantwoorden. Ik hoop niet dat er een avondvergadering is, want anders zult u het vanavond zonder mij moeten doen, omdat ik betrokken ben bij de installatie van de burgemeester van Barendrecht. Maar de hoop is dacht ik dat wij een dagvergadering hebben.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

997

2.

Vaststelling van de agenda voor de buitengewone raadsvergadering van 15 juni 2023

De VOORZITTER. Ik ben met u toe aan de vaststelling van de agenda voor de vergadering van heden, 15 juni. De gehele vergadering staat in het teken van de verantwoording over het voorgaande jaar, 2022. De gespreksvolgorde is zoals altijd te doen gebruikelijk bij deze onderwerpen. Wij krijgen eerst de voorzitter van de COR. Dan krijgt u een kleine reflectie van de zijde van het college door de wethouders Simons en Struijvenberg en dan krijgen we het reguliere debat, wisselend tussen oppositie en coalitie zoals te doen gebruikelijk. Eerst GroenLinks, dan Leefbaar Rotterdam, PvdA, VVD, Volt, D66, Partij voor de Dieren, DENK, BIJ1, 50PLUS, ChristenUnie, SP, CDA en Forum voor Democratie en daaropvolgend het college. Afhankelijk van de dynamiek van de vergadering begint het college mogelijk met de beantwoording na de lunchpauze. De spreektijd voor vandaag zoals die verdeeld gaat worden op de klok is drie uur. Ik neem aan dat dat uw instemming heeft. Dat is het geval. Aansluitend aan het debat over de jaarstukken 2022 is er een stemvenster waarbij u besluiten neemt over de jaarrekening en de jaarstukken 2022 en de aanbevelingen van de COR. Ik verzoek u dan ook de afwezige raadsleden binnen uw fracties erop attent te maken dat het stemvenster aansluitend aan het raadsdebat zal plaatsvinden, opdat er ook geen ongelukken gebeuren.

Mijn verwachting is dat wij rond 12.45 uur een lunchpauze zullen hebben en de lunch zal geserveerd worden op de plekken die bij u bekend zijn. Voor vanavond is niet voorzien in een warme maaltijd, dus mocht u toch nog een warme maaltijd nodig hebben in deze omgeving dan wordt u verzocht dat zelf te regelen. 3.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2023 week 22 en 23

De VOORZITTER. Ik heb mededeling van ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst van het jaar 2023, de weken 22 en 23. Kunt u zich vinden in de voorgestelde wijze van afdoening? Eenmaal andermaal, dat is het geval. Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Voorzitter, ik heb een punt van orde over iets waarvan ik denk dat het in de ingekomen stukken had kunnen zitten, dus ik doe het even hier. De wethouder Haven was vorige week niet aanwezig bij de behandeling van de jaarstukken, er was ook geen vervanging. Mijn twee vragen die ik aan de wethouder had, zijn van tevoren opgestuurd. Vervolgens zijn ze niet te vinden in de veegbrief die we eergisteravond hebben gekregen, dus een dag voor de commissie. Mijn beantwoording stond daar niet tussen, mijn vragen stonden daar gewoon niet tussen. De wethouder had wel de mogelijkheid om een aantal van de antwoorden voor te lezen, dus de beantwoording had hij. Hij had vervolgens beloofd die naar mij op te sturen. Ik heb ze vanochtend 9.15 uur gekregen. We hebben nu het debat. Hoe kan dit gebeuren, hoe kan ik mijn werk zo doen en hoe serieus neemt de wethouder dit? Ik vind dit onbehoorlijk. De VOORZITTER. Ik weet het niet, ik moet het aan de wethouder vragen. Wethouder Simons. De heer SIMONS (lr) (wethouder). Ja, dank u voorzitter. Vorige week was ik inderdaad afwezig bij de commissie.

Wethouder Zeegers heeft toen ook op het gebied van de energietransitie in de haven volgens mij ook een aantal vragen beantwoord. De vragen die open zijn blijven staan worden in een brief gezet. U heeft aanvullend op afgelopen vrijdag nog vragen gesteld. Die hebben wij, ja? De VOORZITTER. U bent aan het woord, u maakt dit verhaal af.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

998

De heer SIMONS (lr) (wethouder). Oké, en dat is door een miscommunicatie van de ambtenaren uiteindelijk niet in de definitieve brief gekomen. Maar de vragen die u had heb ik gisteren in de commissie beantwoord. Dus ik denk, onze ambtenaren maken soms ook een fout. Het is natuurlijk spijtig dat die vragen niet zijn meegekomen. Het was allemaal heel korte termijn. Volgens mij heb ik gisteravond uw vragen beantwoord en heeft u vanochtend om 9.15 uur antwoord gehad op uw twee vragen die openstonden, die ik nogmaals ook gisteravond al heb beantwoord. Dus ik denk, ja, iedereen heeft zijn best gedaan en onze ambtenaren mogen wat mij betreft ook een keer een foutje maken. Dat kan nu eenmaal gebeuren in zo’n hectische periode, dus dat wil ik er gewoon even over zeggen. De VOORZITTER. Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Voorzitter, de wethouder neemt hier compleet geen verantwoordelijkheid, terwijl hij de wethouder is die hier over gaat. De vragen heb ik gesteld tijdens de commissie vorige week, dus die had hij prima terug kunnen kijken. Daarna heb ik ze op tijd opgestuurd. De wethouder was in de veronderstelling dat hij gisteravond de antwoorden heeft gegeven. Dat heeft hij niet gedaan. Hij heeft een klein stukje voorgelezen en gezegd: de rest stuur ik op. En dat heb ik vanochtend om 9.15 uur gekregen. Als hij dat de normale gang van zaken vindt, dan moeten we het daarover hebben.

De VOORZITTER. Het is een ordepunt. Het punt is gemaakt. Volgens mij kunnen we nu verder. 4.

VERANTWOORDINGSDEBAT

4.1

Debat met het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van de jaarstukken 2022 en het rapport van de commissie tot onderzoek van de rekening Het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2022, inclusief de baten en lasten per programma, de baten en lasten per taakveld en de bestemming van het rekeningresultaat Het voorstel tot vaststelling van de aanbevelingen van de commissie tot onderzoek van de rekening naar aanleiding van de jaarrekening 2022

4.2

4.3

De VOORZITTER. Dan beginnen we nu aan het verantwoordingsdebat. Ik geef graag als eerste het woord aan de voorzitter van de COR in technische tijd. Mijnheer Biljoen, u heeft het woord. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, leden van de raad, kijkers op de publieke tribune, pers, en de mensen die thuis aan het kijken zijn. De afstand waarmee je dingen bekijkt, bepaalt wat je ziet. Als voorzitter van de commissie tot onderzoek van de rekening, de COR, is het mij een genoegen om vandaag af te trappen bij het verantwoordingsdebat over de jaarstukken van 2022. Tijdens dit verantwoordingsdebat verantwoordt het voltallige college zich over het gevoerde beleid van 2022. Maar voordat we daarmee beginnen, wil ik u graag meenemen naar het advies dat de COR u graag meegeeft bij de bespreking van de jaarstukken. Want de jaarstukken zijn belangrijk voor de gemeenteraad bij het uitoefenen van zijn controlerende taak. Slechts drie dagen later dan gepland, maar op 26 april, heeft de gemeente Rotterdam in het accountantsverslag een goedkeurende verklaring van onze accountant Martine Koedijk en haar collega’s van PWC mogen ontvangen. Dit voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid, waarbij de rechtmatigheidsverklaring dit jaar voor het laatst door de accountant is gegeven. Vanaf volgend jaar ligt deze verantwoordelijkheid bij het college en wordt dat nog wel getoetst door de accountant.

Naar aanleiding van het accountantsverslag

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

999

en de jaarstukken heeft de COR vier verantwoordingsgesprekken gehouden met wethouder Buijt, wethouder Zeegers, wethouder Karremans en wethouder Struijvenberg. En waar het accountantsverslag zich toespitst op getrouwheid en rechtmatigheid spitsten deze gesprekken zich toe op het financieel beheer, de manier van sturen en in control zijn. De COR heeft haar bevindingen over de jaarstukken, haar financial audit report en verantwoordingsgesprek gepresenteerd in een rapport. U, en ook voor de kijkers die online kijken, kunt het rapport bij de stukken van vandaag terugvinden. Tijdens de commissiebehandelingen van de jaarstukken op 7 en 8 juni jl. heeft een lid van de COR bij aanvang van de bespreking een korte toelichting gegeven op het rapport en de raadscommissies meegenomen in een advies van de COR aan de betreffende commissie. De COR onderzoekt op deze wijze namens de gemeenteraad de jaarrekening op getrouwheid, rechtmatigheid en financieel beheer en brengt daarover dus dat advies uit aan de gemeenteraad. De COR komt tot de conclusie dat de jaarrekening die voorligt met kennisneming van het oordeel van de externe accountant en het advies en de aanbevelingen van de COR kan worden vastgesteld.

Met het vaststellen van de jaarrekening door de gemeenteraad wordt door de leden van het college decharge verleend ten aanzien van het gevoerde financieel beheer over het afgelopen jaar 2022, onder voorbehoud van later in rechten gebleken onrechtmatigheden. De COR constateert dat de financiële positie van de gemeente goed is, maar ook dat de begroting en de financiële positie van de gemeente op diverse plaatsen onder druk staat en dat dit deze collegeperiode veel aandacht verdient. Natuurlijk heeft u allemaal het COR-rapport gelezen en het rapport van de accountant. In het rapport presenteert de COR vijf aanbevelingen. De gemeenteraad wordt geadviseerd deze aanbevelingen over te nemen en over de aanbevelingen wil ik u het volgende meegeven. Het functioneren van de eerste lijn. Heroverweeg een tussentijdse afsluiting, een hard closure, en daarmee het verantwoordelijkheidsgevoel weer bij de eerste lijn. De afdelingen en directies te krijgen in de gehele organisatie in de P&C-cyclus. Grondexploitaties. Het risicoprofiel van de grondexploitaties is verhoogd en de behoefte aan extra middelen aanstaande. Het rendement in bijvoorbeeld het aantal woningen is onduidelijk. Zorg voor een kader in prijzen, tijd en aantallen en de relatie met financiële instrumenten in het aanstaande grondbeleid. Grip op financiën.

Het voorspellende vermogen en daarmee de grip op financiën moet worden vergroot. De COR adviseert hierbij ook om in conceptraadsbesluiten duidelijker aan te geven wat de financiële consequentie is en wat hierdoor in de begroting verandert. Krapte op de arbeidsmarkt. Een veelgebruikt argument voor afwijkingen is het tekort aan arbeidskrachten. Denk na hoe deze zaken anders georganiseerd kunnen worden. Structurele middelen voor structurele lasten. Als tekorten op structurele lasten uit eenmalige middelen worden bekostigd, drogen de reserves op. De COR adviseert om het college opdracht te geven om bij de begroting van 2024 per raadsprogramma inzichtelijk te maken waar knelpunten verwacht worden in de meerjarenbegroting en welke afwegingen de gemeenteraad daarbij kan maken. Voor dit verantwoordingsdebat wil ik u de volgende centrale vraag meegeven. Wat waren de doelen die het stadsbestuur in 2022 wilde bereiken? Zijn deze doelen bereikt? Wat was hiervoor begroot en wat heeft het uiteindelijk gekost? Vanaf deze plek wil ik graag alle mensen die hebben meegewerkt aan het tot stand komen van de jaarrekening en de controle hierop bedanken voor al het werk dat verricht is en ik wens u heel veel wijsheid toe in het verantwoordingsdebat. De VOORZITTER. Dank. Ik geef graag het woord aan de locoburgemeester voor een korte duiding. De heer SIMONS (lr) (wethouder).

Ja, dank u voorzitter en goedemorgen iedereen. Het is wel bijzonder dat we op zo’n mooie dag in een donkere raadzaal zitten, maar goed, dat is niet anders. Als ik aan 2022 terugdenk en ik denk wat er ook alweer allemaal is gebeurd in dat jaar, kan ik het bijna niet geloven, maar in het begin van het jaar waren er nog Covid-

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1000

maatregelen. Toen dat afgelopen was, want die maatregelen werden vrijdag 25 februari 2022 opgeheven, startte die vreselijke oorlog in Oekraïne. Er zijn verkiezingen geweest, er is een nieuw college. Maar dan toch nog even over die vreselijke oorlog in Oekraïne. Die heeft ook een enorm effect gehad op allerlei manieren, maar ook financieel. Inflatie, energieprijzen zijn enorm gestegen. Daar hebben veel gewone Rotterdammers nog tot de dag van vandaag mee te maken, maar ook de gemeente. Onze financiën zijn daar ook door geraakt. Ik zeg altijd: wij in Rotterdam kunnen de inflatie niet oplossen, maar we doen wel alles eraan wat we kunnen en we doen ook zoveel mogelijk een beroep op fondsen om de kwetsbare Rotterdammers maar ook bedrijven te helpen. We bespreken nu het beleid van het vorige college en het nieuwe college. En als je beleid verandert dan is het eigenlijk alsof je op een tanker de koers een paar graden verlegt. In de eerste tijd merk je daar nauwelijks wat van, maar na verloop van tijd kom je toch ergens anders aan. Dan is een van de belangrijke onderwerpen waar ik nog kort bij wil stilstaan de menselijke maat. Het college heeft gezegd: we willen meer op de uitvoering. We willen meer de menselijke maat. En dan is natuurlijk de vraag die hoort bij een verantwoordingsdebat of dat allemaal al helemaal op orde is. Nou, daar kan ik gewoon eerlijk over zijn: nee.

Want dat is ook gewoon enorm ingewikkeld. Het heeft te maken met cultuurverandering, bijvoorbeeld ook bij onze ambtelijke organisatie. Als je al twintig jaar op een bepaalde manier participatie hebt ingericht bij woningbouwprojecten, kun je dat niet zomaar met een toverstaf veranderen. Waar het naar de mening van het college wel goed is gegaan, is bij het serieus nemen van de wijkakkoorden en de wijkraden zoveel mogelijk te faciliteren. Waar gaat het soms fout? Dan zeg ik: er zijn veel dingen in de wijken die ik altijd ꞌveel voor weinigꞌ noem. Dan zeggen de bewoners tegen ons: college, kun je niet die kleine aanpassingen doen? En dan lopen wij letterlijk als wethouders aan tegen onze ambtenaren. Die zeggen: ja, maar dat is niet het beleid. En daar moeten we dus samen een weg in zien te vinden zodat die menselijke maat, maatwerk, meer mogelijk is. Dat gaat niet van de ene op de andere dag. Waar is het niet goed gegaan? Daar kan ik ook eerlijk over zijn. We hebben een verweesd dossier geërfd, de volkstuinen. We zijn eigenlijk in een klassieke val getrapt. We wilden te veel en te snel, zonder voldoende aandacht aan de mensen op de volkstuinen. Daar leren we van, om de menselijke maat ook daar toe te passen en in het vervolg daar alerter op te zijn. Ik zal een paar highlights noemen en dan geef ik het woord aan de wethouder Financiën.

Ondanks die paar maanden dat we echt effectief bezig zijn geweest, want het coalitieakkoord ꞌEén stadꞌ is natuurlijk vertaald in de begroting, maar ondertussen hebben we wel een aantal dingen gedaan. De derde stadsbrug is binnengehaald. We hebben extra salaris voor boa’s, er is een intensivering van de handhaving, bijvoorbeeld op het dubbele parkeren. De VOORZITTER. Dit is een korte duiding en geen debat. Het debat volgt straks. De heer MOTI (pvda). Ja maar voorzitter, ik dacht dat het alleen een korte reactie van het college op het COR-advies zou zijn, maar we krijgen hier een soort algemene beschouwing van het college te horen. Het lijkt mij dat de raad gewoon dan eerst zijn eerste termijn moet hebben en dat het college daarna daar een beschouwing op doet. De VOORZITTER. Ik zei ook: een korte duiding, dus wellicht dat u het ook bij een korte duiding kunt houden. De heer SIMONS (lr) (wethouder). Nou, volgens mij heb ik net een korte duiding gegeven over de belangrijkste punten voor de verantwoording. En de raad is de baas, dus dan geef ik met plezier het woord aan onze wethouder Financiën om het COR-rapport te duiden. De VOORZITTER. Dat doe ik ook graag, ja. Kort wethouder Struijvenberg.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1001

De heer STRUIJVENBERG (lr) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Allereerst ook dank aan de COR en aan onze accountant. U weet dat wij de aanbevelingen van de COR omarmen, zoals dat ook vandaag aan uw raad voorligt. Voorzitter, 2022 was echt weer een bewogen jaar. Locoburgemeester Simons heeft daar natuurlijk al wat over gezegd. De oorlog in Oekraïne en de effecten die een grote impact hebben gehad op de stad en haar inwoners en ook vandaag de dag nog steeds hebben. Ook waren de naweeën van de coronacrisis in 2022 natuurlijk voelbaar en ook vandaag nog. 2022 was ook het jaar van de collegewissel, waarbij het huidige college het stokje heeft overgenomen van het vorige sinds de presentatie van het coalitieakkoord ꞌEén stadꞌ. Dus 2022 is eigenlijk wel een bijzonder verantwoordingsjaar omdat de resultaten uiteraard ook de vorige collegeperiode betreffen. Het financieel resultaat 2022 werd dus beïnvloed door macro-economische ontwikkelingen en we zien dat onder meer in toegenomen inflatie, stijging van de rente en een krapte op de arbeidsmarkt en ook op de materialenmarkt. Voorzitter, het was in het jaar 2022 dus ook een grote uitdaging om te zorgen voor voldoende menskracht in de organisatie vanwege die krappe arbeidsmarkt. Sommige vacatures konden niet worden ingevuld, sommige vacatures duren gewoon langer om in te vullen.

En voorzitter, sinds eind vorig jaar werken we aan de motie van mevrouw Van Groningen en de heer Elbay, om te bezien hoe wij onze middelen doelmatiger kunnen inzetten. En u weet, ik verwacht daar iets nader over te kunnen zeggen in Q4 van dit jaar. Voorzitter, zoals de heer Biljoen al zei heeft de accountant zowel voor getrouwheid als rechtmatigheid een goedkeurende verklaring afgegeven. Daar zijn we natuurlijk erg blij mee. De controlewerkzaamheden hebben wel geleid tot een aantal correcties in de administratie en daarmee is het rekeningresultaat uitgekomen op € 17 miljoen, wel na verwerking van de type 1-bestemmingsvoorstellen. Dat zijn eigenlijk de standaard bestemmingsvoorstellen zoals die altijd bij de jaarrekening onderdeel van de besluitvorming uitmaken. Dat was in totaal € 68,2 miljoen, waarvan maar liefst € 32 miljoen, bijna de helft, betrekking heeft op de energietoeslag. En een nieuw onderdeel van onze jaarrekening van de website is de infographic, waarin we een overzicht van de jaarrekening in een oogopslag weergeven, met onder andere de lasten per begrotingsprogramma, ook naar aanleiding van gesprekken met uw raad uiteraard. Meer over het financiële beeld in 2022, de financiële kengetallen tonen aan dat er een solide positie is van de gemeentefinanciën in 2022, een positief exploitatiesaldo, dat is natuurlijk goed.

Structurele lasten gedekt door structurele baten, uiteraard ook van belang. Daarnaast besloot de gemeenteraad begin juni 2022 de aandelen van het Warmtebedrijf te verkopen. Dat hebben wij gedaan aan Vattenfall. De overdracht vond plaats in november van vorig jaar en daarmee is die verkoop afgerond en overigens ook binnen de daartoe gestelde budgettaire kaders en voorzieningen die waren opgenomen in de begroting van 2022. Daarnaast hebben er nog twee bijzondere erfpachtconversies plaatsgevonden voorzitter. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Voorzitter, ik maak hier toch bezwaar tegen. We hebben in het presidium een sprekersvolgorde met elkaar afgesproken en daar zat helemaal geen duiding van het college bij. Na de COR zou gewoon de raad aan het woord komen. U geeft het college ruimte voor een korte duiding, maar ik hoor nu gewoon twee keer een beschouwing en ik vind dat niet goed. Wij horen gewoon als raad hier eerst onze termijn te hebben en als het college dan wil beschouwen, prima, maar niet voordat wij hier überhaupt met elkaar een debat hebben kunnen voeren. De VOORZITTER. Ik ben het met u eens, maar mij was verteld De heer MOTI (pvda). Het ging om een korte duiding en ik hoor geen korte duiding.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1002

De VOORZITTER. Nee, ik vroeg ook om een korte duiding en niet om een uiteenzetting. Mij is ingefluisterd dat er sprake was van een procesbrief waarin dit gemeld werd, maar dat is blijkbaar niet eenduidig, helder. Maar mijnheer Moti heeft in die zin gelijk, eerst de raad en dan het college. Het is de bedoeling dat er dus een heel korte duiding is op de jaarrekening en daarna kan het college straks gewoon al dan niet het beleid uitleggen dan wel duiden dan wel verdedigen. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, ik ben blij dat u probeert te praten namens de raad, maar ik ben het daar echt pertinent mee oneens. We hebben gewoon een procesvoorstel gekregen. Daar doen de wethouders gewoon hun inbreng aan. Dat daar nu ineens mensen spijt van hebben, kunt u niet ineens in de schoenen schuiven van de wethouders die het niet goed hebben begrepen. Dat vind ik echt te ver gaan. Daar moeten we het dan maar in het presidium nog een keer over hebben wat wij een korte duiding vinden, en dat wij vooral ook die term maar eens even voor de wethouders duidelijk omschrijven, maar wat ik hier heb gehoord is gewoon een korte reflectie op het afgelopen jaar zoals wij dat van de wethouders hebben gevraagd. Wat mij betreft luister ik daar graag naar en vind ik het nu heel erg zonde dat de wethouders gaan zitten.

Want ik vind dat mooie informatie die ik kan gebruiken voor het debat. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, de heer Lansink was niet aanwezig bij de laatste presidiumvergadering, waar we gewoon de orde van deze dag hebben besproken met elkaar. Zoals de heer Lansink ook kan lezen in de notitie Laatste stand van zaken raadsvergadering, staat wat de sprekersvolgorde van vandaag zou zijn. Dat hebben we gewoon met elkaar vastgesteld in het presidium. En dan kan het college daarna wel een briefje sturen maar daar hebben we het helemaal niet over gehad. De raad is helemaal niet gevraagd of we het daarmee eens zijn. Wat we wel hebben besproken in het presidium waarbij u ontbrak, is dat na de COR gewoon de raad het woord krijgt, en nu wordt ineens vanuit het niets een andere volgorde bepaald. Daar heb ik nog enige ruimte voor gegeven, een korte duiding prima, maar dit zijn geen korte duidingen meer. Dus ik maak er echt bezwaar tegen. De VOORZITTER. Wat is dan een korte duiding, maar als er bezwaren zijn tegen een procesbrief die binnen is gekomen dan had ik dat graag als uw voorzitter ook willen vernemen. Het feit dat er niet gereageerd is op die procesbrief, was voor mij aanleiding te veronderstellen dat dat akkoord was, dus gaf ik ruimte voor een korte toelichting, en dat moet niet een te lange uiteenzetting zijn. Mevrouw Verkoelen.

Mevrouw VERKOELEN (50+). Ja, en over die procesbrief een andere, want het gaat zoals het elke keer gaat. Wij zijn zogenaamd steeds zelf in de lead over alles wat er hier gebeurt in de raad, en het is gewoonweg niet zo. Ik voel me niet aangesproken als ik een procesbrief van het college krijg en ik ben het er niet mee eens, waar wij zelf in het presidium een andere afspraak hebben. Dan voel ik me niet aangesproken om daar iets van te vinden. En als we dat dan aangeven, want we laten het gebeuren, maar het wordt vervolgens tot twee keer toe aangegeven, dan moeten we daarop ingrijpen en vind ik echt de gang van zaken zoals nu de heer Lansink doet, totaal buiten de orde, want dit hadden we namelijk echt niet afgesproken. De VOORZITTER. Het ordevoorstel en de procesbrief, mevrouw Verkoelen en anderen, is eerder in het presidium wel aan de orde geweest. Niet in de laatste vergadering maar het is eerder in het presidium geweest. Dat iedereen dat misschien niet weet, maar waarover het

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1003

gesprek wel aan de orde is, is wat een korte toelichting is. Want wat een korte duiding is, daar kunnen we lang met elkaar over spreken. Maar kort is inderdaad kort, en wat mij betreft een paar minuten. Dan gaan we nu naar de eerste termijn van de zijde van de raad. Mijnheer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Ja voorzitter, dank voor het woord. Allereerst dank ook voor de complimenten van de wethouder Financiën voor de infographic. Als fractie van GroenLinks hebben we ons samen met andere fracties er hard voor ingezet en zijn daarbij goed ondersteund door het team van de wethouder, dus dank ook voor de complimenten en hopelijk kunnen er nog meer mooie producten uit rollen. Maar voorzitter, we kijken terug op het jaar 2022, de nasleep van corona, de vreselijke oorlog in Oekraïne waar wethouder Simons het net ook al over had. Stijgende energiekosten, stijgende prijzen van de dagelijkse boodschappen, dit en nog veel meer heeft ontzettend veel impact gehad op de Rotterdamse samenleving en ook op het budgettaire beleid. Maar voorzitter, dat is geen excuus om de structurele problemen, de tekorten op de woningmarkt, ons deel van de klimaatopgave, armoede en grote inkomensongelijkheid van onze stad maar niet op te lossen. En dat is wel wat dit college ons voorhoudt.

Qua financiële verantwoording kan de jaarrekening worden goedgekeurd, maar vandaag gaat het ook over doelmatigheid en de keuzes waarop de middelen wel of niet zijn uitgegeven. En laat ik maar eens beginnen met de term onderuitputting. Dit college belooft heel veel, maar komt dat gewoon niet na. Ik quote uit het coalitieakkoord. ʺRotterdam is een stad waar we omkijken naar elkaar, waarin we geen armoede accepteren. En omdat we het zo serieus nemen, stellen we een aparte wethouder Armoede en schulden aan.ʺ Voorzitter, zo serieus dat dit college van de € 20 miljoen gereserveerd voor de bestrijding van kinderarmoede slechts € 1,1 miljoen uitgeeft, 5% van het gereserveerde budget. En werkelijk niemand in 2022 merkte iets van deze serieuze aangestelde wethouder. En daarom voorzitter, mijn vraag, waarom heeft u maar € 1,1 miljoen uitgegeven en hoe verwacht u die € 18,9 miljoen wel uit te geven? En bouwen, bouwen, bouwen. Dat klinkt ontzettend mooi. Maar niet als je op zoek bent naar een woning in het sociale segment. Want tegen de afspraak in is er maar 10% gerealiseerd, illustratief voor de ruk naar rechts van deze coalitie. En voorzitter, € 111 miljoen in de portefeuille Grondexploitatie verdampt binnen een jaar, zelfs benoemenswaardig door de accountant.

Hoe gaat dit college beter sturen? Hoe gaat de wethouder dit voorkomen? En voorzitter, wat is er vanaf het aantreden van het nieuwe college nu eigenlijk gebeurd op het gebied van klimaat? We zitten constant te wachten en te wachten, en we krijgen maanden later een nietszeggend document, genaamd het Klimaatactieplan, waarbij de wethouder tijdens de bespreking zelf zich realiseerde dat het geen actieplan is, maar een overzicht van projecten. Er is hierdoor geen bestuurlijk overzicht meer. Wat heeft de wethouder nu bijgedragen het afgelopen jaar? Waar kan de raad haar op toetsen? Het is compleet onduidelijk voor ons, voor iedereen binnen dit huis en ook buiten het stadhuis en volgens mij ook voor het college zelf. Geen visie, geen doorzettingskracht, maar wel stoppen met het Klimaatakkoord en de klimaattafels, terwijl er geen tijd te verspillen is. De progressieve wind van dit college is niet eens een licht briesje. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, wat een fantastisch betoog van de heer Biljoen. Ik luister er met enig genoegen naar. Maar wanneer is dit college ook alweer aangetreden? De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Het college is vorig jaar juni aangetreden.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1004

De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Dan bedoel ik dus dat u ook nog de eerste zes maanden heeft van het andere fantastische college waar u het over heeft. Komt u daar in uw betoog ook nog op terug? Want dat betekent dus feitelijk dat er in juli een nieuw college is gekomen. Dat heeft toentertijd de plannen ontvouwd, dat moet richting begroting worden gemaakt, dat moet vervolgens naar beleid en uitvoering komen. En vervolgens loopt u dit college te verwijten dat het niet snel genoeg is gegaan in 2022. Hoe is uw reflectie op het vorige college dan? De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Ja voorzitter, ik wil wel gelijk verdergaan, want dat is inderdaad het volgende punt in mijn betoog. Maar ik zie dat De VOORZITTER. Ik zie het. Ik zie dat de heer Segers-Hoogendoorn is gaan staan, maar de vraag was aan u gesteld. En als u zegt: ik geef later antwoord dan is het mij helder. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Voorzitter dank, even naar de heer Lansink, want als we vandaag dit zo gaan doen de hele tijd, ik vermoed namelijk dat dat gaat gebeuren, dan kunnen we het hele debat al gaan voorspellen. Maar dan wil ik de heer Lansink en alle andere coalitiepartijen, maar vermoedelijk heeft hij deze taak gekregen om dit vandaag te doen, dan toch wel vragen om ook gewoon goed te luisteren naar de inbreng.

Want ik hoorde de heer Biljoen er bijvoorbeeld over beginnen dat we speciaal een wethouder hebben ingesteld op dat thema van armoede, en daar hebben we nog niets van gezien. Dat gaat gewoon over dit college. En ik vind dat je daar ondertussen na een heel aantal maanden echt wel wat over mag zeggen, zeker omdat dit college de begroting heeft gemaakt. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, ik stel vast dat de heer Biljoen met een heel lijstje komt van verantwoordelijkheden die ook in het vorige college was, en dan kan de heer Segers-Hoogendoorn wel makkelijk zeggen: dat mag u zo niet doen, dat vind ik een vies spelletje, maar het is wel de situatie waarin wij in 2022 hebben gezeten, dat er midden in het jaar een nieuw college was, dat nu op dat moment de plannen aan het formuleren was. Ik snap niet waarom u nu ineens het gevoel gaat krijgen dat die ambities van één stad die er toen in stonden, binnen een half jaar gerealiseerd zouden kunnen worden. Daar hebben we doorgaans gewoon vier jaar voor. Dat is namelijk de zittingstermijn van een college dat niet valt. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, ik constateer dat de heer Lansink voor de tweede keer vandaag niet goed luistert. Ik heb helemaal niets gezegd over een vies spelletje. Kennelijk vindt hij het een vies spelletje.

Daar heb ik niets over gezegd. Ik heb hem alleen gevraagd, gewoon voor de rest van het debat, gewoon even voor de rest van de dag, zodat we niet steeds door hetzelfde hoepeltje springen, of de heer Lansink goed wil luisteren naar de inbreng en ook wil horen wat er specifiek over dit college en deze collegeperiode gaat. En dan kunt u uw interrupties plaatsen zoals u wilt. De VOORZITTER. De heer Lansink.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1005

De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Ik was niet van plan om mij door het CDA de woorden in de mond te laten leggen over wat ik wel of niet ga zeggen vandaag. Ik ga vandaag het volledige collegebeleid over het hele jaar van twee colleges. Dat is mijn taak als raad. Dat zou ik u allen willen adviseren. De VOORZITTER. Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Ja voorzitter, ik probeer de heer Segers te begrijpen. Want wat er hier gebeurt is juist dat we goed luisteren naar de heer Biljoen en dat we hem de ruimte geven om zijn verhaal te doen. Vervolgens willen wij daarop reageren, maar ik zie dat de heer Biljoen woorden gebruikt die totaal onterecht zijn in deze discussie. Hij gaat in op één wethouder, terwijl inderdaad zoals de heer Lansink zegt, wij nu kijken naar de jaarrekening over 2022, waar twee raadsperioden hebben gezeten, twee gemeenteraden hebben gezeten, maar ook twee colleges. Dus voorzitter, daarover vragen wij nu de verantwoording van dit college. En nu voorsorteren op wat een wethouder doet in vier jaren, dat is echt wel heel erg voorbarig. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Hoor ik mevrouw Mohamed-Hoesein nu gewoon geen verantwoordelijkheid willen nemen voor het feit dat ze in een college zit? Ongelofelijk, echt onvoorstelbaar. De wittebroodsweken zijn voorbij, daar eindig ik straks mijn verhaal mee.

Echt waar, allang voorbij. Onvoorstelbaar dat u het zo afschuift. De VOORZITTER. Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Maar voorzitter, het is toch wel belachelijk dat je wordt geconfronteerd dat ik geen verantwoordelijkheid neem voor dit college, voor de wethouders, voor het beleid. Het coalitieakkoord is pas vormgegeven nadat het tot stand is gekomen. De financiële verantwoordelijkheid daarvoor loopt vanaf de eerste tweede herziening. Als u het wilt hebben over wat wij financieel kunnen laten zien als wethouders van dit college, wil ik daarover met u in gesprek. Waar we het nu over hebben, nogmaals mevrouw Verkoelen en ik wil u vragen om ook hier goed te luisteren, 2022, twee colleges, twee gemeenteraden. De VOORZITTER. De heer Roskam. De heer ROSKAM (lr). Een korte vraag, want de heer Biljoen had het over doelmatigheid maar ook over de klimaattafels die het eerste halfjaar van 2022 nog van kracht waren. In het kader van doelmatigheid, hoe reflecteert u dan op het DCMR-rapport van 2021, waaruit blijkt dat de impact van de klimaattafels op het terugdringen van de CO2-uitstoot in Rotterdam nihil was? Want volgens mij was het juist zo’n goed plan dat ze geschrapt werden. De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, op de vraag van de heer Roskam zal ik op het eind van mijn betoog komen. Met uw permissie ga ik verder. De VOORZITTER. Zeker.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1006

De heer BILJOEN (gl). Ja voorzitter, heel fijn ook dat de fractie van DENK mij alle ruimte wil geven om mijn verhaal te doen. Had u mij maar de ruimte gegeven, dan had u bij de volgende alinea kunnen horen dat dit college ook op een rijdende trein stapte. Of noem het maar een rijdende tram. Een lijn 4, een lijn 8, een lijn 20 of lijn 21. Binnen een halfjaar is het dit college gelukt om deze tram tot stilstand te brengen. Dit terwijl het vorige college alles al in de steigers had gezet. Neem de taaltrajecten. Het target was 19.000 afgeronde taaltrajecten en er werden er zelfs 23.000 gerealiseerd. Daarvan was het meeste werk al gedaan voor het zomerreces, een succes. € 3,6 miljoen naar de verbetering en uitbreiding van fietspaden. Een succes. Maar andere werkzaamheden, de voortzetting van de experimenten bij de Willemsbrug, het Binnenwegplein, de Kruiskade, de oude delen zijn met een shock tot stilstand gekomen. En als je het goed bekijkt voorzitter, zie je stagnatie. Het vorige college stelde een initiële begroting op. Het huidige college, opererend zonder visie, en onduidelijk waarop sturend, stelde deze vervolgens bij in de tienmaands. Wij als gemeenteraad gaven er toestemming voor, nota bene in december, en wat blijkt, er blijkt geen inzicht in de uitgaven gedurende het jaar. De bijgestelde begroting zit er flink naast.

En niet zomaar ernaast, want de jaarrekening waar we het vandaag over hebben, sluit beter aan bij de begroting van het vorige college, waar GroenLinks, PvdA, CDA en de ChristenUnie nog in zaten. Maar voorzitter, de COR zegt in haar rapport dat het college of specifiek bepaalde leden van het college in control zijn, of regie hebben over hun portefeuille. Maar dat geldt zeker niet voor alle wethouders. En een wethouder niet in control zet de raad op achterstand. Want dit college houdt bijvoorbeeld € 16 miljoen over op zorg. Hoe kan dat? Wat heeft het college dan wel gedaan? Waarom vraagt u om een extra greep uit het budget aan de raad als u het niet kunt uitgeven? Waarom zegt de wethouder Financiën, die het overzicht moet bewaren, een soort wethouder monitor, niet tegen de wethouder Zorg: onderbouw financieel wat je nodig hebt. Anders krijg je niets, want we hebben heel veel opgaven in de stad. U geeft de raad op deze manier een verkeerde stand van zaken. En geen collegetarget afgesproken, dan ook geen kwantitatieve verantwoording. En als er geen kwantitatieve doelstelling is voor een programma, dan wordt het niet ingevuld in de jaarrekening. Wat is dit nu weer? Dit maakt het controleren voor ons feitelijk gewoon onmogelijk. Voorzitter, het budgetrecht moet gewoon weer bij de raad komen te liggen. Dus stop met creatief politiek boekhouden.

Voorzitter, een verantwoordingsdebat moet vooral gaan over wat een college gedaan heeft en dat moet ook goed controleerbaar zijn voor ons als raad. Mijn vraag aan het college, gehoord de beraadslaging in alle verschillende commissies, wetende dat de informatiewaarde in de jaarrekening om te huilen is, en dat het college slechts bepaalde elementen wil verantwoorden, bent u bereid om die miljarden euro’s die de raad aan u mandateert om uit te geven beter en uitgebreider te verantwoorden? Anders zal ik hier een motie voor opstellen. De VOORZITTER. Mijnheer Elbay. De heer ELBAY (d66). Voorzitter, dit rijmt niet met wat de voorzitter van de COR zojuist heeft aangegeven, namelijk dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft en rechtmatig is opgesteld. Dus u zegt nu, collega Biljoen zegt dat het deels en gedeeltelijk wordt verantwoord. Dat betekent dus dat de jaarcijfers niet juist en volledig zijn opgenomen, dat er dus geen getrouw beeld is. Dus het rijmt niet met wat de voorzitter van de COR zojuist heeft gedeeld. Wilt u hier even een antwoord op geven wat volgens u dan niet wordt verantwoord of onvolledig verantwoord? De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, ik wil het lid Elbay graag herinneren aan zijn bijdrage in de commissie ZWCS, die ik terug heb gekeken, waar hij de wethouder werkelijk heeft bevraagd

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1007

over alle lege gaten in de jaarrekening. Volgens mij heeft u daar meerdere termijnen, u was zelfs in het rood, u had geen spreektijd meer, u bent doorgegaan met aan de wethouder te vragen: ik kan dit niet controleren. Wat is uw vraag dan nu? De VOORZITTER. Mijnheer Elbay. De heer ELBAY (d66). Voorzitter, ik heb niet gezegd: ik kan dit niet controleren. We hebben aangegeven dat de accountant in detail de stukken heeft gecontroleerd. Dat betekent dus dat er is gekeken naar de rechtmatigheid. Met andere woorden of er sprake van is dat de jaarrekening voldoet aan de wet- en regelgeving. Er is gekeken naar getrouwheid. Dat betekent dus: is de jaarrekening juist en volledig? Mijn punt was: er zijn doelen benoemd waar dus geen realisatie bij is vermeld. Dat is inderdaad een punt van aandacht dat ik zo meteen ook ga inbrengen, dat ik dus in de aankomende periode wel duidelijk wil terugzien. Maar voorzitter, wat we ook zien is dat dit probleem niet van nu is, dat dit ook in de voorgaande collegeperiode zich heeft voorgedaan. Wat heeft uw fractie toen ingebracht? De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Ja voorzitter, wat alle vorige fracties hebben ingebracht, dat antwoord kan ik u best in de tweede termijn geven want dan zal ik het even terugkijken. Maar goed voorzitter, ik hoor de heer Elbay ook praten over rechtmatigheid en getrouwheid.

Dat is inderdaad waar de accountant naar kijkt. Wij gaan over de doelmatigheid. Dat heeft u ook net aangegeven. Dat gaat u ook zo meteen in uw bijdrage doen. Daar heb ik het ook over. Ik zie dat de heer Elbay blijft zitten dus dan ga ik verder voorzitter. De VOORZITTER. Doe dat maar. De heer BILJOEN (gl). Dan voorzitter, ik rond bijna af, verantwoordingsdag. Een van de kerntaken van de gemeenteraad is het controleren van het uitgevoerde beleid en de raad wil de samenleving daar zo direct mogelijk bij betrekken. Een verantwoordingsdebat wordt beter als het ook gevoed wordt met inzichten vanuit de praktijk. En de Tweede Kamer heeft heel goede ervaringen met het uitnodigen van lokale journalisten hiervoor, de V-100. Voorzitter, daarom dien ik ook een motie in, ꞌV-010ꞌ, waarbij wij ook ruimte maken voor journalisten om uit te nodigen, zodat zij ook hun mening kunnen geven over de stukken. Voorzitter, nog als reactie op de heer Roskam. Dankzij een klimaatakkoord kwam er een netwerk van tweehonderd Rotterdamse partijen. Die konden elkaar vinden bij de klimaattafels en uit de klimaattafels zijn tientallen klimaatdeals gerold. Er zijn zelfs partijen die hun klimaattafels doorzetten, die zelf de noodzaak voelen om door te gaan, om de ruimte te nemen die er nu niet meer door het college wordt geboden.

Doordat de wethouder al deze klimaattafels heeft opgeheven, is er geen bestuurlijk overzicht meer, geen regie, geen afspraken. Er zouden klimaataanjagers komen in plaats van klimaattafels, maar de uitwerking daarvan hebben we ook nog steeds niet. Stilstand. Voorzitter, ik vervolg mijn betoog. € 17 miljoen gaat naar de algemene reserve. Onze fractie heeft daar andere voorstellen voor en heeft daarvoor het volgende amendement geschreven, ꞌGroene wijkinitiatieven als bestemmingsreserveꞌ. Want er liggen grote opgaven voor het tegengaan van klimaatverandering en het klimaatbestendig maken van onze stad. Het betrekken van bewoners is cruciaal om onze doelen te behalen, ook bewoners van Rotterdam willen een groene, toekomstbestendige stad. Dat blijkt ook uit groene participatietrajecten waar bewoners ontzettend veel tijd in hebben gestoken maar die stranden door gebrek aan middelen, zoals die van Coolhaveneiland en Lloydkwartier. Er zijn beloftes gedaan, die zijn te zien in de afdoening van de motie ꞌGroene connecties van Oost naar Westꞌ, maar om deze plannen te kunnen realiseren is meer financiering nodig voor groene wijkinitiatieven en daarom dienen wij dit amendement in.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1008

Voorzitter, GroenLinks heeft een eerlijker, groenere, duurzame en inclusieve stad voor ogen. Dat begint bij goede verantwoording, zodat we de juiste keuzes kunnen maken en vanuit de raad het college kunnen controleren en bijsturen. Tot zover mijn eerste termijn. De VOORZITTER. De heer Biljoen heeft de volgende motie en het volgende amendement ingediend. Motie 1. V-010 ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 15 juni 2023 ter bespreking van agendapunt 4.2 Het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2022, inclusief de baten en lasten per programma, de baten en lasten per taakveld en de bestemming van het rekeningresultaat; gehoord de beraadslaging, overwegende dat: - een van de kerntaken van de gemeenteraad het controleren van het uitgevoerde beleid is; - de raad de samenleving daar zo direct mogelijk bij wil betrekken; - een verantwoordingsdebat beter wordt als het is gevoed met inzichten uit de praktijk; - de Tweede Kamer goede ervaring heeft met het uitnodigen van lokale journalisten voor de V-1001; verzoekt het college: - bij de presentatie van het financieel jaarverslag 2023 een groep van 10 journalisten uit te nodigen om vragen te formuleren over de jaarstukken; - op een dag tussen de behandeling van de jaarstukken in de commissies en in de gemeenteraad, een dag te organiseren waar deze journalisten, begeleid in groepen samen met medewerkers van de gemeente en

raadsleden, vragen kunnen formuleren om deze aan het einde van de dag aan de voorzitter van de raad aan te bieden; - deze vragen vervolgens aan de raadsleden aan te bieden, zodat deze door de raadsleden aan de betreffende bewindspersonen gesteld kunnen worden tijdens de raadsbehandeling van het financieel jaarverslag 2023; - deze V-010 dag te evalueren, om het jaar erna eventueel uit te breiden met journalisten in opleiding, en andere jonge wetenschappers en mbo-studenten, en deze evaluatie te delen met de raad; en gaat over tot de orde van de dagʺ w.g. M.H. Biljoen 1 https://www.tweedekamer.nl/nieuws/kamernieuws/tweede-kamer-nodigt-lokale-journalisten-uit-voor-v-100

Amendement A. Groene wijkinitiatieven als bestemmingsreserve ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 15 juni 2023 ter bespreking van jaarstukken 2022; besluit de jaarstukken als volgt te wijzigen: Uit het positieve resultaat van de jaarrekening een bestemmingsreserve van € 5 miljoen te vormen binnen het programma Stedelijke ontwikkeling en deze bestemmingsreserve te bestemmen voor Groene wijkinitiatieven. Hiermee vloeien er minder middelen naar de Algemene Reserve."

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1009

w.g. M.Y. Morkoç Toelichting Er liggen grote opgaves voor het tegengaan van klimaatverandering en voor het klimaatbestendig maken van onze stad. Het betrekken van bewoners is cruciaal om onze doelen te behalen. Ook bewoners van Rotterdam willen een groene, toekomstbestendige stad. Dit blijkt ook uit de groene participatietrajecten waar bewoners ontzettend veel tijd in hebben gestoken, maar die stranden door gebrek aan middelen zoals die van Coolhaveneiland en Lloydkwartier. Om deze plannen te kunnen realiseren, is er meer financiering nodig voor groene wijkinitiatieven. Met het positieve resultaat, na aftrek van type 1-bestemmingen, van € 17,1 miljoen bij de jaarrekening, ligt hier een kans om deze gelden in te zetten voor vergroening. Het college kan bij de begroting 2024 aangeven in welke projecten deze middelen kunnen worden ingezet. De motie en het amendement zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Mijnheer Roskam. De heer ROSKAM (lr). Goed, voorzitter, vandaag bespreken we de jaarrekening in een zogeheten verantwoordingsdebat. Een debat dat het eerste is na de verkiezingen van 2022, het jaar waarin het vorige college afzwaaide en er een nieuw college ten tonele verscheen. 2022 is daarom ook een politiek jaar met twee gezichten, maar heeft tegelijkertijd mogelijk ook geen gezicht.

Het klinkt misschien negatief, maar het is het niet. Het was namelijk een relatief beleidsarm jaar vanwege de verkiezingen en de onwenselijkheid om als college en coalitie over je graf te regeren. Tegelijkertijd een jaar met vele uitdagingen. Een deel is al genoemd, maar we hadden naast de coronacrisis ook nog de asielcrisis, de energiecrisis, de wooncrisis, de stikstofcrisis en weet ik veel wat nog meer. Desalniettemin hebben al deze crisissen impact op het dagelijks leven van de Rotterdammer. Leefbaar Rotterdam staat te allen tijde klaar om haar verantwoordelijkheid te nemen en het bestrijden van het effect van deze crisissen om zo het dagelijks leven van de Rotterdammers leefbaarder te maken. Dat doen we al 21 jaar op een identieke en eigenzinnige manier. Voor Leefbaar Rotterdam was 2022 het jaar van haar intrede in deze coalitie. Dat betekent dat wij het afgelopen jaar zaken hebben gerealiseerd waar we trots op zijn, maar ook zaken waar we minder trots op zijn. Dat is de realiteit. Omdat ik een positief ingesteld mens ben, ik eet geen citroenen voor het ontbijt, wil ik het vandaag eens hebben over een paar zaken waar wij als Leefbaar Rotterdam trots op zijn. Allereerst is er geen asielzoeker bij gekomen. 500 is 500. De instroom dendert voort, maar in Rotterdam hebben wij een streep in het zand getrokken.

Al belt Van der Burg honderd keer per dag, in Amsterdam mag het dan wel onder het motto: hoe meer asielzoekers, hoe beter. Wij maken een fundamenteel andere keuze en als Leefbaar Rotterdam zijn we daar trots op. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, elke keer als dit soort teksten hier worden gebezigd, moet ik toch opstaan. Dit kille, harteloze geluid. Ik wil aan de heer Roskam vragen: bent u er dan trots op dat mensen, kinderen op het gras slapen? Bent u er trots op dat wij mensen die gevlucht zijn voor oorlog, voor hun leven, nog niet eens fatsoenlijk onderdak kunnen bieden omdat u hier de deur dichthoudt en dat die mensen onder mensonterende omstandigheden daar moeten leven? We hebben allemaal de beelden gezien van Ter Apel. Dat voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis het Rode Kruis in Nederland noodhulp heeft moeten geven. Bent u daar trots op? Dat is de vraag. En die vraag zou ik dan ook willen stellen aan de

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1010

coalitiegenoten, want u spreekt hier over een coalitieafspraak en dit is inderdaad het gevolg, waar u zo trots op bent, van de coalitie. Ik zou ook willen weten van D66 en van DENK met name: zijn jullie er dan ook trots op, als u hoort wat de heer Roskam hier zegt? Vindt u dan nog steeds dat die handtekening die u onder deze afspraken heeft gezet nog steeds de juiste was? Of heeft u, wat mevrouw Maassen hier altijd zegt, wel een steen in uw maag. De VOORZITTER. Wel graag via de voorzitter spreken mijnheer Moti. Dat is wel zo handig bij dit soort onderwerpen. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, dank dat u mij de gelegenheid geeft hierop aan te sluiten voordat de heer Roskam reageert. Hier zien we de ware aard van Leefbaar Rotterdam hè. Nu horen we het gewoon helemaal precies zoals het is. En dat is ook de inzet. Daar waar er eerder gezegd is in deze zaal, waar je misschien, ik kan er geen begrip voor opbrengen, maar waar je misschien nog een klein beetje begrip voor kan opbrengen, dat je zegt: deze stad heeft al zoveel te doen. Laten we dan ook naar draagkracht naar andere gemeenten kijken. Nu horen we hier precies het echte verhaal.

En dit is ook waar ik ook terecht van vind dat de heer Moti zegt, zeg ik via de voorzitter, dat we hier op dit moment de reactie van zowel DENK als van D66 maar net zo goed de VVD moeten hebben, want dit is een heel koud en tamelijk onmenselijk verhaal en daar moet op gereageerd worden. De VOORZITTER. De heer Roskam. De heer ROSKAM (lr). Goed om te reageren. Ja, ik ben er trots op. Ik ben er trots op dat we omkijken naar de zwakkeren in onze stad en dat we ervoor zorgen dat daar ook de ruimte voor is. Ik ben trots op de opvang die wij bijvoorbeeld de mensen uit Oekraïne geboden hebben, zowel met opvang als onderwijs. Ik ben er inderdaad trots op dat wij dat doen, en omdat wij die grens trekken kunnen wij ook die mensen die hulp geven. Dus ja, trots. Goed, de ambities op veiligheid. Wat ons betreft kan het meer, maar we zetten stapjes. Qua investeringen zit alleen het college van Leefbaar Rotterdam, VVD en CDA van 2002 op een hoger ambitieniveau. Maar goed, de OV-surveillanten verwelkomen we weer terug in het OV en mijn collega’s Ceulemans en Coenradie weten dat het hard nodig is. Daarnaast de pleinstewards op overlast-hotspots en meer handhavers op straat. Nogmaals, mooie punten die ervoor zorgen dat mensen zich direct veiliger voelen. Daarnaast is er ook een zeer ambitieus beleid op de buitenruimte. Voorkomen, beperken, handhaven en opruimen is het credo.

Of zoals mijn collega Van Schaik zei: op de leest van Leefbaar Rotterdam geschreven. De ambitie is er en we verheugen ons op resultaten. Mijn collega Van Schaik zal hier dan ook als een heuse sheriff 010 op gaan zitten. Meer ruimte voor horeca en ondernemerschap. In plaats van over, schrijft het college met mkb’ers zijn plannen. Leefbaar Rotterdam is erg te spreken over deze trendbreuk en hoopt dat we dit ook op andere beleidsterreinen terug kunnen gaan zien. Tot slot de laagdrempelige dienstverlening in de wijken. De wijkhubs zijn een mooi initiatief en zijn een trendbreuk tegen een landelijke overheid in die steeds verder weg lijkt te willen gaan staan van de burger. Kortom, de plannen die wij in deze raad tijdens de begroting 2022 met een zeer ruime meerderheid hebben goedgekeurd zijn mooi, maar de resultaten zijn belangrijker. Resultaten die nog moeten volgen, waar wij scherp op zullen letten. Want in deze stad kunnen we lullen als Brugman, maar het zijn uiteindelijk de daden die tellen. Goed, dan nu het financiële deel. Vanuit de accountant is er een goedkeurende verklaring op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid op alle onderdelen. De COR concludeert dat de gemeenteraad de jaarrekening 2022 kan vaststellen en adviseert de gemeenteraad de aanbevelingen van de COR over te nemen. De financiële positie is gezond, evenals de meerjarige vooruitblik.

Eigenlijk kan ik dan als woordvoerder financiën het hierbij wel laten. Maar er zijn toch een

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1011

aantal zaken die ik benoemd wil hebben. In de buitenruimte zien we een overexploitatie op riool. De opgave was 200 kilometer, plus het inlopen van de achterstand van het vorige college, oftewel, wethouder leg de kilometers aan of verlaag de heffing. Er zijn onduidelijkheden over het vliegwieleffect van de stadsprojecten. Dat vliegwiel komt op mij toch een beetje over als iemand die een rondje aan de bar geeft, maar de anderen met de rekening laat zitten. Afgaand op de Voorjaarsnota lijkt men gelukkig in te zien dat het vliegwiel niet overal is en stort deze luchtfietserij ter aarde. En nu ik het toch over neerstorten heb, de grondexploitaties, oftewel de grexen voor de intimi. Er moet ons toch het volgende van het hart. De rek is eruit, de positieve kunnen de negatieve niet meer dekken en er moet geld uit de algemene middelen bij. Conservatieve aannames, zegt de wethouder, maar dan zeg ik: als we de grexen zo goed kunnen voorspellen, waarom was dit dan niet voorspeld? Ook de target voor sociaal en midden is niet gehaald in de bouw. Daarom zullen wij als Leefbaar Rotterdam er bovenop blijven zitten dat er voldoende huizen komen voor die hardwerkende mensen in de zorg, voor de agenten en de onderwijzers. En tot slot, de communicatie. Afgelopen jaar is deze stad meermaals opgeschrikt. Niet alleen door explosies uit het criminele circuit, maar ook door plannen van dit college.

Volkstuinen, parkeren, openbaar vervoer, om er een paar te noemen. Het mantra lijkt te zijn: we laten eerst een bommetje vallen en na de ophef passen we het een beetje aan. Deze manier van besturen zorgt voor wantrouwen richting de gemeente en de politiek. De oproep van Leefbaar Rotterdam is dan ook: handel naar de menselijke maat, doe uw huiswerk beter van tevoren. Neem mensen mee in wat komen gaat, of het nu goed of slecht nieuws is. Kortom, er zijn zeker nog stappen te maken in het verbeteren van de menselijke maat van gemeentelijk beleid. Voorzitter, aan het einde van dit debat moeten we de balans opmaken. Gezien de resultaten gaan we de goede kant op. Maar het moet en kan nog beter. Zoals een oud-raadslid weleens de Romeinse senator Cato aanhaalde: voorts ben ik van mening dat Carthago vernietigd moet worden, een zekere Verweij was dat. Een uitspraak die in 2000 jaar niet ingeboet heeft aan actualiteit. Immers, de aanleiding hierin zat destijds ook in de boten die van de Tunesische kust voor economisch gewin richting Europa trokken. Echter kies ik als positief ingesteld mens voor een parafrasering op de dichter Horatius voor de boodschap die ik dit college wil meegeven. Tegenslag onthult de kunde van een wethouder, geluk verhult deze. En Leefbaar Rotterdam zal altijd de kleren van de keizer benoemen. Voorzitter, dit was mijn bijdrage. De VOORZITTER. Dank u wel.

De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, voordat ik aan mijn spreektekst begin, valt me toch op dat Leefbaar Rotterdam hier echt de meest kille harteloze woorden kan uitspreken en ondanks een vraag van het CDA en van mijzelf om van andere coalitiegenoten te horen wat ze daarvan vinden, dat het dan gewoon stil blijft uit die hoek. En ik hoop echt zo meteen dat deze twee partijen, desnoods dan in hun eigen termijn, hier wel wat over durven te zeggen en niet stilletjes in een hoek blijven zitten. De VOORZITTER. De heer Elbay. De heer ELBAY (d66). Voorzitter, volgens mij hebben we in de afgelopen periode al meermaals over dit punt gedebatteerd. Welke informatie mist u nog van ons? Ik ben benieuwd wat u nog mist. Hoe vaak wilt u nog hierover debatteren? De heer MOTI (pvda). Wat ik mis voorzitter, is actie. Wat ik mis is actie. Als mensen dit soort xenofobe uitspraken hier doen, en duidelijk aangeven, dit beleid is gebaseerd op xenofobe gevoelens, dat u dan gevolg geeft, actievoert op dat beleid. Dat is wat ik van u vraag.

raadsvergadering van 15 juni 2023

Notulen pagina

1012

De VOORZITTER. De heer Elbay. De heer ELBAY (d66). Voorzitter, volgens mij is dit niet voor mij bedoeld maar voor degene die die uitspraak heeft gedaan. Ik wil op dit punt heel duidelijk zijn. Wij zijn niet trots op degenen die wij niet kunnen helpen, maar het is wel zo dat we in een bepaalde coalitie compromissen moeten sluiten en dat is gebeurd. Dat heeft u ook meermaals gehoord. En doet het pijn? Ja, het doet pijn. Kunnen we hier wat aan doen? Vanuit het rijk is er natuurlijk een verdeelopdracht opgelegd en die proberen we na te komen. En ja, we zijn trots om die kwetsbare mensen dan ook op te vangen in onze stad en daar hebben we volgens mij in de afgelopen periode ook meerdere keren over gedebatteerd. En dit punt voorzitter moet ook een keer echt ophouden. Ja, actie, daar is het college voor. Als u vragen heeft richting het college en ja, iedereen die hulp nodig heeft moeten we proberen te helpen, maar in zo’n coalitie moet je natuurlijk ook compromissen sluiten. De VOORZITTER. Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Ja voorzitter, de heer Moti vraagt mij specifiek om een reactie. Wij hebben hier keer op keer gesprekken over gevoerd in de raad. We hebben duidelijk het standpunt van DENK laten zien. Zijn we blij met die uitspraken? Nee, zeker niet, en dat weet u zelf ook.

Dus waarom u er keer op keer naar vraagt, is om elke keer weer te proberen een wig te drijven in de coalitie. En dat is jammer, want waar wij naartoe willen is ervoor zorgen dat we aan de taakstellingen die we wel hebben, kunnen voldoen. Dat we wel kunnen helpen waar we kunnen. En voorzitter, op dat punt sluit ik aan bij de woorden van de heer Elbay. We zoeken naar de ruimte en we zullen de ruimte ook vinden op momenten dat het aan de orde is. En voorzitter, ik vind het alleen maar jammer dat de heer Moti keer op keer dezelfde vraag stelt terwijl hij het antwoord eigenlijk al weet. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, kijk, mevrouw Mohamed-Hoesein zegt het als verwijt dat wij proberen een wig te drijven. Maar inderdaad, dat is precies wat wij doen, wij proberen hier een wig te drijven, omdat wij van dit harteloze xenofobe beleid af willen. En daarvoor is het nodig dat D66 en DENK, die altijd in de campagnes roepen dat ze heel sociaal zijn, hun handen af trekken van dit beleid en ander beleid sturen. Wat de heer Elbay elke keer zegt: iedereen die hulp nodig heeft gaan wij helpen. Dat gebeurt dus niet. Er slapen kinderen buiten in Ter Apel, zonder sanitaire voorzieningen. We hebben allemaal de foto’s gezien hoe mensonterend het is. Ik heb net gezegd dat het Rode Kruis voor het eerst in de geschiedenis in Nederland actief is.