20231221- Notulen van de raadsvergadering van 21 december 2023

Tja wat moet ik daar nog meer van vinden dat is gewoon hartstikke goed. De heer BILJOEN (gl). Dan wellicht een inhoudelijkere reactie. Misschien moet ik mijn vraagstelling anders doen. De bewoners hebben vooral aangegeven dat zij heel veel input hebben geleverd maar dat daar verder niets mee is gedaan. Vindt u dat ook goed? De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u voorzitter. Nou, volgens mij is het niet zo dat er niets mee is gedaan. Er is goed geluisterd, er is naar allerlei zaken gekeken, er is heel veel gedaan om bijvoorbeeld het groen te vergroten. Wij dienden daar ook nog een motie over in. Er wordt dus wel degelijk geluisterd, maar dat wil niet zeggen dat alles wat zij roepen ook ingewilligd kan worden. Maar dat wil niet zeggen dat er niet geluisterd is naar bewoners en ik hoop van ganser harte dat de bewoners blijven meepraten over de verdere invulling van de plannen en vooral voor de kwaliteit van de leefomgeving. De VOORZITTER. De heer Biljoen? Het is goed zo. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja voorzitter, ik vind het lastig te rijmen als wordt gezegd: er is geluisterd naar de bewoners. De bewoners zeggen heel duidelijk: graaf de polder De Esch niet uit en in de plannen staat als uitgangspunt: het is onvermijdelijk. Terwijl er ook nog mogelijkheden zijn om dat verder te verkennen. Hoe is er dan geluisterd? De VOORZITTER.

De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Nou voorzitter ik wil hier toch graag twee dingen op zeggen. Volgens mij is het stadsbestuur en ook wij zijn er voor de hele stad. Wij vinden deze brug ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van Rotterdam. Zoals het er nu naar uitziet, zal er een stuk, een stukje, hooguit 25% van De Esch, moeten worden afgegraven. Ik weet dat het bestuur er alles aan doet om te kijken of het nog minder kan. Dat is wat er gebeurt en dat zullen we moeten afwachten, maar ik denk alles overziend dat de plannen zoals die er liggen heel goede plannen zijn. Dat betekent dat het soms schuurt, ja, het schuurt soms, en dat doet het in dit geval ook. En dan proberen we zoveel mogelijk in compensatie te voorzien, maar dat is wat nu op tafel ligt. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali.

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2485

Mevrouw ELFILALI (volt). Ja nou dat klopt dus niet helemaal. Dat er een oeververbinding moet komen dat staat buiten kijf, daar hebben we de discussie niet over. Maar ik heb hier een motie van ons waar de VVD ook voor heeft gestemd, namelijk om een hackathon te organiseren zo snel mogelijk met creatieve, technische en toekomstgerichte denkers, met Rotterdammers om te verkennen, te onderzoeken, hoe je tot een optie kan komen om die polder dus niet uit te graven. Het uitgangspunt wat de VVD hier niet etaleert maar wat ook in de plannen staat, is nee er moet sowieso iets worden uitgegraven. Dat weten we helemaal niet zolang deze motie niet is uitgevoerd. Dus hoe kijkt de VVD daar tegenaan? De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Voorzitter, als straks blijkt dat de brug mogelijk is zonder enige afgraving in De Esch dan zult u mij niet horen klagen. Ik weet dat de wethouder er alles aan doet om zo min mogelijk af te graven. Vooralsnog heeft hij gezegd: maximaal 25%. Dat is een uitgangspunt en voor de rest vindt er nog van allerlei studie plaats om te kijken of dat minder kan worden. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja ik begrijp dan de woorden van de VVD toch niet helemaal.

U zou ook nu kunnen zeggen: het uitgangspunt is dat wij voor natuurbehoud gaan, want er liggen niet één maar zelfs twee moties, waar de VVD ook voor heeft gestemd, namelijk vermijd oeveraanpassing, schade aan de natuur. Ook die motie is vooruit geschoven naar de volgende fase, terwijl we ook nu met elkaar kunnen zeggen: we nemen als uitgangspunt dat we die polder niet gaan uitgraven, doen deze onderzoeken en praten dan verder. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Ik zit dan even te bedenken wat u nu eigenlijk wil. U wil dat wij nu zeggen: wij graven niks af, maar als straks uit onderzoek blijkt dat er wel iets afgegraven moet worden dan doen wij dat alsnog. Is dat wat u zegt? De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dat zou wat ons betreft een beter uitgangspunt zijn want dan begin je met: we gaan onze fysieke leefomgeving zo inrichten dat we voldoen aan de woonopgave die we hebben dat we een oeververbinding gaan creëren met elkaar, maar op een manier dat ook natuurbehoud, een natuur die cultuurhistorisch van groot belang is dat we die niet direct al gaan opofferen. Ik zou het fijn vinden als ik de VVD hierbij aan mijn zijde zou hebben. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Ik geloof niet dat wij heel veel anders zeggen.

Wat u zegt, u wil eigenlijk een soort sfeer creëren dat er helemaal niks wordt afgegraven. Volgens mij is het college heel duidelijk. Vooralsnog gaan we een stuk afgraven en we gaan ons best doen om te kijken of het minder kan worden. Dat lijkt mij een heel duidelijke boodschap en als het minder kan worden dan wordt iedereen daar blij van. En wat u zegt: we doen net alsof er niks gebeurt en dan zien we wel weer. Ik denk dat je dan eerlijk gezegd de bewoners een beetje voor de gek houdt en dat is het laatste wat ik zou willen. Daarnaast zou ik nog graag even willen herinneren aan de motie die u zo net nog mede ondertekend heeft. Wij zijn ons heel goed bewust dat het soms schuurt en ook heel bewust dat we moeten zorgen voor voldoende groen. Daar zijn wij ook mee bezig en daar hebben wij verschillende moties voor gedaan. Als het er straks allemaal ligt, en we hebben een prachtig getijdenpark aan de zuidkant en een rivierpark aan de noordkant, dan lopen we van De Esch in één keer door naar het Kralingse Bos, dan hebben we toch best wel wat compensatiemaatregelen genomen, durf ik zo wel te stellen. De VOORZITTER. Tot slot mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja, ik ben niet een sfeer aan het creëren. We hebben het hier over de visie voor een stuk van onze stad. En in die visie heb je bepaalde uitgangspunten en ambities. Wij zeggen:

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2486

neem als uitgangspunt behoud van de natuur en ga kijken hoe je het realiseert. Dat is iets anders dan wanneer je bij voorbaat zegt: we gaan een stuk van de polder afgraven en we gaan natuur compenseren. Natuurlijk zijn wij voor het vermeerderen van groen, daarom hebben wij ook die motie meegetekend. Maar dat is een heel ander uitgangspunt dan wat wij proberen te zeggen, wat wij eigenlijk al een jaar lang zeggen en waar ook twee moties voor liggen die wat mij betreft gewoon nog steeds niet zijn uitgevoerd. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Ja voorzitter, ik zit even te denken wat ik hier nog op kan zeggen want volgens mij zitten we nu een beetje in cirkeltjes te praten, dus ik laat het hierbij. Dank u wel. De VOORZITTER. Mijnheer Van Schaik, u bent gaan zitten. De heer Van der Velden? De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja voorzitter, ik hoorde in het betoog van de VVD dat zij graag de bewoners zeg maar erbij willen betrekken, maar de bewoners hebben jarenlang gesproken en van de een op de andere dag krijgen zij van het college te horen: wij willen een brug. Ik hoor u net nog zeggen in antwoord op Volt: het laatste wat wij zouden willen als VVD is de bewoners voor de gek houden.

Maar wat heeft u dan de afgelopen jaren gedaan met bewoners? Wat voor boodschap heeft u dan nu aan de bewoners? Het spijt me van de afgelopen jaren? Hoe krijgt u de bewoners terug aan tafel? De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Ja, ik zit even te denken voorzitter hoe anders deze vraag is van de vraag die de heer Biljoen stelde. Misschien moet ik ook kort hetzelfde antwoord geven. Er heeft een heel proces plaats gevonden, uiteindelijk is om allerlei moverende redenen en om haalbaarheid gekozen voor een brug. Daar is uitgebreid over gesproken met de bewoners en daarmee is het verhaal nog niet af. Wij willen daar een zo mooi mogelijke wijk met zoveel mogelijk kwaliteit voor de bewoners en daar willen we over verder praten. Er zijn een aantal organisaties die daar dankbaar gebruik van hebben gemaakt. Ik heb ook heel positieve reacties gekregen op de eerste omgevingstafel. Er zijn ook een aantal organisaties die daar niet aan mee doen en dat vind ik jammer, want je moet altijd meepraten. En dat is de oproep die we doen. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, u zegt: we willen een zo mooi mogelijke wijk. In de ogen van de Partij van de Dieren is die wijk al heel erg mooi. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Voorzitter ik zou graag even een ander punt bij de VVD willen toetsen.

Zojuist hadden we een debatje over volkstuinen. Eén van de pijnpunten die veel bewoners ervaren en die ook GroenLinks ervaart, is dat de volkstuinen moeten verdwijnen voor het ontwikkelen van woningen. In het debatje hier voorafgaand zei de heer Verweij van de VVD: grond voor grond voor volkstuinen dat is stom dat kun je beter niet doen. Wat we hier nu in deze omgevingsvisie en in het plan wel doen, is grond voor grond voor sport als een wet van Meden en Perzen hanteren. Volkstuinen moeten wijken voor het verplaatsen van sportvelden zonder dat wij daar op een goede manier de weging voor kunnen nemen. Daarom dienen wij een amendement in om dit onzalige principe uit de omgevingsvisie te halen. Gezien de eerdere uitingen van de fractie van de VVD dat grond voor grond stom is, ben ik heel benieuwd hoe de heer Van Dommelen dit amendement gaat wegen en of zij hiervoor gaan stemmen. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel. Ik heb geen idee en de reden waarom ik geen idee heb, is omdat ik de motie net langs heb zien komen en nog geen gelegenheid heb gehad om met de heer Verweij onder anderen even van gedachten te wisselen. Maar dat zullen wij zeker doen en wij zullen op tijd laten weten hoe wij erin zitten.

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2487

De VOORZITTER. U was klaar? Hartelijk dank. De heer Roskam. De heer ROSKAM (lr). Goed. Hartelijk dank voorzitter en het is niet mijn collega Bruin die hier staat maar mijnheer Roskam. Ik heb vandaag BWB-corvee, zal ik maar zeggen. De Oostflank. We zitten midden in een proces om te komen tot een ontzettend grote ontwikkeling voor Rotterdam. Een ontwikkeling die misschien wel gezien kan worden als de grootste planontwikkeling sinds de wederopbouw van onze stad. Meer dan 30.000 woningen zullen in onze stad bijgebouwd worden. Om in perspectief te plaatsen: wij gaan een stad van formaat Vlaardingen in Rotterdam invoegen; dat is nogal wat. Gelukkig worden met dit plan ook veel betaalbare woningen toegevoegd. We gaan er alles aan doen om de percentages voor de segmentering van woningen uit het coalitieakkoord ook toe te voegen in dit plan. Zo worden er straks 18.000 woningen gebouwd in het betaalbare segment, waar de hoeksteen van onze samenleving zoals agenten, onderwijzers of verplegers in kunnen gaan wonen. Dat is wat Leefbaar Rotterdam betreft een goede en belangrijke toevoeging aan onze stad. Het duurt nog even maar dan hebben we ook wat. We zijn ons ervan bewust dat de verdichting van de stad de realiteit is van het bouwen van nu. Ruimte is nu eenmaal een van de schaarse middelen waarmee we het moeten zien te rooien. We zien hier echter wel een gevaar voor onze stad.

Door deze verdichting dreigen steeds meer openbare faciliteiten, zoals sport en recreatie en ontspanfaciliteiten te verdwijnen. Hierdoor komt de leefbaarheid van de Rotterdammers ook onder druk te staan. We moeten wel extra scherp zijn op het behouden of het extra bijbouwen van extra faciliteiten waar de wijkbewoners weer bij elkaar kunnen komen en waar gemeenschappen weer vermaakt kunnen worden. Daar zijn deze faciliteiten weer belangrijk voor. En dat is de reden dat wij een aantal maanden geleden aandacht hebben gevraagd voor dit onderwerp middels onze regeling van werkzaamheden over sport, spel en recreatiefaciliteiten. Want we weten voorzitter dat ontwikkelingen van deze omvang consequenties hebben voor de faciliteiten en er gevoelige keuzes gemaakt moeten worden. Sommige verdwijnen, andere worden verplaatst of aangepast. Natuurlijk heeft iedereen in dit huis begrip voor de onrust die dit veroorzaakt, maar wij zijn ook verantwoordelijk voor al die Rotterdammers die al jaren op een wachtlijst staan voor een passende woning. Jongelui die nog steeds bij hun ouders thuis op de bank zitten, in afwachting tot zij hun eerste stappen kunnen zetten in hun wooncarrière. Gezinnen die in een te kleine woning moeten verblijven, ouderen die in een te grote woning blijven wonen omdat een kleinere onbetaalbaar is. Hun belangen moeten ook worden behartigd.

Zij komen hier vaak niet inspreken over hun zorgen. Wel willen wij ervoor waken dat Oostflank straks niet een dichtbebouwd deel van Rotterdam wordt zonder ruimte voor de eerdergenoemde faciliteiten. En daarom heb ik bijvoorbeeld ook de eerdere motie 'Ga het dak op' ingediend. Tijdens de werkbezoeken met de commissie BWB hebben we hiervan een mooi voorbeeld kunnen zien bij de startmotor aan de Dynamostraat. Een multisportfaciliteit op een dak in een nieuw gebouw. Ondanks de zorgen die wij zojuist hebben uitgesproken, zijn wij wel gepast enthousiast. We maken nu een stap in een mega traject dat de stad echt op een positieve manier kan veranderen. Het verbindt de stad nog meer. Een stad die decennia lang verdeeld was in een beneden en boven de Maas, zowel letterlijk als figuurlijk. Dat brengt mooie kansen met zich mee. Leefbaar Rotterdam gaat ervoor, maar wel met de nodige aandachtspunten die wij zojuist hebben aangegeven. Dit doen we zodat dit gebied straks ook leefbaar zal zijn. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank u wel. De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66). Dank u wel voorzitter. In het debat van 28 september lag mijn bijdrage en die van D66 rond de Oostflank op de kansen die het gebied biedt. Kansen voor Zuid, kansen voor Noord, kansen in de verschillende verbindingen, rond wonen, rond klimaatadaptatie, rond groen, rond sociaaleconomische kansen.

Ik zag ook een historische parallel naar destijds de nieuwe uitbreidingswijken van Rotterdam, nadat eerst de wederopbouw van de binnenstad op de rit was gezet. Besloten in de Rotterdamse gemeenteraad in de jaren vijftig en langzaam maar zeker gerealiseerd vanaf de jaren zestig; satellietstad Prins Alexander. De eerste palen werden tot diep in de jaren zeventig geslagen, ook toen al was de doorlooptijd lang en langdurig. Met toen ook een ingewikkeldheid in het gebied, zeker op die noordoever. En waar er destijds met een grote opgespoten deklaag een ophoging in twee fases van die slappe veenlagen eigenlijk al een soort van bodem- en water gestuurd werd gewerkt, maar waar dat anno nu eigentijdser en adaptiever kan. Want als ik naar het Rotterdamse Omgevingseffectrapport (ROER) kijk dan zie je uiteindelijk over de gehele linie toch op al die pijlers een verbetering. Maar wat ook opvallend is – en misschien is dat wel goed om even te markeren – is dat we sinds die eerste behandeling in september er ook over een hele hoop zaken in die herziening van die omgevingsvisie we het met elkaar best wel redelijk eens zijn. Dat wonen en die

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2488

klimaatadaptie en het groen dat willen we allemaal. En wat we eigenlijk ook allemaal willen dat is verbinding tussen Noord en Zuid. Ook daar zijn wij het weinig met elkaar oneens. Maar dan toch misschien een beetje de verdeling, als ik zo de discussies van de afgelopen week weer voor de geest haal: de brug. En laat ik hem toch nog even proberen af te pellen. Een hoop partijen wilden een verbinding, een metro, alleen is die metro verschrikkelijk duur. Dat kunnen wij als Rotterdam niet alleen ophoesten en het rijk wil best wel mee betalen maar dan moeten wij daar wel knelpunten en knooppunten op het rijkswegennet waar het rijk mee worstelt, voor een klein stukje oplossen. En voor ons als Rotterdam geldt hetzelfde. Wanneer wij op de Oostflank verdichten dan heb je ook een oplossing nodig voor de interne mobiliteit. Dat wil je uiteindelijk zo langzaam en zo duurzaam mogelijk hebben. En uiteindelijk staat de teller er dan ook op dat 64% van het verkeer over de brug langzaam wordt, gewoon fietsen en OV. En als je dat afzet ten opzichte van de Erasmusbrug of de Willemsbrug dan is het echt wel een slok minder op een borrel qua gemotoriseerd verkeer. Dan heb je nog de tramtunnelvariant, die dan opduikt. Allereerst goed om nog even in herinnering te brengen, dat we ruim een jaar geleden ook via een motie die daartoe opriep dat massaal niet zagen zitten.

Sterker nog: een andere motie in die vergadering riep op om dan vol voor de brug te gaan. Die werd ruim omarmd. Wij hebben als raad via de motie 'Een brug om te flaneren' van ChristenUnie en GroenLinks de facto ook een autoluwe brug gedefinieerd. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Even terug naar het vorige punt dat de heer Den Haan maakt. Heel veel moeilijke woorden, interne mobiliteit; volgens mij probeert D66 hier gewoon te zeggen: we krijgen geld van het rijk als we een brug in dit geval bouwen voor de auto en daar gaan wij in mee. Dat is toch eigenlijk gewoon samenvattend wat u zegt? De heer DE HAAN (d66). Nee dat zeg ik niet, volgens mij dat wij een brug bouwen die voor meer verkeer mogelijk is. Wij kiezen voor ook langzaam verkeer. Maar u heeft gelijk dat er ook wel degelijk uit de onderhandelingen is gekomen dat er een stukje auto overheen moet. Correct. De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, waar kan ik dat teruglezen? De heer DE HAAN (d66). Nou volgens mij kunt u ook het interview zien waar de heer Harbers dat toelicht. Volgens mij is dit in de uitgangspunten 2018 ook op die manier zo neergezet. De VOORZITTER. De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, via u.

Gaat demissionair minister Harbers ook met hetzelfde interview van TV Rijnmond ook naar de Tweede Kamer om uit leggen: hier heb ik over onderhandeld? Is dat de manier waarop hij verantwoording aflegt aan de Tweede Kamer? De VOORZITTER. De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66). Dat weet ik niet maar waar ik op af ga, is wat de wethouder hier heeft verteld hoe die onderhandelingen zijn verlopen en wat daarvan de uitkomst is. Wat daarover is gezegd en is toegezegd, daar ga ik van uit. De VOORZITTER. U kunt uw verhaal vervolgen. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Toch. Ja dank u. Ja als je het verkiezingsprogramma van D66 las en waarmee ze in deze coalitie zijn gegaan dan was dat toch met name dat zij een autoluwe stad wilden, minder auto's, maar wat doet D66 nu? Die kiest juist voor een verbinding van de auto. Kunt u dat iets nader toelichten? De VOORZITTER. De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66). Nou die zal ik in mijn zak steken op het moment dat we weer voor 30kmzones pleiten in de stad en in ieder geval meegeven aan mijn collega Van Wifferen. Misschien een goed

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2489

onderwerp om nog even een motie in te dienen, waarin wij inzetten op deelverkeer. Die wilde ik ook graag indienen. Ik denk dat wij over het algemeen wel degelijk voor een autoluwe stad zijn, maar je zit ook met een aantal andere opgaven waar je mee zit. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja voorzitter, het ingewikkelde van dit debat is dat de wethouder heeft gesteld: met het mes op de keel konden wij niet anders dan voor deze financiering voor deze brug met de auto er overheen te gaan. Maar als wij daarop doorvragen, in de commissiebehandeling, dan komt er als het puntje bij het paaltje komt, deze wethouder wilde graag een auto over de brug. De minister wilde ook graag een auto over de brug en als je dan met zijn tweeën in een kamertje gaat zitten dan kom je naar buiten met een brug met asfalt voor auto's. Daar zit toch een beetje de pijn: dat er een ander verhaal is verteld tot nu toe, tot aan de commissiebehandeling van twee weken geleden, en dat wij daar kennelijk met elkaar toch nog mee akkoord zijn gegaan. Dat begrijp ik niet zo goed vanuit de visie van D66. De heer DE HAAN (d66). Volgens mij is het op die manier niet zo gegaan en is de wethouder en ook de minister daar wat langer en duidelijk over geweest.

Dat dit de afgelopen twee weken plotseling duidelijk wordt, is niet mijn beleving van hoe de onderhandelingen zijn gelopen en hoe dit traject is gegaan. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen eerst. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel voorzitter. En misschien nog even ter herinnering: de heer De Haan heeft daar net ook aan gerefereerd. In 2018 al werd gesproken over de ontlasting van de A16, toen waren er twee opties. Een optie bij Krimpen en een optie in Rotterdam. Daar is lang over gesproken en toen is Krimpen afgevallen. De reden waarom die opties op tafel lagen, was omdat de minister de A16 wilde ontlasten. Nu komt er straks een woonwijk met 30.000 woningen. Die mensen – en dat vindt u misschien niet leuk – maar die mensen maken gebruik van een auto, in ieder geval een deel daarvan. Als die auto's straks allemaal, als ze van Noord naar Zuid moeten, over de Van Brienenoord gaan dan betekent dat dus dat de minister die ontlasting wilde van de A16, straks geld gaat stoppen in een oeververbinding met als gevolg dat het alleen maar drukker wordt op de A16. Is dat dan wat je van een minister mag verwachten? Is dat dan hetgeen waar je naartoe wil? En begrijpt u dan ook dat de minister richting de wethouder heeft gezegd: er moet een oplossing voor die A16 komen dat is mijn verantwoordelijkheid. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl).

Nee voorzitter, hier begrijp ik dus helemaal niks van. Ik vind dat een ongelooflijk niet duurzame, niet toekomstgerichte manier van in stedelijke omgevingen gebiedsontwikkelingen willen realiseren. Als jij op een toekomstgerichte manier woningen wil bouwen, verdichten in de stad, dan kun je dat alleen doen met als drager het openbaar vervoer. Als jij als stad gaat aanleggen dan weet iedereen: dan trek je auto's aan. Als wij al die bewoners die hier gaan komen, die 30.000 mensen, straks met een auto hier hebben zitten dan past het niet, mijnheer Van Dommelen dat past simpelweg niet. Dus als wij een toekomstgerichte gebiedsontwikkeling hier willen arrangeren dan is het noodzaak een oeververbinding te maken met goed openbaar vervoer en zonder de auto. Die gedachte is een VVD-gedachte dat het nodig is om de brug, de A16, de Algera-corridor te ontlasten door midden in stedelijk gebied een extra autoverbinding te leggen dat is het slechtste wat je kunt doen voor de stad Rotterdam. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel. Kijk, ik begrijp best wel dat als je tegen de auto bent en niet wilt dat er auto's rijden dat je dan zegt: er moeten geen auto's komen. Maar dat is wel de zaak omdraaien. Er zijn nog steeds heel veel mensen op Zuid en op Noord die hun auto keihard nodig hebben voor hun werk, voor hun familie en dat soort zaken.

Dan kun je zeggen: dat moeten ze niet doen want ik wil graag dat ze geen auto gebruiken, maar zo zit de wereld niet in elkaar. Gelukkig komt er wel een sneltram over de brug heen, dus we creëren een heel goede OV-verbinding en met een goed OV hoop je dat mensen minder gebruik van de auto gaan maken. Dan is er nog een groot voordeel van

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2490

de brug: als je eenmaal die rijbaan hebt liggen dan kun je ze in de toekomst ook anders inrichten. En mogelijk in de toekomst neemt het autogebruik daadwerkelijk af, wat op dit moment niet zo is, maar mogelijk in de toekomst wel en kunnen we het op een andere manier inrichten en komen we toe aan hetgeen u graag wilt. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja dank u voorzitter. Ja er wordt hier de hele tijd maar gesproken over een autobrug, maar dat is toch een enigszins valse voorstelling van de werkelijkheid. Het wordt een brug waar een OV-verbinding over gaat, er gaat een tram overheen, er gaan fietsers overheen, er gaan voetgangers overheen. En toevallig ligt er ook twee keer een enkele rijbaan voor een auto. Ik zou dat geen autobrug willen noemen voorzitter. Om iets een autobrug te noemen, zou je toch minimaal twee keer twee rijstroken moeten hebben. Dit wordt een brug voor fietsers, voetgangers en OV, en er is ook enigszins ruimte voor de auto. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja voorzitter, er komen meer auto's over die brug straks dan trams.

En wat het belangrijkste is: er komen enorme stromen met auto's langs die in een woonwijk aanlanden, De Esch, waar op dit moment alleen bestemmingsverkeer van mensen die daar wonen komt, waar straks een nieuwe route dwars door de stad aanlandt, waar bewoners gewoon niet op zitten te wachten. Dat is niet de toekomstgerichte manier van gebiedsontwikkeling, van het toevoegen van nieuwe woningen waar GroenLinks voor staat. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja voorzitter, als we willen voorkomen dat we hier in een cirkeltje blijven praten: als je nieuwe woningen bouwt dan moet je ook zorgen dat die bereikbaar zijn, zowel met de fiets, het OV en ook dus met de auto. De VOORZITTER. Helder. Mijnheer De Haan, ik heb uw motie van u gekregen 'Een ontwerp, in een publieke dialoog gevat: een nieuwe brug met de stad!'. De heer DE HAAN (d66). Ik had een verkeerde ingediend maar dat komt zo wel goed. De VOORZITTER. Uitstekend. De heer DE HAAN (d66). Even kijken, ik was gebleven bij de motie van de ChristenUnie en GroenLinks 'Een brug om te flaneren'. Daarvan zei ik dat daar eigenlijk ook de facto een autoluwe brug gedefinieerd is een jaar geleden. Dan de tramtunnel. Is dat een optie. Ik denk het niet. Allereerst zit je met de voorwaarden voor de rijksbijdrage, maar daarnaast wordt het volgens mij ook geen feest voor de fietser.

Met de fiets op de roltrap naar beneden, ik kan me voorstellen richting mevrouw Verkoelen dat senioren worstelen met een joekel van zo'n roltrap. Misschien interessant om te horen van de wethouder hoeveel ongelukken er plaatsvinden bijvoorbeeld in de Maastunnel met die roltrappen. Kleine ontboezeming: mijn moeder inmiddels al een kwart eeuw 50+ is er enkele jaren geleden ook ondersteboven met haar fiets naar beneden gerold en ook de Veiligheidsregio liet in juli weten dat zij een voorkeur voor een brug hebben. Dat is overigens niet ingegeven door de valpartij van mijn moeder in de Maastunnel. De VOORZITTER. De heer Biljoen De heer BILJOEN. Sorry voorzitter, maar zou D66 dan met een voorstel willen komen om misschien in plaats van één lift twee liften te zetten bij zo'n tramtunnel, zodat ook meer mensen met de lift kunnen in plaats van met de roltrap. De heer DE HAAN (d66). Ja dat zou interessant zijn, maar ik startte mijn punten over de tramtunnelopties: ik denk het niet vanwege de rijksvoorwaarden die bij de brug, bij de verbinding zitten. Goed. Dat alles doet tekort aan wat een brug ook kan zijn. Dat is het laatste deel van mijn bijdrage. Want een brug draagt ook symboliek uit. Voor mij ook wel een beetje een moment om de

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2491

historie in te duiken, want niet alleen is een brug een zichtbare verbinding, een manier om juist twee delen ook van twee snelheden met elkaar te verbinden, het is zoveel meer dan dat. Niet alleen met de Erasmusbrug, ook wel degelijk met de oude Willemsbrug uit 1877, markeert die opening ervan juist over de nieuwe Maas de start van de nieuwe fase voor de stad. Een nieuwe stad, die Willemsbrug markeerde de transitie van de koopmansstad naar een transitostad terwijl de Erasmusbrug symbool staat voor een nieuwe fase van de werkmanstad naar een stad die zich veel meer richt op zakelijke dienstverlening, waarbij de binnenstad het visitekaartje moet zijn qua uitstraling, qua architectuur. Aantrekkelijk om je te vestigen als bedrijf of om in te wonen, op zoek naar grootstedelijke allure. Probeer je ook eens voor te stellen wat een nieuwe brug kan zijn, wat die kan betekenen, welke nieuwe fase voor Rotterdam we ermee in zouden kunnen gaan en wat een symbool zo'n brug zou zijn voor het nieuwe Rotterdam van pak hem beet 2033. Tot 1996 was de Euromast het symbool van Rotterdam en dat stokje werd in 1996 door de Erasmusbrug overgenomen als icoon voor Rotterdam. Ik heb het al eens eerder aangehaald in een ander debat onder wat voor gesternte die Euromast tot stand is gekomen.

En inmiddels toch al weer 73 jaar beeldbepalend is voor de stad, maar bepaald niet hartelijk onthaald in de politieke besluitvorming in de jaren '60. De Erasmusbrug nam het stokje in 1996 over als icoon van Rotterdam, met ook de nodige weerstand in de besluitvorming in 1991. We lijken na enige jaren te vergeten en herkennen en herinneren ons alleen de trots die we hebben bij die brug. Ik hoop en ik verwacht oprecht dat deze brug ook dat stokje kan overnemen. Ik zou het ook graag zien dat in deze besluitvorming we ook in de stad ruim baan bieden aan de discussie hoe zo'n brug er uit kan en mag zien. Daarvoor hebben we ook een motie en die ligt al bij de voorzitter. En dan wil ik graag nog een andere motie indienen die ik destijds had willen bezorgen over deelmobiliteit, maar goed dat is een beetje 2 voor 12. Dank u wel. De VOORZITTER. De heer De Haan heeft de volgende moties ingediend. Motie 2. In Oostflank van A naar B? Met fiets, e-bike of OV.

"De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 21 december 2023 ter bespreking van agendapunt 6.2 'Het voorstel tot vaststelling van de eerste herziening van de omgevingsvisie Rotterdam en de bijbehorende gebiedsuitwerking Oostflank'; constaterende dat: - bij de ontwikkeling van de Oostflank onder andere deelmobiliteit zal worden gefaciliteerd; - op de Oostflank 3.000 studentenwoningen gerealiseerd zullen worden; - door de nieuwe stadsbrug tussen De Esch en de Veranda die het college voornemens is te realiseren, de bereikbaarheid van de Erasmus Universiteit en de Hogeschool Rotterdam wordt verbeterd; - er maandelijks 26.000 keer een deelfiets en 400.000 keer een deelscooter in Rotterdam worden verhuurd, en het aantal (elektrische) deelauto's de afgelopen twee jaar bijna is verdubbeld; - in de Rotterdamse aanpak voor deelvervoer- en vervoerhubs te lezen is dat bij alle grote werkzaamheden de inzet van deelmobiliteit en buurthubs wordt meegewogen; overwegende dat: - in Rotterdam veel knooppunten zijn waar de overgang tussen OV en deelvervoer geoptimaliseerd kan worden en de inzet van Mobility as a Service (MaaS) hier een ondersteunende rol in kan bieden; - deelfietsen en deelscooters grote populariteit genieten onder studenten en zij straks ook deel uitmaken van de woonpopulatie op de Oostflank en dus moeten worden voorzien in deze duurzame modaliteit; - deelmobiliteit gestimuleerd

moet worden omdat dit veelal een duurzame manier is om van A naar B te komen; verzoekt het college: - in de toekomstige P&S-fase van de ontwikkeling Oostflank in gesprek te treden met Rotterdamse OV-aanbieders en aanbieders van deelvervoer die in Nederland actief zijn (fiets, e-bike, scooter en kleine elektrische auto's), om in de Oostflank knooppunten te selecteren op centrale locaties waar de overgang tussen OV en deelvervoer geoptimaliseerd kan worden; - op deze knooppunten samen met deze partijen mobiliteitshubs te realiseren die goed aansluiten op het OV door implementatie van MaaS, met een divers aanbod aan duurzaam deelvervoer gericht op studenten en andere bewoners van het gebied;

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2492

-

te zijner tijd aandacht te besteden aan het promoten van de hubs, bijvoorbeeld via bestaande digitale kanalen van de gemeenten en in de openbare ruimte nabij de hubs; hierover te rapporteren aan de raad;

en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T. de Haan, I. van Wifferen en E. Rehim Zadeh Motie 3. Een ontwerp, in een publieke dialoog gevat: een nieuwe brug met de stad! "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 21 december 2023 ter bespreking van agendapunt 6.2 'Het voorstel tot vaststelling van de eerste herziening van de omgevingsvisie Rotterdam en de bijbehorende gebiedsuitwerking Oostflank'; constaterende dat: - Rotterdam een derde stadsbrug krijgt in de omgevingsvisie Oostflank; - de gesprekken en creatieve ideeën over de brug nog gestalte moeten krijgen; - Rotterdam dé architectuurstad van Nederland is; overwegende dat: - in het verleden de discussie over een nieuwe stadsbrug (midden jaren '90) in alle transparantie en openheid is uitgevoerd; - de stad gebaat is bij een publieke discussie over hoe de stad er in de toekomst uitziet, hoe de brug die de stad verbindt er in de toekomst uitziet; - met een publiek gesprek een onderwerp en ontwerp ook van de stad wordt; - met een publiek gesprek over het ontwerp en de kwaliteit extra betekenis wordt gegeven aan Rotterdam architectuurstad; verzoekt het college: - een ontwerpwedstrijd uit te schrijven voor architecten en ontwerpers om te komen tot een iconisch ontwerp voor de nieuwe stadsbrug; - de totstandkoming van het ontwerp voor de brug te vatten in een publiek, openbaar traject (en gesprek) met de stad; - hierover te

rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T. de Haan De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Voorzitter, Rotterdam is gewild. Veel mensen willen hier blijven wonen of willen hier komen wonen. De stad groeit en het is aan ons om deze groei in goede banen te leiden. Goede groei, daar gaat het om. Want al deze mensen willen niet alleen een woning die bij hen past, maar ook voldoende ruimte en recreatie, voor groen en ontspanning, ze willen werkgelegenheid in de buurt en voorzieningen zoals huisarts en een buurthuis, en noem het maar op. De Oostflank biedt kansen om die goede groei ook te realiseren. Veel van die kansen worden gegrepen, maar helaas niet allemaal. Want wat de PvdA betreft, is er in het plan te veel fixatie op alleen het bouwen van woningen. Met het motto zoveel mogelijk woningen bouwen, wordt geen goede groei gerealiseerd. Waar zijn bijvoorbeeld de banen en dan heb ik het over de banen op Zuid. We zien in de plannen dat vooral aan de noordoever de banen worden gerealiseerd en op Zuid nauwelijks. Een groot gemis, want juist op Zuid is de economische infrastructuur al een stuk zwakker, zeker in het oostelijk deel van Zuid. De werkloosheid op Zuid is stukken hoger.

Dit was een gigantische kans en dit is nog steeds een gigantische kans om dat recht te trekken, maar met de plannen van het college blijft het een gemiste kans. Dus daarom de vraag: is het college bereid om dit aan te passen en meer ruimte voor werkgebouwen en werklocaties op Zuid te reserveren? Als voorbeeld voorzitter: aan de noordoever komen er 20.000 banen bij, op de

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2493

zuidoever 10.000, waarbij het leeuwendeel daarvan, ik geloof 80 of 90% alleen maar Feyenoord City is maar in Bloemhof en Hillesluis komen er slechts een handjevol banen bij. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel voorzitter. Ja dit spreekt mij aan voorzitter, wat de heer Moti zojuist zegt. Ik ben een ontzettend voorstander van het versterken van de economie op Rotterdam-Zuid. Bent u het met mij eens dat – overigens: bedrijventerreinen dat is een probleem, daar gaan we het ook nog over hebben in het volgende kwartaal van 2024, over de bedrijventerreinen. Maar bent u het met mij eens dat met een goede brug en goede OV-voorziening, met andere woorden goede infrastructuur dat daarmee de basis is gelegd voor goede economie op Zuid? De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Deels, maar het is niet goed als mensen van Zuid altijd naar Noord moeten gaan om te gaan werken en niet andersom. Het zou ook goed zijn als mensen van Noord de brug nemen om naar Zuid te gaan en dat gebeurt niet in deze plannen of onvoldoende. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Maar dat is nu net het voordeel van wat er nu ligt. De tram gaat twee kanten op en de brug: het is de bedoeling dat je er van twee kanten overheen gaat. Nee, ik maak er een grapje van, u heeft helemaal gelijk.

Maar volgens mij is dat ook de bedoeling en hebben wij dat ook altijd geroepen: er moet voor beide kanten van de rivier, één stad, ook op economisch vlak veel voordeel zijn te behalen aan dit plan. Wat dat betreft steun ik uw oproep om daar heel veel aandacht aan te besteden. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Dank u wel voorzitter, want dit is de kans. We kunnen nu bepalen welke ruimte waar komt. Waar bouwen we de woningen, waar bouwen we de werklocaties en waar de werkgebouwen. Het tweede punt van de PvdA gaat toch weer over de volkstuinen. Ik ga niet weer het debat van de visie over de volkstuinen overdoen, maar feit is wel dat in het eerste plan drie volkstuincomplexen van de kaart werden geveegd. En de fractie van Leefbaar Rotterdam heeft met een dobbelsteen één ervan gered, maar Kweeklust en Ommoord verdwijnen nog steeds. Bij goede groei hoort wat de PvdA betreft ook voldoende ruimte voor groen en recreatie. En het college laat na om dit voldoende te borgen. Zelfs compensatie buiten het plangebied wil het college niet. Voor de PvdA is het van belang dat als de stad groeit we ons groen en recreatie ook op peil houden. Behoud van de volkstuinen is dan ook een harde voorwaarde.

Daar hebben we ook een motie voor ingediend voorzitter, want wij denken wel degelijk dat je in onze stad voldoende plek hebt waar ook nieuwe volkstuincomplexen een nieuwe toekomst kunnen krijgen. De VOORZITTER. Dank u wel. De heer Moti heeft de volgende motie ingediend. Motie 4. Kijken naar wat wel kan met volkstuinen. "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 21 december 2023 ter bespreking van agendapunt 6.2 'Het voorstel tot vaststelling van de eerste herziening van de omgevingsvisie Rotterdam en de bijbehorende gebiedsuitwerking Oostflank'; constaterende dat: - er momenteel twee volkstuinen dreigen te verdwijnen met de ontwikkeling van Oostflank; overwegende dat: - deze volkstuinders het recht op hun stukje groen niet mogen verliezen; - de volkstuinen bijdragen aan de vergroening en de leefbaarheid van Rotterdam; - er buiten het plangebied meerdere locaties zijn in Rotterdam Oost die mogelijk geschikt zijn voor een volkstuinencomplex, zoals bij Terbregseveld (weerszijden geplande A13/A16), tussen A20, Stoopweg en de Rotte;

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2494

verzoekt het college: - om te onderzoeken of er op deze of andere locaties een mogelijkheid is om deze geschikt te maken voor volkstuincomplex, desnoods met aanpassingen aan de huidige bestemmingsplannen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. D. Yildirim De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer MOTI (pvda). Tot slot voorzitter, mijn derde punt. Het vorige agendapunt gaat over de financiering van de stadsbrug en daar zullen we bij het volgende agendapunt wat over zeggen. In dit plan, de Oostflank, bespreken we de ruimtelijke reservering. Het standpunt van de PvdA is duidelijk: een brug zal een historische vergissing blijven. Bij goede groei hoort een toekomstbestendige, duurzame vervoersmobiliteit en dat is wat ons betreft een tunnel met een metro. Maar laten we dan op zijn minst beginnen met een tunnel en een tram, en daarna uitbouwen naar een metro ringlijn. Natuurgebied De Esch blijft daardoor behouden en we zorgen voor echt duurzame en goede groei. Samen met andere partijen hebben wij hiervoor moties en amendementen ingediend. Onze steun voor het uiteindelijke plan Oostflank zal afhankelijk zijn van de ruimte die het college geeft voor deze plannen en deze moties en amendementen.

Als het plan in beton gegoten blijkt te zijn en er geen enkele ruimte is om ook maar iets te veranderen dan zullen wij als PvdA hier helaas niet mee kunnen instemmen. De VOORZITTER. Dank u zeer. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel. Ik heb nog een verhelderende vraag aan de heer Moti. Kunt u mij uitleggen wat u nu precies bedoelt met die laatste motie? Is het de bedoeling dat alle opties open blijven wat u betreft of hoe moet ik die motie begrijpen? De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Over het laatste punt hebben wij geen motie maar dienen wij samen met andere fracties moties in. Waar het over gaat, is dat we de ruimte, de reservering voor een tunnel open houden. Als we nu de hele plek volbouwen dan kan er nooit meer een tunnel en ook nooit meer een metro ringlijn gebouwd worden en dat zou wij een gemiste kans vinden, niet alleen nu maar ook een gemiste kans voor in de toekomst als wij dat ooit nog zouden willen. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Oké, dus we leggen inderdaad een brug aan en dan gaan we die ruimte reserveren voor een tunnel. Heeft u ook bekeken wat dat gaat betekenen voor de woningbouw en alle volkstuinen etc. etc., de ruimte die we dan dus moeten reserveren voor de tunnel? De heer MOTI (pvda).

Nou dat eerste punt is nog maar de vraag, wat eerder gerealiseerd kan worden, een tunnel of een brug. De tunnel zal een metro ringlijn mogelijk maken en wij zijn er heilig van overtuigd dat als je een metro ringlijn aanlegt dat je dan veel meer woningen in de toekomst kunt bouwen. Dan kan je echt verdichten. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Oké, u zit nog steeds in de idee-fixe van de metro ring begrijp ik, is dat nog steeds het beeld waar u naartoe wil? De heer MOTI (pvda). Ja dat is nog steeds onze ambitie, een metro ringlijn. Dat is het beste voor de stad en dat is ook iets waar bijna alle verkiezingsprogramma's nog geen anderhalf jaar geleden ook voor hebben gepleit. Dat hebben we allemaal in de stad zitten te vertellen. Wij houden vast aan dat idee want wij vinden dat een goede toekomst voor de stad. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Weet u ook hoeveel steden in Europa een metroring hebben?

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2495

De heer MOTI (pvda). Ik kan er een paar noemen. Berlijn heeft er een, Londen heeft er een, Parijs heeft er een, kleinere Duitse steden hebben er ook een paar. Dus ik kan er zo een paar noemen, ja. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Er zijn precies vier steden in Europa die een metro ring hebben. Dat zijn de drie die u zojuist noemde en Moskou en dat zijn allemaal steden van 20 miljoen-plus. En daar wilde u Rotterdam mee vergelijken en die ambitie wilde u hier uitspreken? U weet net zo goed als ik dat dat een totaal onhaalbaar verhaal is. De heer MOTI (pvda). Dat ben ik niet met u eens, want ons metro netwerk is niet alleen voor Rotterdam want het is een regionaal metro netwerk omdat ook randgemeenten meedoen. Als je dat bij elkaar optelt, de metropoolregio, dan kom je ook uit op miljoenen inwoners, misschien wel net zoveel als Berlijn. De VOORZITTER. U was klaar? Dank u. Mijnheer Coşkun De heer COȘKUN (sp). Voorzitter, voor de kijkers thuis: dat moeilijke woord Idefix dat is dat hondje van Asterix en Obelix, zeg ik dan maar. Om in dezelfde stijl te blijven, de overdreven superlatieven van de heer Van Dommelen van de VVD die alle gebakken lucht al als realisatie voor zich ziet, toch maar weer met de benen op de grond komen te staan. En dan niet een stukje auto, zeg ik dan tegen de heer De Haan, want we hebben het ook niet over een bruggetje ofzo.

De heer Rutte had de gewoonte alles te verkleinen en dan leek het minder pijnlijk, maar zo is het toch niet. Maar ik wil wel beginnen met alle lof voor de ambtenaren die hier vele jaren aan hebben getekend en gesleuteld, en alle mooie plaatjes in de plannen. Het ziet er allemaal prachtig uit en het papier is geduldig, maar de meeste woningen hebben nul komma nul te maken met de oeververbinding. Het is een lappendeken van verschillende projecten. Sommige onderdelen kunnen nu al starten of zijn al gestart, de woningen op Zuid, in Feyenoord, Bloemhof, de woningen bij Brainpark etc. Wat SP betreft, gaan wij niet bouwen op groen en daar hebben we ook een motie over opgesteld. Dat moet je niet doen. Het MIRT-rapport was ook vernietigend zeker voor wat betreft de keuze voor een brug. Kortom: de meeste geschetste luchtkastelen kunnen op instemming van de SP rekenen als ze ooit gerealiseerd worden, maar nu alles gekoppeld wordt aan die nieuwe autoweg dwars door dit gebied dan zijn wij tegen deze visie op de Oostflank. Dat kan veel beter, daar hoort een tramtunnel te komen. Daarom twee moties: 'Bouwen op groen? Nee niet doen!' en de andere gaat over de bouwopgave 40-40-20 in plaats van zoveel nog meer inzetten op het topsegment en de veel te veel dure woningen.

En de heer Van Drunen zou ik willen zeggen: als jullie het dan geen autoweg willen noemen, zullen we het dan nu een sluiproute noemen? Want als de ring vol staat en dat gebeurt nog wel eens, dan creëert u een nieuwe sluiproute en dan is er weer een verkeersinfarct maar nu aan de oostkant van de stad. De VOORZITTER. De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66). Toch nog even een vraag aan de heer Coşkun. Een mooi verhaal, is altijd leerzaam. Maar als de heer Coşkun altijd spreekt en het gaat over woningbouwplannen dan is eigenlijk de SP, de heer Coşkun, altijd tegen. Ik ben dan wel eens benieuwd wat zijn dan de locaties waar dan wel volgens de heer Coşkun gebouwd mag gaan worden. Want gaat het om de Parkhaven dan is de heer Coşkun weer tegen, dan moet het weer elders, gaat het hier over de Oostflank dan is de heer Coşkun ook tegen en moet het ook weer elders. Waar zijn nou wel die mogelijkheden? De heer COȘKUN (sp). Nee de meeste woningen daar zijn wij helemaal voor, ook in dit plan, maar die hebben helemaal niks met de totaalvisie te maken, die worden al gebouwd. In Brainpark kan je bouwen, in Feyenoord City kan je bouwen, wij zeggen alleen je moet 40-40-20 bouwen, 40% sociaal, 40% midden en 20% duur. Sommige woningen worden al gebouwd en daar moet je gewoon mee doorgaan. Dat kan ook in het hele gebied, daar heb je de hele visie niet voor nodig.

Dat is gewoon een lappendeken aan bestaande projecten en dat moet je een voor een doen. Dus we zijn voor woningbouw en of je er dan 30.000 haalt dat weten we niet, misschien 20.000 die reëel zijn de komende tijd. Dan kunnen we er daarna nog eens een keer 10.000 bouwen. Wij zijn erg voor woningen maar dan vooral sociale woningen. De VOORZITTER. Mijnheer De Haan.

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2496

De heer DE HAAN (d66). Dan hoop ik de SP aan mijn zijde te vinden als er een plan voorligt voor woningbouw om dan ook eens een keer voor te stemmen. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Ja ik heb ook nog een vraagje. Iedere keer als wij over bestemmingsplannen praten dan krijgen we ontzettend vaak te horen in de commissie of van insprekers dat het allemaal van die kleine potjes zijn waar de gemeente mee bezig is. In de commissie is afgesproken dat we eerst met een visie komen, daarna met deelstukken die we uitwerken, zoals de kop van Feyenoord of Feyenoord City of De Esch, en daarna de bestemmingsplannen. Dus het is wel precies wat we hebben afgesproken in de commissie dat is precies wat de wethouder hier doet. En waar ligt dan uw probleem? Er komt een totaalvisie voor het hele gebied, er komen 30.000 woningen en ja een deel daarvan wordt al gebouwd maar zeker 20.000 niet. Als straks Feyenoord XL komt dan komen er misschien nog wel meer woningen bij. Er wordt infrastructuur bij gezet wat ook hartstikke belangrijk is als je zoveel woningen bouwt. Waar zit uw echte probleem dan dat er een visie wordt neergelegd? De heer COȘKUN (sp). Ja ik heb het voorgelezen mijnheer de voorzitter, de heer Van Dommelen heeft niet goed geluisterd.

Kortom: de meeste geschetste luchtkastelen kunnen op instemming van de SP rekenen, maar nu alles gekoppeld wordt aan die nieuwe autoweg oftewel sluiproute dwars door dit gebied zijn wij tegen deze visie op de Oostflank. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen? U was klaar. De heer Coşkun heeft de volgende moties ingediend. Motie 5. 40-40-20. "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 21 december 2023 ter bespreking van agendapunt 6.2 'Het voorstel tot vaststelling van de eerste herziening van de omgevingsvisie Rotterdam en de bijbehorende gebiedsuitwerking Oostflank'; constaterende dat: - de concept Woonvisie een zeer conservatieve ambitie hanteert omtrent de realisatie van sociale woningen, in de huidige Woonvisie slechts 20% en in het Coalitieakkoord slechts 25%; - de behoefte aan betaalbare woningen veel groter is dan het dure segment; - het dure segment al ruim aan hun behoefte wordt bevredigd door de markt; overwegende dat: - de 30.000 woningen die in de Oostflank gerealiseerd zullen worden een unieke kans bieden om te voldoen aan de behoefte aan betaalbare woningen; verzoekt het college: - bij elk nieuw stedenbouwkundig project uit te gaan van 40% sociale, 40% midden en 20% dure woningen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T.S.J. Coşkun Motie 6.

Bouwen op groen? Nee niet doen! "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 21 december 2023 ter bespreking van agendapunt 6.2 'Het voorstel tot vaststelling van de eerste herziening van de omgevingsvisie Rotterdam en de bijbehorende gebiedsuitwerking Oostflank'; constaterende dat: - de volkstuinen Ommoord en Kweeklust in De Esch moeten wijken voor de huidige invulling van de Oostflank;

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2497

overwegende dat: - de waarde van de volkstuinen, in zowel gemeenschapszin als in biodiversiteit, onvervangbaar zijn; verzoekt het college: - nadruk te leggen op verdichting en de creativiteit van architecten en stedenbouwkundigen voor het behouden van hoogwaardig groen, unieke biodiversiteit en de bestaande gemeenschappen die dit onderhouden; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T.S.J. Coşkun De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dan krijgen we mijnheer Dahoe. Ik wil u erop wijzen dat het vandaag zijn maidenspeech is. De heer DAHOE (denk). Voorzitter, het is best wel spannend om zo voor het eerst te mogen spreken in de raad. Het is voor mij een grote eer om hier vandaag te mogen staan. We leven in een turbulente tijd en zien door digitalisering en globalisering direct wat er in de wereld om ons heen gebeurt. Wat er om ons heen gebeurt, raakt ons allemaal in wie zij zijn en wat wij doen. Onzekerheid en spanning en uitsluiting roepen onvrede en emoties op. Pas wanneer er ruimte is om die emoties met elkaar te delen, kan er uiteindelijk wederzijds begrip ontstaan. En vanuit wederzijds begrip zal er respect voor elkaar ontstaan. Respect voor elkaar, in de raad, straalt uit naar respect voor iedereen in onze mooie stad. Alleen vanuit verbinding met elkaar kunnen we samen verder groeien in onze stad.

Als raadsleden hebben wij hierin een voorbeeldfunctie. Wij kunnen allemaal een voortrekkersrol vervullen. Ik zie mijzelf als een verbinder en een bruggenbouwer, met een positieve mindset. Ik zie vooral wat er goed gaat en ik ben altijd op zoek naar aanknopingspunten om samen verder in verbinding te komen. Wat dat betreft is de portefeuille BWB mij op het lijf geschreven en de ontwikkeling die nu gaande is in de Oostflank is ook hard nodig als wij willen dat onze kinderen en kleinkinderen ook nog in de buurt kunnen blijven wonen over 10, 20, 30 zelfs 40 of 100 jaar. Want uiteindelijk willen wij allemaal hetzelfde, voor onszelf, voor onze gezinnen, voor onze families, het beste voor alle inwoners van Rotterdam, de stad die ik zo'n 13 jaar geleden heb mogen leren kennen met mensen die super gefocust zijn op hun eigen doelen en die ook behalen. Soms met een omweg en soms heb je een steuntje in de rug nodig, bijvoorbeeld wanneer het gaat over vooroordelen en discriminatie. Voorzitter dat is ook gelijk mijn grootste doel, om samen met jullie ervoor te zorgen dat voornamelijk de jeugd maar ook de ouderen minder aanlopen tegen onrechtvaardigheid. Of dat nou is op de arbeidsmarkt of woningmarkt. Het moet niet uitmaken wat je leeftijd is, je naam, je geaardheid, je geloof of huidskleur.

Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: zekerheid, ons veilig voelen, een veilig en warm huis om in te wonen, vriendelijke buren, een schone stad, maar ook variatie en spanning en recreatie, zodat het niet saai wordt. Van betekenis zijn, liefde en verbinding, en iedereen bepaalt zelf waar hij of zij op welk moment in wil groeien. Voor mij is dat nu communicatie en een bijdrage leveren in de verbinding en besluitvorming van onze mooie stad Rotterdam. (applaus). De VOORZITTER. Hartelijk dank. Oh u bent nog niet klaar, wij gaan luisteren. De heer DAHOE (denk). Sinds 2021 is het gebied tussen Alexander en Zuidplein een van de grootste stedelijke projecten van Rotterdam met de bouw van maar liefst 30.000 nieuwe woningen. Dit betekent meer woningen voor huidige starters, doorstromers en mensen die überhaupt geen woning kunnen vinden. Met het oog op de toekomst en volgende generaties is een goede verbinding tussen Zuid en oost voor die generaties dan ook van uitermate belang. Rotterdam is een stad verbinden, vervoer en omkijken naar elkaar, maar ook vooruit denken aan volgende generaties die nog gaan komen. Dit maakt het wonen in deze stad een belevenis en het werken in de raad een geschenk. Voorzitter, ontwikkelingen in het Oostflank-gebied hebben een breed kader aan reacties opgeroepen, variërende van emotionele betrokkenheid van bewoners tot serieuze protesten.

Dit is sprekend voor de Rotterdammers: betrokkenheid, levendigheid en het tonen van emoties. Het is positief om te constateren dat er veel betrokkenheid is bij alle veranderingen en de directe woonomgeving. Hoewel niet alle veranderingen wenselijk zullen zijn, kan ik toch concluderen dat leefbaarheid en de kwaliteit

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2498

van de omgeving van belang zijn en niet alleen worden gedeeld maar ook hoog op de agenda staan. (applaus). De VOORZITTER. Dank u wel. Twee keer een applaus dat is mooi verdiend. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dank voorzitter. De Oostflank en ook nog een voorstel voor een voorkeur voor een stadsbrug. Er zijn positieve kanten aan deze plannen. Waar wij blij mee zijn, zijn natuurlijk de vele woningen die worden gerealiseerd en die kunnen bijdragen aan het oplossen van de wooncrisis. We zien ook dat met de plannen de kwaliteit van de leefomgeving flink omhooggaat en we zijn natuurlijk hartstikke blij met een verbinding tussen Noord en Zuid, waardoor bijvoorbeeld ook de onderwijsinstellingen beter bereikbaar zijn. Aandacht voor studentenwoningen: hartstikke goed, en ook wel aandacht voor het groen. Tegelijkertijd is dit nog niet onze visie. Het is zit hem met name in dat dit een totaalvisie is en omgevingsvisie voor de lange termijn over de fysieke omgeving zoals wij die willen gaan inrichten. Wat het ook nog eens lastig maakt, is dat de Oostflank en de visie daarvoor, is gelinkt aan een voorkeursvariant voor een stadsbrug. Wat er minder is aan deze plannen is dat mensen ontevreden zijn met de participatie tot nu toe.

Wat we ook nog missen is naast de aandacht voor studentenwoningen, woningen voor bijvoorbeeld senioren en voor kritieke groepen, met bepaalde kritieke beroepen. We vinden ook dat de aandacht voor betaalbare woningen nog te minimaal is. En dan over de oeververbinding. Het staat buiten kijf dat we voorstander zijn van een oeververbinding. Vanuit de Voltfractie is er altijd de voorkeur geweest voor een metro en een tunnel. Als we dan kiezen voor een brug, laten we dan wel kiezen voor de meest progressieve en toekomstgerichte optie. En wat ons betreft is dat een brug met OV, voor de fiets en voor de voetgangers. En laten we inderdaad manieren zoeken om de polder De Esch niet te hoeven uitgraven en de natuur die we hebben te behouden. We vinden tot nu toe dat het college ons te weinig tegemoet is gekomen en ons te weinig vertrouwen heeft gegeven dat dat het uitgangspunt moet zijn. Met andere woorden: de plannen zijn niet progressief genoeg. De VOORZITTER. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd). Dank u wel voorzitter. Ik heb een vraagje. Wij hebben het net al gehad over de polder, maar ik heb nog een vraagje. U zegt: ik vind het belangrijk dat er een brug komt voor fietsers, openbaar vervoer en voetgangers. 75% van de brug wordt ingericht voor de fietsers, voetgangers en OV, in de vorm van de hogesnelheidstram.

Is dat wat u betreft progressief? Kunt u zich daar in vinden? De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dat vinden wij te weinig en ik zal u uitleggen waarom, voorzitter. Dit is een plan voor de lange termijn en met een beetje geluk, als het al een brug wordt, komt die er over 10 of 15 jaar. Dan leven we in een heel andere realiteit dan waar we nu zijn. Wat wij willen, is dat we vooruit denken en dat we dus ook onze leefomgeving zo inrichten dat we dus vooruit denken en dus niet de auto als uitgangspunt nemen waar de financiering aan gelinkt is. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ik hoor Volt telkens spreken over de meest progressieve variant en natuurlijk willen wij ook zoveel mogelijk natuur behouden, maar we hebben ook in allerlei commissiebehandelingen en in technische sessies gezien dat het ook nog best wel een uitdaging wordt om ervoor te zorgen dat alle boten en de scheepvaart er goed doorheen kunnen komen. Dus dan is het wel een eerlijk verhaal als je dat al weet, om te zeggen: daar moet waarschijnlijk wel wat van af. Vindt u het niet een beetje zand in de ogen strooien van bewoners om te zeggen: ja we gaan eigenlijk eerst voor dat we helemaal niks afvragen maar we willen wel een brug terwijl je al weet dat er dan een heel kleine kans is dat boten daar veilig onderdoor kunnen. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali.

Mevrouw ELFILALI (volt). Dat is een heel goede vraag en daar zit eigenlijk de crux. Met de optie die we nu hebben gekozen, dus de plek ook die we gekozen hebben, kom je inderdaad met de nautische aspecten. Als we bijvoorbeeld voor een andere plek hadden gekozen dan was het misschien een ander

raadsvergadering van 21 december 2023

Notulen pagina

2499

verhaal geweest. Daarbij komt ook nog, wat wij heel pijnlijk vinden, is dat doordat we dus vanuit het nautische gaan kijken we dus voor de scheepvaart kiezen boven bewoners, natuur, gezondheid. Eigenlijk is dat de essentie van het hele punt. De keuze die je maakt voor de voorkeursvariant die bepaalt eigenlijk de rest. Wij zeggen: kies nou voor een leefomgeving waarin je de natuur centraal stelt, waarin je ook kijkt naar wat bewoners willen, waarin je kijkt naar de woonopgave, naar de economie, en van daaruit – het gaat namelijk om een omgevingsvisie – maak je de plannen en werk je die uit. En daarvoor hebben we ook een aantal moties ingediend. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, ik kan u heel goed volgen, maar is de consequentie dan ook dat u eigenlijk pleit voor een brug op een andere plek als het dan toch een brug wordt? De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dat was niet direct mijn betoog, maar we kunnen ook de plek nog ter discussie stellen. Wat wij in ieder geval hebben gepoogd, ook met onze motie die we hebben ingediend, bijvoorbeeld de motie over de hackathon maar ook de motie over vermijd schade aan de oever, met dat te onderzoeken, komen we misschien tot bepaalde uitgangspunten waar we nu niet komen omdat het startpunt nu is: we gaan sowieso een stuk van de polder uitgraven.

En daar zijn wij het gewoon niet mee eens. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja dank u voorzitter. Ik hoor mevrouw Elfilali zeggen dat zij zich inzet voor een brug voor de lange termijn. Dat kan ik alleen maar waarderen want Leefbaar Rotterdam wil dat ook. Dat maakt het dan eigenlijk een no brainer om daar ook ruimte op te maken voor de auto. Dat klinkt misschien heel erg gek als ik dat op deze manier zeg, maar we weten niet wat de toekomst ons brengt. Die brug ligt er over 50 jaar nog. Misschien is er in de loop van die tijd wel een prachtige magneettechnologie gekomen die auto's overbodig maakt. Wat is er dan nog mooier dan een kaal stuk asfalt waar je zoiets direct toe kan passen? Dat klinkt misschien heel erg vreemd, maar vergeet niet dat er maar 60 jaar heeft gezeten tussen het eerste vliegtuig dat 12 seconden vloog en een raket naar de maan. Tot zo ver voorzitter. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja voorzitter, ik vind het verhaal van Leefbaar heel aansprekend want dat gaat inderdaad over de toekomst. We hebben ook niet voor niets ook in dit gebouw een motie ingediend die ook aangeboden is in deze raad om bijvoorbeeld te kijken naar een hyperloop dat is ook een schone, toekomstgerichte manier van OV. Dus helemaal mee eens.