20231107 en 20231109- Notulen van de raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 7 november 2023 Notulen van de raadsvergadering van 7 november 2023 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 15. Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb Tegenwoordig zijn 43 leden, namelijk de heer J.M.D. de Waard, de heer M. Verhoef, de heer B. van Drunen, mevrouw V.A. Bruin, de heer T. Roskam, mevrouw A.G. van der Elst, mevrouw C. Aafjes-van Aalst, de heer T.S.J. Coşkun, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer B. van Schaik, de heer S. Soytekin, de heer R.N. Dahoe, de heer S. Ceulemans, de heer A.R. Oostdijk, de heer E.P.J. Verweij, de heer D.J. van Dommelen, de heer G.J. Engberts, mevrouw I. Coenradie, de heer S.J.C. Becker, de heer S.M. Bonte, de heer N. Akhatab, mevrouw J. Bokhove, mevrouw A.J.A. Maassen, de heer T. de Haan, mevrouw I. van Wifferen, mevrouw J.M. Nunnely, mevrouw E. Rehim Zadeh, mevrouw A. Kockelkoren, mevrouw M.Y. Morkoç, mevrouw S. Reitema, mevrouw I. Elfilali, mevrouw M.S. Abrahamse, de heer M.H. Biljoen, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw S. van de Peppel, de heer R.T.J. van der Velden, mevrouw D.A. van Groningen, de heer T.J. Vonk, de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer, de heer T. Kind, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer R. Moti (alleen op 9 november) en mevrouw D. Yildirim (alleen op 9 november). Afwezig zijn 4 leden, namelijk: de heer F. Elbay en mevrouw M.S.S.

de Jong Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders, met dien verstande dat zij van 11.10 tot 11.13 uur is waargenomen door de heer W. de Bel alsmede van 17.00 tot 22.10 uur door de heer de W. Bel. 1.

Opening en mededelingen

De VOORZITTER. Goedemorgen, ik open deze vergadering en heet u allen van harte welkom. Ook welkom aan degenen die op afstand deze vergadering volgen, de vertegenwoordigers van de media, onze medewerkers en onze bezoekers op de publieke tribune. Hartelijk welkom. Ik heb een aantal berichten van verhindering ontvangen. Van mevrouw De Jong, de heer Elbay en mevrouw Yildirim. De heer Vonk wordt rond 10.30 uur verwacht, mevrouw Verkoelen komt iets later en de heer Moti is vandaag verhinderd. 2.

Vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

De VOORZITTER. Aan de orde is dan de vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van vandaag en donderdag, 7 en 9 november. Het is één vergadering. Ik zal de hele agenda, dus voor vandaag en donderdag, met u doornemen. Als ik iets gemist heb mag u mij aan het einde erop wijzen dat u nog iets van een opmerking kwijt wilt. Bij de punten die ik noem kunt u natuurlijk wel gewoon uw opmerkingen maken met betrekking tot de agenda. Vandaag houden wij het begrotingsdebat. (Storing in de uitzending) De VOORZITTER. Ik begrijp dat de uitzending op internet wat hapert. Ik denk dat het handig is om even kort te schorsen zodat de uitzending van meet af aan goed loopt. Dat bevordert de openbaarheid van onze vergadering. Ik schors voor enige ogenblikken in de hoop dat de techniek het vlot trekt. Blijft u alstublieft in de buurt, dat u weer terugkomt als u de hamer hoort. Ik schors de vergadering voor enige ogenblikken. (De vergadering is geschorst.) Heropening

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2073

De VOORZITTER. Mag ik u verzoeken te gaan zitten. We gaan ons herpakken. Mevrouw Verkoelen, van harte welkom. Mogelijk zijn er een paar onderdelen wat betreft de orde van de agenda niet helemaal geregistreerd, dus dan noem ik de uitslag van die procedurevergadering nog even voor de annalen. Namelijk met betrekking tot agendapunt 10.2 en 10.3 is er een stemming geweest en u heeft besloten om die agendapunten wel te behandelen. Agendapunt 8.3, op verzoek van mevrouw Bruin heeft u besloten agendapunt 8.3 te onthameren en dus wel gewoon aan de agenda toe te voegen. U bent akkoord gegaan met de spreektijd. 3.

Vaststelling van de notulen van de raadsvergaderingen van a. 28 september 2023 b. 12 oktober 2023

De VOORZITTER. U bent akkoord gegaan met de notulen van 28 september en 12 oktober. 4.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2023 week 41 tot en met 44

De VOORZITTER. Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2023 week 41 tot en met 44. Kunt u zich vinden in de voorgestelde wijze van afdoening? Dat is het geval. 5.

BEGROTINGSDEBAT

5.1

Debat over de begroting voor 2024 en de daarbij behorende voorstellen zoals genoemd onder 5.2 tot en met 5.4 Het voorstel tot vaststellen van de tweede herziening van de begroting 2023 en de begroting 2024 Het voorstel tot vaststelling van de eerste herziening van de Kadernota Lokale Lasten 20222026 Het voorstel tot vaststelling van de belastingverordeningen; A. Verordening onroerendezaakbelastingen 2024; B. Verordening belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten 2024; C. Verordening precario- en reclamebelasting 2024; D. Algemene legesverordening 2024; E. Verordening logiesbelasting 2024; F. Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2024; G. Verordening afvalstoffenheffing 2024; H. Verordening bedrijfsreinigingsrecht 2024; I. Verordening rioolheffing 2024; J. Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting 2024; K. Verordening rechten markten 2024; L. Verordening precario standplaatsen 2024; M. Retributieverordening Openbare werken 2024; N. Verordening lijkbezorgingsrechten 2024; O. Verordening leges Publiekszaken Rotterdam 2024; P. Verordening liggeld woonschepen 2024; Q. Verordening leges Omgevingswet 2024.

5.2 5.3 5.4

De VOORZITTER. Dan zijn we nu toe aan het begrotingsdebat. We beginnen bij de grootste oppositiepartij en dan zakken we zo gemixt oppositie-coalitie tot de laatste spreker van vandaag. De eerste deelneemster aan deze vergadering voor het begrotingsdebat is mevrouw Bokhove. Mevrouw Bokhove, u heeft het woord. Mevrouw BOKHOVE (gl). Dank u wel voorzitter. De begrotingsraad, en iedereen kijkt hier weer volkomen naar uit. Ik zie allemaal gezichten van: dit wordt weer de dag van het jaar. En niets helpt beter dan een wandelingetje door de stad om wat inspiratie op te doen voor je spreektekst voor zo’n begroting. Om even een frisse neus te halen, zeker als je verkouden bent, voor zover de luchtvervuiling in de stad dat toelaat. Even kijken of er al minder autoverkeer door het centrum rijdt, en of er groen is

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2074

bij gekomen. En in zo’n wandelingetje kijk je wat het effect is van het succes van de maatregelen in het Wijkpark Oude Westen. Inderdaad, in het Wijkpark Oude Westen geen bijzonderheden meer, maar in de omliggende buurten tot aan het Nieuwe Westen zie en hoor je de klachten over toegenomen dakloosheid. Er zijn veel portiekslapers, er is openbaar drugsgebruik en -handel. In een korte tijd is de tijdmachine een jaar of twintig, vijfentwintig teruggezet en er is sprake van mensonterende, schrijnende situaties in onze stad. Ik sprak met moeders die zich zorgen maken over hun zonen, die in de pauze worden aangesproken door ronselaars om drugs uit te halen in de haven. Het aantal explosies in de stad blijft maar oplopen. In sommige straten zijn bewoners al meerdere keren opgeschrikt en durven ze bijna niet meer te gaan slapen. Het is geen verhaal om vrolijk van te worden. En ook niet als ik na mijn wandeling de krant opensla. € 11.800,00, ik denk dat het sommigen wel iets zegt, u heeft het vast gelezen. € 11.800,00 is het gemiddelde vermogen van de Rotterdammers. Twaalf keer minder dan het doorsneevermogen van de Nederlanders, terwijl ook in Rotterdam wijken als Kralingen, Hillegersberg en het Scheepvaartkwartier zijn, waar het gemiddelde vele malen hoger ligt en die zich door deze coalitie goed vertegenwoordigd voelen.

Wij zijn de armste stad van Nederland en de verschillen binnen onze stad worden alleen maar groter. Rijken worden rijker, deels door rijksbeleid, maar ook in onze stad kunnen wij daar iets aan doen. En er zijn steeds meer mensen en kinderen die leven in armoede en schulden. We krijgen dadelijk de verhalen van de coalitie: kijk ons eens goed bezig zijn. Maar zoals we al constateerden bij de Voorjaarsnota, ook deze begroting biedt geen oplossingen voor de grote problemen van de stad en de Rotterdammers. GroenLinks mist de verbindende boodschap, of een visionair verhaal van het college. Onze fractie ziet te weinig perspectief voor Rotterdammers op de grote vraagstukken als klimaat, armoede en wonen. En dat perspectief. GroenLinks en de PvdA, ik noem maar eens eventjes twee partijen die tegenwoordig heel goed samenwerken, die weten dat het ook anders kan. Er kan en moet worden samengewerkt om daadwerkelijk de situatie voor de meest kwetsbare Rotterdammers te veranderen. De stad kampt met toenemende armoede, een tekort aan betaalbare woningen, een hoge energierekening, de stad heeft nog steeds te maken met luchtvervuiling, steeds extremere weersomstandigheden en is nog steeds afhankelijk van vervuilende industrie in de haven.

Kwetsbare Rotterdammers en wijkvoorzieningen worden in de steek gelaten en wij vragen u, en dan kijk ik vooral de coalitie aan, echt oog te hebben voor de grootste uitdagingen en problemen die nu spelen in de stad. We hebben al eerder gezegd dat wij onze steun aan de begroting, die helaas nauwelijks wijzigingen kent ten opzichte van de Voorjaarsnota, eraan afwegen of en hoe het college constructief reageert op onze voorstellen, moties die allemaal met amendementen van dekking zijn voorzien en waarbij ik nu de belangrijkste zal noemen. Ik moet even één tel. Wij zullen onze belangrijkste voorstellen noemen. Het begint met de armoedeaanpak. Dit college blijft investeren in wie het al goed gaat. Kansen, inkomens en vermogens groeien alleen maar verder uit elkaar. De ongelijkheid stijgt. Het zomerreces en een afgetreden wethouder verder hebben de bezuinigingen van € 8,5 miljoen op de bestrijding van de armoede niet ongedaan gemaakt. Samen met de PvdA dienen wij een motie in om dat te veranderen. Want onze stad verdient een triple A-status. Dat zal denk ik wel aanspreken bij sommige partijen. Triple A, een ambitieuze aanpak armoedebestrijding. Jongeren zijn onze toekomst en zij verdienen een goede en stevige start. Als er schulden komen, moeten wij zorgen dat zij daar weer vanaf komen.

GroenLinks komt samen met de PvdA en anderen met een amendement om het Perspectieffonds voor jongeren met schulden weer door te zetten en op die manier blijven we jongeren met schulden helpen aan een hoopvolle toekomst. De beloofde inspanningen van wethouder Achbar om buurt- en wijkinitiatieven zoals Kinderparadijs, De Katrol, ZuiderLokaal en speeltuinen te helpen met het aanboren van andere financieringsbronnen zijn tot nu toe onvoldoende gebleken om de continuïteit te waarborgen. Juist voor kansen en cohesie in kwetsbare wijken is dat een enorm verlies. Daarover hebben wij een aantal moties die ik nu ga indienen en dat doe ik als een stapeltje. Ik noem ze wel even. ꞌBlijf perspectief bieden, stop niet met het Jongerenperspectieffondsꞌ, samen met de PvdA. ꞌWeet wat er speelt, kinderparadijs: ook in de toekomstꞌ. Dat is een motie waarbij een amendement hoort. GroenLinks, SP en PvdA. ꞌZuiderlokaal in staat stellen gezinnen te helpenꞌ, een amendement. Het volgende onderwerp dat ik wil aansnijden is: spaar het klimaat, de portemonnee en de gezondheid van de Rotterdammers. Veel Rotterdammers hebben moeite met hun energierekening en door het veranderen van het klimaat zal dat vaker terugkomen.

Dit kan het college verhelpen door versneld te investeren in verduurzaming en het isoleren van huishoudens en verenigingen, samen met het actief handhaven van de wettelijke energiebesparingsplicht. Daar heeft de omgevingsdienst DCMR dan meer handen voor nodig. De energierekening moet omlaag en daarmee sparen we het milieu. Daarmee hebben we echter niet de grootste vervuiler te pakken van onze stad en het land. De haven. Het is de hoogste tijd om de regie op de haven terug te pakken. Voor het klimaat en voor de gezondheid van de Rotterdammers. We vragen het college om een actieve aandeelhoudersrol op te nemen op basis van publieke, maatschappelijke

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2075

waarden. Tegelijkertijd is het afbouwen van fossiele subsidies noodzakelijk. Stop met korte termijn economisch denken en ga voor de lange tijd maatschappelijk rendement. Daarvoor hebben wij de volgende moties. Ik ga ze noemen: ꞌPublieke waarden terug in de statuten van het Havenbedrijfꞌ, mede ondertekend door de Partij voor de Dieren, CDA Rotterdam en Volt, en ik denk dat die in de toekomst nog gaat veranderen, dat daar nog een partij bij hoort. ꞌMeer DCMR, minder vervuilersꞌ, samen met SP, Volt, CDA, PvdA en Partij voor de Dieren. ꞌStel een klimaatcommissaris aan in de raad van commissarissen Havenbedrijfꞌ. GroenLinks, Volt, Partij voor de Dieren. En ꞌFossiele subsidies na inventarisatie meteen afbouwenꞌ, met de Partij voor de Dieren, Volt. En ook daar verwacht ik eigenlijk nog meer ondertekenaars. Dan hebben we de motie ꞌSturen op vermindering energieverbruik van gebouwenꞌ. En daarna ga ik naar het volgende kopje. Het volgende vraagstuk dat Rotterdammers letterlijk boven het hoofd hangt is het bouwen van woningen en de beschikbaarheid van woningen. Het bouwen van woningen in Rotterdam is praktisch bijna helemaal stilgevallen. Om te zorgen dat we uit deze wooncrisis komen en mensen wel een dak boven hun hoofd kunnen bieden, wil GroenLinks dat woningcorporaties betaalbare woningen kunnen blijven bouwen.

Door bij grote gebiedsontwikkelingen woningcorporaties eigen bouwplots te geven om sociale woningen te realiseren, willen we dat realiseren. Door de sociale grondprijs niet te verhogen, dat is een belangrijk deel, dat staat nu niet op de agenda, want daar komen we de volgende raadsvergadering nog over te spreken. De meest kwetsbare Rotterdammers, zonder dak boven hun hoofd, de dakloze mensen, die kunnen hier echter allemaal niet op wachten. De noodzaak om nu aan de slag te gaan met dakloosheid is te groot om te wachten tot 2027. Het voornemen om € 4,5 miljoen op de plank te laten liggen, is niet uit te leggen. Daarom komen wij met het amendement om extra sociale huurwoningen te bouwen voor dak- en thuisloze mensen. Dit wordt gedekt uit de middelen voor dakloosheid die het college wil doorschuiven naar 2027. Het amendement ꞌDakloosheid aanpakken schuif je niet voor je uitꞌ, ꞌMeer woningen door samenwonen te belonenꞌ, ꞌMet woningruil bestaande woningen beter passend benuttenꞌ. Drie moties op het gebied van wonen vanuit GroenLinks. En ook in dit programma, ook bij deze begroting zien we het punt dat bij de Voorjaarsnota ook al speelde. De belofte van één stad wordt niet waargemaakt. We noemden dat al op het gebied van inkomen, maar ook op een ander vlak zien we de verdeeldheid toenemen. De stad polariseert, mede door toedoen van partijen uit de raad.

Binnen de coalitie is er blijkbaar een afspraak, agree to disagree. Maar we zien dat piepen en kraken. Het is ongeloofwaardig en de stad prikt er ook steeds vaker doorheen. Nu we merken dat de situatie in Palestina en Israël voor veel verdriet en spanningen zorgt, zijn polariserende standpunten en uitspraken vanuit de raad volkomen contraproductief. Twijfel zaaien over autoriteiten als het OM, zoals Leefbaar Rotterdam afgelopen week nog deed, is spelen met vuur. Wethouders die op een kieslijst staan en een landelijk programma moeten uitdragen dat de lhbtiqa+-gemeenschap pijn doet. Dat staat niet voor de belangrijke waarde om te mogen zijn wie je bent. En het is onverantwoord als je de sleutel van de stad in handen hebt. Over de begroting zelf, de financiën. We zien een college dat met deze begroting ook zand in de ogen van de raad strooit. 2023 kent flinke tegenvallers, die bij ongewijzigd beleid zich ook in 2024 zullen manifesteren en daarmee duikt het weerstandsvermogen nog verder onder de 1 dan het college nu verwacht. En hoe denkt de wethouder Financiën daarop te sturen? Want hij staat aan de lat voor de grootste bezuiniging, het ambtelijk apparaat, dat niet is uitgewerkt. De archieffunctie die in gebreke blijft en waar nog een flinke financiële tegenvaller op zal komen omdat die nog niet eens begroot is.

Maar ook: hoe gaat de wethouder Financiën de andere wethouders monitoren waar grote tegenvallers zijn? Bijvoorbeeld de financiën bij wethouder Zorg, bij de wethouder Bouwen en wonen. Daar zitten zulke fluctuaties in dat het gewoon ontzettend lastig sturen is en waarmee we ook verwachten dat er flinke tegenvallers in 2024 zullen zijn. Tot slot, vrijdag, na de donderdag, zullen we even bijkomen van de begrotingsbehandeling en de stemmingen. Maar zaterdag ben ik weer aan de wandel door onze stad. En dat zal ik niet alleen zijn. Samen met vele andere GroenLinks'ers en PvdA’ers zullen wij huis-aan-huis met Rotterdammers in gesprek gaan en uitleggen dat hun stem belangrijk is. Op 22 november zijn de nieuwe verkiezingen. Bij de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen in het voorjaar zagen we al dat heel veel Rotterdammers snakken naar een stad met een eerlijke, inclusieve, groene en duurzame koers. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja voorzitter, ik heb rustig afgewacht tot mevrouw Bokhove haar betoog heeft afgemaakt. En ik denk dat wij eigenlijk wel elkaars probleemanalyses delen. Wat ik alleen niet met mevrouw Bokhove deel, is het pessimisme dat zij heeft over de stad Rotterdam en ik begrijp heel goed haar oproep om de hand te reiken. U kunt mijn betoog afwachten en ik zal daar een poging toe wagen.

Maar mijn vraag aan GroenLinks is: bent u ook bereid om de hand te reiken naar de stad? En te

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2076

zeggen: oké, ik zie ook heel veel potentie in deze stad. Want u adresseert heel veel problemen, maar ik zie ook heel veel potentie en oplossingen in de stad, en een wil van mensen in de stad om alle problemen die u aankaart ook aan te pakken. Dus ik vraag aan mevrouw Bokhove: bent u bereid om ook de hand te reiken aan de stad en samen te werken aan de problemen die u adresseert? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Dank u voorzitter, ik vind het een prachtige vraag. Ik zie ongelofelijk veel potentie in onze stad. Weet je, ik ben een Rotterdammer. Ik ben hier geboren, ik houd van de stad en ik heb ook gezien dat dingen beter kunnen. Ik zie ook nu, en dat is heel verdrietig, want heel veel Rotterdammers zien dat met mij, dat het op een aantal plekken in de stad echt niet goed gaat. En dat het met een aantal mensen in de stad echt niet goed gaat. Daar kunt u de ogen niet voor sluiten en juist daar willen we perspectief aan bieden. Kinderen die meer kansen hebben door bijvoorbeeld niet alleen het open houden van het Kinderparadijs maar ook ervoor zorgen dat er programmering is, zorgt dat kinderen stappen vooruitgaan.

Mensen die uit schulden komen maar niet in armoede komen, eigenlijk die stap ervoor nog, om hen perspectief te bieden, dat zijn oplossingen die GroenLinks met verve uit zal dragen en waar we ook uw steun voor nodig hebben om dat samen met de stad te doen, om die mensen een goede toekomst te bieden. En op deze drie grote punten die we hebben aangegeven, zien wij perspectief, hebben wij constructieve moties, er zit dekking onder, en zou ik heel graag met u willen samenwerken om die stappen vooruit te zetten. Want Rotterdammers, die zijn echt opgestaan, ooit al na een oorlog. Sterker door strijd, ik geef nooit de hoop op Rotterdammers op, maar wel vind ik dat het heel belangrijk is dat dan de goede keuzes worden gemaakt en ook door de coalitie. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove heeft de volgende moties en amendementen ingediend. Motie 1.

Weet wat er speelt, kinderparadijs: ook in de toekomst "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; constaterende dat: - Kinderparadijs Meidoorn (Kipa) al 25 jaar een tweede huis is voor bijna 700 kinderen in het oude Noorden; - er nog steeds onduidelijkheid is over het subsidiebedrag voor 2024 en het effect op de continuïteit van de professionele programmering in het Kinderparadijs; overwegende dat: - er (na de Voorjaarsnota 2023) een aantal stappen zijn gezet om de bezuiniging waardoor het gevaar dat Kipa de deuren moet sluiten is afgewend; - de deuren nu wel open kunnen blijven, maar de programmering waardoor er een preventieve en zinvolle opvang na school kan worden geboden aan een kwetsbare groep kinderen vooralsnog niet gecontinueerd kan worden; - er pas na de begroting zicht is op andere beperkte aanvullende middelen; - er mogelijk vanuit BSO aanvullende middelen beschikbaar zijn; - de wethouder nog in gesprek is met Kipa over de toekomstige invulling; - het daardoor te vroeg is om nu onomkeerbare besluiten te nemen; verzoekt het college: - het komende halfjaar de continuïteit van Kipa te garanderen, en deze tijd/periode te gebruiken om een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van Kipa, BSO, de raad en het college (ambtelijk), op te richten om tot een stevige en structurele

financiering van de programmering van het Kinderparadijs te komen; - hiervan verslag uit te brengen aan de raad en de opbrengst van de werkgroep te verankeren, zodat ook andere initiatieven gebruik kunnen maken van de lessons learned; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. J. Bokhove, T.S.J. Coşkun, G.J. Engberts en A.G. van der Elst

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2077

Motie 2. Sturen op verminderen energieverbruik van gebouwen "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; constaterende dat: - het college voor deze periode als doel heeft gesteld te komen tot 15% CO2-reductie, wat leidt tot 25% reductie ten opzichte van 1990; - het college geen target heeft gesteld voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving; - Rotterdam het Paris Proof commitment van de Dutch Green Building Council heeft ondertekend; overwegende dat: - het energiegebruik in gebouwen verantwoordelijk is voor 37% van het totale energieverbruik; - de nieuwbouw en renovatie opgave 6,4% van de totale CO2-uitstoot per jaar veroorzaakt en vooral bij bestaande bouw de grootste uitdaging ligt om deze volledig CO2-neutraal te laten functioneren; - vele Rotterdammers gebukt gaan onder onbetaalbaar hoge energielasten en wonen in tochtige ongezonde woningen; - Rotterdam zich met het ondertekenen van het Paris Proof Committent heeft gecommitteerd aan het opstellen van een routekaart om voor alle eigen gebouwen de Paris Proof ambitie te bereiken; - daarnaast commitment uitspreekt te monitoren op de voortgang op de behaalde resultaten in de hele keten van huurders, de branche, partners en leveranciers en hun bijdrage aan deze ambitie; verzoekt het college: - een ambitieuze afrekenbare doelstelling te

formuleren om het energieverbruik van de gebouwde omgeving te verlagen volgens het Paris Proof Commitment en bestaande bouw volledig CO2neutraal te laten functioneren; - voor de VJN een routekaart op te stellen hoe deze doelen dichterbij gaan komen deze collegeperiode en daarover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." A. Kockelkoren, G.J. Engberts en A.G. van der Elst Motie 3. Fossiele subsidies: na inventarisatie meteen afbouwen "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van agendapunt 5.1 Debat over de begroting 2024; constaterende dat: - het college op dit moment uitzoekt welke fossiele subsidies de gemeente verstrekt; - op dit moment de klimaatdoelen van het college niet gehaald gaan worden; overwegende dat: - om het halen van de klimaatdoelen voor elkaar te krijgen, het van belang is dat we stoppen met de fossiele industrie; - subsidies aan de fossiele industrie duurzaam beleid in de weg kan staan, of zelfs tegenwerken; - subsidies aan de fossiele industrie kan betekenen dat deze langer doorgaat met vervuilende activiteiten dan gewenst; verzoekt het college: - de intentie uit te spreken om zodra de hoeveelheid aan fossiele subsidies in kaart is gebracht, deze direct af te bouwen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.Y. Morkoç, R.T.J. van der Velden, T. Kind, S. Reitema en A.G. van der Elst Motie 4.

Klimaatcommissaris in de raad van commissarissen

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2078

"De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van agendapunt 5.1 Debat over de begroting 2024; constaterende dat: - het Havenbedrijf commissarissen heeft met het profiel 'maritiem' en 'overheid', concluderend dat het hebben van een specifiek profiel gebruikelijk is; - in de raad van commissarissen van het Havenbedrijf Rotterdam op dit moment geen commissaris is die zich specifiek bezighoudt met de klimaattransitie binnen het Havenbedrijf; overwegende dat: - op dit moment het publieke belang van de klimaattransitie te weinig meegenomen wordt in de bedrijfsvoering van het Havenbedrijf Rotterdam; - een geborgde zetel voor een klimaatcommissaris in de raad van commissarissen ervoor kan zorgen dat het publieke belang van de klimaattransitie te allen tijde wordt geborgd; - een klimaatcommissaris eerlijk en transparant kan rapporteren over het klimaatbeleid van het Havenbedrijf Rotterdam; verzoekt het college: - als grootaandeelhouder van het Havenbedrijf Rotterdam bij de volgende aandeelhoudersvergadering de volgende toevoeging aan de statuten voor te dragen: "Het publieke belang van de klimaattransitie krijgt een stem in de raad van commissarissen van het Havenbedrijf Rotterdam door het aanstellen van een klimaatcommissaris"; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.Y. Morkoç, T. Kind, R.T.J. van der Velden, S. Reitema en A.G.

van der Elst Motie 5. Meer DCMR, Minder Vervuilers "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van agendapunt 5.1 Debat over de begroting 2024; constaterende dat: - DCMR Milieudienst Rijnmond de gezamenlijke omgevingsdienst is van de Provincie Zuid-Holland en dertien gemeenten in de regio Rijnmond; - DCMR omgevingsvergunningen maakt, toezicht houdt op 26.000 bedrijven in de Rijnmondregio, overlast onderzoekt en risico's in kaart brengt; - DCMR de mogelijkheid heeft om te handhaven en om bedrijfscontroles uit te voeren; - juist in het havengebied risicovolle bedrijven zijn waarbij de bovenstaande taken van groot belang zijn om naar behoren uit te voeren; - als het college haar klimaatdoelen wil behalen, DCMR een belangrijke rol speelt tegenover vervuilende bedrijven; overwegende dat: - commissie Van Aartsen in 2021 heeft geconcludeerd dat door de tekorten bij omgevingsdiensten er onvermijdbare schade ontstaat; - DCMR een belangrijke speler is in de verduurzamingsopgave van Rotterdam; - investeren in kennis en capaciteit van DCMR noodzakelijk is om het complexe proces vanaf de vergunningverlening te verbeteren; - meer capaciteit voor DCMR betekent dat er minder gevallen zoals de Chemours-zaak kunnen plaatsvinden; - door meer capaciteit bij DCMR het meetnet wellicht kan worden uitgebreid naar Methaan emissies; - door meer capaciteit bij DCMR de

energiebesparingsplicht voor kantoren beter kan worden gehandhaafd; - de verduurzamingsmaatregelingen die vallen onder de energiebesparingsplicht een besparing teweegbrengt die gelijk staat aan het verbruik van 1,2 miljoen huishoudens; verzoekt het college:

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2079

-

in beeld te brengen wat er budgettair eventueel nodig is om de tekortkomingen geconstateerd door Commissie Van Aartsen te verhelpen en/of voorkomen; aan de hand van het bovenstaande gesprek met DCMR met een plan te komen om DCMR verder te helpen; zo nodig met een voorstel te komen aan de gemeenteraad om het budget van DCMR aan te vullen;

en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.Y. Morkoç, T.S.J. Coşkun, T. Kind, R.G.C. Segers-Hoogendoorn, S. Reitema en R.T.J. van der Velden Motie 6. Publieke waarden terug in de statuten van het Havenbedrijf "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van agendapunt 5.1 Debat over de begroting 2024; constaterende dat: - bij de totstandkoming van het Havenbedrijf Rotterdam als publiekrechtelijk bedrijf er in de statuten stond dat één van de doelen van de vennootschap was om een bijdrage te leveren aan de stedelijke ontwikkeling, de ontwikkeling van stadshavens en de verbetering van woon-, werk- en leefklimaat van de stad en regio Rotterdam, ook indien deze activiteiten voor de vennootschap (aanvankelijk) verliesgevend zijn; - deze bepaling later verwijderd is en de doelstelling om een bijdrage te leveren aan de stedelijke ontwikkeling en de ontwikkeling van stadshavens is ondergebracht bij de samenwerkingsovereenkomst tussen de Gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam; - door de verwijdering van de bepaling en de verplaatsing van de doelstelling naar de samenwerkingsovereenkomst de doelstelling om een bijdrage te leveren aan de verbetering van woon-, werk- en leefklimaat van de stad en regio Rotterdam is verdwenen; overwegende dat: - door het ontbreken van de bepalingen het publieke belang van het Havenbedrijf Rotterdam ondergeschikt

is geraakt; - de haven een grote invloed heeft op het leefklimaat van Rotterdam en als Rotterdams bedrijf een bijdrage kan leveren aan het behalen van de klimaatdoelen; verzoekt het college: - als grootaandeelhouder van het Havenbedrijf Rotterdam bij de volgende aandeelhoudersvergadering de volgende statutenwijziging voor te dragen door onder artikel 2.2 toe te voegen: c. Het leveren van bijdragen aan het behalen van doelstellingen om de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies tegen te gaan en een gezonde leefomgeving in de stad en de regio Rotterdam, ook indien deze activiteiten voor de vennootschap (aanvankelijk) verliesgevend zijn; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.Y. Morkoç, R.T.J. van der Velden, R.G.C. Segers-Hoogendoorn, T. Kind en S. Reitema Motie 7. Transparantie voor wijkraadsleden over gemaakte keuzes "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; constaterende dat: - binnen de huidige begroting niet of nauwelijks te herleiden is welke financiële keuzes er op wijkniveau gemaakt worden; overwegende dat: - wijkraadsleden onze ogen en oren in de wijk zijn;

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2080

-

wijkraden goed in staat zijn om te adviseren over hoe bepaalde bezuinigingen of extra uitgaven het best uitgevoerd kunnen worden of welke mogelijke gevolgen deze kunnen hebben; wijkraden gevraagd worden om te komen inspreken alvorens de bespreking van de begroting of Voorjaarsnota in de gemeenteraad; het advies van wijkraden pas echt waardevol kan worden wanneer de informatievoorziening voldoende is en de wijkraadsleden kennis kunnen nemen van de voor hen relevante stukken; wijkraadsleden moeten kunnen controleren of de afspraken uit de wijkakkoorden geborgd zijn, en zich dus moeten kunnen beroepen op de begroting als planning met bijbehorende financiële verantwoording; transparantie in financiën op wijkniveau een positief effect heeft op de mogelijkheid van 'right to challenge';

verzoekt het college: - in het vervolg bij de begroting en de Voorjaarsnota op wijkniveau te laten zien wat er gaat veranderen door wijkspecifieke mutaties op te nemen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. J. Bokhove en A.G. van der Elst Motie 8. Wijkraadsleden gelijk blijven waarderen? Indexeren! "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; constaterende dat: - de vergoeding van wijkraadsleden, zoals opgenomen in de verordening geldelijke voorzieningen wijkraden, is vastgesteld en niet jaarlijks wordt geïndexeerd; overwegende dat: - de wijkraad een gewaardeerd gremium is van binnen het Rotterdamse politiek-bestuurlijke stelsel en wijkraadsleden om deze reden blijvend en constant gewaardeerd dienen te worden; - deze constante waardering ook moet blijken uit de vergoeding die wijkraadsleden ontvangen; - het niet indexeren van de vergoeding van wijkraadsleden de facto een jaarlijkse relatief verminderde financiële waardering van wijkraadsleden tot gevolg heeft; - de vergoeding voor gemeenteraadsleden in 2023 met 1,4 procent is gestegen als gevolg van het doorbereken van de prijsindexatie; verzoekt het college: - jaarlijks de vergoeding voor wijkraadsleden te verhogen aan de hand van een doorberekening van de prijsindexatie; - deze indexatie op te nemen in de verordening geldelijke

voorzieningen wijkraden; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. J. Bokhove en A.G. van der Elst Motie 9. Maak resultaten taaltrajecten inzichtelijk "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024. constaterende dat: - het aantal afgeronde taaltrajecten als indicator niet is opgenomen in de begroting of andere P&Cdocumenten; overwegende dat:

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2081

-

het aantal afgeronde taaltrajecten een beter beeld geeft van de staat van de aanpak van taalachterstanden in Rotterdam; naar aanleiding van onze motie 'Taaltrajecten in het vizier' [22bb007395] niet alleen het aantal gestarte taaltrajecten wordt bijgehouden maar ook het aantal afgeronde; deze data inzichtelijk maken in de begroting en andere P&C-documenten zorgt voor een duidelijker beeld van de te behalen doelen; duidelijke P&C-documenten de raad ondersteunt in diens controlerende taak en het inzicht van de Rotterdammers verbetert;

verzoekt het college: - het aantal afgeronde taaltrajecten als indicator op te nemen in alle volgende P&C-documenten van deze collegeperiode; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. L.S. Vlieger Motie 10. Alle kinderen Lekker Fit! "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van agendapunt 5.1 Debat over de begroting 2024; constaterende dat: - het college voornemens is te stoppen met de huidige aanpak van het Lekker Fit!-programma; - het huidige Lekker Fit!-programma een gezonde leefstijl bij kinderen op basisscholen stimuleert in het kader van collectieve preventie; - de wethouder een andere aanpak wil, enkel gericht op kinderen met overgewicht en achterstanden in de motoriek en niet langer gericht op het voorkomen van; overwegende dat: - het voorbarig is nu al te besluiten tot een andere aanpak, aangezien het onderzoek naar de effecten van het Lekker Fit!-programma nog niet is afgerond; - onderzoekers in 2018 nog concludeerden dat het legitiem is om de zeggen dat het Lekker Fit!programma een effectieve interventie is met een groot bereik; - als reden voor het stoppen met de huidige aanpak wordt aangevoerd dat het aantal Rotterdamse kinderen met overgewicht op hetzelfde niveau is gebleven als bij de start; - het gelijk gebleven niveau weinig zegt over de effecten van het Lekker Fit!-programma, zeker gezien in coronatijd het percentage

kinderen met overgewicht juist is gestegen; - daarnaast het gelijk gebleven niveau van Rotterdamse kinderen met overgewicht niks zegt over de preventieve effecten van het Lekker Fit!-programma; - bovenstaande juist reden zou moeten zijn voor een collectieve, intensievere aanpak om overgewicht te voorkomen en bestaand overgewicht terug te dringen; verzoekt het college: - niet te bezuinigen op het Lekker Fit!-programma; - de resultaten van het onderzoek naar de effecten van het Lekker Fit!-programma af te wachten alvorens onomkeerbare besluiten te nemen over een eventuele andere aanpak; - dit terug te koppelen aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. J. Bokhove, S. Reitema en A.G. van der Elst Motie 11. Meer vrije woningen door samenwonen te belonen "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024. constaterende dat:

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2082

-

gaan samenwonen als partners of als vrienden vrijwel altijd een verandering van woonwens betekent; de woningnood in onze stad onverminderd hoog is, waardoor het lastig is om samen een passende woning te vinden;

overwegende dat: - de benodigde wachttijd voor een corporatiewoning een drempel kan opwerpen voor Rotterdammers die willen gaan samenwonen; - het onwenselijk is als Rotterdammers door de wooncrisis worden belemmerd in hun wens om samen te wonen; - het ook voor de beschikbaarheid van sociale woningen wenselijk is om mensen die in een corporatiewoning wonen de kans te geven om samen te gaan wonen, omdat hierdoor een corporatiewoning vrij komt; - één of twee woningen vrijkomen als liefde en vriendschap beloond worden doordat twee personen gemakkelijker naar één nieuwe woning kunnen verhuizen; verzoekt het college: - met de woningbouwcorporaties afspraken te maken over het optellen van de wachttijd wanneer twee of meer mensen willen gaan samenwonen, die nu woonachtig zijn in corporatiewoningen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. A. Kockelkoren, G.J. Engberts en A.G. van der Elst Motie 12.

Met woningruil bestaande woningen beter passend benutten "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; constaterende dat: - de huidige woning niet altijd aansluit op de woonwens van de bewoner; - de woningnood in onze stad onverminderd hoog is, waardoor het lastig is om een passende woning te vinden; overwegende dat: - mensen te groot wonen of juist te klein; ze wonen op een bovenverdieping terwijl ze lager willen wonen, of hebben een tuin en kunnen deze niet onderhouden; - woningruilen een uitkomst kan bieden voor een deel van de woningzoekenden; - door in te zetten op woningruil, maken we het aanbod flexibel en maken we beter gebruik van de bestaande voorraad.

Ook wordt daarmee de kans dat mensen langer in de eigen buurt kunnen blijven wonen vergroot; - het via de reguliere woningruilkanalen (bijvoorbeeld via corporaties) lang kan duren voor er een passende woning is gevonden; - de optie van woningruil op dit moment weinig bekendheid geniet; verzoekt het college: - met de woningbouwcorporaties in gesprek te gaan over het wegnemen van belemmeringen bij woningruil om woningruil aantrekkelijker te maken; - een week van de woningruil voor woningzoekenden, corporaties en andere aanbieders te organiseren om de optie van woningruilen onder de aandacht te brengen bij Rotterdammers; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. A. Kockelkoren en G.J. Engberts Amendement A. ZuiderLokaal in staat stellen gezinnen te blijven helpen "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van begroting 2024 en Tweede Herziening 2023;

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2083

besluit de (concept)begroting 2024 en Tweede Herziening 2023 als volgt te wijzigen: - gedurende de rest van de collegeperiode een subsidie van € 100.000,00 per jaar beschikbaar te stellen aan Stichting ZuiderLokaal, hierdoor verandert de begroting als volgt:

-

binnen het programma Zorg, welzijn en wijkteams het benodigde bedrag om dit te dekken niet vrij te laten vallen aan de algemene middelen in het kader van de vrijval reserves maar te herbestemmen. Hierdoor verandert de begroting als volgt:

w.g. A. Kockelkoren Toelichting Stichting ZuiderLokaal vervult een belangrijke rol op Zuid. 500 kinderen ontvangen gratis leerondersteuning buiten school wanneer ouders dit, om welke reden dan ook, niet kunnen bieden. Het initiatief, dat al jaren bestaat en vele gezinnen en kinderen helpt, dreigt te verdwijnen door problemen bij het verkrijgen van financiële steun van de gemeente. Met een bedrag van € 100.000,00 per jaar geeft de stichting aan deze belangrijke taak te kunnen blijven uitvoeren. Gezien de enorme opbrengst, die een-op-een verenigbaar is met de doelen voor Zuid en het inhalen van onderwijsachterstanden in combinatie met de relatief lage kosten is het van grote meerwaarde om deze subsidie te blijven toekennen. Met dit amendement maken we hiervoor ruimte binnen de begroting voor het restant van deze collegeperiode. Amendement B. Blijf perspectief bieden, stop niet met JPF "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; besluit de (concept)begroting 2024 en Tweede Herziening 2023 als volgt te wijzigen: - binnen het programma Armoedebestrijding, schuldhulpverlening, integratie en samenleving meerjarig middelen à € 5,467 miljoen beschikbaar te stellen ten behoeve van het Jongerenperspectieffonds, hierdoor verandert de begroting als volgt:

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2084

-

enerzijds ten behoeve van de dekking van de lasten van het Perspectieffonds; € 1,37 miljoen van de binnen de begroting 2023 vrij te vallen reserves in het programma Armoede, schuldhulpverlening, integratie en samenleven niet vrij te laten vallen aan de algemene middelen maar te herbestemmen. Hierdoor verandert de begroting als volgt:

-

anderzijds ten behoeve van de dekking van de lasten van het Perspectieffonds; € 4,1 miljoen uit het programma Werk en inkomen, afkomstig uit onderbestedingen binnen de begroting 2023 binnen 'Rotterdam Inclusief' en 'Extra middelen begeleiden naar werk' niet vrij te laten vallen aan de algemene middelen maar te herbestemmen. Hierdoor verandert de begroting als volgt:

w.g. L.S. Vlieger en G.J. Engberts Toelichting

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2085

Het Jongerenperspectieffonds (JPF) is een enorm waardevol instrument om jongeren met schulden te helpen richting een hoopvolle toekomst. Het stopzetten, en het niet opnemen van het programma in de begroting, zien we dan ook als een grote fout. Door de onderbesteding binnen het programma Werk en inkomen met betrekking tot 'Rotterdam Inclusief' à € 2 miljoen en 'Extra middelen begeleiden naar werk' à € 2,1 miljoen zijn er voor het overgrote deel middelen vrijgekomen om te voorzien in de dekking van het voorzetten van het JPF voor de rest van de collegeperiode. Wanneer de € 4,1 miljoen onderbesteding aangevuld wordt met € 1,37 miljoen vanuit de vrijval van reserves binnen het programma Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving à € 3,1 miljoen is er genoeg budget beschikbaar. Zijnde de € 5.466.697 zoals beschreven in de beantwoording van schriftelijke vragen over het fonds [23bb004487], om te voldoen aan de kosten voor het doorzetten van het JPF voor 250 nieuwe jongeren, evenals de voorzetting voor jongeren die al in het programma zitten, tot het einde van deze collegeperiode. Amendement C.

Dakloosheid aanpakken schuif je niet voor je uit "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 7 en 9 november 2023 ter bespreking van Agendapunt 5.1 Debat over de begroting voor 2024; besluit de (concept)begroting 2024 en Tweede Herziening 2023 als volgt te wijzigen: - de bijstelling 'Kasschuif Nationaal Actieplan Dakloosheid' als volgt vorm te geven:

w.g. A. Kockelkoren, G.J. Engberts, T.J. Vonk en A.G. van der Elst Toelichting Dakloosheid aanpakken kan niet wachten. De noodzaak om dakloze mensen die nu op straat slapen te helpen is simpelweg te groot. Het doorschuiven van € 4,5 miljoen onderbesteding in 2023 binnen het programma dakloosheid om een dekkingsprobleem in 2027 op te lossen doet geen recht aan de urgentie van de Rotterdamse doelen om het aantal dakloze mensen te verminderen. Duurzame financiering is van belang om dit vraagstuk op te lossen maar we zijn van mening dat het overhevelen van deze middelen naar 2027 om drie redenen onverstandig is. Ten eerste is de noodzaak op dit moment dusdanig groot dat we het onszelf niet kunnen permitteren om te wachten, met het beschikbare budget kan komend jaar al volgens het Housing First-principe in woningen worden voorzien. Ten tweede hebben interventies die nu gepleegd worden een preventieve werking waardoor de financiële behoefte voor de aanpak van dakloosheid waarschijnlijk zal krimpen. Eerder spenderen betekent dus kosten voorkomen. Tot slot, leidt de inflatie ertoe dat het overhevelen van het budget naar 2027 een negatief gevolg zal hebben voor interventies die met dit bedrag gerealiseerd kunnen worden. Het geld is nu meer waard, laten we het goed besteden.

Om deze reden het gevraagde besluit om de middelen van € 4,5 miljoen die dit jaar niet ingezet kunnen worden in het jaar 2024 in te zetten en in meerdering te brengen op de begroting binnen hetzelfde programma. De moties en amendementen zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Mag ik stilte in de raadzaal? Mevrouw Coenradie.

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2086

Mevrouw COENRADIE (lr). Voorzitter, de stille meerderheid. Rotterdammers die hard werken, niet zeuren en hun schouders eronder zetten. Een groep die zich overdag het schompes werkt en ’s avonds op de bank lekker naar de tv kijkt, al tierend zit te kijken naar Feyenoord, Sparta of Excelsior. Of die zelf op het sportveld staat om lekker in beweging te blijven. Gezinnen die met z’n allen snel de tanden poetsen, een boterham naar binnen werken en dan allemaal snel aan de dag beginnen om vervolgens thuis te komen en aan de keukentafel spreken over hoe hun dag was. Hoe de avond van eenieder eruit gaat zien of welke hardverdiende vakantie zij willen maken. Maar voorzitter, deze gesprekken aan de keukentafel of het lekker op de bank naar de televisie kijken, dat gaat niet meer zo zorgeloos als dat in het verleden ging. Veel Rotterdammers verkeren steeds vaker in de situatie waarin zij financieel door het ijs dreigen te zakken. Bloemhof en Kralingseveer zakken letterlijk. Maar de Rotterdamse samenleving verzakt letterlijk en figuurlijk. In dezen zijn Bloemhof en Kralingseveer bijna symbolisch voor de staat van de stad. We zien het in alle facetten van ons publiek bestel. De samenleving kan het niet meer dragen. Vandaag wil ik het hebben over een algemene beschouwing van de situatie in de stad.

En ja, soms kunnen wij als gemeente hier iets aan doen, maar heel vaak zijn het de gevolgen van landelijke keuzes van de afgelopen decennia. Ik zal een paar onderwerpen kort aansnijden waar ik vervolgens in het verloop van mijn betoog dieper op in zal gaan. Het explosiegeweld ontwricht onze wijken. Bewoners durven ’s avonds niet meer over straat en hebben het gevoel dat wij, de overheid, dit probleem niet onder controle hebben. En hebben wij dit probleem eigenlijk onder controle? Ik denk het eigenlijk niet. Leefbaar Rotterdam wil alle hens aan dek. Dan het OV, dat is een no-go-area in de late avonduren. Ik wil iedereen adviseren om het Instagramaccount crackcity010 te gaan volgen. Het toont namelijk de bikkelharde werkelijkheid van ons straatbeeld en ook ons OV. Poepende junks, ingetrapte poortjes, intimidatie, drugsgebruik en ga zo maar door. Ik zeg het maar even luid en duidelijk. ’s Avonds laat is ons openbaar vervoer een shithole. Het is compleet ontspoord. Dan migratie in de breedste zin van het woord, die de druk op onze voorzieningen versterkt. Op onze zorg, huisvesting, bijstandsvolume, onderwijs, en de arbeidsmarkt. Kortom, op de leefbaarheid van de stad. Totaal onhoudbaar. De zorg die in al haar facetten volledig ontwricht raakt, in kosten, in de vraag en in aanbod van zorg, en in de compensatie die de gemeente van het rijk krijgt om dit uit te voeren.

Een stad als Rotterdam kan onmogelijk meer dan € 1 miljard aan zorgkosten dragen. Dat kan niet. Tegelijkertijd is zorg een fundamenteel recht en zal Leefbaar Rotterdam altijd staan voor zorgbehoevenden, jong en oud. Wij laten hen niet vallen, nooit. Daarom zijn wij ook enorm blij dat wij ouderen weer waarderen in plaats van schofferen. De ene na de andere opening van ouderenrestaurants en de komst van huismeesters in seniorenflats. Dat stemt ons trots. Het aantal daklozen rijst de pan uit. Het is niet te overzien. Laatst was ik op een werkbezoek bij de politie in Rotterdam-West en de wijkagent is tegenwoordig een parttime zorgverlener die huis-aan-huis langs moet gaan om te kijken of een kwetsbaar iemand zichzelf niets heeft aangedaan. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dank u wel voorzitter. Ik wilde even terugkomen op de zorgrestaurants. Natuurlijk is het heel mooi dat dat gerealiseerd is, maar u vergeet er wel iets bij te vertellen. Waar u van tevoren net zei: wij laten onze ouderen nooit vallen, valt me wel op dat u niet er even bij vertelt dat als mensen een hulpmiddel aanvragen, dat ze eindeloos, maanden moeten wachten tot het eindelijk eens een keertje wordt toegekend. Het doelgroepenvervoer, een traplift, een scootmobiel, een rolstoel, hulp bij de mantelzorg. Gewoon eindeloos de termijnen overschrijden, daar niets aan doen.

Dus het is mooi, zo’n zorgrestaurant, het is leuk, een conciërge in de hal, maar als jouw huis niet wordt schoongemaakt en als je niet bij dat zorgrestaurant kan komen, dan heb je er helemaal niets aan. En wat ik mij afvraag is waarom u eigenlijk alleen maar kiest voor die etalageprojecten en niet alles op alles zet om die zestien weken naar beneden te krijgen van de toekenningen. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Ja, dat is inderdaad zorgwekkend en daar ligt zeker nog wel ruimte voor verbetering, maar het is wel ironisch dat u het heeft over etalageprojecten, terwijl het juist de PvdA was die jaren geleden heeft bezuinigd op zorgrestaurants en huismeesters heeft afgepakt. Dus ja, die etalageprojecten waar onze ouderen enorm veel behoefte aan hebben en enorm blij mee zijn, dat zijn wel de projecten die u heeft afgepakt, net zoals de thuiszorgvouchers, die wij weer aan het herstellen zijn. De VOORZITTER. De heer Engberts.

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2087

De heer ENGBERTS (pvda). Natuurlijk, een zorgrestaurant is mooi, maar ik geloof dat een oudere veel meer heeft aan een scootmobiel om er te komen dan aan een zorgrestaurant waar je niet naartoe kan. U zegt terecht dat er ruimte is voor verbetering, maar wat gaat u daar dan aan doen? Want ons voorstel uit de vorige raadsvergadering om te zeggen: oké, als die zestien weken, als de wettelijke termijn wordt overschreden dan hebben mensen gewoon recht op een compensatie. Dat wordt weggestemd. De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Ja, laat ik duidelijk zijn dat er ruimte voor verbetering is en het is terecht wat u aangeeft. Dat is ook temeer de reden van onze wethouder Buijt dat hij aangeeft dat hij met alle zorgpartners in het werkveld in gesprek is om te kijken waar zaken beter kunnen, efficiënter. Zorgprofessionals die bijvoorbeeld alleen maar bezig zijn met het uitvoeren van administratief werk in plaats van het verlenen van zorg, want dat zijn de geluiden die wij ook wel veelal horen en dat is niet iets van de afgelopen drie jaar maar van nog wel meerdere jaren. Dat zijn ook de geluiden die wij horen.

Wij zijn heel nadrukkelijk bezig om met het hele zorgveld, met alle zorgpartners op te trekken, een plan van aanpak te maken om te kijken daar waar we ook kunnen bezuinigen, maar tegelijkertijd ook kunnen zeggen hoe we zaken kunnen verbeteren. Maar daar hebben we wel iedereen bij nodig en dat is het traject waar we nu in zitten. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Voorzitter, ik blijf erbij, ik vind het heel mooi dat wethouder Buijt er ook voor gezorgd heeft dat de eenvoudige voorzieningen eigenlijk zonder toets vooraf gewoon worden toegekend, zoals de huishoudelijke hulp voor de ouderen. Hartstikke goed dat dat gebeurt, compliment. Maar het is niet genoeg. De WMO geeft gewoon een wettelijke termijn. Die overschrijden we met vier keer, met een factor vier. En ondertussen zeggen we: we gaan alles op alles zetten, we gaan alles doen. Ik vind dat het hele verhaal verteld moet worden en daar hecht ik aan hier in deze zaal. Het is mooi, die zorgrestaurants, het is mooi een conciërge, maar als je huis niet wordt schoongemaakt, als je niet in een zorgrestaurant kan komen, dan heeft u nog heel veel te doen. De VOORZITTER. U kunt verdergaan mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Voorzitter, ik had het over het aantal daklozen in de stad. Het zorgt ervoor dat er in de praktijk helaas ook minder blauw op straat te zien is.

In 2002 beloofde Leefbaar Rotterdam om het straatbeeld van junks en daklozen aan te pakken. En dat lukte. Maar het is nu bijna 2024 en we zien het probleem weer opdoemen en we kunnen hier niet voor wegkijken. En tot slot, een steeds verder groeiende overheid. Ruim 14.000 fte aan ambtenaren, een kostenpost van dik € 1,3 miljard. Een groei van zo’n 30% sinds 2018. Onhoudbaar en onbehapbaar voor de samenleving. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ja, dank u wel voorzitter. Mevrouw Coenradie gaf aan, zij ziet ook die toename van die daklozen. Dus het was niet mijn bril. Dit is werkelijkheid in de stad. Maar u zei: dit moet stoppen, maar ik hoorde u eigenlijk geen oplossingen bieden. U zei dat er misschien te weinig blauw op straat is, maar wat ziet u dan als oorzaak van die dakloosheid en hoe zouden we dat nu echt in de kern en duurzaam kunnen aanpakken? De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. In mijn optiek, of in de optiek van Leefbaar Rotterdam hebben wij twee soorten daklozen. Dat is ten eerste de rechthebbende en de andere is de niet-rechthebbende. Ik weet dat wij hiermee een fundamentele discussie kunnen aansnijden, maar als we kijken naar niet-rechthebbende daklozen, dan gaat het erom dat wij daarin kijken hoe we deze mensen op een goede manier weer terug kunnen brengen naar waar ze vandaan komen.

En hoe kunnen wij mensen ontmoedigen om hier te komen? Want laten we wel wezen, wij hebben als ambitie om het hier goed te hebben voor onze mensen die hier wonen, waarin toch wel GroenLinks en zo nog wel meer partijen in deze raad, de behoefte hebben om ook er te zijn voor de mensen die hiernaartoe komen. Wij zeggen: laten we eerst zorgen dat we het voor onze eigen mensen goed op orde hebben, als het gaat om huisvesting, om zorg, om eigenlijk alle faciliteiten die wij hier bieden.

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2088

De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, u staat altijd voor die Rotterdammer. Die Rotterdammer constateert dat, u constateert dat ook en dat is echt inderdaad, het is dus mensonwaardig en we vinden dat niet fijn. Ik denk dat het de Rotterdammer niet eens uitmaakt welke regelgeving daar precies achter ligt. Die willen dat het opgelost wordt voor mensen. In dit geval is € 4,5 miljoen op de plank blijven liggen om gewoon tot concrete oplossingen te komen voor de problemen die nu spelen. Waarom laat u dat op de plank liggen? Mevrouw COENRADIE (lr). Voorzitter, volgens mij zijn we heel erg nadrukkelijk bezig om te kijken hoe wij mensen die dakloos zijn, op dit moment weer aan een dak boven hun hoofd te brengen. Er zijn doorstroomlocaties, voor de 40, 45 dakloze rechthebbende daklozen die er zijn hebben we een doorstroomlocatie. Die mensen kunnen worden opgevangen. Tegelijkertijd zeggen we heel duidelijk, voor mensen die dakloos zijn en die volgens ons niet het recht hebben om hier te verblijven of in ieder geval hier recht hebben op een woning en aanspraak te maken op alles wat hier aan faciliteiten is, om die mensen ook weer terug te sturen. Dat is wat ons plan is en dat is ook wat we verder gaan uitvoeren. De VOORZITTER. U kunt verdergaan. Sorry, mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja, dank voorzitter.

Ik ben dan toch wel even benieuwd wat mevrouw Coenradie bedoelt met rechthebbende. De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Dat zijn mensen die hier het recht hebben om een dak boven hun hoofd te krijgen en niet mensen die vanuit een land elders vandaan niet de procedure doorlopen, maar op de bonnefooi hier naar dit land toe komen of naar onze stad en zeggen: ja, en nu wil ik hier slapen. Ik heb geen baan, ik heb hier verder eigenlijk helemaal niets. Maar ik wil hier eigenlijk wel een beroep doen op de faciliteiten. En dat is hartstikke mooi als we dat kunnen bieden, maar dat kan niet. Dat kunnen we voor onze eigen mensen al met moeite, dus ik kan het niet verkopen naar mensen hier buitenaf. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Voorzitter, over welke procedures heeft mevrouw Coenradie het en welke landen elders? De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Eigenlijk alle landen buiten Nederland en dus ook alle mensen die op dit moment hiernaartoe komen en zeggen: nou, ik kom hier en ik wil hier graag wonen, maar ik heb eigenlijk niets wat ik hier kom zoeken, behalve dan wonen en andere voorzieningen. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt).

Ik heb nog niet gehoord welke procedures, maar heeft mevrouw Coenradie gehoord van de Europese Unie en het vrij verkeer van personen? Mevrouw COENRADIE (lr). Ja, zeker. Mevrouw ELFILALI (volt). Ik had nog een vraag gesteld over welke procedures mevrouw Coenradie het had, en dan komen we zo nog op de Europese Unie. De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Procedure of niet procedure, er zijn mensen, en daar zitten we gewoon fundamenteel anders in, die hier graag naartoe willen komen en daarin een woning

raadsvergadering van 7 en 9 november 2023

Notulen pagina

2089

proberen te krijgen, even los van een procedure die ze wel of niet doorlopen. Mensen die hiervan zeggen: ik wil graag een woning. Een woning die wij niet hebben, die wij niet eens kunnen bieden aan mensen die gaan scheiden en zeggen: ik heb nu een woning nodig, of aan onze kinderen die uit huis gaan, daar hebben we ook geen woning voor te bieden. Dat is waar we in zitten. Dus de discussie rechthebbend, niet-rechthebbend, is al meerdere malen gevoerd, ook in allerlei commissies. Wij blijven erbij dat mensen die rechthebbend zijn in onze optiek inderdaad een dak boven hun hoofd moeten krijgen, en dat voor alle mensen die dat recht niet hebben, het helaas ophoudt. Hoe vervelend ook. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja voorzitter, mevrouw Coenradie gaat voorbij aan het feit dat inderdaad in diezelfde commissies ook eigenlijk geconstateerd is dat Leefbaar Rotterdam en dit college tegen de wet handelt. En waar zij ook aan voorbijgaat is dat mensen uit Europa gewoon hier mogen zijn. Dus u handelt totaal tegen de wet, plus u houdt het dakloosheidsprobleem in stand. De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Ik denk dat mevrouw van Volt doelt op de twee deskundigen die vorige week bij de technische commissie aan het woord zijn geweest. Begrijp ik dat goed? De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt).

Onder andere. Het is ook voor deze technische sessie meerdere keren besproken in meerdere commissies. We hebben er ook over geschreven in de kranten. Er is op meerdere momenten over gediscussieerd. Maar inderdaad, in die technische sessie is het ook aan de orde gekomen. De VOORZITTER. Mevrouw Coenradie. Mevrouw COENRADIE (lr). Dank u wel voorzitter. Nou, volgens mij moet dat nog verder onderzocht worden. Dat is mijn laatste informatie. Maar als wij ons laten besturen door twee deskundigen in zo’n sessie, dan verheug ik me enorm op het kerstreces, want dan haal ik ook nog eens eventjes wat deskundigen de raad in die wat kunnen zeggen over veiligheid en asiel. Dus, nou, wat werk te doen dan in het kerstreces. De VOORZITTER. U kunt verdergaan. Mevrouw COENRADIE (lr). Goed voorzitter, wij zijn niet de enigen in deze stad die dit zien gebeuren. Deze groep Rotterdammers ziet ook een ontwrichting van onze samenleving. Aanhoudend geweld, een steeds verder groeiende wachtlijst voor woningen voor hun kleinkinderen of kinderen, hoge zorgkosten en een beeld van hun straat of wijk dat steeds minder prettig wordt. En voorzitter, iedereen in deze grote groep van Rotterdammers ziet dit gebeuren. Of dit nu een werkend gezin uit Hillesluis of uit Ommoord is, ze werken vaak hard voor weinig en zien dezelfde problemen in hun straat en wijk.