20221108 en 20221110- Notulen van de raadsvergadering van 8 en 10 november 2022.pdf

Notulen raadsvergadering

Notulen van de raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen van de raadsvergadering van 8 november 2022 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 15 Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb Tegenwoordig zijn 41 leden, namelijk: mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, mevrouw M.M. Vlasblom, mevrouw V.A. Bruin, de heer M. Verhoef, de heer A.R. Oostdijk, de heer B. van Drunen, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer B. van Schaik, de heer S. Ceulemans, de heer T.S.J. Coşkun, de heer J.M.D. de Waard, de heer S.M. Bonte, de heer T.B. Roskam, mevrouw M.S. Abrahamse, mevrouw I. Elfilali, mevrouw I. van Wifferen, mevrouw J.M. Nunnely, de heer T.J. Vonk, mevrouw A.J.A. Maassen, de heer D.J. van Dommelen, de heer E.P.J. Verweij, mevrouw I. Coenradie, mevrouw N.D.Z.R. MohamedHoesein, de heer T. de Haan, de heer S. Soytekin, mevrouw D.A. van Groningen, de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer, mevrouw S. Reitema, mevrouw S. van de Peppel, de heer N. Balwantsingh, de heer T. Kind, de heer R.T.J. van der Velden, mevrouw J. Bokhove, de heer R. Moti, de heer G.J. Engberts, de heer S.J.C. Becker, de heer F. Elbay, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw M.Y. Morkoç, de heer M.H. Biljoen en mevrouw A. Kockelkoren Afwezig zijn 4 leden, namelijk: mevrouw C. Aafjes-van Aalst, mevrouw M.S.S. de Jong, de heer T. Kuzu en mevrouw E. Rehim Zadeh Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders 1.1

Opening

De VOORZITTER. Ik open deze vergadering en heet u van harte welkom. In het bijzonder welkom aan de wellicht wat verlate familieleden van oud-raadslid en oud-wethouder Henderson. Zo straks volgt een In memoriam naar aanleiding van zijn overlijden en zij kijken vanaf een afstand mee. Ook welkom aan degenen die de raadsvergadering in zijn algemeenheid vanaf een afstand volgen. Welkom aan de vertegenwoordigers van de media en onze medewerkers. Ik heb enkele berichten van verhindering ontvangen. Mevrouw Aafjes-Aalst is vandaag afwezig. De heer Kuzu is tijdens de ochtendzitting afwezig. Mevrouw Rehim Zadeh komt iets later en mevrouw De Jong is afwezig vanwege ziekte. 1.2

In memoriam oud-raadslid en oud-wethouder J.H.A. (Johan) Henderson

De VOORZITTER. Ik neem u graag mee naar agendapunt 2 van deze ochtend, een In memoriam naar aanleiding van het overlijden van oud-raadslid en oud-wethouder J.H.A. (Johan) Henderson. Geachte raad. Woensdag 19 oktober gaat de Rotterdamse geschiedenis in als de sterfdag van een van de markante mannen in de Rotterdamse politiek, Johan Henderson. Dagblad Trouw kopte ooit boven een interview met Johan begin jaren negentig: ꞌWethouder van verslaafden, groezelige woninkies en prostitueesꞌ. Die verslaafden waren de vaste bezoekers van Perron nul, destijds een vluchtplek naast het Rotterdams Centraal Station voor vele verslaafden, waar ze methadon en een kop koffie konden krijgen. Het werd toen gelijk gezien

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1429

als sociaal beleid. Die groezelige woninkies stonden in de oude Rotterdamse wijken. Johan was zelf in zo’n huisje geboren en opgegroeid. Die prostituees liepen op de tippelzone bij de G.J. de Jonghweg, verslaafd en beschadigd. Klanten reden er net zo vaak rondjes totdat vrouwen 'desperate', wanhopig bereid waren de klus te klaren voor een grijpstuiver. Mensonterende omstandigheden, taaie problemen die horen bij een grote stad. Johan ziet ze weerspiegeld in de glanzende gebouwen die in de stad oprijzen. Hij tobt over de minderbedeelden in de samenleving, mensen die nooit een voet in die gebouwen zouden zetten, laat staan er wonen. Hij tobt niet alleen, hij denkt ook aan praktische oplossingen. Praktische oplossingen waarbij je je niet zoveel moet aantrekken van ethische aspecten. Wat hem betrof lag heroïne gewoon in het schap bij de groenteboer. Als het aan hem lag, runde de gemeente kleinschalige eroscentra in de stad. Een academicus was Johan Henderson niet. Hij bracht als jonge jongen brood rond op Katendrecht en zat achter de kassa bij de kruidenier. Na veel omzwervingen kwam hij in het welzijnswerk terecht, als opbouwwerker in het buurthuis van de Gouvernestraat kreeg hij voor het eerst te maken met de politiek. Dat beviel hem wel. Ik hoef er alleen maar tegenaan te schoppen, zei hij. Voorzitter van de PvdA-fractie werd hij min of meer per ongeluk.

Zelfs het lidmaatschap was geen bewuste keuze, eerder een kwestie van vergelijken en afstrepen, maar hij voelde zich er thuis en leerde veel. Op 5 september 1978 trad hij toe tot de gemeenteraad van Rotterdam. Johan was geen groot spreker en een man van weinig woorden. Bij de aanvaarding van het lijsttrekkerschap van de PvdA was een mooie toespraak voor hem voorbereid, maar die liet hij in zijn binnenzak zitten. Hij klom op een stoel en riep alleen: ʺVoortaan pakken we hem gewoon beet.ʺ Johan gaat niet de geschiedenis in als een groot communicator. Dat heeft hem ook wel eens in de politieke problemen gebracht. Maar voor de Rotterdammers was zijn boodschap kraakhelder. De mensen voor wie hij het deed, daar ging het om. Met de onlangs overleden oud-burgemeester Bram Peper was de verhouding op zijn zachtst gezegd ingewikkeld. Peper was van de visioenen en van de vergezichten. Henderson van de praktische oplossingen van vandaag en morgen. Ook bij zijn collega-wethouders met klinkende academische titels werd hij soms als een buitenbeentje beschouwd. Het liet Johan allemaal koud. Het ging hem om de mensen voor wie hij er stond, de verschoppelingen op straat. Zolang de mensen voor wie hij het vuur uit zijn sloffen liep maar achter hem bleven staan, daar ging het om. Sloffen die hij zelf overigens gewoon op ꞌde martꞌ kocht.

Op 9 april 1998 nam Johan Henderson afscheid van twintig jaar raadslidmaatschap, waarvan vier jaar als fractievoorzitter van de PvdA en zeven jaar als wethouder van Sociale zaken, Volksgezondheid en Werkgelegenheid. Daarna ging hij verder in het politieke leven als deelgemeentebestuurder. In Feijenoord is hij nog enige jaren deelraadsvoorzitter geweest en voorzitter van de bewonersvereniging Vreewijk. Daar wist hij landelijke belangstelling voor dit prachtige tuindorp te creëren en dat leidde weer tot de status van rijksmonument voor grote delen van die wijk. Johannes Hendrikus Arnoldus Henderson zal niet herinnerd worden om stenen, straten of bruggen, maar om de zorg voor mensen die onder aan de ladder stonden in de samenleving. Mensen die de steun van de overheid hard nodig hebben om hun leven op de rit te krijgen of op de rit te houden. Die zorg heeft Johan in de steigers gezet. Dat zal niet vergeten worden. Ik wens de nabestaanden van Johan heel veel sterkte met het verlies van deze bijzondere, markante, eigengereide man. Weet dat zijn betrokkenheid bij de Rotterdamse samenleving een inspiratie is voor velen en ook zal blijven voor velen van ons. Mag ik u vragen te gaan staan voor een moment van stilte? 1.3

Mededelingen

De VOORZITTER. Dan zijn we aangekomen bij agendapunt 1.3, Mededelingen. U treft op uw bureau een mooi embleem, een speldje met ꞌVergeet mij nietꞌ, omdat het deze week Alzheimerweek is, met de bijbehorende plakkertjes die voor de mensen die met de ziekte

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1430

van doen hebben buitengewoon relevant zijn. Ter herinnering aan deze week. Er zijn verder geen mededelingen te doen. 2.

Vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 8 en 10 november 2022

De VOORZITTER. Dan ben ik aangekomen bij agendapunt 2, de vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 8 en 10 november. Ik zal eerst de agenda met u doornemen en aan het einde zal ik u in de gelegenheid stellen om eventuele aanvullende opmerkingen over de agenda te maken. Bij de punten die ik noem kunt u uiteraard daar als u dat nodig vindt uw opmerkingen plaatsen. Vandaag behandelen wij de begroting. Het debat omvat de agendapunten 7.1 tot en met 7.8. Wij behandelen deze onderdelen als één geheel, dus als u daar iets over wilt zeggen dan kunt u dat samenhangend met elkaar bespreken. Dan is het ons voornemen om indien nodig uiterlijk tot vanavond 24.00 te vergaderen. Komen wij in tijdnood, dan gaan wij voor de rest van de vergadering over naar de donderdag. Dus uiterlijk vanavond 24.00 uur. De vergadering wordt vanavond sowieso geschorst en donderdagochtend 10.00 uur voortgezet voor de behandeling van de overige punten op de agenda. Er is een verzoek ontvangen van 50PLUS, PvdA, Leefbaar Rotterdam, Forum voor Democratie, VVD, CDA, Partij voor de Dieren, ChristenUnie en DENK voor een tweeminutendebat ꞌEen fluit voor wethouder Buijtꞌ. Ik stel voor dit donderdag te agenderen als agendapunt 12.1. Er is een verzoek door 50PLUS ingediend voor de indiening van een motie vreemd aan de orde van de dag ꞌDe mevrouw Pelgerstraatꞌ.

Ik stel voor deze donderdag te agenderen als 14.1. Zijn er nog leden die iets willen zeggen over de agenda? Dat is niet het geval. Dan kom ik nu bij de spreektijd voor de begrotingsbehandeling van vandaag. Het voorstel is om vier uur op de klok te zetten. Ik breng graag bij u in herinnering dat vandaag de nieuwe regeling ingaat die betrekking heeft op interrupties. Een interruptie gaat altijd ten koste van uw spreektijd. De geïnterrumpeerde krijgt dertig seconden de tijd om te antwoorden. Gebruikt hij of zij langer dan dertig seconden voor het antwoord, dan gaat dat af van de spreektijd. Dan ziet u dat automatisch op het scherm lopen. Het zal even wennen zijn voor ons allen, maar ik hoop van harte dat we het snel ingeregeld krijgen. Ik ga er mijn best voor doen. Voor donderdag zal ik donderdagmorgen nog een nader spreektijdvoorstel naar u doen toekomen. Het venster om te stemmen is gepland op donderdag 10 november aan het einde van de vergadering. Wilt u daar alstublieft rekening mee houden? Moties die vandaag worden ingediend zullen dus pas donderdag in stemming worden gebracht tenzij er sprake is van andere gewichtige moties. Rond 12.45 uur zal er een lunch worden geserveerd. Dat zal plaatsvinden op de plekken waar dat altijd gebruikelijk is en een warme maaltijd is vanavond rond 18.30 uur beschikbaar. 3.

Vaststelling van de notulen van de raadsvergadering van 20 en 31 oktober 2022

De VOORZITTER. De vaststelling van de notulen van de raadsvergadering van 20 oktober en van 31 oktober 2022. Kunt u zich vinden in de voorgestelde notulen? Dat is het geval. 4.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2022 week 42 tot en met 44

De VOORZITTER. Mededeling van ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2022 week 42 tot en met 44. Ik stel u voor akkoord te gaan met de voorgestelde wijze van afdoening. Dat is het geval. 5.

Bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1431

De VOORZITTER. Er zijn geen documenten aangeboden ter bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet. 6.

HAMERSTUKKEN

6.1

Het voorstel tot herbeoordeling van de geheimhouding en openbaarmaking van de huurovereenkomst met Cruise Port Rotterdam B.V. en de overeenkomst voor de walstroominstallatie met Cruise Port Shore Power B.V.

De VOORZITTER. Het voorstel tot herbeoordeling van de geheimhouding en openbaarmaking van de huurovereenkomst met Cruise Port Rotterdam B.V. en de overeenkomst voor de walstroominstallatie met Cruise Port Shore Power B.V. Mag ik vaststellen dat het alsnog openbaar maken van een aantal documenten uw instemming heeft? Ik hoor en zie niets. Ik ga ervan uit dat dat oké is. 7.

BEGROTINGSDEBAT

7.1

Debat over de begroting voor 2023 en de daarbij behorende voorstellen zoals genoemd onder 7.2 tot en met 7.7 Het voorstel tot vaststelling van de tweede herziening van de begroting 2022 en de begroting 2023 Het voorstel tot vaststelling van de belastingverordeningen A. Verordening onroerende-zaakbelastingen 2023 B. Verordening belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten 2023 C. Verordening precario- en reclamebelasting 2023 D. Algemene legesverordening 2023 E. Verordening logiesbelasting 2023 F. Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2023 G. Verordening afvalstoffenheffing 2023 H. Verordening bedrijfsreinigingsrecht 2023 I. Verordening rioolheffing 2023 J. Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting 2023 K. Verordening rechten markten 2023 L. Verordening precario standplaatsen 2023 M. Retributieverordening Openbare werken 2023 N. Verordening lijkbezorgingsrechten 2023 O. Verordening leges Publiekszaken Rotterdam 2023 P. Verordening liggeld woonschepen 2023 Q.

Verordening leges Omgevingsvergunning 2023 Het voorstel tot vaststelling van de Kadernota Lokale Lasten 2022-2026 Het voorstel tot vaststelling van het afwegingskader voor het toetsen van projecten die aanspraak willen maken op middelen uit het Duurzaamheidstransitiebudget Het voorstel tot vaststelling van de beleidsnota ꞌWeerstandsvermogen en Risicobeheesing Rotterdam 2022ꞌ Het voorstel tot vaststelling van de investeringsplannen voor 2022 Het voorstel met betrekking tot de bestemming van niet begrote erfpachtbaten in 2022 en 2023, alsmede tot afdoening van de motie- Vonk ꞌKader voor conversieꞌ

7.2 7.3

7.4 7.5 7.6 7.7 7.8

De VOORZITTER. Dan zijn we nu toegekomen aan het begrotingsdebat voor heden. De sprekersvolgorde is zoals altijd te doen gebruikelijk, om en om oppositie en coalitie. We beginnen vandaag met GroenLinks, mevrouw Kockelkoren of mevrouw Bokhove? Ik heb

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1432

verschillende namen op mijn lijstje staan. Maar ik neem aan dat mevrouw Bokhove zal spreken? U heeft het woord. Mevrouw BOKHOVE (gl). Dank u wel voorzitter. Het fijne is dat onze fractie eigenlijk altijd met één mond spreekt, dus het maakt niet zozeer uit wie het woord voert, maar ik zal het in dit geval doen. Voorzitter, als grootste linkse partij van de raad, als grootste progressieve partij en als grootste oppositiepartij trapt GroenLinks vandaag de besprekingen van de begroting voor 2023 en verder af. Deze begroting is de eerste van dit college en we zien nu hoe het coalitieakkoord zijn financiële weerslag krijgt en eigenlijk in grote lijnen zoals dat ook al duidelijk was bij de bespreking van het coalitieakkoord. Gezien de verandering van de politieke kleur van dit college, van een hoopvolle regenboogcoalitie naar de meest rechts en conservatief mogelijke variant, is het geen verrassing dat GroenLinks niet onverdeeld enthousiast is over het coalitieakkoord. Wij zien daarvan natuurlijk ook een aantal zaken terug in deze begroting. Wij uitten al eerder onze zorgen en wij hadden de hoop dat de coalitie en het college bij de verdere uitwerking van de begroting hiermee rekening zouden houden. De begroting lijkt met 250 pagina’s ten opzichte van eerdere jaren toen hij soms wel 1000 pagina’s besloeg, overzichtelijk, en daarvoor complimenten.

En toch heeft GroenLinks op een aantal punten stevige kritiek op de inhoud. Ik neem u graag mee langs drie lijnen. De eerste mantra is ꞌNo time to wasteꞌ. Deze begroting biedt onvoldoende antwoorden op de crises, meervoud. ꞌToo little too lateꞌ. Veel ambities, targets en doelen van het college bieden onvoldoende perspectief of zijn niet representatief voor de koers van deze coalitie. En als derde mantra: ꞌIt takes two to tangoꞌ. Willen we politiek geloofwaardiger maken en beter uitlegbaar aan bewoners, dan is meer transparantie en navolging van democratische besluitvorming door het college noodzakelijk, zodat de raad in positie is. Maar eerst in het algemeen nog een opmerking. Met deze begroting zien we duidelijk dat er rechtsaf is geslagen. Ondanks dat het coalitieakkoord zegt één stad te willen zijn, zien wij verschillen in ongelijkheid. De stad van twee snelheden, zoals die eerder benoemd is; wij zien die verschillen weer toenemen. Inkomensverschillen worden door het beleid van dit college niet kleiner maar groter. Daar neem ik als voorbeeld regelingen voor de minima. Die zijn minimaal en moeilijk bereikbaar voor bewoners.

Ze kosten veel administratieve rompslomp en verantwoording, terwijl bijvoorbeeld woningeigenaren en mensen die financieel aan de goede kant van de streep staan, integraal kunnen profiteren van subsidies, op bijvoorbeeld woonlasten door een kunstmatig lage ozb, subsidiëring van de rioolheffing en subsidiëring van de afvalstoffenheffing. Het is makkelijker om een lager tarief te betalen dan noodzakelijk dan om een aanvraag te doen voor kwijtschelding. No time to waste, de urgentie. Tussen het schrijven van het coalitieakkoord en deze begroting is de tijd niet stil blijven staan. Er zijn belangrijke ontwikkelingen. Een opeenstapeling van crises is gaande, waarbij GroenLinks onvoldoende ziet dat er rekening mee is gehouden in de begroting. De oorlog in Oekraïne duurt veel langer dan gedacht. De gevolgen op de energierekening zijn groter dan verwacht. Vele Rotterdammers en hun kinderen komen in de problemen omdat ze met hun inkomen of uitkering het eind van de maand niet meer halen. We verwachten dat het aantal mensen in schulden snel zal toenemen. De stikstofcrisis is door het kabinet nog niet beslecht en zal dadelijk ook voor de Rotterdammers die een woning zoeken een grotere rol gaan spelen, want het leidt tot nog minder bouw en nog meer krapte op de woningmarkt.

De wethouder Wonen krijgt het dadelijk extra druk door de uitspraak van de Raad van State nu blijkt dat er voor meer bestemmingsplannen een MER nodig is. Wij vrezen dat er nog minder tijd overblijft om de klimaatcrisis op te lossen en ook lijkt dit landelijk moeilijker dan ooit. Terwijl de Klimaattop begint in Egypte zien wij na een aanvankelijk ingezette daling in Rotterdam van de CO2-uitstoot, deze weer snel stijgen. Op het klimaatgebied in Rotterdam is het angstvallig stil, en dat terwijl we geen tijd te verliezen hebben. De VOORZITTER. De heer Lansink.

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1433

De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, kan mevrouw Bokhove misschien aangeven waar de daling die we de afgelopen jaren hebben gehad, de oorzaak vond? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). De beste daling van CO2 bereik je op het moment dat het crisis is en dat de inkomens laag zijn, want dan zijn mensen heel erg spaarzaam. We hebben eerder gezien dat de vervuiling wat afnam. U doelt erop dat corona en mogelijk wat minder verkeer een economische recessie daar gevolg aan is, en daar hadden we verder op moeten doorpakken. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). voorzitter, voor een partij die zegt dat zij duurzaamheid zo hoog in het vaandel heeft, zou ik mevrouw Bokhove toch willen meenemen in de belangrijkste oorzaak, namelijk het sluiten van de kolencentrales. En door de crisis die zij zelf in haar betoog aangeeft, zijn die kolencentrales weer opengegaan, omdat we wel willen dat de Rotterdammers gewoon weer lekker warm achter hun kacheltje kunnen zitten. Daar hebben wij de grootste voordelen gehaald en dat noemt u niet. Dus gaat u nu geen goede sier maken met het vorige college daarop. Daar hadden we geluk. Ik denk ook dat we van die fossiele industrie af moeten. Maar u moet het niet mooier maken dan het is. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, we moeten alle zeilen bijzetten.

Het is ontzettend stil geweest en we moeten volgens mij ook zorgen dat we als stad alle inspanningen verrichten die we maar kunnen. Het betekent ook dat we financieel inzet moeten tonen en niet moeten wachten tot het rijk besluiten voor ons neemt of er wel of niet financiering komt. We moeten zelf vooruitstappen en dat is het grote verschil wat het vorige college heeft gedaan. Het is heel lastig om van een stijgende trend een dalende trend te maken en dan moet je doorpakken. Ik zie hierin onvoldoende versnelling en daar wil ik graag dadelijk ook een motie over indienen. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja voorzitter, ik vind het heel bijzonder, want de grootste progressieve partij van Rotterdam zoals mevrouw Bokhove zegt, heeft wel een heel zwartgallig wereldbeeld en dat ben ik niet gewend van GroenLinks. Ik begrijp dat er politieke verschillen zijn in deze raad over hoe dingen worden aangepakt, maar ik zie een Armoedefonds van € 20 miljoen, ik zie dat de € 11,3 miljoen die het vorige college heeft vrijgemaakt voor armoede en schulden wordt voortgezet. Ik zie dat we in het coalitieakkoord afspreken dat we ons aan de 55% reductie committeren en daarnaartoe werken. Dus ik vraag me af waar nu precies dat pessimisme van GroenLinks toch vandaan komt. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl).

GroenLinks is inderdaad pessimistisch over de inzet die gepleegd wordt op het financiële kader om verandering te brengen. U schermt met € 20 miljoen. Dat is echt een fractie van wat er in de vorige periode is ingezet. Toen is er in ieder geval al € 150 miljoen aan de voorkant bij de vorming van de coalitie vrijgemaakt om te zorgen dat er ambities waargemaakt konden worden. Nu moet u alleen maar wachten op het rijk. U ziet dat

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1434

het rijk het ook moeilijk heeft. We hebben nu voor het eerst in de veegbrief gezien dat de wethouder ook moet erkennen dat zij minder lokaal budget heeft om in te zetten en u weet dat afwachten op het rijk geen garantie is voor de toekomst. Ik wil graag dat Rotterdam zijn verantwoordelijkheid pakt om de klimaatproblemen zo snel mogelijk terug te dringen en dat vragen Rotterdammers ook van ons. We moeten niet wachten op het rijk. We moeten zorgen dat we zelf naar voren stappen. Er ligt een enorme opgave op het verduurzamen van woningen. De energierekening van mensen loopt omhoog en daar zal ik zo ook nog eventjes verder op terugkomen. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Volgende mij liggen er voldoende ambities en plannen om deze klimaatcrisis aan te pakken. Ik vind het heel verstandig dat we al het geld dat wij van het rijk krijgen gebruiken en dat we daar niet onze eigen spaarzame middelen voor hoeven in te zetten, omdat er inderdaad zoals u aangeeft voldoende uitdagingen liggen in deze stad waar we ook het geld voor nodig hebben. Dus ik begrijp niet zo goed waarom u zo kritisch bent op het feit dat wij gewoon geld willen van het rijk voor het aanpakken van een van de belangrijkste crises van deze eeuw. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl).

In de vorige periode is er ook rijksgeld losgetrokken en dat lukte ook omdat er dan bijvoorbeeld cofinanciering was. Als u minder zelf inzet, hebt u minder kans op cofinanciering en ook minder kans om geld los te trekken van het rijk. Wat u eigenlijk doet is zeggen: wij gaan dat allemaal doen, wij barsten van de ambities. En dat geloof ik. Maar u heeft zich ook laten afschepen in de onderhandelingen met een aanzienlijk lager bedrag om in te zetten op de bestrijding van klimaatverandering. Sterker nog, het budget dat u heeft uitonderhandeld, dat moet u ook zeggen, in klimaatadaptatie, in het vergroenen bijvoorbeeld. Dat zijn geen mitigerende maatregelen. Het is ontzettend belangrijk dat we ook bronmaatregelen nemen. Niet alleen praatjes verkopen, niet alleen ambities verkopen, maar er moet ook boter bij de vis. En afwachten op het rijk is niet naar voren stappen. We hebben dringende versnelling nodig. De Rotterdammers zitten dringend te wachten op het verduurzamen van hun huizen, wijk voor wijk, deur voor deur, om te zorgen dat én de energierekening omlaaggaat én het klimaat gespaard wordt. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja voorzitter, we hebben € 100 miljoen in een fonds vrijgemaakt voor de klimaatambities die we hebben opgenomen in het coalitieakkoord. Hoe de verdeling daarvan eruitziet daar wordt over gesproken.

Ik kijk naar de wethouder om te vragen hoe zij ermee omgaat op het moment dat we die € 100 miljoen… dat daarvan blijkt dat er minder van het rijk komt. Maar ik begrijp gewoon nog steeds niet goed waarom u het vervelend vindt dat wij geld krijgen van het rijk en dat we dus het geld dat daardoor overblijft, kunnen besteden aan andere zaken. Dat vind ik heel erg bijzonder. Bij die klimaatambities en die klimaatdoelen is de inhoud daarbij leidend en dat is het belangrijkste. U bent het toch met mij eens dat het niet gaat over gesteggel over geld, maar dat die klimaatdoelen toch ons doel zijn als stad om naartoe te werken. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, ik word hier een beetje moedeloos van eigenlijk. U zegt: waarom bent u nu niet optimistisch? U wilt mooie sier maken met geld dat u niet in de

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1435

pocket heeft. U zegt: we hebben een fonds van € 100 miljoen. Het moet nog wel gevuld worden door het rijk. U verkoopt gebakken lucht vooralsnog. En als u dan vraagt: wilt u die ambities niet delen? Ja, maar ik wil ook boter bij de vis. En daar verschillen wij in. U probeert mooie praatjes te verkopen, met geld dat u niet in de pocket heeft. En ja, daar kun je geen begroting op baseren. De VOORZITTER. De heer Moti wil u een vraag stellen. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, ik probeer al een tijdje in het debat deel te nemen. Voorzitter, ik sluit aan bij de woorden van mevrouw Bokhove, want dat geld waar u de hele tijd mee schermt is er nog helemaal niet. Je ziet dus ook dat bij dit college daardoor ook de ambities ontbreken. We gaan woningen wel van het gas halen, de woningen waarmee we al gestart zijn, maar plannen om de rest van de stad van het gas af te halen ontbreken, terwijl we weten dat er een noodzaak is. Hoe kijkt u daar nu naar dat er geen ambitie is om in deze stad alle woningen aardgasvrij te maken? De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja voorzitter, volgens mij staan er voldoende ambities in het coalitieakkoord. Wij verbinden ons aan de klimaatdoelen die op landelijk niveau zijn afgesproken en aan de ambities die daar zijn opgenomen. En nogmaals, die doelen zijn leidend.

Dat wij hier een discussie hebben over het geld, ik begrijp goed dat u daar kritisch op bent, maar wat mij betreft staat die € 100 miljoen, en gaan we kijken: oké hoeveel is er nodig, hoeveel krijgen we van het rijk en hoeveel hebben we daar als Rotterdam nog zelf voor bij nodig? De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, deze discussie gaat over meer dan geld. Het gaat ook over plannen, het gaat ook over voorstellen. Het gaat er ook over in hoeveel wijken we in deze bestuursperiode de woningen van het aardgas af gaan halen? En daar is het antwoord op dit moment nul. We maken alleen de wijken af waar we al zijn begonnen en er komen nul extra wijken bij, tenzij het rijk ons zegt dat we extra wijken moeten doen. Hoeveel woningen gaan we in deze stad isoleren? Het antwoord is nul. Tenzij we van het rijk geld krijgen om woningen te isoleren. Dat is vorige week voortdurend het antwoord geweest in de commissie. Met andere woorden, geen eigen ambitie. We stellen ons op als een soort uitvoeringsloket van het rijk, alsof we een soort UWV zijn, het rijk bepaalt en wij moeten uitvoeren. Maar dat is niet waar. We zijn natuurlijk gewoon een gemeente met een eigen mandaat. We hebben het recht om eigen ambities te hebben. Sterker nog, die moeten we hebben. Dat hebben onze kiezers ons gevraagd, dat is door ons beloofd.

En waar zie ik die ambities dan terug in de begroting? Niks. De VOORZITTER. De vraag is helder. Wilt u de interrupties kort houden alstublieft? Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja voorzitter, ik zie miljarden aan geld liggen in Den Haag en ik vind het gewoon heel erg naïef als we als stad dan ons kostbare eigen geld daarin zouden stoppen terwijl we weten dat daar voldoende ligt om al onze ambities waar te maken. De VOORZITTER. Nog één keer mijnheer Moti.

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1436

De heer MOTI (pvda). Voorzitter, de laatste keer inderdaad. Want ik heb gezegd dat het over geld gaat, maar het gaat ook over plannen. En dat is het grootste probleem van de PvdA. De plannen ontbreken ook. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen, nee? Het is ook geen vraag, het is meer een constatering. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Dank u voorzitter. Ja, ik stond al even maar ik wil eigenlijk beginnen met de laatste opmerking die de heer Moti maakte. Waar zijn de plannen? En het gaat niet alleen over geld. De heer Moti gaf als voorbeeld het van het gas af halen van huizen. Ja, daar is het vorige college inderdaad ambitieus in geweest. Ambitieus in het presenteren van plannen, want gaandeweg bleek dat een totaal onbetaalbaar verhaal te zijn. Het ging op een gegeven moment richting een € 40.000,00 per woning om die van het gas af te halen. Dit college komt gewoon met veel inhoudelijkere plannen. Niet alleen om goede sier te maken naar de buitenwereld en halverwege erachter te komen: o nee, oeps, dit kan helemaal niet. Nee, dit zijn gewoon concrete plannen die er zijn en geen gebakken lucht. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, een vraag aan mevrouw Bokhove.

Als geld het belangrijkste is met betrekking tot energie en duurzaamheid, waarom ligt er dan nog steeds € 130 miljoen van het Energietransitiefonds op ons te wachten? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, het klimaatprobleem is in een heleboel jaren ontstaan, dat krijg je niet in vier jaar opgelost. We hebben heel hard gewerkt in de afgelopen periode om daaraan te werken en we hebben ook onze verantwoordelijkheid genomen om te zorgen in revolverende fondsen, dat er veel langer, meerjarig uit geput kan worden. Het is niet dat wij dat niet wilden. Sommige gelden zijn natuurlijk ook pas later vrijgekomen, onder andere doordat de VVD toen nog even op de rem stond. We hebben daar een mooie basis neergelegd en ik verwacht ook dat het college doorgaat met die plannen en die basis die wij hebben neergelegd. Het vorige college heeft al een heel groot stuk van de financiële opgave voor u vervuld en we verwachten ook dat daar voortvarend mee wordt aangepakt. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, nog steeds de vraag, u krijgt dus nog dertig seconden van mij om het nog een keer te beantwoorden. Waarom is er nog steeds € 130 miljoen in het Energietransitiefonds? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, dit is een revolverend fonds om uit te geven en daar komt ook weer budget van terug.

En een aantal plannen stonden gewoon ook voor 2030 op de rol. Dus er kan gewoon hard aan worden gewerkt om die uit te voeren. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Met andere woorden, er is dus op dit moment voldoende geld om aan onze ambities vorm te geven en ondertussen zijn we aan het werk

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1437

om vanuit de rijksoverheid ook nog additionele middelen te krijgen. Is dat de correcte samenvatting? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, het klimaatprobleem is hartstikke urgent. U ziet nu de toename. We hebben een start gemaakt met het veranderen van Rotterdam om te zorgen dat er een kentering komt, dat niet meer de CO2-uitstoot oploopt maar terugneemt. En we moeten daarop doorpakken en wat mij betreft is iedere euro die we van het rijk halen hartstikke mooi meegenomen. Er zijn geen garanties, we moeten het doen met de middelen die we wel hebben en daar moeten we voortvarend mee aan de slag. Dat zegt niet dat we geen rijksmiddelen nodig hebben. Het zegt ook niet dat wij voor Rotterdam geen middelen extra hoeven vrij te maken. Op het moment dat het urgent is, en er zijn plannen, want dat is het andere punt inderdaad, dat er onvoldoende plannen nu aan ten grondslag liggen in deze nieuwe coalitieperiode, moeten we gewoon doorpakken. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, idealistisch GroenLinks gaat dus over de as van geld en niet over de as van idealen en resultaten. Dat hebben we dan vandaag vastgesteld. Ik ben benieuwd naar de rest van het verhaal van GroenLinks. De VOORZITTER. U kunt verdergaan mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl).

Voorzitter, die vaststelling is iets te kort door de bocht, want ik was nog niet bij het einde van mijn verhaal. Want u kent GroenLinks ook altijd als constructief en in ieder geval om te zorgen dat er wel actie gaat plaatsvinden, omdat wij ook vinden dat het de hoogste tijd is, ook dat de wethouder een beetje wakker wordt. Want, en dat is het lastige, u zegt: wij maken mooie plannen. Die concrete plannen hebben wij nog niet kunnen bespreken. Ik denk dat er pas dadelijk in januari een eerste voorstel komt om een aantal financiën uit te geven aan het klimaat om te zorgen dat die CO2-uitstoot terugdringt en dat we zorgen dat de wereld niet verder opwarmt. Maar dat duurt al maanden, dat er geen concrete plannen zijn ter bespreking. Dat er geen voorstellen liggen van dit college hoe nu verder. Terwijl er wel geput wordt vanuit de middelen die beschikbaar zijn om andere dingen daarmee te doen. Klimaatadaptatie, bijvoorbeeld het vergroenen. Dat zou ook uit een ander potje kunnen waardoor we wel deze middelen op de correcte manier kunnen inzetten. GroenLinks heeft dadelijk een aantal moties, want ik heb ze niet allemaal nu bij de hand. Misschien ga ik het als stapeltje doen, maar daarvoor kijk ik inderdaad eventjes naar mijn fractie. Aanvulling klimaatgelden, omdat wij wel willen dat die hoge ambitie van het vorige college wordt nagekomen en dat daar ook boter bij de vis is.

Aanvulling klimaatgelden, en dat willen we vanuit de ozb doen, omdat wij daarvan zeggen dat daardoor eigenlijk meer middelen beschikbaar zouden zijn. We hebben de motie ꞌRotterdam Paris Proofꞌ, om de ambities aan te scherpen en het college een aantal ideeën mee te geven. En we hebben de motie ꞌEnergiecorporatiesꞌ, die ervan uitgaat dat meer mensen aanspraak op de fondsen moeten maken dan tot nu toe, omdat dat daarmee ook toegankelijker is. Ik heb de moties nog niet bij de hand, dus dat komt allemaal mooi aan het eind. U kunt nog even rustig… We tekenen ook een aantal moties mee die zorgen voor versnelling van de verduurzaming, voor versnelling van woningisolatie en die zorgen dat Rotterdam van het gas af kan. De andere crisis, de wooncrisis. We hebben aangegeven dat wij vooralsnog ook onvoldoende antwoorden in de maatregelen zien op het bestrijden van de wooncrisis. Wij vrezen een terugval van de bouw en een oplopend woningtekort. GroenLinks zet zich bij het maken van het Woonakkoord in ieder geval in voor voldoende betaalbare en sociale huurwoningen.

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1438

Volgens mij is het een goed streven om dat zo goed mogelijk raadsbreed te doen. Voor dit debat willen wij alvast, omdat dat over de begroting gaat en dat je daar met middelen moet schuiven, alvast op twee punten versnelling aanbrengen om te zorgen dat er meer woningen beschikbaar komen op korte termijn. Dat is één motie die gaat over de opkoopbescherming, om die over de hele stad uit te rollen zodat er snel meer woningen beschikbaar zijn. En het betaalbaar maken van collectief wonen, waardoor er ook in het collectieve segment een versnelling kan optreden. En de energietransitie gaat ook de mobiliteitstransitie aan. Rotterdammers hebben hier al een aantal keer op de tribune laten zien dat ze het niet eens zijn met de ingeslagen weg van het stadsbestuur op het gebied van de luchthaven. Die wordt als een gegeven gezien. En blijven vliegen of zelfs meer vliegen op Rotterdam The Hague Airport is niet meer van deze tijd. Ik hoop dat het college zich daarvan ook rekenschap wil geven, want dit is ook een van de grote uitstoters, waar we het net al over hadden in het debatje met de heer Lansink. Een van de grote uitstoters voor ons is Rotterdam The Hague Airport. En dan kunnen we ons achter het rijk verschuilen, maar wij kunnen ook zelf actie ondernemen. Van wethouder Karremans horen we ook graag zijn concrete doelstellingen wat betreft het autoluw maken van de stad.

We weten dat daar de 30-kilometeruitrol voor nodig is, dat daar een autoluwfonds voor nodig is, dat dat versneld kan worden. Maar hoeveel, wat zijn nu dadelijk de resultaten daarvan? Hoeveel straatparkeerplekken gaan uit de straat, hoeveel minder auto’s zien we dadelijk in het straatbeeld? U heeft daar geen helder doel aan gehangen. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Dank u voorzitter. Ja, ik hoor mevrouw Bokhove beginnen over Rotterdam Airport, onder andere met: meer vliegen kan toch helemaal niet de bedoeling zijn? Nee, dat wordt ook helemaal nergens gezegd. Het voelde als de opbouw naar een verhaal en op een gegeven moment bloedt het dood als het ware. Wat is nu het idee van GroenLinks over Rotterdam Airport? Komt daar nu nog een motie van of wilt u het gewoon even noemen om de achterban te pleasen? Wat is het? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ik noem het omdat u volgens mij heel vaak de Rotterdammer een beetje uit het oog verloren bent. En misschien heeft u nog op uw netvlies staan hoeveel Rotterdammers vorige week hier in de zaal waren. Het is wel degelijk belangrijk omdat dit bijdraagt aan het terugdringen van die klimaatverandering.

Ik vraag of de wethouder dat met mij eens is en als u vraagt: waar zijn de concrete voorstellen? GroenLinks heeft met een aantal andere partijen een uiterst concreet voorstel gedaan om te werken aan sluiting op termijn, om te zorgen dat daar woningen gebouwd kunnen worden. Er ligt een initiatiefvoorstel waar het college nog niet op gereageerd heeft en in het kader van ꞌNo time to wasteꞌ, zou het ontzettend fijn zijn als daar een reactie op komt. Want wij hebben daar al een voorstel voor ingediend, dus ik hoef daar niet nog eens een keer een motie over in te dienen. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Dank u voorzitter. Volgens mij is het dan toch tijd, want we hebben het hier vaak over ꞌde Rotterdammerꞌ, om die zogenaamde Rotterdammer even te definiëren. Een meerderheid, een overgrote meerderheid van de Rotterdammers is namelijk hartstikke blij met Rotterdam Airport. Mevrouw Bokhove heeft het over grote groepen Rotterdammers die in komen spreken. Nou, de insprekersgroepen die ik hier voorbij heb zien komen bestond voor ongeveer twee derde uit mensen die niet eens in Rotterdam woonden.

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1439

Volgens mij staat het gevoel dat GroenLinks heeft bij de Rotterdammer helemaal haaks op wat de Rotterdammer in de praktijk is. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Volgens mij zijn er niet zoveel vragen gesteld in dit betoog van de heer Van Drunen. De VOORZITTER. Dan ga ik naar de heer Segers-Hoogendoorn want die heeft een interruptie richting de heer Van Drunen. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja, dank voorzitter. Ik wil voor de heer Van Drunen de Rotterdammer nog wel op een andere manier definiëren, en dat is namelijk deze raad, 45 leden, gekozen na een verkiezing. Want die raad heeft namelijk niet alleen in deze periode maar ook in de vorige periode overduidelijke, klip-en-klare moties aangenomen over het terugdringen van de grootte van het vliegveld en dat negeert het vliegveld gewoon. Kunt u daar misschien dan eens op reageren? Want dat is de mening van de Rotterdammer ook, of legt u moties die aangenomen worden keurig naast u neer? De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ik ben raadslid. Ik doe helemaal niets met moties. Wat er met moties gedaan moet worden is aan het college en dat is ook niet eens aan het vliegveld zelf. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda).

Ja voorzitter, dan concludeer ik dat de heer Van Drunen de Rotterdammer gewoon definieert zoals het hem op dat moment uitkomt en wat hem op dat moment past in die portefeuille. Dat vind ik uiterst zwak. En ik vind het ook zwak dat een raadslid dat zelf stemt over moties, dan alleen maar zegt: daarna is het aan het college hoor. En als er dan een organisatie is aan wie die motie is gericht, en die negeert dat gewoon, gewoon flagrant negeren, dan vindt de heer Van Drunen dat prima. Nou, dat lijkt mij een prima boodschap naar de Rotterdammer voor maart 2026. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja, 2026 duurt inderdaad nog even. Ja, ik ben heel benieuwd hoe ik dit betoog van de heer Segers-Hoogendoorn nu moet plaatsen, want blijkbaar is het in CDA-huize heel normaal om moties te richten aan organisaties, in dit geval de luchthaven en niet aan het college. Dus misschien komt er ook eens een keer een motie weet-ik-veel, voor de Ikea of de Hornbach of zo. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja, afrondend voorzitter, ja, ik wilde net eigenlijk al een lesje lokale democratie geven aan de heer Van Drunen. Dan doe ik het even nog een keer. Nee, wat wij doen mijnheer Van Drunen, is over het algemeen hier moties indienen en het college iets opdragen te doen, bijvoorbeeld richting organisaties.

Bijvoorbeeld tegen het vliegveld zeggen: luistert u eens even hier, de volksvertegenwoordiging van Rotterdam heeft duidelijk gezegd: u moet krimp onderzoeken. Vervolgens legt die organisatie dat volledig naast zich neer. En dat is precies waarover ik het heb. Dus dat is wat het CDA probeert te

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1440

doen met moties. Kennelijk doet u dat op een andere manier, maar het lijkt mij goed als u nog eens een keer het reglement van orde van dit huis doorneemt. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja voorzitter, ik hoor mevrouw Bokhove zeggen dat zij de mening van Rotterdammers belangrijk vindt. Daarom is er ook een participatietraject, een motie die wij ook hebben ingediend, die het heeft gehaald. Maar wat mij dan verbaast is dat GroenLinks niet heeft mee gestemd met een motie om het participatietraject te onderzoeken ten aanzien van de brug versus tunnel. Dat vind ik dan bijzonder. Dan vraag ik aan mevrouw Bokhove, via u voorzitter, waarom eigenlijk? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Het heldere dictum staat mij nu niet helemaal voor de geest. O, dat is de motie die van mevrouw Van Wifferen was. Volgens mij was dat helemaal niet ter zake, want dat zat niet in de participatie. Dat is juist in de afronding van de participatie van dit college mogelijk geweest, dus ik vind dat eigenlijk een beetje, nou, niet zo to the point op dit moment. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ik wil mevrouw Bokhove best helpen. Het ging over een motie om de Rekenkamer te vragen te onderzoeken hoe het participatietraject is verlopen met de brug versus de tunnel ten aanzien van de oeververbinding.

Daar heeft GroenLinks op tegen gestemd en ik vraag nogmaals waarom. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Er stond een aantal overwegingen in de motie en het participatietraject was wat GroenLinks betreft ook nog helemaal niet afgelopen, dus ik vond het ook een vreselijk premature motie. Bovendien is het ook een motie die suggereert dat daar een einde aan zou zijn, aan de keuze tussen een brug of een tunnel. Eigenlijk brengt mij die, als u het goed vindt, naar mijn volgende punt. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Volgens mij heeft het nieuws best wel wat consternatie veroorzaakt bij de bewoners, dus volgens mij is het voor de bewoners heel erg belangrijk dat er goed wordt gekeken naar het traject dat gaande is geweest en hoeven wij niet nog tien jaar te wachten totdat er uiteindelijk een brug of een tunnel is om hierop te reflecteren. De VOORZITTER. U kunt verdergaan. Mevrouw BOKHOVE (gl). Dat is de mening van D66 en ik heb me ook een beetje verbaasd over het snelle slot in de onderhandelingen, maar goed, dat is verder nu niet aan mij. Ik denk dat wij in ieder geval keurig de bewoners hebben betrokken in het hele traject. Wat dat betreft hoef ik daar niet de goedkeuring van de Rekenkamer op. Er is wel een ander interessant punt dat wij willen maken.

Ik kijk een beetje aan hoe het kabinet nu aan het rommelen is de laatste tijd, waar een nieuwe bestuurscultuur is beloofd. Ik heb het gevoel dat het in ieder geval landelijk nog niet zo lekker loopt en dat het mogelijk wel eens kan zijn dat het kabinet valt binnen de drie jaar dat ze aangesteld zijn. Dat betekent ook dat er naar

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1441

de toekomst toe wel eens andere perspectieven open kunnen liggen. Nu heeft het college gekozen om verder te gaan in de onderhandelingen met het MIRT over de oeververbinding waarbij GroenLinks heeft gevraagd: zorg dat die in ieder geval dan zo wordt uitgevoerd dat er ook eventueel geüpgraded kan worden naar een metro. Maar het is eigenlijk doodzonde, want in deze onderhandelingen met het rijk is het niet gelukt om een metrovariant onder de grond te plaatsen, maar we hebben de motie ꞌOffer you can’t refuseꞌ. Wij zouden heel graag willen dat het onderzoek naar een metrotunnel ook niet stopt. Daar is voor nodig dat er ook gekeken wordt naar alternatieve bekostiging. Dat is eigenlijk een missing link tot nu toe en naast de onderhandelingen met het rijk zou ik heel graag willen dat Rotterdam zelf naar voren stapt, budget vrijmaakt, een onderzoeksbudget van ongeveer € 1 miljoen per jaar aan rentelasten, om te zorgen dat er op het moment dat het kabinet valt, dat weer andere mensen aan tafel zitten, wij eventueel nog een alternatief naar voren kunnen brengen en dat is dan een offer you can’t refuse, een metro onder de Maas door. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja, dank u voorzitter. Het klinkt een beetje als een herhaling van een aantal commissiedebatten.

Volgens mij is in de commissie al heel duidelijk aan de wethouder gevraagd: goh wethouder Karremans, zijn er nog andere mogelijkheden om een metrotunnel te financieren? Want heel veel Rotterdammers willen dat heel graag. En nu hoor ik mevrouw Bokhove exact hetzelfde nog eens een keer zeggen. Gelooft mevrouw Bokhove wethouder Karremans niet? Doet hij zijn werk niet goed? Heeft zijn voorganger misschien het werk niet goed gedaan? Want dit is een traject dat al jarenlang loopt. Dus waarom nu ineens nog eens een keer vragen om andere financieringsmogelijkheden terwijl het antwoord op die vraag al heel duidelijk gegeven is, al meerdere malen? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Wat mij betreft is er tot nu toe onvoldoende gekeken naar die financiële andere mogelijkheden van een alternatief. En wat wij niet willen doen is schoenen weggooien die mogelijk nog gewoon een keertje uit de verpakking kunnen worden gehaald. De uitdaging is hier om te zorgen dat een offer you can’t refuse, naast de weg waarvan het verstandig is dat de wethouder die gaat lopen, dat die nog een tijdje mee gaat lopen. Want je weet maar nooit wat de toekomst brengen moge. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja, dus het is een vraag voor de vierde keer stellen en hopen op een ander antwoord.

Want als je de vraag maar vaak genoeg stelt verandert dat blijkbaar of zou je dat kunnen verwachten. Maar in de tussentijd blijft wel die teller doorlopen als GroenLinks blijft vragen: hou die mogelijkheden open. Blijf dat onderzoek maar lekker uitvoeren. Geen enkel zicht dat het daadwerkelijk ooit eens gaat gebeuren, maar laat maar lekker die teller doorlopen en maar onderzoek blijven doen. Doe maar onderzoek, doe maar onderzoek. Vindt GroenLinks dat verstandig financieel beleid? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). GroenLinks vindt het ontzettend verstandig om hier met het onderzoek door te gaan omdat je daarmee een goed alternatief in handen hebt. Wat er tot nu toe niet gedaan is, is dat je bijvoorbeeld verder naar voren stapt. Er is tot nu toe alleen gekeken naar wat het rijk wil bijdragen en we hebben als GroenLinks al vaker aangegeven: wij zien de mogelijkheid om als stad meer bij te dragen waardoor het een offer you can’t

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1442

refuse wordt. En ja, dan zijn we ook bereid de portemonnee te trekken, want ja, een metro draagt ook veel meer bij aan het klimaat en de schone lucht in de stad dan een oeververbinding waar auto’s overheen gaan. Dus wij zien daar juist een toekomstbestendige motie in. De heer VAN DRUNEN (lr). Nou, voor zover ik weet voorzitter is er juist wel verder gekeken dan alleen naar het rijk. Ik kan me nog voorstellen dat in de commissie die vraag letterlijk is gesteld aan de wethouder: is er ook naar Brussel gekeken, naar Europese gelden, en dat het antwoord daarop was: ja, daar is naar gekeken, maar dat geld ligt daar ook niet. Dus ik weet niet wat GroenLinks hiermee nu wil bereiken behalve dan... Ja, ik weet het eigenlijk helemaal niet. Nee. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove, u kunt verdergaan als u dat wilt. Mevrouw BOKHOVE (gl). Het is ook lastig om de motie te beoordelen terwijl u hem nog niet hebt kunnen lezen. Ik zou dus vooral zeggen: lees de motie. Dit gaat erover een groter deel van de financiering zelf voor onze rekening te nemen en daar een berekening bij te maken zodat de plannen verder uitgewerkt kunnen worden. Want met name de tunnel gaat ook niet door omdat het rijk er gewoon überhaupt niet aan wilde, maar deze variant van bekostiging is nog niet bekeken. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd).

Ik wil toch even een checkvraag bij mevrouw Bokhove stellen. Volgens mij zegt mevrouw Bokhove: ik blijf toch maar studeren op een tunnel in de hoop dat het ons misschien wel lukt. Is dat wat ik hoor van mevrouw Bokhove? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Dat lijkt naïef, maar het antwoord is ja. En het is het niet. We hebben namelijk ooit gezien dat er twee studies waren voor de Randstadrail en dat het bewoners is gelukt om de Randstadrail weer over het oorspronkelijke voorkeurstracé te krijgen en niet over het alternatieve tracé, dat namelijk veel meer schade aan groen en aan wijken zou brengen. Het is in het verleden gebleken dat ook bij MIRT-verkenningen andere alternatieven boven kunnen komen drijven. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Mevrouw Bokhove is kennelijk op zoek dat Pasen en Pinksteren op dezelfde dag gaan vallen. Dat is ongeveer wat zij nastreeft in de hoop dat het misschien ooit een keertje gaat lukken. Dat is niet wat ik mevrouw Bokhove zou wensen en ook deze stad niet. Het is wachten op iets wat niet gaat gebeuren en uiteindelijk staan we met lege handen, geen brug, geen oeververbinding, geen enkele kans om Zuid bij onze stad te betrekken. U droomt in droomscenario’s van iets wat de komende jaren niet aan ons voorbij gaat komen en ondertussen blijft Zuid achterlopen.

Ondertussen blijft die stad een oeververbinding nodig hebben en u bent degene die dat met uw droomscenario’s tegenhoudt. Dat mag ook wel eens gezegd. De VOORZITTER. De heer Van Drunen. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja, mevrouw Bokhove legt een lijntje door naar de Randstadrail. Even om het verhaal compleet te maken. GroenLinks begon zelf de bijdrage met: er zijn

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1443

verschillende crises in de wereld met ongekende economische gevolgen die die met zich meebrengen. Die jaren geleden, de tijd dat we allemaal verschillende leuke plannen neer konden leggen en voor leuke opties konden kiezen, die tijden zijn voorbij. Die tijden zijn niet de komende week voorbij, de komende maanden, nee die tijden zullen de komende jaren voorbij zijn. We zitten met een ongekende inflatie, dus om nu de oeververbinding te vergelijken met de Randstadrail tig jaar geleden, die vlieger gaat gewoon niet op. De VOORZITTER. Ik stel dat er geen vragen gesteld zijn. U kunt verdergaan. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dat mag, maar ik stel vast dat er geen vragen gesteld zijn. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ik neem toch even die interruptie, die mogelijkheid nog eventjes voor mijn rekening. Pasen en Pinksteren zijn niet op één dag, het zal mij ook niet lukken. Maar bewezen resultaten in het verleden bieden enige garantie voor de toekomst. En op het moment dat je niet zorgt – ik vraag hier om een parallel traject – ik zeg niet: wethouder, stop de onderhandelingen met het rijk over de huidige oeververbinding, maar zorg dat wij zelf verantwoordelijkheid nemen voor een alternatief, een offer you can’t refuse. Daar gooi ik geen deuren mee dicht naar het rijk, maar zorg ik wel dat Rotterdam beter gesteld staat naar de toekomst toe. De VOORZITTER. De heer Lansink.

De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Hoeveel is mevrouw Bokhove bereid te betalen voor dat zelfstandige initiatief zoals ze dat noemt? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, het kan miljoenen kosten. Het zal tientallen miljoenen kosten om dat onderzoek goed te doen en die lasten zullen we nu moeten nemen. We zullen daar nu de rentelasten van moeten nemen. Je kunt dat bij de kapitaallasten nemen op het moment dat het uitgevoerd wordt. Dan heb je de afschrijvingen over een jaar of zestig, zeventig. Dat mag bij dit soort trajecten. Dan tel je die daarbij op. We hoeven die kosten nu nog niet eens aan het begin te maken. We zullen daar een reservering met name voor de rentelasten voor op moeten nemen in deze begroting, komende begrotingen. En pas op het moment dat zoiets in uitvoering gaat, dan gaat de teller echt lopen. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Ik hoor mevrouw Bokhove dus geen antwoord geven op mijn vraag. Zij geeft geen enkel bold figure wat dit gaat kosten. De wethouder is volgens mij helder geweest in de behandeling van de oeververbinding, dat het ook onbetaalbaar is voor de stad Rotterdam om zo’n tunnel te realiseren, niet zonder bijdrage van anderen.

En u zegt heel duidelijk in uw betoog, ik herhaal het nogmaals, waar gaat u het geld vandaan halen binnen de eigen begroting van Rotterdam en voor hoeveel voor die tunnel die u zo graag ambieert? De VOORZITTER. Mijnheer Lansink, u krijgt een vraag van de heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, iedereen in deze raad was volgens mij een voorstander van de tunnel. De meeste partijen, ook de partij van de heer Lansink had het zelfs letterlijk in het verkiezingsprogramma staan. En de vraag die de heer Lansink stelt is een terechte hè, kunnen we het ons veroorloven? En mijnheer Lansink, wat is het uw partij waard, wat zou

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1444

het uw partij waard zijn om toch die tunnel te doen? Is bijvoorbeeld € 30 miljoen per jaar het waard om alsnog een tunnel te realiseren in onze stad? De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, mij is heel veel gelegen aan een oeververbinding. En een oeververbinding die we ook wat mij betreft liever gisteren dan vandaag gaan aanleggen. En in alle realiteitszin die wij als partij hebben, zien wij de meeste mogelijkheden en de grootste mogelijkheden om op korte termijn met die brug aan te vangen. Want dat is een discussie die ik u ook niet hoor aanhalen. Dat is binnen welke termijn er een tunnelverbinding met metro realiseerbaar is in deze stad. Ik verwijs nog maar eens eventjes naar de Amsterdammers die hebben gepoogd een metrolijntje aan te leggen. Nou, volgens mij zijn ze vele jaren over de begroting heen gegaan. Dat is één. Twee, hebben ze de planning op geen enkele wijze gehaald. Dat gun ik onze stad Rotterdam ook niet. Ik gun deze stad overigens ook een fantastische iconische brug die ook zichtbaar is en ook past wat mij betreft in deze stad. Daar heb ik heel veel geld voor over, maar ik heb ook andere ambities in deze stad en dat leggen wij naast elkaar neer. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, dat was geen antwoord op mijn vraag. Overigens weten we in Rotterdam wel hoe we ondergrondse tunnels moeten bouwen.

De Randstadrail is zowel binnen budget als binnen tijd gebouwd, dus hier kunnen we dat wel. Maar de vraag is nog steeds: als u in uw programma heeft staan dat de VVD voorstander is van een tunnel en stel, we zouden dat met € 30 miljoen per jaar, € 32 miljoen per jaar kunnen realiseren. Zou de VVD dat dan een acceptabel bedrag vinden? Dat was de vraag. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Ik heb u aangeven dat zowel geld als planning als realiseerbaarheid voor mij van belang is en dat zie ik met een tunnel niet gebeuren mijnheer Moti, en daar moet u het mee doen. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove, u kunt verdergaan. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ja, dan ga ik het nu even over iets anders hebben. Er komt ook in het kader van de mobiliteitstransitie extra aandacht voor fietsparkeren, het faciliteren inderdaad van gezonde ritten door de stad. Die motie komt er ook aan. Dan hebben we nog een crisis. Dat is de opvangcrisis en daar hebben wij twee moties over en eigenlijk ook een vraag. De motie die we zullen indienen op het moment dat het antwoord van de wethouder onvoldoende is, heet ꞌZonder geld geen doorstroomꞌ. Want er is een onderschrijding van het budget om de goede… Sorry, ik moet eventjes één tel.

Kijk, voor de ondersteuning van de nieuwkomers stond een budget van € 5 miljoen per jaar en daar wordt maar € 3,5 miljoen van uitgegeven en dat is een onderschrijding. En wij vrezen een beetje dezelfde situatie als in Ter Apel, op het moment dat je minder inspanningen pleegt, je ook minder doorstroming bewerkstelligt. Mensen zijn minder goed voorbereid op hun taak en integratie en dat we dan een soort negatieve spiraal krijgen en dat er wordt aangegeven dat er daardoor weer minder nieuwkomers welkom zijn. Dus wij willen graag weten waar dat budget van die voorgestelde bijstelling is geweest en eigenlijk willen we gewoon dat die bijstelling wordt teruggedraaid om te zorgen dat we alle nieuwkomers zo goed mogelijk kunnen opvangen. En dan in het kader van een steentje bijdragen in plaats van een steen op de maag, hebben we een motie ꞌIedere jongere een bed, nood breekt wetꞌ. We weten dat staatssecretaris Van der Burg bijna

raadsvergadering van 8 november 2022

Notulen pagina

1445

met zijn tong op zijn schoenen, met zijn ziel onder zijn arm loopt, bij alle gemeenten aanklopt om te zorgen dat jongeren in een bed kunnen slapen, niet op een stoel of in de buitenlucht hoeven te slapen, en dat Rotterdam geen gehoor heeft gegeven aan het verzoek om te zorgen dat die 1700 kinderen een fatsoenlijk bed gaan krijgen. Daar is vooralsnog geen gehoor aan gegeven en daar hebben wij een motie over om dat wel te doen. Mevrouw MAASSEN (d66). Voorzitter. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Sorry dat ik door u heen sprak. Ja voorzitter, we hebben het hier over gehad in de actua. Toen heb ik de wethouder daar inderdaad over bevraagd en de wethouder zei dat hij dat verzoek niet had gekregen van de heer Van der Burg. Misschien dat het inmiddels anders is of dat u andere informatie heeft, maar ik wil toch rechtzetten dat er tot op heden volgens mij geen informatie onze raad heeft bereikt dat wij een verzoek van de staatssecretaris om jongeren op te vangen hebben afgewezen. De VOORZITTER. Wethouder. Mevrouw BOKHOVE (gl). Mevrouw Bokhove ben ik. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove moet ik zeggen. Ja, het is nog even wennen. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ja, dat geeft niet.

Ik heb de oproepen op de televisie gezien en volgens mij is de staatssecretaris terughoudend om gemeente voor gemeente aan te spreken om te zorgen dat mensen niet in een lastig parket komen, maar als ik de staatssecretaris hoor voel ik een dringend appel op de stad Rotterdam om fair share te doen en te zorgen dat wij extra kinderen opvangen. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Dus u erkent dat u niet van de wethouder heeft gehoord dat hij een verzoek van de staatssecretaris heeft afgewezen? De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, ik sta inderdaad op deze plek en ik zit niet op die stoel, maar ik zou hem uitgenodigd hebben in Rotterdam. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja voorzitter, ik hoor een enorme tegenstelling in het verhaal van mevrouw Bokhove. Eerst is het de staatssecretaris die met zijn tong op zijn schoenen de gemeenten afloopt en daarna is het ineens alle begrip dat niet alle gemeenten een voor een worden benaderd. Wat is het nou? Heeft u lof voor het werk van de staatssecretaris of moet hij zijn werk beter doen? De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, ik sta hier echt met verbazing naar te kijken.