20220908- Notulen van de raadsvergadering van 8 september 2022.pdf

Notulen raadsvergadering

Notulen van de raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen van de raadsvergadering van 8 september 2022 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 11 Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb Tegenwoordig zijn 45 leden, namelijk: de heer M. Verhoef, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw C. Aafjes-van Aalst, mevrouw I. van Wifferen, mevrouw J.M. Nunnely, mevrouw M.M. Vlasblom, de heer J.M.D. de Waard, de heer A.R. Oostdijk, de heer B. van Drunen, de heer E.P.J. Verweij, de heer D.J. van Dommelen, mevrouw M.S. Abrahamse, mevrouw I. Coenradie, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer T. Kind, mevrouw V.A. Bruin, mevrouw A.J.A. Maassen, mevrouw M.Y. Morkoç, mevrouw I. Elfilali, mevrouw D.A. van Groningen, mevrouw N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein, mevrouw T.C. Hoogwerf, de heer T.S.J. Coşkun, de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer, de heer R.T.J. van der Velden, de heer T. de Haan, de heer M.H. Biljoen, mevrouw A. Kockelkoren, de heer G.J. Engberts, de heer N. Balwantsingh, de heer R. Moti, de heer F. Elbay, de heer S. Soytekin, mevrouw E. Rehim Zadeh, mevrouw S. Reitema, de heer S. Ceulemans, de heer T.J. Vonk, de heer B. van Schaik, mevrouw S. van de Peppel, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer T.B. Roskam, mevrouw M.S.S. de Jong, mevrouw J. Bokhove, de heer T. Kuzu en de heer S.M. Bonte Afwezig is 1 lid, namelijk: de heer S.J.C. Becker Namens het college is tegenwoordig de heer V.P.G. Karremans Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders 1.1

Opening

De VOORZITTER. Mag ik u verzoeken uw plaatsen in te nemen? Goedemorgen en hartelijk welkom bij deze raadsvergadering. In het bijzonder heet ik familie en nabestaanden van burgemeester Peper hartelijk welkom. Ook welkom aan degenen die deze vergadering vanaf een afstand volgen, vertegenwoordigers van de media en onze medewerkers. Ik heb bericht van verhindering ontvangen van de heer Becker; hij is afwezig. Wethouder Karremans zal vanmiddag tussen 15.00 en 16.00 uur in verband met MRDH afwezig zijn en ik als uw voorzitter ontvang vanmiddag de voorzitter van de Europese Commissie en ministerpresident Mark Rutte om 15.30 uur te Rotterdam, maar ik hoop dat we tegen die tijd al een heel eind zijn met onze raadsvergadering. 1.2

In memoriam oud-burgemeester A. Peper

De VOORZITTER. Aan de orde is een in memoriam van oud-burgemeester Peper. Geachte leden van de gemeenteraad, familie van Bram Peper. Vierentwintig jaar geleden, op 5 oktober 1998 nam Bram Peper in deze raadzaal afscheid als burgemeester van Rotterdam. Hij was op dat moment al twee maanden minister van Binnenlandse Zaken en sommigen vroegen zich toen af of hij nog wel behoefte had aan zo’n bijeenkomst. Hij was

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1081

immers op zijn departement druk bezig met de voorbereiding van de begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer. En met verplichte ceremonies had hij sowieso niet veel, werd toentertijd verondersteld. Maar die avond daarvoor, op 4 oktober 1998, was Bram Peper op de nationale televisie. Tijdens dat interview sprak hij bevlogen over Rotterdam, zijn Rotterdam. Hij leek zelfs een beetje weemoedig. Men besefte hoe misplaatst die overwegingen over zijn afscheid waren. Een rituele afsluiting van zestien jaar burgemeesterschap moest er toch echt wel komen, met een terugblik op de hoogte- en dieptepunten. Dat zou hem goed doen, evenals het gemeentebestuur en de Rotterdammers. In 1982 werd de socioloog en academicus Bram Peper burgemeester van deze stad. Hetzelfde jaar had hij het essay 'Schurende verwachtingspatronen' geschreven. Ik denk dat je tegenwoordig niet zo snel zo’n titel voor een document zou verzinnen, 'Schurende verwachtingspatronen'. Maar voor de socioloog en denker Bram Peper was dat een gepaste titel. Onderwerp was de positie van burgemeester in het bestuurlijk stelsel. Ik citeer: "Wie zich niet door de incidenten van de dag van de wijs wil laten brengen, zal voorrang moeten geven aan interne beleidsontwikkeling, zal met andere woorden zijn huiswerk goed moeten doen." Met zijn aanstelling kreeg hij de kans de theorie in de praktijk te brengen.

Hij ging op zoek naar samenhang in de stad en beschouwde Rotterdam als één groot laboratorium. Dat zag hij graag in vogelvlucht, omdat hij een zekere afstand nodig had om goed te kunnen waarnemen en grotere verbanden te kunnen zien en ook op die manier beter te kunnen inschatten welke invalshoeken voor beleid nodig waren. Die afstand werd soms als kil ervaren, binnen en buiten dit stadhuis. Men voelde zich soms proefkonijn in een sociologisch experiment. Zelf beschouwde hij kritiek als een compliment. Hij zei: "Ze moeten me waarschuwen als ik te populair word, want dan doe ik mijn werk niet goed." Naast waarnemen op afstand was Bram ook altijd in voor een goed gesprek. Iedereen die maar iets wilde verbeteren aan de stad, iets wilde betekenen voor de stad, voor Rotterdam, voor de Rotterdammers, was welkom op zijn werkkamer. Van staatshoofden tot buurtbewoners. Hij was ook oprecht betrokken bij burgers die in de problemen waren gekomen en een beroep op hem deden. De burgemeester als ombudsman, een rol die minder zichtbaar is maar wel heel erg verschil kan maken in het leven van heel veel mensen. Ik weet niet of ik dat van hem heb geërfd, maar de ervaring in Rotterdam is dat helaas heel veel burgers in het nauw regelmatig de hulp inroepen van de figuur burgemeester. Wat opvalt als je de notulen terugleest van 5 oktober 1998 is wat er niet werd gezegd.

De Erasmusbrug, die twee jaar daarvoor door koningin Beatrix was geopend en vanaf dag één een icoon was, wordt zijdelings genoemd. Riek Bakker, Joop Linthorst, Jan Laan, grote namen van toen en kompanen van Bram, hun namen worden niet genoemd. Het enige dat de raadsvoorzitter zei is het volgende: "Het was ook in zeer kleine kring bekend dat Bram Peper de aanzet heeft gegeven voor het nieuwe Rotterdam." Zoals dat werd genoemd, zuinigjes. De ceremoniële afsluiting van zestien jaar burgemeester Bram Peper werd meer een poging van het gemeentebestuur zich te verhouden tot zijn bestuurlijke nalatenschap en de spanningen die zijn modus operandi hadden opgeroepen in die jaren. In zijn dankwoord bedankte Bram Peper alle sprekers vriendelijk en met een kwinkslag naar hun mooie woorden en spitsvondige cadeaus. Hij greep de gelegenheid aan om nog eenmaal de Rotterdamse polsslag te meten, zoals hij dat noemde. Hij typeerde de afgelopen decennia als een zoektocht naar stedelijkheid, een zoektocht in de zin van vitaliteit, economische weerbaarheid, stedelijke identiteit en sociale samenhang.

Hij zei: ʺWie herinnert zich nog dat bij het Centraal Station begin jaren tachtig herten graasden, de Leuvehaven een armetierige kade was, het Museumkwartier deels nog parkeerterrein voor vrachtwagens, de Wilhelminakade een verzameling vervallen loodsen, Prinseland een weidegebied en het Beursplein een vrijmarkt. Wie herinnert zich nog dat een stadsbestuur het Weena wilde bebouwen met bejaardenhuisvesting en scholen?ʺ Einde citaat. Om daarin verandering te brengen was niet slechts een nadere benadering van functies en mogelijkheden nodig, maar evenzeer een nieuw zelfvertrouwen en hervonden geloof in de maakbaarheid van de stad.

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1082

Een opvatting, een idee, een gevoel, een beeld dat gemeentebesturen nadien hebben gekoesterd, hebben geadopteerd en steeds in gang hebben gezet. Nog eenmaal bezag hij Rotterdam vanuit een vogelvlucht in deze raadzaal en toonde wat er op ooghoogte was veranderd de afgelopen zestien jaar. Wat niet werd gezegd op 5 oktober 1998 werd geschreven in kranten na zijn overlijden op 20 augustus 2022. Dat hij samen met Riek Bakker, Joop Linthorst en vele anderen de basis heeft gelegd voor de stad zoals wij die nu kennen. Een internationale havenstad waar bewoners en ondernemers van heinde en verre zich thuis voelen en pionieren, een stad die nooit af is. Wat niet werd gezegd op 5 oktober 1998 was te beluisteren tijdens de uitvaart in de Laurenskerk, waar familie en dierbare vrienden terugblikten op de hoogte- en dieptepunten in het leven van deze wijze, eigenwijze en soms moeilijke man. Hoe enerverend en eenzaam het moet zijn geweest soms voor hem, zowel in zijn functie als burgemeester maar ook na zijn aftreden als minister. Ik vond het fijn de afgelopen jaren hem regelmatig op het stadhuis te zien. Hij was hier voor culturele bijeenkomsten, voor vieringen, dan zat hij soms in zijn rolstoel en dan ging ik naar hem toe, dan gaf ik hem een schouderklop en zei ik: 'Bram hoe gaat het met je?' 'Nou, nou, sombertjes, sombertjes.' De laatste jaren waren pijnlijk.

Hij had veel pijn, maar hij had heel goede mensen om zich heen. De wijze waarop hij in zijn laatste jaren is verzorgd door zijn directe mensen verdient meer dan een pluim. En het mooiste moment was als hij in het gehoor zat en ik sprak hem aan: 'burgemeester Bram Peper is ook in ons midden.' 'Ja', zei hij na afloop, 'ik ben het natuurlijk niet meer, ik ben toch oud-burgemeester.' 'Nee', zei ik tegen hem, maar ook tegen Ivo Opstelten, 'eenmaal burgemeester van Rotterdam, altijd burgemeester van Rotterdam.' En dat kon hij waarderen. Ik was blij dat zijn persoonlijke band met de stad Rotterdam in de laatste jaren wel weer herstellend was. En fijn dat hij onder die omstandigheden heengegaan is. De opbaring van Bram in het stadhuis op 27 augustus op verzoek van familie was onverwacht een bijzondere gelegenheid. Het college en ik in het bijzonder vonden het fijn dat we daaraan hebben kunnen meewerken. Dank en waardering aan allen die bijgedragen hebben aan een voortreffelijke uitvaart. Binnen de familie, binnen de vriendenkring, maar zeker ook onze medewerkers die zich hier op die bekende zaterdag van hun beste kant hebben laten zien. Zijn Van Oldenbarneveltpenning lag prominent op zijn kist. Op de een of andere manier maakte het daarmee de cirkel gewoon rond. Bram was er, Bram acteerde, deed wat hij moest doen, deed wat hij vond dat hij moest doen.

Hij is nu niet meer in ons midden en wij gedenken hem waardig als een fantastische grote man die Nederland heeft gekend. Mag ik u verzoeken kort te gaan staan. Ik dank u zeer. Ik schors de vergadering voor enige ogenblikken. (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER. Ik heropen de vergadering. 1.3

Afscheid T.C. Hoogwerf als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER. Aan de orde is agendapunt 1.3, het afscheid van Tanya Hoogwerf als lid van de gemeenteraad van Rotterdam en dan ga ik weer terug naar mijn spreekgestoelte. Leden van de gemeenteraad van de stad Rotterdam, vandaag nemen we afscheid van een markante dame. Een moedige, doortastende vrouw, en misschien wel het meest spraakmakende raadslid van Rotterdam de afgelopen jaren, Tanya Hoogwerf. Beste Tanya, op 27 maart 2014 werd je geïnstalleerd als gemeenteraadslid van Rotterdam, de stad die jou zo na aan het hart ligt. Jouw partij, Leefbaar Rotterdam, had bij die gemeenteraadsverkiezingen veertien zetels behaald. Het was de start van een turbulente politieke carrière, waar je niet terugdeinsde voor de rol van de luis in de pels. Je eerste

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1083

raadsperiode begon eigenlijk vrij rustig. Zo was je vervolgens lid van de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte, de commissie Economie, Haven, Mobiliteit en Duurzaamheid en de commissie Werk en Inkomen, Participatie en Volksgezondheid. In de periode 2018-2022 laaide het vuurtje op ergens in je lijf. Het vuur dat je wilde gaan voor waarschijnlijk het punt in je leven dat je het meest belangrijk vindt. Opstaan in een onderwerp waar je zelf altijd van zei: daar weet ik veel meer van dan ik in de raad kan zeggen. Het vuur, je belangrijkste drijfveer om de lokale politiek mogelijk in te gaan, bescherming van vrouwen die te maken krijgen met geweld. Want je wist hoeveel impact dat geweld op iemands leven heeft. Je had gezien hoe de opvang, de bescherming, de hulpverlening hier werkte. Dat was zodanig dat je van oordeel was dat het beter kon. Sterker nog, het kon veel beter. Daarbij liet je je door niets en door niemand iets wijsmaken of van je pad af brengen. Je schuwde ook niet om scherp te oordelen, snoeihard soms. Vooral bij schrijnende dossiers waarbij de gemoederen hoog opliepen, zoals de dood van de Amerikaanse studente Sarah Papenheim, die door een verwarde huisgenoot werd doodgestoken in haar studentenflat. Dossiers waarbij iemand al vaak in beeld is, maar er niet altijd iemand was om door te pakken.

De passie waarmee je jaren hebt gestreden voor betere bescherming en opvang van vrouwen en kinderen dwingt respect af. Je zette door, ook al vonden anderen soms dat het wel voldoende was. Boos worden, ja, dat kan je als de beste. Vooral een hekel hebben aan vaag taalgebruik, allergisch voor mooie ambtelijke termen, ook al zijn de intenties die daarmee gemoeid zijn wel goed en positief. Op de perstribune ging men rechtop zitten als jij aan het woord was. Een bespraakte dame die vaak wist waar ze het over had. Vaak, want soms was het niet zo, maar dan was het lastig om te zeggen: ja, een ander had gelijk. Wij tweeën hebben ook regelmatig met elkaar van doen gehad in deze raadzaal op allerlei manieren. Pittige discussies. Maar opvallend was, en dat is misschien een goede bekentenis in deze raadzaal, dat het buiten de raadzaal altijd hartelijk was, altijd hartelijk. Volgens mij ben je een van de raadsleden die het meest op mijn kamer is geweest de afgelopen jaren. Soms om steun te zoeken, soms om gewoon bij te praten, en soms om dingen af te leggen. Hard op de zaak, zacht in de relaties, een les voor velen. En uiteraard was je net als wij allemaal aangeslagen door de dood van Hümeyra, vermoord door haar ex-vriend en stalker. Je wilde het naadje van de kous weten over de bescherming van Hümeyra nadat er aangifte was gedaan van stalking.

Je dook in de strafrechtelijke aanpak van de verdachte. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd deed ook onderzoek naar de zaak Hümeyra. Na publicatie van het rapport vertrokken twee bussen met Rotterdamse raadsleden naar het ministerie in Den Haag om daar uit de eerste hand tekst en uitleg te krijgen van de onderzoekers zelf. Dat het onderzoek plaatsvond was niet verrassend, want dat gebeurt weleens vaker, maar die bussen naar Den Haag, dat was uitzonderlijk en nog niet eerder vertoond. Dat was allerminst vanzelfsprekend, ook voor Haagse burelen niet. Maar het lukte, dankzij jouw vasthoudendheid en jouw inzet om het te willen weten en het feit dat je veel collega’s hebt gemotiveerd om daarin mee te gaan. Een ervaren raadslid als je bent weet je dat een sterk betoog nog geen verandering in een zaak kan brengen. Net zomin als een aangenomen motie. De opgave bij een onderwerp van maatschappelijk belang is doorgaan, doorzetten. En zo zullen we je blijven herinneren in deze raad, als een doorzetter, als een echte enorme doorzetter. In Den Haag zullen ze zeggen: een drammer. Elk gremium heeft zijn eigen taalgebruik hè. Je besefte ook dat onderzoek naar de ketenaanpak van huiselijk geweld niet zomaar een onderzoek moest worden.

Nee, dat moest gebeuren door een vooraanstaand onafhankelijk instituut onder regie van de raad zelf, met zoveel mogelijk medewerking van betrokken instellingen in de lokale en regionale keten. Nu heb ik in deze raad veel meegemaakt, maar dat de raad zelf in de lead gaat bij het uitvoeren van een eigen onderzoek en op deze manier dan ook het thema in de raad terugbrengt, dat vond ik toch echt wel een vernieuwende en een verfrissende aanpak. En zo geschiedde. Tanya wist dat werkelijke verbetering in de keten van geweld tegen vrouwen medewerking van het professionele veld vereist, en meer nog, de bereidheid om de conclusies en aanbevelingen over te nemen en zich ernaar te gaan staan,

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1084

en ernaar te gaan gedragen in de praktijk. Zij aan zij met Christine Eskes van het CDA en Jimmy Smet van GroenLinks kreeg Tanya dit voor elkaar, een bijzonder trio. Het hoogtepunt was een indrukwekkende bijeenkomst in de Laurenskerk waar boegbeelden van instellingen, wethouders, raadsleden en professionals de handen ineensloegen voor een verbetering van de aanpak van geweld tegen vrouwen. Een aanpak gebaseerd op het onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut, onderschreven door raad en college. En nu is het een zaak van volhouden, van vinger aan de pols houden en nooit verslappen. Want verslappen betekent mogelijk weer nieuwe slachtoffers. Zoals Tanya dit met Christine en Jimmy klaarspeelde, zo gebeurde dat ook met 'Een kind is geen kavel', het verslag van de commissie ZOCS naar aanleiding van een reeks hoorzittingen. De conclusies en aanbevelingen zijn voor het huidige college de leidraad voor verbetering van de specialistische jeugdhulp. Nooit klaar. Zo’n ijzervreter als Tanya deed dat eigenlijk alleen maar om de doelen te bereiken voor de mensen zelf. Want naast het dingen doen is in mijn belevingswereld, naast de drang om dingen te willen doen, zitten er ook intenties achter. En als die intenties zuiver zijn, dan is het doel twee keer gespeeld. Niet alleen heb je iets willen bereiken, maar dat doe je ook nog eens vanuit een zuiver geweten. En dat geweten is erg van belang.

In de politiek komt het zelden voor dat die twee dingen in elkaars verlengde liggen. En ik heb mogen bespeuren bij jou dat die boosheid, als je daar ging staan en een beetje vooroverbuigend over die tafel, gegeven ook jouw lengte, de boosheid die je daarmee uitstraalde, daar zat een gemeende intentie achter, met het doel werkelijk die ene meter verschil te maken voor de mensen daarbuiten. Dat zullen we nog altijd over je blijven zeggen, ik zal dat over je blijven zeggen. En kort voordat je de overstap maakte naar waar je nu naartoe gaat hebben wij wederom met elkaar een broodje gegeten, een beetje het veld overziend en met elkaar gesproken over hoe de dingen gaan en hoe jij dat zo waardeert. En ik moet zeggen: het was geen verrassing dat je mij kort daarna liet weten dat je iets anders ging doen. Er komen altijd momenten waar iemand het gevoel heeft: misschien kan ik mijn energie en mijn kracht voor hetzelfde doel op een andere manier op een andere plek inzetten. En ik denk dat dat een goede keus is. Rotterdam en de slachtoffers waar het over gaat zullen veel aan je hebben, op een andere plek waar je wederom, dit keer met voor een deel de sleutel in je eigen hand, kunt gaan draaien zoals je denkt dat het nodig is om resultaat te boeken. Wij zullen met waardering over je blijven spreken. Hartelijk dank voor je inzet.

(Er wordt buiten de microfoon gesproken.) (Applaus) (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER. Mag ik u verzoeken te gaan zitten? Mag ik de raadsleden ook verzoeken binnen te treden? Ik geef graag het woord aan Tanya Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr). Hé, psst, schatjes, ik kon het niet laten natuurlijk. Nog een laatste keer heb ik het voorrecht om als raadslid het woord te mogen voeren vanaf deze unieke plek. Wat ben ik dankbaar geweest voor alle keren dat ik namens mijn partij de kans heb gekregen om vanaf deze plek te strijden voor wat ik belangrijk vind. Waar ik vind dat we als overheid de bal laten vallen, waar we kwetsbaren in de steek hebben gelaten en waar we onszelf soms als beleidsmakers en regelgevers belangrijker zijn gaan vinden dan diegenen waar we uiteindelijk het beleid en de kaders voor bedacht zouden moeten hebben. Dat die strijd al gestreden zou zijn, daar maak ik mee geen illusies over, daar zijn we nog niet. Maar ik hoop van harte dat we met de stappen die we hebben kunnen zetten de weg naar verandering wel is ingeslagen, dus pak vooral door met die aanpak seksuele

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1085

straatintimidatie. Laat Den Haag niet de regie bepalen maar geef het probleem de urgentie die het verdient. 2024, vanaf 2017? Dit hadden we in Rotterdam allang geregeld kunnen hebben. Blijf vooral boven op het verandertraject huiselijk geweld en het manifest dat met de veranderpartners is gesloten, blijf er bovenop zitten en blijf kritisch. Ook op mij in mijn nieuwe rol. Doe een follow-up op 'Een kind is geen kavel'. Papier is geduldig, maar papier biedt geen bescherming aan kinderen die met spoed hulp en bescherming nodig hebben. Blijf die regierol als raad houden. Houd aandacht voor seksueel geweld, veiligheid op en rond scholen. Een kwetsbare groep jongeren die op het punt staan om of hun pad te vinden of hun weg te verliezen. Ik hoop in ieder geval de energie en inspiratie over te hebben kunnen dragen om daar vooral op door te pakken en dat vast te houden. Ik ben ook dankbaar voor de woorden van de burgemeester. Dat geeft een stukje houvast dat wat de afgelopen acht jaar is gebeurd ook beklijft. Heel fijn, dank daarvoor. De rode draad tijdens mijn jaren in de raad is altijd de aanpak van huiselijk geweld geweest. Het zichtbaar maken van het leed en het geweld achter die voordeur. Wij maken ons vooral druk over wat zichtbaar is, maar dat stille leed, dat verborgen verdriet, dat is het grootste geweldsprobleem dat we als samenleving kennen.

14.000 meldingen alleen al dit jaar in deze regio van ex-partnergeweld, kindermishandeling, stalking. Alleen al dit jaar in onze regio. Het is pas het topje van de ijsberg. Dit is wat we weten en er is veel meer wat we niet zien. Ik ben trots om aan de slag te gaan als kartrekker bij Philomena, ons eigen Rotterdamse excellente kenniscentrum huiselijk geweld en kindermishandeling. Daar werken we iedere dag aan het verstevigen van ons vangnet, het uitrollen van een rode loper voor slachtoffers, dat ieder slachtoffer verdient. Het beter positioneren van de plegeraanpak en het vergroten van kennis over een doelmatige aanpak. Daar hoort ook het leveren van input voor beleid bij, dus dat zal ik ook zeker komen doen. Helemaal van me af zijn jullie echt nog niet. Alvast een eerste punt: breng zorg en veiligheid samen. Benader intieme terreur, intimidatie en geweld door wat geliefden zouden moeten zijn, voor wat het is, geweld. Blijf kritisch nadenken over wat nodig is en laat je inspireren door wat er mogelijk is. Ik nodig iedereen ook van harte uit om een bezoek te komen brengen aan Philomena. Het eerste werkbezoek van wethouder Struijvenberg staat gelukkig ook al gepland. En bij dezen wil ik graag in het kader van integratie van dit domein in zorg en veiligheid onze burgemeester graag uitnodigen om onze nieuwe locatie bij Little C te komen openen.

Als hoeder van de openbare orde en veiligheid kijken we ook naar u en de capaciteit en de middelen van de directie Veilig om voldoende bescherming te kunnen bieden. Alleen gezamenlijk maken we een vuist tegen geweld in Rotterdam, voor of achter de voordeur. Als laatste zo ontzettend veel dank, waardering en complimenten aan iedereen hier in dit huis die iedere dag weer zijn steentje bijdraagt aan die stad, aan het stadhuis en aan ons. De mensen die we hier hebben zijn onvolprezen en goud waard. Dus ik kan niet genoeg zeggen: dank jullie wel voor alle goede zorgen ook tijdens de afgelopen acht jaar. Dank aan mijn collega’s voor de inspiratie en de samenwerking en natuurlijk ook bedankt aan mijn partij. Bedankt voor de kans die ik heb gekregen, de lessen die ik heb geleerd en het verschil dat ik hopelijk heb kunnen maken. Ik wens jullie ontzettend veel plezier, hart en knokken voor de stad toe. Dank jullie wel. (Applaus) De VOORZITTER. Het gaat je goed. 1.4

Onderzoek geloofsbrieven van een nieuw benoemd lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER. Ik ga met u verder met agendapunt 1.4, Onderzoek geloofsbrieven van een nieuw te benoemen raadslid. Het gaat om de heer S.M. Bonte. Ik stel een commissie voor onderzoek van geloofsbrieven in onder leiding van de heer Lansink, met als leden mevrouw Kockelkoren, mevrouw Elfilali, de heer Van der Velden en mevrouw Mohamed-

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1086

Hoesein. Ik neem aan, mijnheer de voorzitter, dat u de werkzaamheden inmiddels heeft afgerond. Mogen wij van u vernemen hoe dat eruitziet? De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Dank u wel voorzitter. Collega’s, ik deel u mede dat de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van het nieuw benoemde lid S.M. (Sebastiaan) Bonte heeft onderzocht. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert u S.M. (Sebastiaan) Bonte toe te laten als lid van de gemeenteraad ter voorziening in de vacature van T.C. (Tanya) Hoogwerf. De commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven. De VOORZITTER. Ik wil de commissie nog wel in stand houden, want u heeft aansluitend hierna nog een klus te doen. Ik neem aan dat de raad akkoord gaat met installatie. Dan verzoek ik de griffier om de heer Bonte naar voren te geleiden en ik verzoek de raadsleden en ook onze bezoekers te gaan staan. 1.5

Beëdiging van een lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER. Mijnheer Bonte, u heeft aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. Dat klopt? Ja. Door de gemeenteraad van Rotterdam is tot uw toelating als lid van deze vergadering besloten. Alvorens uw functie hier te kunnen uitoefenen dient u overeenkomstig artikel 14 van de Gemeentewet in de vergadering in handen van de voorzitter de eed of een verklaring en belofte af te leggen. U heeft aangegeven de verklaring en belofte af te zullen leggen. Na lezing door mij van het wettelijk voorgeschreven formulier verzoek ik u mij na te spreken de woorden: 'Dat verklaar en beloof ik!'. 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' Mag ik u vragen mij na te zeggen: 'Dat verklaar en beloof ik!'. De heer BONTE (lr). Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER. Dan wil ik u van harte feliciteren met het mooie ambt. (Applaus) DE VOORZITTER. U kunt alvast gaan zitten. Ik schors pas als we ook de andere beëdigingen hebben gedaan.

We hebben nog een aantal burgerraadsleden te beëdigen. 1.6

Onderzoek geloofsbrieven van burgerleden van een commissie

De VOORZITTER. Aan de orde nu agendapunt 1.6, onderzoek geloofsbrieven van vijf burgerraadsleden van een commissie. Ik had zojuist de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven ingesteld onder leiding van de heer Lansink. Mijnheer Lansink, mag ik verzoeken ons te vertellen wat uw bevindingen zijn? De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Dank u wel voorzitter, collega’s. Ik deel u mee dat de commissie de geloofsbrieven heeft onderzocht van de navolgende personen die zijn aangewezen als burgerlid van een commissie. A.B. (Tom) Breedveld namens de fractie van de SP, mevrouw J.M. (Amy) de Bruijn namens de fractie van de PvdA, de heer M. (Manuel)

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1087

Crielaard namens de fractie van Leefbaar Rotterdam, de heer J.G. (Just) Hovens Greve namens de fractie van de SP en de heer P.F. (Pelle) Meurink namens de fractie van D66. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert derhalve A.B. Breedveld, J.M. de Bruijn, M. Crielaard, J.G. Hovens Greve en P.F. Meurink toe te laten als burgerlid van een commissie voor de raadsperiode 2022-2026 voor zover lidmaatschap van de commissie zonder onderbreking voortduurt. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Ik stel vast dat de raad akkoord gaat met toelating van deze burgerraadsleden. Dat is het geval? Dan verzoek ik de griffier om betrokkenen naar voren te geleiden en ik verzoek u ook wederom te gaan staan. 1.7

Beëdiging van burgerleden van een commissie

De VOORZITTER. Dan gaan we nu over tot beëdiging van de burgerraadsleden. Mevrouw De Bruijn heeft aangegeven de eed af te leggen. Dat klopt? En u vieren heeft aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. Dat is juist? Dan begin ik ook met mevrouw De Bruijn. Door de gemeenteraad van Rotterdam is tot uw toelating als burgerlid van een commissie besloten. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen dient u overeenkomstig artikel 4, lid 7 van de Commissieverordening in de vergadering in handen van de voorzitter van de gemeenteraad de eed of een verklaring en belofte af te leggen. U heeft aangegeven de eed te willen afleggen. Na voorlezing door mij van het wettelijk voorgeschreven formulier, verzoek ik u mij na te spreken de woorden: 'Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!' en gelijktijdig dit gebaar erbij te doen, met de beide vingers van uw rechterhand. 'Ik zweer dat ik, om tot burgerlid van een commissie benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgerlid van een commissie naar eer en geweten zal vervullen.

Zo waarlijk helpe mij God Almachtig!'. Mevrouw DE BRUIJN (pvda). Zo waarlijk helpe mij God Almachtig! De VOORZITTER. Dank u zeer. Dan lees ik nu de tekst behorende bij de verklaring en belofte. Door de gemeenteraad is tot uw toelating als burgerlid van een commissie besloten. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen dient u overeenkomstig artikel 4, lid 7 van de Commissieverordening in de vergadering in handen van de voorzitter de eed of een verklaring en belofte af te leggen. U heeft gekozen voor de verklaring en belofte. Na voorlezing door mij van het wettelijk voorgeschreven formulier verzoek ik u mij na te spreken de woorden: 'Dat verklaar en beloof ik!'. 'Ik verklaar dat ik, om tot burgerlid van een commissie benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgerlid van een commissie naar eer en geweten zal vervullen. Dat verklaar en beloof ik!'

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1088

De heer BREEDVELD (sp). Dat verklaar en beloof ik! De heer CRIELAARD (lr). Dat verklaar en beloof ik! De heer HOVENS GREVE (sp). Dat verklaar en beloof ik! De heer MEURINK (d66). Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER. Dan wil ik u van harte feliciteren met uw toelating tot burgerlid van een commissie en ik schors de vergadering voor enige ogenblikken. (Applaus) (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER. Mag ik u verzoeken uw plaatsen in te nemen? 1.8

Mededelingen

De VOORZITTER. Aan de orde agendapunt 1.8, Mededelingen. Ik heb voor u geen mededelingen vandaag. 2.

Vaststelling van de agenda van de raadsvergadering van 8 september 2022

De VOORZITTER. Vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van heden, 8 september 2022. Ik zal eerst de agenda met u doornemen. U kunt natuurlijk als daartoe reden is opmerkingen maken. Ik zie dat mevrouw Verkoelen al is gaan staan. Mevrouw VERKOELEN (50+). Ja, want onder dit agendapunt staat bij mij spreektijdadvies anderhalf uur, dus dat pak ik dan maar gelijk op. Daar ga ik niet tot het eind mee wachten. Ik stel voor tweeënhalf uur voorzitter, gezien er de laatste dagen nog zoveel punten bij gekomen zijn. Vorige week was het allemaal niet veel, maar het is toch nog best een gevulde agenda geworden, dus om iedereen een beetje kans te geven stel ik voor tweeënhalf uur vergadertijd. De VOORZITTER. Wij gaan hier gelijk over stemmen. Het verzoek om de tijd te verlengen van anderhalf uur vergaderen naar tweeënhalf uur vergaderen. Er komt een stemvoorstel. Ik verzoek de raadsleden binnen te komen in verband met stemmingen. Even de bel laten gaan. Mag ik u verzoeken het plateau schoon te vegen? Ik heb nog niet gezegd dat er gestemd kon worden. U kunt stemmen. Het voorstel is om tweeënhalf uur te vergaderen in plaats van anderhalf uur. Kan iemand technisch niet stemmen? De rest is niet aanwezig. Ik sluit nu de stemming. We sluiten de stemming, 40 stemmen voor. Het ordevoorstel is aangenomen.

Er zijn twee verzoeken ontvangen voor een regulier debat, 'Niet aan deze tafel' van het CDA en GroenLinks, en 'Hoe staat het met de dienstreizen van burgemeester Aboutaleb!', ingediend door 50PLUS. Wenst iemand iets te zeggen over dit ordevoorstel? Dan voegen we deze agendapunten toe aan de agenda als 8.1 en 8.2. Er zijn twee verzoeken ontvangen voor een tweeminutendebat: 'Een sterke positie op de arbeidsmarkt, ook voor mbostudenten' van de PvdA, en 'Monitor Werk & Inkomen eerste tertaal 2022 en de Wereldhavendagen' van D66. Wenst iemand hier in de orde iets over te zeggen? Dan

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1089

voegen we deze punten toe aan de agenda als 10.1 en 10.2. Er is een verzoek voor een motie vreemd aan de orde van de dag ontvangen van 50PLUS en BIJ1, 'Een mindervalide toegang tot het stadhuis via tuinzijde!' Wenst iemand hierover het woord? Zo niet, dan komt dat als agendapunt 11.1 aan de orde. Zijn er leden die nog iets willen opmerken over de agenda, anders dan de spreektijd die we net verlegd hebben? Niet? Rond 12.45, 13.00 uur is een lunch beschikbaar. Vanwege de beschikbare ruimte wordt deze uitgeserveerd op twee plekken zoals u weet, hier buiten en in de Suze Groenewegzaal. 3.

Vaststelling van de notulen van de raadsvergadering van: a. 26 juni 2022 b. 7 juli 2022

De VOORZITTER. Vaststelling van de notulen van de raadsvergadering van 23 juni van het lopende jaar en van 7 juli, eveneens van het lopende jaar. Wenst iemand iets te zeggen over de notulen? Dat is niet het geval. Dan hebben we die gearresteerd. 4.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2022 week 27 tot en met 35

De VOORZITTER. Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst van het jaar 2022 week 27 tot en met week 35. Twee sprekers. Mevrouw Vlieger eerst. Mevrouw VLIEGER (gl). Ja, dank u wel. Er zijn twee stukken die niet langs de commissie zijn geweest die ik graag nog wil agenderen. Daarvan is de eerste de financiële situatie van medewerkers. Dat is 22bb004912. De andere is een burgerbrief over het drugsbeleid. Dat is 4977, maar daar zal nog wel eerst een reactie van het college op moeten komen. De VOORZITTER. Het verzoek is om die twee stukken te agenderen en bij het laatste stuk een reactie van het college te vragen. Akkoord. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). Ja, dank u wel voorzitter. Negen weken ingekomen stukken, zo lang zijn we blijkbaar weggeweest. Drie dingetjes, bij week 29 het stuk 5151, van de wijkraad Noordereiland over de Rotterdam Swim. Graag naar de commissie ZWCS in verband met het evenementenbeleid. Dan in week 32, van de wijkraad Bospolder-Spangen-Tussendijken over de burgerinitiatieven. Dat naar de commissie BOFV, in verband met de hele bespreking rondom de bewonersinitiatieven dat we binnenkort toch ook hier gaan bespreken naast andere adviezen, maar dit ook niet voor kennisgeving maar naar de commissie.

Dan in week 35 de vragen en antwoorden rondom de Pleinbioscoop, ook naar ZWCS, dat is 5533, ook in verband met het herijken van het evenementenbeleid. De VOORZITTER. Het verzoek van de heer Coşkun om deze drie stukken door te geleiden naar de door hem aangegeven commissies zal worden genoteerd. Andere sprekers bij dit agendapunt? Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dank voorzitter. Ik heb heel even het nummer en het weeknummer niet bij de hand, maar ik kan het straks even voor u opzoeken. De beantwoording van schriftelijke vragen over ongedocumenteerde Rotterdammers. Daar staat nu nog een behandeladvies ter kennisneming. Dat moet zijn, na toezegging ook van de wethouder en de laatste actualiteitenraad, behandeling in de commissie WIOSSAN.

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1090

De VOORZITTER. Het verzoek om het stuk over ongedocumenteerden te behandelen in de commissie. Mevrouw ELFILALI (volt). Ja. De VOORZITTER. Fijn, akkoord. Andere sprekers? Dat is niet het geval. 5.

Bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet

De VOORZITTER. Dan gaan we nu naar de bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet. 5.1

Bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders met betrekking tot de voortgang Warmtebedrijf mei en juni 2022

De VOORZITTER. Als eerste agendapunt 5.1, de bijlage behorende bij de brief van het college van burgemeester en wethouders met betrekking tot de voortgang Warmtebedrijf mei en juni 2022. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). 50PLUS wordt geacht tegen te stemmen. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, wij ook tegen. De VOORZITTER. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). De SP ook. De VOORZITTER. Met de stemmen van deze drie partijen tegen wordt geacht op dit punt geheimhouding te zijn opgelegd. 5.2

Bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders met betrekking tot de huurovereenkomst met Cruiseport Rotterdam

De VOORZITTER. Dan de bijlage behorende bij de brief van het college van burgemeester en wethouders met betrekking tot de huurovereenkomst met Cruiseport Rotterdam. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Tegen voorzitter voor 50PLUS. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Wij ook tegen. De VOORZITTER. Bij1. Mevrouw DE JONG (bij1). Tegen. De VOORZITTER. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). Dan doe ik ook mee, tegen.

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1091

De VOORZITTER. Ook met de stemmen van deze vier partijen tegen wordt geheimhouding op 5.2 opgelegd. 5.3

Bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders naar aanleiding van een incident aan de Wolphaertsbocht

De VOORZITTER. Dan de bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders naar aanleiding van een incident aan de Wolphaertsbocht. Die geheimhouding kan worden opgelegd. 5.4

Bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders naar aanleiding van een niet-natuurlijk overlijden

De VOORZITTER. Dan 5.4, de bijlage behorende bij de brief van het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van een niet-natuurlijk overlijden. Ook dit punt kan worden geacht te zijn bekrachtigd. 5.5

Brief van burgemeester en wethouders inzake een update van de gebiedsontwikkeling van het Schiekadeblok

De VOORZITTER. Dan de brief van het college van burgemeester en wethouders inzake een update van de gebiedsontwikkeling van het Schiekadeblok. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Hier stemmen wij tegen. De VOORZITTER. BIJ1. Mevrouw VLASBLOM (bij1). Tegen. De VOORZITTER. SP. De heer COŞKUN (sp). Er is zoveel zwartgelakt, we zijn tegen. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen ook? Ook hier is met de stemmen van deze vier partijen tegen deze geheimhouding opgelegd. 6.

Hamerstukken

De VOORZITTER. Dan verzoek ik u mee te kijken naar de hamerstukken. 6.1

Het voorstel tot aanwijzing van leden van het college van burgemeester en wethouders in de besturen van gemeenschappelijke regelingen: a. twee leden in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag; b. twee leden en twee plaatsvervangend leden in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Gezamenlijke Brandweer voor het haven- en industriegebied van Rotterdam; c. twee leden in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling DCMR Milieudienst Rijnmond; d. twee leden en twee plaatsvervangend leden van het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard;

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1092

e. twee leden en twee plaatsvervangend leden van het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Grondbank RZG Zuidplas; f. een lid en een plaatsvervangend lid van het Schadevergoedingsschap HSL-Zuid, A16 en A4. De VOORZITTER. De hamerstukken onder 6.1, het voorstel tot aanwijzing van leden van het college van burgemeester en wethouders in de besturen van gemeenschappelijke regelingen met bijbehorende onderdelen a, b, c, d, e en f. 6.2

Het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan 'Blok T, Parkstad Zuid'

De VOORZITTER. Het voorstel onder 6.2, het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan 'Blok T, Parkstad Zuid'. 6.3

Het voorstel tot onttrekking aan het openbaar verkeer van een gedeelte van de Aziëweg

De VOORZITTER. 6.3, het voorstel tot onttrekking aan het openbaar verkeer van een gedeelte van de Aziëweg. Deze drie punten worden aangeboden om te hameren. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Wij willen graag bij agendapunt 6.3 tegenstemmen. De VOORZITTER. Bij het hameren wordt de Partij voor de Dieren geacht tegen 6.3 te hebben gestemd. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). 50PLUS idem dito. De VOORZITTER. 50PLUS idem. Dan worden deze punten met deze stemmen tegen gehamerd. Mevrouw VERKOELEN (50+). Sorry voorzitter, ik had een foutje, ook bij 6.2 is 50PLUS geacht tegen te stemmen. Mijn excuses. De VOORZITTER. Nou, ik strijk over mijn hart. Mevrouw VERKOELEN (50+). Dank u wel. De VOORZITTER. Ja, de hamer is gevallen hè. Bij 6.2 noteren we dat 50PLUS ook tegengestemd heeft. 8.

ONDERWERPEN MET EEN REGULIER DEBAT

8.1

Debat over 'Niet aan deze tafel', aangevraagd door de leden Segers-Hoogendoorn en Biljoen

De VOORZITTER. Dan gaan we naar agendapunt 8.1, het debat over 'Niet aan deze tafel', aangevraagd door de leden Segers-Hoogendoorn en Biljoen. Mijnheer Segers-Hoogendoorn als eerste spreker. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Dank u voorzitter. Ik ken wethouder Karremans als een oprecht mens, een oprecht politicus en sinds een jaar ook als een oprecht

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1093

wethouder. Maar na de brief van vorige week en al helemaal die van gisteren staat wat mij betreft de geloofwaardigheid van deze wethouder en daarmee van dit college in dit dossier wat mij betreft vandaag ter discussie. Want er zijn mijns inziens twee opties. Ten eerste, de wethouder neemt namens de gemeente Rotterdam weer deel aan het participatieproces om te komen tot een nieuw luchthavenbesluit en passeert daarmee de gemeenteraad die uitgesproken heeft het voorlopig resultaat op basis waarvan nu doorgeparticipeerd wordt niet te onderschrijven en de facto dus het participatieproces als afgerond te beschouwen. De tweede optie is, de wethouder neemt geen deel aan het participatieproces maar is slechts toehoorder op een niet-bestaande publieke tribune. Ik zie dat ik een interruptie heb. De VOORZITTER. De heer Van Drunen heeft een vraag aan u. De heer VAN DRUNEN (lr). Ja, dank u voorzitter. De heer Segers-Hoogendoorn noemt het heel mooi even in één zinnetje achter elkaar. Het niet-zetten van een handtekening betekent de facto uit het proces stappen. Dat is helemaal niet zo.

De motie waar het om gaat, waar de heer Segers-Hoogendoorn zijn debat op gebaseerd heeft, daar wordt gewoon aan voldaan, dus mijnheer Segers-Hoogendoorn is op dit moment gewoon veel te makkelijk aan het strooien eigenlijk met desinformatie, want er is alleen maar gevraagd of opgedragen om geen handtekening te zetten en niet om uit het proces te stappen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, daar wil ik wel aanvulling op geven want ik was de eerste indiener van die motie. Er staat ‘geen handtekening zetten en niet aan conformeren’. Dat gaat dus wel iets verder dan alleen geen handtekening zetten. Er kan niet gezegd worden: o, er is geen handtekening gezet maar we conformeren ons er wel aan. Dat is ook niet het geval. Maar Leefbaar Rotterdam heeft gelijk, er staat nergens dat we van tafel zouden lopen of dat we gesprekken zouden stoppen of dat het niet mogelijk zou zijn om met elkaar in gesprek te gaan. Dat staat er niet en daarin vergaloppeert de heer Segers zich hier enorm. Ik snap dat dat mooie koppen in de krant oplevert maar het is niet waar. Ik ken u, u kunt lezen, doe dat dan ook. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, ik kan lezen en ik kan ook luisteren.

Mevrouw Van Wifferen heeft overigens in het vorige debat meermalen letterlijk herhaald dat wat haar betreft het aannemen van die motie ook het weglopen van die tafel betekent. De toenmalige wethouder Bokhove heeft dat overigens ook nog opgeschreven. Die was toen ook wethouder en dat dossier neemt deze wethouder nu over. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, dat laat ik me zeker niet aanleunen. Ik heb de transcriptie van het debat zorgvuldig nagelezen. Ik heb dit nergens maar dan ook nergens gezegd. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn, u kunt verdergaan. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja, dank voorzitter. De tweede optie is: de wethouder neemt geen deel aan het participatieproces maar is slechts toehoorder op een niet-bestaande publieke tribune. In dat geval maakt de wethouder gebruik van een recht dat in ieder geval de BVT niet gegund was, en is de wethouder ook in die rol gehouden aan de afgesproken spelregels in dat proces, namelijk geheimhouding. Daarmee legitimeert hij wat mij betreft de facto ook het proces en daarmee zijn we weer terug bij optie 1, hij passeert de gemeenteraad. In allebei de varianten voorzitter, kan ik niet anders dan concluderen dat het een ongeloofwaardige en ook een ondemocratische stap is. Ik houd het kort want ik ben

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1094

benieuwd naar de reactie van de wethouder en welke optie hij kiest. Daarvan afhangend overweeg ik in de tweede termijn de gemeenteraad een uitspraak voor te leggen over diens geloofwaardigheid in dit dossier. Dank. De VOORZITTER. De heer Kuzu. De heer KUZU (denk). Ja voorzitter, ik heb de brief van de wethouder ook gelezen en in die brief van de wethouder staat klip-en-klaar dat in december het dossier terug zal komen in de raad naar aanleiding van het participatietraject. Ik vroeg me af of de heer SegersHoogendoorn dat ook heeft gelezen. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, ik heb dat gelezen, maar via u naar de heer Kuzu, dit participatieproces mag die naam sowieso al niet dragen, want het is mislukt namens de bewonersvertegenwoordiging, het is mislukt namens de provincie ZuidHolland en het is ook mislukt, althans dat is mijn lezing van de motie van mevrouw Van Wifferen die daar nu kennelijk heel anders over denkt, door de motie die wij als gemeenteraad in juni hebben afgegeven. Dat staat nog los van het feit dat ook de nog steeds geldende motie van de vorige gemeenteraad over de eisen die wij als gemeente zouden moeten stellen in dit participatieproces allemaal van tafel zijn geveegd.

Dit proces is een proces waarbij iedereen die aan die tafel zit eigenlijk zegt: wat de gemeenteraad van Rotterdam zegt, dat interesseert ons niet. En daarom sta ik hier, omdat ik zeg dat als deze wethouder de conclusie trekt: ik ga weer opnieuw aan die tafel zitten, legitimeert hij daarmee de facto dit proces en zal er aan het einde een verhaal uitkomen waar de gemeente Rotterdam ook nog eens geheimhouding is verplicht en aan gehouden is. De heer KUZU (denk). Mevrouw Van Wifferen zal waarschijnlijk straks nogmaals uitleggen wat haar interpretatie is van de motie. Zij is de eerste indiener, dus dat laat ik bij haar. Waar ik voornamelijk op wil aanslaan is dat de heer Segers-Hoogendoorn aangeeft dat de gemeenteraad wordt gepasseerd. Dat het ondemocratisch zou zijn. Als ik de brief van de wethouder lees, dan zie ik heel nadrukkelijk staan dat wij hier in december over zullen praten als raad zijnde. Dan kan de heer Segers-Hoogendoorn nogmaals zijn mening ventileren, maar het is dus echt niet zo, en dat is klinkklare onzin, dat de raad hier wordt gepasseerd. Ik zou die suggestie ook verre van mij willen werpen. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, ik heb in het verleden vaker met de heer Segers gedebatteerd. Ik weet dat een van zijn expertises is woorden in de mond leggen. Dat doet hij nu weer.

Hij zegt nu weer: blijkbaar denkt mevrouw Van Wifferen daar anders over. Nee, ik vond het participatietraject inderdaad mislukt. Daarom hebben wij ook samen met anderen, niet samen met u, die motie ingediend. En om mij vervolgens weer constant woorden in de mond te leggen, die trukendoos ken ik, doe hem dicht, want ik ga er elke keer op terugkomen. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja, dat mag u doen mevrouw Van Wifferen. Kijk, het zou u sieren en dat heb ik in het vorige debat ook al gezegd, als u nu gewoon had gezegd: we hebben als D66 voor dat coalitieakkoord gewoon een gigantische draai moeten maken in dat luchthavendossier, dan had ik daar respect voor gehad. Want in een coalitie

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1095

doe je water bij de wijn, soms meer water dan je zou willen doen, maar dat doe je om de boel bestuurbaar te houden. Dan had ik daar respect voor gehad. Maar probeert u nu alsjeblieft niet zelf woorden iedere keer op een andere manier te interpreteren en mij in de mond te leggen dat ik u dingen in de mond leg. Wat er gebeurd is, en dat weet u zelf ook en dat zeg ik ook tegen de heer Kuzu, lees uw stukken en kijk de debatten alstublieft terug. Het proces dat daar aan die tafel gevoerd is, heeft een VPP opgeleverd en op basis van dat voorlopige resultaat dat wij als gemeenteraad hebben verworpen, is men nu door aan het praten. Als deze wethouder daar opnieuw gaat zitten en de gemeente Rotterdam vertegenwoordigt, legitimeert hij daarmee de facto dit proces waar wij als gemeenteraad van hebben gezegd: dit is mislukt. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, ik kom daar zo meteen inhoudelijk in mijn eigen bijdrage op terug. Maar ik wil wel even duidelijk gezegd hebben. Kijk, dit is een soort tactiek van de oppositie om altijd te zeggen: als wij iets vinden, ja u loopt aan het lijntje van de coalitie, ja, u heeft geen eigen mening. Het is niet waar. U kunt het coalitieakkoord erop nalezen. Inderdaad hebben wij op sommige punten water bij de wijn moeten doen, maar niet op het punt van participatie.

Er staat helemaal niets over in het coalitieakkoord. De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja, dank u voorzitter. Ik dacht, ik blijf zitten, maar u heeft zulke grote woorden en u doet zo verbolgen, terwijl degene die hier eigenlijk verbolgen zou moeten zijn, is de partij van D66, wiens motie door de vorige wethouder niet juist is uitgevoerd. Want daar heeft niet eens in gestaan dat we van de participatietafel moesten weglopen. Dus u kunt nu wel het spel helemaal omdraaien en roepen alsof de schuldige hier zit. Nee mijnheer Segers, het is gewoon feitelijk onjuist. En ik vind het ook echt ongepast dat we deze discussie hier op deze manier gaan voeren en te doen alsof deze wethouder de gemeenteraad heeft gepasseerd. Nee, ik denk dat hij iedereen netjes heeft geïnformeerd. We gaan gewoon met elkaar aan tafel. Er zitten ook voorwaarden aan verbonden. En sterker nog, er ligt een tweetal moties uit handen van de VVD, die juist zelfs vragen om wel door te gaan met participatie op een heel andere wijze dan we nu hebben gedaan. Hoe kijkt u daar dan naar? De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, ik weet nauwelijks hoe ik hierop moet reageren. Mevrouw Van Groningen trekt wel een heel grote broek aan, als ik dat zo mag zeggen.

Het enige wat ik hier doe, via de voorzitter aan u mevrouw Van Groningen, is dat ik zeg: jongens, let op hier als gemeenteraad. We worden gepasseerd, want wij doen al jaren als gemeenteraad overduidelijke uitspraken over het proces rondom deze luchthaven. Ik breng u in herinnering de motie 'De vlucht vooruit', waarin wij gewoon als eis stellen als gemeenteraad dat er een krimpscenario doorgerekend wordt. Ik breng u in herinnering wat de bewonersvertegenwoordiging hier heeft gezegd, weliswaar geheimhouding opgelegd, dat dat direct op de eerste dag van tafel is geveegd. Daar kan niet over gesproken worden. Als u zegt: het gaat allemaal netjes, dan zegt u eigenlijk: mensen, u hoeft niet naar de gemeenteraad van Rotterdam te luisteren, gaat uw goddelijke gang. Dat doe ik niet, daar sta ik voor op en daarom sta ik hier en zeg ik: de stap die deze wethouder nu zet is wat mij betreft een ongeloofwaardige, want hij passeert de volksvertegenwoordiging. De VOORZITTER. De heer Kuzu.

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1096

De heer KUZU (denk). Voorzitter, en dat is precies het punt dat gewoon niet waar is en de heer Segers-Hoogendoorn kan hier zeggen dat de gemeenteraad wordt gepasseerd. Het is juist zo dat de gemeenteraad in december met alle informatie van degenen die nog wel deelnemen aan het participatietraject een definitief standpunt kan innemen. U komt dus nog voldoende aan uw trekken, maar ik vind u wel heel grote woorden gebruiken op het moment dat u zegt dat de raad wordt gepasseerd. Dat is geenszins het geval. Ik vind dat niet chique, en zo ken ik de heer Segers-Hoogendoorn niet. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Voorzitter, als ik daarop mag reageren, ik zou aan de heer Kuzu willen vragen via u om zich echt te verdiepen in dit dossier en zich te verdiepen in wat dit participatieproces betekent en welke rol dat speelt in het nemen van uiteindelijk een luchthavenbesluit dat weer voor jaren vastligt. Als u zich daar nu eventjes in informeert en inleest, dan kunnen we er daarna ook een debat over hebben op de inhoud. De heer KUZU (denk). Voorzitter, ik kan u verzekeren dat de heer Kuzu dat uitgebreid heeft gedaan en ik vind het een heel makkelijk argument om te zeggen: ja, u moet zich verdiepen in de stukken.

Dat heb ik gedaan en ik zou de heer Segers-Hoogendoorn willen vragen om de stukken echt goed te lezen, geen eigen draai voor politiek gewin voor zichzelf te maken en het daarbij te houden. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Mag ik daar nog wel op reageren? De VOORZITTER. Dat kunt u zo meteen, maar eerst even de heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, ik sloeg even aan op wat mevrouw Van Groningen zojuist zei, die aangaf dat niet de heer Segers verbolgen moet reageren, maar het zou eerder D66 moeten zijn die verbolgen moet reageren omdat die motie heel anders is uitgevoerd dan in de tekst zou staan. Maar ik wil bij mevrouw Van Groningen in herinnering roepen dat het college in het debat heel duidelijk heeft aangegeven hoe het met die motie zou omgaan. De wethouder heeft toen heel duidelijk aangegeven dat dat betekende dat de gemeente Rotterdam dus inderdaad niet meer zou deelnemen aan het participatietraject. De fractie van D66 noch de fractie van de VVD hebben toen gezegd: nee, dat is niet de bedoeling van de motie. Dat heb ik toen niet gehoord. Het is gewoon voor akkoord aangenomen. Dan moet u nu niet raar opkijken, of nu met terugwerkende kracht de vraag stellen: we hadden verbolgen moeten zijn. Nee, het is gewoon open en bloot in het debat gezegd dat dit zou gebeuren met deze motie.

Daar is geen protest tegen aangetekend dus ik vind het heel makkelijk om nu, drie maanden later, te zeggen: de wethouder heeft toen de motie helemaal verkeerd gelezen en uitgevoerd. Het is gewoon openlijk gezegd in het debat. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, ik herinner me dat nog goed, ik was ook best wel een beetje verbaasd destijds, want ik denk: zo, mijn motie wordt even op zo’n manier geïnterpreteerd dat hij nog even een heel stuk verdergaat. Voor mij hoefde dat niet, maar ik dacht: als de wethouder op zo’n manier dat praktisch voor zich ziet, dan moet zij dat doen. Ik vond dat niet heel erg. Maar ik heb het niet toegejuicht, ik heb niet gezegd: ja precies, wij moeten weglopen. Ik heb het allemaal nagelezen, ik heb daar niets over gezegd. De heer MOTI (pvda). Het is hier toch echt wel een heel goed gebruik voorzitter, het is gewoon een mores, niet alleen in deze raadzaal maar in alle raadzalen en ook in de Tweede

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1097

Kamer, dat een college reageert op een motie, aangeeft hoe het de motie interpreteert en hoe het die motie wil uitvoeren, en dan is het aan de indiener om dan te zeggen: ja of nee. En als de indiener dus niets zegt, dan geldt het credo zwijgen is toestemmen, en dat is de manier waarop de motie moet worden uitgelegd. Zo werkt het al decennialang, eeuwenlang, in de parlementaire geschiedenis. Dus ik vind deze uitleg van mevrouw Van Wifferen echt te makkelijk. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, het was best wel een sterke motie, en ik was ook heel blij dat hij gewoon werd omarmd en een meerderheid had. Ik ben wel van mening dat hoe hij dan precies wordt uitgevoerd, als het maar rechtdoet aan mijn motie, dan ben ik daar tevreden mee. Dus ik heb niet helemaal die uitvoering vastgelegd. Ik vind dat ook niet nodig. Ik vond niet dat het per se was dat er helemaal niemand aan tafel moest zitten, maar als er niemand aan tafel zit vond ik dat ook niet zo’n ramp. Dus ik voelde me er niet zo sterk over en dat heb ik nog steeds. De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja, dank u voorzitter. De heer Moti zegt dat wij nergens tegen in verweer zijn gekomen maar dat zijn we wel degelijk wel, want we hebben de motie 'Bewoners weer aan tafel' ingediend, die overigens ook is aangenomen.

Daar was u tegen en nog een aantal anderen partijen. Maar wij vonden het juist heel belangrijk dat we wel een soort van participatie zouden houden over het vliegveld. Dus voor ons was het zeker niet de bedoeling om van tafel weg te stappen, omdat we ook vinden dat als je aan tafel blijft zitten, blijf je geïnformeerd en kun je in ieder geval sturen en de belangen van Rotterdam goed vertegenwoordigen. Dat kan niet. Het heeft mij dan ook verbaasd dat dat uiteindelijk de uitslag was. En overigens niet alleen mij, maar ook andere mensen in dit huis. En nogmaals, het is aan de indiener, ook vaak om de afdoening van de motie eerst te krijgen, om dan te zeggen: daar ben ik mee akkoord en dan kan die zo afgedaan worden. En dat is niet gebeurd. De VOORZITTER. De heer Vonk. De heer VONK (cu). Ja, dan toch graag of je in wilt gaan op de vraag die gesteld is. Het college heeft gezegd, het gaat niet om een wethouder, het college spreekt met één mond. Dat heeft gezegd: als wij de motie aannemen betekent het dat we uit het proces stappen. Dat heeft het college gezegd, waar de heer Karremans ook gewoon een rechtsopvolger van is. Dat is het uitgangspunt. Hoe reageert u daarop? De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd).

Ja voorzitter, nogmaals, wij hebben een andere motie ingediend waar wij toen hebben gezegd: wij willen juist wel dat die participatie blijft bestaan, dus daar blijf ik dan ook bij en dat is een soort tegenhanger om helemaal met een participatietraject te stoppen. Ik kan ook een andere vraag stellen. Heeft het voltallige college deze afdoening destijds omarmd dat ze uit het participatietraject zouden stappen? De heer VONK (cu). Nee, maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat het college bij het aannemen van de motie, de uitspraak van de raad, heeft gezegd: het betekent dat we uit het participatieproces stappen. Dat is dus de interpretatie die meegegeven wordt bij het besluit. Dan heeft de raad gesproken, dan heeft het college de motie in ontvangst genomen en dat is

raadsvergadering van 8 september 2022

Notulen pagina

1098

het uitgangspunt. Hoe reageert u daarop? En het gaat niet om andere moties, het gaat om deze motie. De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ik heb dat destijds niet als zodanig gehoord, maar dat is wellicht ook omdat mevrouw Van Wifferen duidelijk heeft aangegeven in het debat dat wat haar betreft het niet zou betekenen met deze motie om uit het participatietraject te stappen. De VOORZITTER. De heer Vonk. De heer VONK (cu). Het gaat er niet om wat u hoort, het gaat erom wat er gezegd wordt. U kunt het nakijken, u kunt het lezen in de notulen. Het staat er letterlijk. Mijn vraag is dus: wat is uw reactie op dat statement van het college over deze motie? De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Volgens mij blijven we in herhaling vallen want ik heb net gezegd wat ik heb gezegd. De VOORZITTER. De heer Segers, u was waarschijnlijk bijna toe aan afronding. U was klaar? Dank u zeer. De tweede sprekers op deze lijst is de heer Biljoen van GroenLinks. De heer BILJOEN (gl). Voorzitter, vrij recentelijk waren we hier ook in deze prachtige raadzaal om te praten over dit onderwerp, maar wel in een gewijzigde samenstelling. Mevrouw Bokhove, die nu schuin achter mij zit, zat toen aan die kant van de tafel.