19bb12420 Bijlage 1 behorende bij 19bb12419 over Kansen voor Hoek van Holland, een toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief
Tekst van het document
De strandopgangen liggen grotendeels in het Hollandse Duinengebied. Nieuwe ontwikkelingen worden getoetst
4. Versterken oost-westroutes De gewenste verbetering van de bereikbaarheid krijgt een enorme impuls met het nieuwe metrostation op het plein bij het strand. Aanvullend is versterking van de oostwestroute voorzien met aanpassing van de Badweg als de centrale verbinding tussen dorp en strand, een route door het duingebied aan de rivierkant als verbinding tussen het Verdedigingspark en het toekomstig paviljoen op het nieuwe duin, en ten slotte de pier, als recreatieve route vanaf het dorp naar de zee langs de Waterweg. Maar ook de routes vanuit de polder naar het strand zijn essentieel. De noordzuidfietsroute langs de kust loopt langs het plein en de Panorama-locatie.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
45
De drie stranden bieden verschillende ambities en sferen en trekken andere typen bezoekers. Het is zaak om in de verdere ontwikkeling aansluiting te vinden bij die verschillen. Daarvoor ontwikkelt de gemeente Rotterdam een beeldkwaliteitsplan dat de karakterverschillen en ambities beter in beeld gaat brengen.
Basis voor de ontwikkelingen in de Zuidwesthoek
Duinen
Zee
Waterweg
1 Leesbaar landschap
2 Realiseren van een fijnmazig langzaam verkeer netwerk
•
afwisseling van slagen en kom (hoger duin en natte vallei)
•
Noord - Zuid richting: Nationaal Park Hollandse Duinen tot aan de Waterweg samen met fiets- en wandelroutes
•
slagen en kom tot aan de Waterweg
•
Oost - West richting: Hoek van Holland dorp optimaal verbonden met de zee
•
Nationaal Park Hollandse Duinen tot aan de Waterweg
46
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3 Waterkant route
4 Ruggegraad voor ontwikkeling
•
de koppen van de slagen en het groene strand als landschappelijke/natuurlijke beëndiging van de regionale fietsroute uit Rotterdam
•
•
de Rivierkant en de koppen van slagen als tribune met uitzicht op de havens en de Waterweg (ingenieurskunst)
•
contrast tussen de ingenieurskunst en de natuur versterken!
de Badweg - de Strandweg (aansluitend op de Langeweg) als ruggegraad voor stedelijke ontwikkelingen en verblijfsrecreatie
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
47
Zuidwesthoek Verblijfrecreatie + dagrecreatie + parkeren + natuurontwikkeling + Zeeplein + strand + nieuwe metro + Waterweg + Badwegboulevard + hoog duin + oost-west en noord-zuid fiets- en wandelpaden
48
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
De Rechtestraat is sinds kort opgeknapt en voor het dorp een mooie aantrekkelijke oostwest route naar het strand. 5. Wandelpanorama/Panorama-locatie De Rivierkant zal in de toekomst de wandel- en fietspromenade tussen het Verdedigingspark en het strand worden. De Rivierkant ligt hoger dan de Waterweg. Hier heeft de bezoeker (recreant) een prachtig uitzicht op de Waterweg en de Maasvlakte. 6. Nieuwe natuur Op verschillende plekken wordt de huidige natuur versterkt (tussen de Natura 2000 grens en de Waterweg). Dit dient tevens als anti-verstuivingsmaatregel. Met het bouwen van nieuwe natuur wordt de landschappelijke beleving tot aan de Waterweg versterkt. Het Groene strand wordt natuur met daarin een natte duinvallei, die aansluit op het laaggelegen duingebied ten noorden van de Badweg. Er ontstaat een nieuw natuurgebied dat voor wandelaars toegankelijk is via nieuwe paden. 7. Kruispunt Strandweg-Strandboulevard Er zijn nog geen concrete plannen, maar op dit kruispunt bestaat de mogelijkheid om het gebied naar een andere functie en ontwikkeling om te vormen. Een hotel, hotelappartementen in combinatie met aanvullende recreatieve voorzieningen (bijvoorbeeld welness, B&B, restaurant, brasserie). Er is ruimte om een samenwerking aan te gaan met het Jagershuis en bunkers, het Reddingsmuseum en het Atlantikwallmuseum.
De ’oude kantine’ en het ‘badhuis’, zoals het door de Duitsers is neergezet, zouden een mooie metafoor kunnen zijn voor de functies in een eigentijdse nieuwe vorm. Ook kan een link gezocht worden met de bunkers in het Voorduin (sauna, welness) en de Unicum-locatie. Voor de zuidwest hoek van de Hollandse Duinen van Hoek van Holland is door de gemeente Rotterdam in een eerder stadium een visiekaart ontwikkeld (zie bijlage 2). Deze kaart is volledig doorvertaald en uitgewerkt in de perspectiefkaart (zie bijlage 3) op pagina 80 en 81. Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
49
Deelgebied Zuid-West 50
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
51
52
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
DEELGEBIED De Hollandse Duinen van de Hoek
Ambitie
Actiehouder
Zuidwesthoek Aansluiten bij Nationaal Park Hollandse Duinen
Gemeente
Aanleg metro – doortrekking
Gemeente
loopt
Ja
Planvorming IP’s Hoekse lijn 3x
Gemeente
loopt
Ja
Aanleg inrichtingsplannen Hoekse Lijn 3x
Gemeente
in voorbereiding
Ja
Badweg opnieuw inrichten
Gemeente
Realisatie zuidelijke toegangspoort / bezoekerscentrum Hollandse Duinen
Gebiedsbeheerder
Rivierkant opnieuw inrichten Oost-westwandelpaden
Stand van zaken
Gemeentelijke
financiële middelen beschikbaar?
Nee
Nee Gemeente, NPHD
Nee
Gemeente / ontwikkelaar
Nee
Gemeente
Nee
Noord-zuidfietspad
Gemeente
Realisatie vakantiewoningen Zuidwesthoek
Ontwikkelaar
Gemeente, RWS
Nieuwe buitenruimte in dit gebied; aanleg en verbetering van diverse wandel- en fietspaden
Ontwikkelaar
Gemeente, RWS
Nee
Ontwikkeling oever Waterweg en de pier opgeknapt en veilig toegankelijk gemaakt
Gemeente
RWS
Nee
Nee oriëntatiefase loopt
Nee
Uitkijktoren bij het Ketelhuis
Gemeente
Groene strand nieuwe natuurontwikkeling en paden
Gemeente en RWS
Herinrichtingsplan Schelpweg
Gemeente
nagenoeg afgerond
Ja
1 strandtent zomerperiode op strandopgang Stuifkenszand
Initiatiefnemer
oriëntatiefase loopt
Ja
loopt
Ja
Trimparcours strand Rechtestraat
Welke ambitie streeft de gemeente na, samen met partijen?
Samenwerking met partijen
oriëntatiefase loopt
Ja Deels
strand Rechtestraat
Rechtestraat en Zeetoren: outdooractiviteiten en NME-educatie
strand Rechtestraat
Camperparkeerplaatsen Recreatieoord
Gemeente
Beeldkwaliteitsplan stranden, sferen en programma
Gemeente
Ja
Hoek van Holland Strand station: programma, hotel, horeca, strandfaciliteiten
Gemeente
Nee
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
53
4
4 5
6
4 4
3 2
1
6
Deelgebied Verdedigingspark 54
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3.2 Verdedigingspark Dit gebied onderscheidt zich doordat de beleving van natuur en landschap gecombineerd kan worden met die van de militaire geschiedenis. De geschiedenis van bunkers en Atlantikwall is nu alleen zichtbaar in de vorm van verloren relicten in het gebied. Deze gaan meer onderdeel uitmaken van het landschap. Bunkers worden gedeeltelijk uitgegraven en toegankelijk gemaakt met nieuwe paden. Een wandelpad langs het verdedigingslint. Door deze cultuurhistorische landmarks open te stellen en/of van nieuwe functies te voorzien (B&B in de bunker, optoppen van bunkers), worden zij beleefbaar. Versterking van de aantrekkingskracht van dit gebied kan worden gerealiseerd door de verhalen achter de verschillende verdedigingswerken in kaart te brengen en met elkaar te verbinden. Er ontstaat dan een thematische aanpak, waarbij het thema ‘Verdediging’ een bezoekersdoel op zich kan worden. In dit gebied is de kracht de kwaliteit van natuur en landschap, terwijl ook de kwaliteiten van het aanwezige militair complex het gebruik daarvan beperken. De cultuurhistorie versterken met oog voor landschap en natuur. Het gebied is grotendeels Natura 2000-gebied. Het Zuid-Hollands Landschap is een (beherende) private partij en ondervindt nu veel overlast als gevolg van oneigenlijk gebruik. In potentie kunnen liefhebbers van zowel flora en fauna als van cultureel erfgoed hun hart ophalen.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
55
56
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Ontwikkelmogelijkheden Deelgebied Verdedigingspark biedt verschillende ontwikkelmogelijkheden. Onderstaand een overzicht van reeds in gang gezette of geplande activiteiten. 1. Verdedigingspark en Fort 1881 De exploitant van het Fort 1881 ziet kansen in de exploitatie van het naastgelegen Marechausseegebouw. De gemeente stimuleert het behoud van de functionele eenheid van het Fort 1881 en het Marechausseegebouw en neemt graag een faciliterende rol in. In samenwerking met stakeholders op het gebied van cultureel erfgoed kan het door het Rijk aangedragen idee van een Verdedigingspark worden uitgewerkt. Voor het idee van het Verdedigingspark zal de gemeente de samenwerking zoeken met in het gebied aanwezige instellingen, ondernemers en particulieren die hierover willen meedenken. Omdat de ontwikkeling van het Verdedigingspark tot een zelfstandig bezoekersdoel te ondersteunen, wordt gedacht aan een speciale website, waarin de verschillende objecten, de geschiedenis en toeristisch bezoek aan elkaar worden verbonden. Op zoek naar investeerders, musea en samenwerking uitbouwen, congres en/of vergaderruimte, horeca en/of B&B in de militaire objecten. 2. Musea De musea hebben ieder voor zich een beperkte aantrekkingskracht. Organisatorische en thematische samenwerking (professionalisering) kan de vindbaarheid verbeteren en de aantrekkingskracht versterken. 3.
Atlantikwall Het verhaal van de Atlantikwall kunnen we zichtbaar maken door deze vrij te graven en verder te ontsluiten door de geschiedenis van deze verdedigingslinie in beeld te brengen. De doorsnijding van de Hoekse Lijn is een eerste
moment waarop concreet zal moeten worden nagedacht op welke wijze dit cultuurhistorisch object zichtbaar gemaakt kan worden en hoe de continuïteit van de lange lijn herkenbaar blijft in het landschap. 4. Wandelroutes langs militair erfgoed In samenwerking met bijvoorbeeld de VVV Rotterdam kunnen wandelroutes langs militair erfgoed worden uitgezet. Met bijvoorbeeld RET of NS, NP Hollandse Duinen en VVV kunnen deze wandelroutes worden gekoppeld aan ov-dagtrips die alle starten bij het nieuwe metrostation. Wandelingen van station naar station langs militair erfgoed en prachtige landschappen. 5. Bunkers Het verhaal over het doel, de bouw en het gebruik van de bunkers biedt een dankbaar thema voor aantrekkelijke wandelroutes. Daarnaast kan hergebruik van bunkers (bijvoorbeeld als bed & breakfast, een museum, een verblijfsfunctie, historische functie) nieuwe aantrekkingskracht aan dit gebied toevoegen. De bunkers liggen op diverse plekken. De mogelijke nieuwe functie varieert per locatie. 6. Vinetaduin, Vafamil en Voorduin De voormalige Vafamil-camping heeft niet de status van Natura 2000-gebied, maar is wel omsloten door Natura 2000-gebied. De voormalige camping leent zich goed voor natuurontwikkeling en maakt landschappelijk onderdeel uit van het Vinetaduin. De voormalige camping staat sinds enige tijd te koop.
Daarnaast probeert de gemeente een bemiddelende rol te spelen bij de financiering van het beheer van de gronden door de provincie Zuid-Holland. De Vafamil-camping en het Vinetaduin maken deel uit van het nieuwe bestemmingsplan
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
van de gemeente, waarin de beperkte mogelijkheden voor recreatief medegebruik van het gebied kunnen worden vastgelegd. Een deel van de voormalige camping kan worden ingericht als natuurgebied. Op een ander gedeelte kan een sober en kleinschalig kampeerterrein worden ingericht. Ook zijn glamping (vormen van luxe kamperen) en een camperplaats als potentiële gebruiksmogelijkheden genoemd. Met de juiste invulling kan worden tegemoetgekomen aan de wens om de overnachtingsmogelijkheden in Hoek van Holland kwantitatief en kwalitatief te versterken. Wellicht kan de Troposcatter beter toegankelijk en zichtbaar worden gemaakt door het onderdeel te maken van een wandelroute door het duin. Door beperkt recreatief medegebruik (camping met BunkBed) van het Vafamil-terrein toe te staan, alsmede door een klein deel van het bunkercomplex in te richten als verblijfsaccommodatie, kan niet alleen een bijdrage worden geleverd aan de financiering van het beheer van het gebied, maar ontstaat ook een vorm van sociale controle die kan bijdragen aan de hoofddoelstellingen voor het gebied. Op zoek naar een gezinsnatuurcamping in het Verdedigingspark in de duinen. Vanaf de metrohalte, de camping en de musea moet het mogelijk worden een rondje/route te lopen langs de bunkers door de duinen en neer te strijken voor een kop koffie aan de Waterweg of in de strandtent.
57
58
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
DEELGEBIED Verdedigingspark
Ambitie
Actiehouder
Verdedigingspark; concept uitwerken door professioneel bureau dwz inventariseren welke objecten onder Verdedigingspark vallen, advies hoe objecten behouden en evt nieuwe functie geven en hoe objecten ruimtelijk gezien aan elkaar verbinden. Advies over marketing Verdedigingspark
Gemeente
Samenwerking met partijen
Stand van zaken
Gemeentelijke financiële middelen beschikbaar?
diverse
loopt
Ja
Faciliteren samenbrengen van het Fort 1881 en het Fort 1881 en gemeente Marechausseeterrein
Gemeente
loopt
Ja
Organisatie van een betere toegankelijkheid en bekendheid van de militaire geschiedenis
Diverse partijen
Gemeente
Atlantikwall-project en Hoekse Lijn
Gemeente
Atlantikwall zichtbaar maken
Gemeente
Bunkers in Oranjebonnen betrekken in route
ZHL
Nee
planfase loopt
Nee Nee
Masterplan Vinetaduin
ZHL Losse militaire objecten verbinden Gemeente middels routing
Nee
Uniforme bebording met informatie langs de route
Gemeente
Nee
Programmering bunkersbreed
Diverse partijen
Nee
Overdracht Vafamil-camping aan ZHL
Gemeente ZHL, Rijk
Ja
Welke ambitie streeft de gemeente na, samen met partijen?
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
59
5
6
4 1 3
2
Deelgebied Dorp 60
3.3 Dorp Het dorp ontwikkelt zich onder invloed van een betere bereikbaarheid en toenemende aantrekkingskracht van Hoek van Holland als geheel tot centrale plek, waar toeristen een hoog voorzieningenniveau aantreffen en waar tijdelijke evenementen en gebeurtenissen voor extra bezoekers zorgen. Het Brinkplein wordt een aantrekkelijke verblijfsplek. Inwoners profiteren van de opwaardering van het voorzieningenniveau. Hoge kwaliteit, passende profilering en aandacht voor diverse doelgroepen vormen de basis voor maatwerk. De gemeente brengt een nieuw bestemmingsplan in procedure. Initiatieven die moeten leiden tot nieuwe verblijfsaccommodaties, worden aan de markt overgelaten.
Ontwikkelmogelijkheden Deelgebied Dorp biedt verschillende ontwikkelmogelijkheden. Onderstaand een overzicht van reeds in gang gezette of geplande activiteiten. 1. Oude Hoek Dit deelgebied onderscheidt zich door zijn bijzondere potentie op de thema’s Militaire geschiedenis en Ingenieurskunst. In of vanuit dit deelgebied zijn de drie lagen (19e eeuw, Tweede Wereldoorlog en Koude Oorlog) uit de militaire geschiedenis van het dorp te voet bereikbaar. Oude Hoek kan meeliften op de ontwikkeling van het Verdedigingspark. Voor het deelgebied zelf gelden verschillende randvoorwaarden. Door het gebied loopt de primaire waterkering. De milieuzonering rond het havenen industriegebied legt beperkingen op aan de ontwikkelmogelijkheden. Een zone van veertig meter vanaf de oever moet worden vrijgehouden van nieuwe bebouwing, en tot tweehonderd meter uit de vaargeul geldt dat nieuwe gebruiksfuncties moeten worden beoordeeld op
veiligheidsrisico’s. Verder moet de naastgelegen woonwijk gevrijwaard blijven van extra parkeerdruk die het gevolg kan zijn van leisure-ontwikkelingen. 2. Unicum Op dit moment wordt dit gebied vooral bezocht vanwege de reeds aanwezige horeca. Het is tevens een verkeersknooppunt. Tegen de rand van dit gebied bevinden zich ook bunkers en objecten van de Atlantikwall, het Reddingsmuseum en Veerdienstmuseum, in de nabijheid, het Atlantikwall Museum. De locatie heeft de potentie om een doelgroep te bedienen die langer dan een dag in Hoek van Holland zou willen verblijven. Hier kan gedacht worden aan de ontwikkeling van een mix van wonen en verblijf (vakantieappartementen of kleinschalig hotel), waarbij gezocht kan worden naar combinaties met voor het dorp relevante maatschappelijke voorzieningen. Hierbij valt onder meer te denken aan een zwembad, wellness. Uitgangspunt is ook hier dat nieuwe ontwikkelingen een bijdrage moeten leveren aan de diversificatie van het leisure-aanbod en maatschappelijk meerwaarde moeten hebben voor het dorp. De gemeente wil realisatie van nieuwe verblijfsaccommodatie, onder die voorwaarden, faciliteren. 3. Koningin Emmaboulevard Langs de Koningin Emmaboulevard wordt volop gepicknickt en gerecreëerd. De Koningin Emmaboulevard is nu vooral interessant als parkeerplaats met uitzicht op de Nieuwe Waterweg.
De Koningin Emmaboulevard is in potentie een plek die intensiever gebruikt kan worden en waar het militaire erfgoed ingezet kan worden om de recreatieve aantrekkingskracht van het gebied te vergroten. Om dit te ondersteunen, zouden er investeringen gedaan moeten worden in het routenetwerk en de aantakkingen op de omgeving.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
De gemeente streeft naar een intensiever gebruik van de Koningin Emmaboulevard voor leisure-doeleinden en wil de bekendheid en toegankelijkheid van de militaire geschiedenis van Hoek van Holland bevorderen, teneinde nieuwe doelgroepen te bereiken. Het is aan initiatiefnemers om met een daadwerkelijke invulling van een leisure-programma te komen. Een wandelroute over de Koningin Emmaboulevard zou gekoppeld moeten worden aan routes door het Voorduin en langs de Berghaven richting het station en het dorp. Het Fort 1881 en de cultuurhistorische objecten in de omgeving trekken nog maar weinig bezoekers. In potentie zou het gebied drie doelgroepen kunnen bedienen, te weten: • de bezitters van een camper die kortstondig willen overnachten; • bezoekers met belangstelling voor militaire geschiedenis; • gebruikers van het Koningin Emmapark die er willen picknicken of een kleinschalig evenement willen bezoeken of genieten van het uitzicht op de Waterweg. 4. Berghaven Het faciliteren van het toeristisch medegebruik moet de Berghaven meer doen ‘bruisen’. Het verbinden van de Koningin Emmaboulevard aan de Berghaven, ingevuld met een mix van bijvoorbeeld woningen, winkels en hotel, kan daarbij helpen. De Berghaven kan aantrekkelijker worden en een bijdrage leveren aan de aantrekkingskracht van Hoek van Holland als geheel.
Dat kan onder meer door ondernemers meer ruimte te bieden om in en om de Berghaven evenementen te organiseren. Een aantrekkelijker gezicht te geven aan het dorp. Het opslagterrein van Rijkswaterstaat naast de Berghaven toeristvriendelijk in te richten en door de bouw van een hotel.
61
62
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Er bestaan al jaren ideeën voor een jachthaven in de Berghaven. Rijkswaterstaat, evenals het Havenbedrijf, ziet risico’s in de combinatie van pleziervaart en beroepsvaart die daar het gevolg van zouden zijn, en beraadt zich op een mogelijke nieuwe bedrijfsfunctie met duurzaamheid als thema. De gemeente wil het dorp economisch meer laten profiteren van het toerisme door investeringen in verblijfsaccommodatie waar mogelijk te faciliteren. Uitbreiding en verbetering van verblijfsmogelijkheden in het dorp lijken zeker mogelijk, maar vergen ‘maatwerk’. Bij het faciliteren van investeringen in verblijfsaccommodaties in het dorp heeft de gemeente vooral een publiekrechtelijke rol, te weten het waar mogelijk verstrekken van de noodzakelijke vergunningen. Met betrekking tot de buitenruimte rond het station en de Berghaven speelt de gemeente een actieve rol bij de ontwikkelingen rondom de Hoekse Lijn. De Berghaven en de kades zijn eigendom van het Rijk en het Nederlands Loodswezen. De gemeente heeft niet het voornemen om de Berghaven van het Rijk te verwerven, maar wil wel met het Rijk het gesprek aangaan wat de mogelijke toekomstige ontwikkelingen kunnen zijn voor dit gebied. Mits passend binnen de normen voor milieu en veiligheid, is de gemeente bereid wijzigingen in het gebruik planologisch mogelijk te maken. 5.
Schakel Oude Hoek en centrum Met de komst van het nieuwe metrostation ontstaat een nieuwe ‘entree’. Het centrum van Hoek van Holland kan dan meer profiteren van een toename van het toerisme in Hoek van Holland. Het aantrekkelijker maken van het centrum biedt ook mogelijkheden om passagiers van de Stenaline beter te bedienen. Voet- en fietsroutes tussen station en dorp moeten de onderlinge bereikbaarheid versterken.
Het oude NS-station is een belangrijk pand in dit gebied. Het was het enige station in Nederland waar men rechtstreeks vanaf de boot op de trein kon overstappen. Het was op een gegeven moment na Schiphol de belangrijkste passagiersterminal van Nederland, waar meer dan een miljoen passagiers per jaar passeerden. Het oude station blijft behouden en is eigendom van de NS. In het stationsgebouw, nu gebruikt door Stenaline, zouden bijvoorbeeld indooractiviteiten voor kleine kinderen gerealiseerd kunnen worden, of een hotel. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om de relatie tussen station en centrum te versterken door gebruiksfuncties gekoppeld aan het nieuwe metrostation toe te voegen en te investeren in de kwaliteit van het openbaar gebied. Een kwalitatieve verbetering van het aanbod aan verblijfsaccommodaties in het dorp kan worden gerealiseerd door hierin te investeren, door nieuw aanbod in de vorm van bijzondere of luxe B&B toe te staan of verblijf via Airbnb aan te bieden. Ondernemers zullen zelf plannen moeten ontwikkelen voor investeringen in verblijfsaccommodaties in het dorp. Intensivering van het toeristisch gebruik van het centrum betekent dat er aandacht voor parkeeroplossingen moet zijn. De parkeergelegenheid bij de Fast Ferry was minimaal. Maar er zijn nieuwe P&R-mogelijkheden recent gerealiseerd.
6. Langeweg Op deze locatie is woningnieuwbouw met uitzicht op het Roomse Duin voorzien. De bebouwing zal in de toekomst een schakel zijn tussen Oude Hoek, de Waterweg en het centrum. Deze plek geeft Hoek van Holland de kans een nieuw gezicht naar de dijk te geven. De ruimtelijke ambitie voor deze opgave is een beeld van royaal, natuurlijk (duurzaam) wonen in de duinen/Binnenduinrand. Het wonen en mogelijk voorzieningenprogramma zijn vanuit het centrum tevens de entree naar het Roomse Duin. Daarmee heeft de bebouwing twee gezichten, één front naar de Langeweg en één front naar het Roomse Duin. Hierbij moeten in de vormgeving en inpassing de dijk en het Roomse Duin als een opgave beschouwd worden waarin dit gebied als parkrand en entree naar het Roomse Duin opgevat wordt. Voorzieningen in de plint ondersteunen deze entreefunctie. De routes die vanuit het Roomse Duin komen, worden gecontinueerd in het plangebied en aangesloten op het omliggende langzaamverkeersnetwerk. 7. August Reitsma Het voormalig natuurvriendenhuis August Reitsma biedt nieuwe toeristische kansen voor het dorp. Er kan gedacht worden aan een hotel en/of B&B.
Brinkplein kwalitatief verbeteren Versterking van het centrumgebied door de Hoekse Brink sfeervoller te maken door de buitenruimte en gevels aan te pakken.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
63
64
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
DEELGEBIED Dorp
Ambitie
Actiehouder
Samenwerking met partijen
Stand van zaken
Gemeentelijke
financiële middelen beschikbaar?
Unicum Planvorming restaurant Unicum-Expo
Eigenaar
Hotel/vakantie- appartementen en appartementen/woningen in gebied Gemeente en Unicum en knoop Badweg/ grondeigenaren Strandweg met zwembad/wellness en/of cultuurhuis
is opgestart
Nee
Berghaven Nieuwe serre Torpedoloods
Eigenaar
Nieuwe functies in Berghaven
RWS
loopt
StationsgebiedHarwichknoop Ontwikkeling oude stationsgebouw haven
NS-Vastgoed
Realisatie H6-weg
Gemeente
loopt
Ja
Realisatie Station Haven
Gemeente
loopt
Ja
planvorming loopt
Deels
Realisatie Plint met voorzieningen (wachtruimte, visboer, VVV, fietsvoorzieningen), stationsklok als Gemeente kunstwerk en inrichting buitenruimte Ontwikkeling nieuw Bertus Bliek. Aanjager voor aanpak Brinkplein
WVH, Humanitas
Buitenruimte Brinkplein
Gemeente
Gemeente
planvorming loopt Nee
Overig August Reitsmahuis nieuw hotel
Gemeente, koper
planvorming loopt
Welke ambitie streeft de gemeente na, samen met partijen?
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
65
Ja
8 1 2
3
4 5 6
2
7
Deelgebied Ingenieurskunst en Nieuwe Waterweg 66
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3.4 Ingenieurskunst en Nieuwe Waterweg De activiteiten op en rond de Nieuwe Waterweg en de ingenieurskunst hebben aantrekkingskracht van zichzelf. Jaarrond zijn er mensen te vinden die zich vergapen aan de kolossale zeeschepen, de historische vuurtoren op de dijk, de Maeslantkering, de windmolens langs de Waterweg en het uitzicht op de Maasvlakte. Hier vertrekken vele boten van de Stenaline naar Engeland en komen veel toeristen vanuit Engeland in Nederland aan. De Waterweg fungeert als transportas voor schepen en de watertaxi. Actuele thema’s als de zeespiegelstijging, de rivier als getijdepark, energietransitie en duurzaamheid komen samen. Wind, water en zon. Je kunt stellen dat een aantal van de belangrijkste duurzaamheidsthema’s van Nederland in Hoek van Holland zichtbaar bij elkaar komt. Die functie is uniek. De toeristisch-recreative aantrekkingskracht die uitgaat van de Waterweg-oevers wordt nog onvoldoende benut.
Ontwikkelmogelijkheden Deelgebied Ingenieurskunst en Nieuwe Waterweg biedt verschillende ontwikkelmogelijkheden. Onderstaand een overzicht van reeds in gang gezette of geplande activiteiten. 1. Waterwegroute De fietsroute van Rotterdam naar zee loopt langs de Waterweg (Waterwegroute). Het zicht op de Waterweg, de landtong Rozenburg en de Maasvlakte verandert continu en biedt daarmee een prachtige recreatieve route. De gemeente Rotterdam is voornemens een visiedocument (beeldkwaliteitsplan) op te stellen voor de oevers van Hoek van Holland langs de Waterweg, waarin onder andere wordt gekeken naar verblijfsplekken die aansluiten bij de karakterverschillen van de oevers. 2. Maeslantkering Hoek van Holland profiteert nog nauwelijks van bezoekers aan de Maeslantkering. Arrangementen kunnen worden ontwikkeld en gepromoot waarbij fietsers en wandelaars naast een bezoek aan de Maeslantkering ook andere
toeristische attracties aandoen. Het idee is geopperd om het traject van de waterbus uit Dordrecht te verlengen naar Hoek van Holland Haven, met onder meer een tussenstop bij het Keringhuis. 3. Oevers en kaden De beleving van de dynamiek van de Nieuwe Waterweg en alles eromheen kan worden versterkt door meer openbare plekken en uitzichtpunten te creëren. De gemeente ontwikkelt een visie/ beeldkwaliteitsplan waarin staat wat wel en niet wenselijk is langs de oevers van de Nieuwe Waterweg. 4. Watertaxi Uitbreiding van het taxivaarnetwerk zou een prachtige toevoeging zijn. Bezoekers zouden dan op drie verschillende plekken op de boot kunnen stappen, of naar Rotterdam of naar de overkant (Pernis, Rozenburg en Maasvlakte). Er wordt onderzocht waar extra opstapplekken langs de Waterweg (Berghaven, Keringhuis, Koningin Emmaboulevard) mogelijk zijn.
7. De zeekant Het verbinden van verschillende uitzichtpunten, attracties en voorzieningen ontsluit de dynamiek van de Nieuwe Waterweg en de Ingenieurskunst voor het publiek. De gemeente streeft naar een nieuwe wandel- en fietsroute langs de Nieuwe Waterweg die de Koningin Emmaboulevard, het Verdedigingspark, het Groene strand en het strand/de pier met elkaar verbindt. 8. Icoon voor duurzaamheid: van wind, zon en water De windmolens langs de Waterweg, het Oranjekanaal met gemaal, de Maeslantkering met bezoekerscentrum en uitzichtheuvel, en de fiets- en wandelroutes komend vanuit de Oranjebuitenpolder komen allemaal samen bij de Waterweg. Het is een prachtige plek om bezoekers aan de hand van de thema’s wind, zon en water uitleg te geven over klimaatverandering, waterveiligheid en de duurzaamheidsambities die de gemeente Rotterdam en Hoek van Holland hebben.
5. Koningin Emmaboulevard De Koningin Emmaboulevard is een bijzondere plek. De boulevard is de plek om vis te gaan eten en waar je vanuit je auto heerlijk kunt genieten van de Waterweg, de schepen en de Maasvlakte. Het is een geliefde plek voor eigenaren van campers en dagkampeerders. Het park grenzend aan de boulevard kan wat meer voorzieningen (horeca, spelen) bieden. 6. Getijdepark, natuurvriendelijke oevers Aan de Koningin Emmaboulevard is ruimte voor een getijdepark. Er zijn nog niet uitgewerkte plannen voor een nieuw te ontwikkelen getijdepark langs de oevers van de Koningin Emmaboulevard.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
67
68
DEELGEBIED Ingenieurskunst en de Nieuwe Waterweg
Ambitie
Actiehouder
Samenwerking met partijen
Stand van zaken
Gemeentelijke
financiële middelen beschikbaar?
Algemeen Visie (beeldkwaliteitsplan) opstellen voor de oevers van de Nieuwe Waterweg
Gemeente en initiatiefnemers
Nee
Onderdelen zijn o.a. visie/studie ten aanzien van plaatsing kunstwerken en landmarks langs de Nieuwe Waterweg (uitzwaai, korte kade) en inpassing zitplekken en verblijfsplekken
Gemeente
Nieuwe pier bereikbaar voor fietsers, wandelaars
Gemeente
RWS
Nee
Gemeente
RWS
Nee
loopt
Ja
Dorp Berghaven en watertaxi Watertaxi naar Landtong: is er een relatie (bootverbinding) te maken met EIC Mainport Rotterdam, in Rozenburg?
Welke ambitie streeft de gemeente na, samen met partijen?
Getijdenpark Koningin Emmaboulevard Knoop OranjekanaalMaeslantkering Stimuleren samenwerking tussen Nieuw Keringhuis, initiatieven Oranjeheuvel, en initiatieven rondom Oranjekanaal om dit gebied als recreatieve knoop beter op de kaart te zetten: thema duurzame energie, zon, wind en water (zie ook park en polder) Nieuw Keringhuis (RWS) Herontwikkeling
Gemeente, initiatiefnemers en RWS
Gemeente, HHD, provincie ZH
RWS
Gemeente, HHD, provincie ZH
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
69
op te starten
loopt
Nee
Nee
2 1
1
5 3
4
Deelgebied Park en Polder 70
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3.5 Park, bos en polder De tussen Hoek van Holland en Maassluis gelegen Oranjebuitenpolder en Bonnenpolder verschillen landschappelijk sterk van andere delen van Hoek van Holland. Ze zijn vooral van betekenis voor kort verblijvende toeristen uit de regio die op zoek zijn naar rust en ruimte. In de zuidwestelijke hoek van de Oranjebuitenpolder zouden leisure-faciliteiten kunnen worden gerealiseerd. Verder heeft de gemeente Rotterdam het voornemen om binnen Oranjebonnen een aanzienlijk zonnepark te realiseren. Voor elke toeristische investering in het gebied geldt dat het een kleinschalig agrarisch karakter moet hebben en de openheid van de polders geen geweld mag worden aangedaan. De randvoorwaarden zijn op hoofdlijnen vastgelegd in het vastgestelde ‘Ontwikkelplan Oranjebonnen’. Daarin zijn de mogelijkheden om het gebied economisch vitaler te maken en wordt het waardevolle polderlandschap beschermd. Niet alle aangedragen ideeën voldoen aan de randvoorwaarden. De realisatie van een groepsaccomodatie of (natuur)camping is wel passend.
Ontwikkelmogelijkheden Deelgebied Park en polder biedt verschillende ontwikkelmogelijkheden. Onderstaand een overzicht van reeds in gang gezette of geplande activiteiten. 1. Polders De polders bieden mogelijkheden voor recreatieve en ecologische verbindingen tussen de kust en MiddenDelfland. Inwoners van omliggende gemeenten krijgen hiermee meer ruimte voor recreatie en natuurbeleving. De gemeente wil recreatieve routes verbeteren, biodiversiteit versterken, agrarisch ondernemerschap meer ruimte geven en het imago van de polder versterken. Voor het investeren in en exploiteren van commerciële agrarische of recreatieve voorzieningen nodigt de gemeente
nadrukkelijk andere partijen uit om met initiatieven te komen. Er is sprake van diverse routes die we meer op de kaart gaan zetten: Dorproute, Polderroute en Waterwegroute. In de Oranjebuitenpolder zijn inmiddels al verschillende fietsen wandelroutes gerealiseerd. In 2017 is een nieuwe brug gerealiseerd die het mogelijk maakt om vanuit de polder op een makkelijke en snelle manier naar de Maeslantkering te gaan. De polder gaat over aan de noordzijde in de Staelduinse bossen met volop recreatieve waarde. Dit gebied zou verder uitgebreid worden met bijvoorbeeld horecavoorziening, theehuis en natuurspeelplekken. Het ligt nu vrij geïsoleerd en het zou kansen bieden dit bos meer te verbinden met de omliggende landschappen (duinen en strand en polder) maar ook met het dorp.
4. Koningin Emmapark Het Koningin Emmapark ligt dicht bij het Fort en de Waterweg en kan worden meegenomen als locatie voor de programmering van festivals. Daarnaast is uitbreiding met horeca en faciliteiten voor dagrecreatie mogelijk. 5. Sportvoorzieningen en verenigingen In Hoek van Holland zou het ontwikkelen van meer sportfaciliteiten welkom zijn en heeft het daarmee de toerist vier seizoenen iets te bieden. Gedacht kan worden aan een skeelerbaan gecombineerd met de ijsbaan, uitbreiden van de jeu de boule-baan met andere indoorsporten, een zwembad dat een grote wens is en bezoekers het hele jaar door iets te bieden heeft. Daarnaast kunnen deze faciliteiten ook voor de regio een prachtige welkome aanwinst zijn.
2. Bunkers in het polderlandschap De bunkers, tankgracht en andere militaire relicten worden gelinkt aan het Verdedigingspark. Informatie over de objecten wordt ter plekke verstrekt (informatieborden). Routes langs militair erfgoed wordt ook voor de polder gemaakt. De bunkers in het polderlandschap kunnen specifieke functies krijgen. Parken In het dorp zijn diverse parken: sportparken en parken. 3. Roomse Duin Park gelegen dicht bij het dorp. In de toekomst zal er voor het beheer samen met de Stichting Duinbehoud naar extensievere vormen gekeken worden. Met de stichting Duinbehoud en het Zuid-Hollands Landschap is het streven het accent vanuit beheer voor dit park meer te leggen op natuurontwikkeling en versterken van de natuurbeleving. Dit biedt kansen voor de natuurgenieters!
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
71
72
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
DEELGEBIED Park en polder
Ambitie
Actiehouder
MTB-route Oranjebonnen
Initiatiefnemers
loopt
Plaatsing overdekte bovendeel en opening brug over spoor Oranjebonnen
Gemeente
loopt
Ja
Aanleg en verbetering van diverse Gemeente wandel- en fietspaden
nog op te starten
Nee
Afmaken recreatieve en ecologische routes in de Oranjebonnen
nog op te starten
Ja
Nieuwe natuur voor recreatie Aanvullend recreatief programma, nieuwe initiatieven
Samenwerking met partijen
Gemeente
Stand van zaken
Gemeentelijke
financiële middelen beschikbaar?
Initiatiefnemers Initiatiefnemers
Water toegankelijk maken voor recreatie
Initiatiefnemers
Fietsknooppuntennetwerk uitbreiden
Gemeente
Oranjeheuvel: verschillende initiatieven (evenementen, zonnepanelen, MTB- parcours, voedselbos) samenbrengen, beleven duurzaamheid. Zie ook Ingenieurskunst, ontwikkelen knoop Nieuw Oranjekanaal en Nieuw Keringhuis
Initiatiefnemers
Bestemmingsplan opstellen en vaststellen
Gemeente
nog op te starten
Gemeente
voorbereiding loopt
Welke ambitie streeft de gemeente na, samen met partijen?
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
73
Ja
74
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
4. Van ontwikkelperspectief naar uitvoering Marketing en promotie Voor de ontwikkeling van Hoek van Holland tot vierseizoenenbadplaats zijn productontwikkeling en stevige promotie en marketing noodzakelijk. Deze promotie en marketing moeten primair gericht worden op trekken van diverse doelgroepen, maar vooral de categorie ‘levensgenieters’ (zie ook hoofdstuk 1) uit Rotterdam en ver daarbuiten. De gemeente Rotterdam heeft de regie over de marketing en promotie. Sinds 2017 is de VVV Hoek van Holland onderdeel van Rotterdam Partners. In Hoek van Holland kan dan de promotie van Rotterdam en de regio plaatsvinden. De promotie omvat alle in dit document genoemde aspecten van de toeristische aantrekkingskracht en de bereikbaarheid van Hoek van Holland. De organisatie
van marketing en promotie moet gereed zijn op het moment dat de lightrail tot aan het strand gaat rijden. Imagoverandering Dit document is geen blauwdruk voor de toekomst. Sommige van de hier aangehaalde ideeën zullen niet slagen, andere ideeën zullen later ontstaan. Maar met dit document in de hand en het benutten van nieuwe kansen kan het imago van Hoek van Holland als badplaats veranderen.
en landschap, de aanwezigheid van een bijzondere militaire geschiedenis en de zichtbaarheid van ingenieurskunst in al hun facetten bij elkaar komen. Nieuwe private investeringen kunnen op deze thema’s voortborduren.
Met alle betrokkenen zetten we Hoek van Hollland binnen nu en vijf jaar meer op de kaart als badplaats waar natuur
De gemeente Rotterdam wil private initiatiefnemers, ondernemers en inwoners uitnodigen om samen met de gemeente kleine, tijdelijke evenementen of initiatieven te ontwikkelen en uit te werken, met als doel de belangstelling voor Hoek van Holland te stimuleren. Hoek van Holland is een plek waar meer mogelijk is en kansen en ambities verder reiken dan alleen een bezoek aan het strand of de Pier.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
75
76
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Prioritering Met dit toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief wil de gemeente Rotterdam een nieuwe impuls geven aan de dialoog met betrokken partijen over de toekomst van Hoek van Holland. Inwoners van Hoek van Holland hebben onder meer gewaarschuwd voor te snelle en te massale ontwikkelingen. De sturingsmogelijkheden voor de gemeente zijn gering. Desalniettemin is in hoofdstuk 4 een voorzet gegeven met een overzicht van activiteiten, evenals in de activiteitenmatrix per deelgebied. Deze activiteitenmatrices zijn in beweging. De matrices kunnen door partijen aangevuld worden en activiteiten kunnen geschrapt worden indien deze uiteindelijk niet haalbaar blijken. Ontwikkelingsstrategie en financiering De rol van de gemeente in de toeristische ontwikkeling is niet een allesomvattende, sturende en controlerende rol. Met dit document geeft de gemeente aan welk ontwikkelperspectief zij voor zich ziet. Voor de realisatie van dit perspectief is zij deels zelf aan zet, maar deels ook afhankelijk van derden. De gemeente heeft soms een voorwaarden scheppende en faciliterende rol en soms is zij initiatiefnemer. Er zal altijd sprake zijn van maatwerk per project. Er is geen eenduidige manier van financieren.
Dit maatwerk is onder andere afhankelijk van de omvang van een project (kunstwerk in de buitenruimte, aanleg weg, bouw hotel), wie de eigenaar is van de grond en wie de initiatiefnemer. Welke subsidies zijn er beschikbaar. Welke financieringsconstructies kunnen er opgesteld worden. Er zijn verschillende samenwerkingsverbanden mogelijk, zoals joint ventures, PPS’en en concessies. Partijen staan in principe op gelijke voet met elkaar en moeten in overleg tot een gezamenlijke oplossing komen. Partijen brengen posities in (grond, kapitaal, arbeid) en maken afspraken over de rolverdeling ten aanzien van de grond- en vastgoedexploitatie en de bijbehorende winsten risicoverdeling.
Daarbij moet er ook aandacht zijn voor de zogenaamde Gebiedsontwikkeling nieuwe stijl of 3.0. Deze is gericht op een andere manier van waardecreatie bij een project, waarbij bijvoorbeeld de exploitatiefase ook betrokken wordt bij het project en waarbij er sprake is van ketenverlening en/ of ketenverbreding. Maatschappelijke trends van participatie en duurzaamheid worden erbij betrokken. In de praktijk is het aangaan van een samenwerkingsverband complexer naarmate met meerdere, wisselende, private en/of publieke partijen moet worden samengewerkt, de samenwerking in de tijd langer duurt en geografisch gezien een groter en multifunctioneler gebied omvat. Participatie belanghebbenden Het voorliggende ontwikkelperspectief is mede opgesteld op basis van werksessies met burgers, ondernemers, studenten en onderzoekers en vertegenwoordigers van verschillende overheidsorganisaties. Een belangrijke ‘boodschap’ die aan deze werksessies kan worden ontleend, is dat het zeer zinvol is om, vooruitlopend op formele vergunningprocedures, initiatieven met deze stakeholders te bespreken. Dit lijkt wellicht een overbodige en onnodig tijdrovende actie, maar hiermee kan de initiatiefnemer worden behoed voor teleurstellingen. Initiatiefnemers worden uitgenodigd met hun plan contact op te nemen met de gebiedsaccountmanager voor Hoek van Holland.
De gebiedsaccountmanager begeleidt de initiatiefnemer naar de relevante overheidsinstellingen en vraagt de gebiedscommissie om het initiatief te bespreken met relevante stakeholders uit Hoek van Holland. De langs deze weg verkregen reacties op het initiatief hebben overigens geen formele status.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
77
78
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Uitvoeringsprogramma Vanuit de gemeente zullen de genoemde activiteiten zoveel als mogelijk worden opgenomen in bestaande programma’s van de gemeente. Daarnaast wordt er gewerkt aan een programma Kleine Kernen. Uitvoering van projecten van de gemeente op de korte termijn zal binnen deze programma’s plaatsvinden. De gemeente zal in 2019 een Stedelijke Visie Toerisme opstellen. Zowel externe als gemeentelijke initiatieven worden hierop getoetst. Voor de realisatie van de projecten werken de clusters Stadsontwikkeling, Stadsbeheer, Maatschappelijke Ontwikkeling, Directie Veilig en het gebied samen om de programmadoelen te realiseren.
HOEK VAN HOLLAND Vierseizoenenbadplaats
Ambitie
Algemeen Doorgaan met een professionele promotie en marketingscampagne De geschiedenis: het boeiende verhaal van HvH over hoe mensen, verhalen en bestaande objecten de ontwikkeling van HvH vertellen
Actiehouder
Samenwerking met partijen
Rotterdam Partners
Stand van zaken
loopt
Gemeente Rotterdam en Rotterdam Partners
Het metropoolstrand: samenwerkingsverband met de andere kust-gemeenten en eigenaars/ beheerders versterken met als doel te komen tot een Dunea gezamenlijke visie (de Gebiedstafel Delflandse Duinen met subsidie van de PZH, Uitvoeringsprogramma Groen)
Gemeentelijke financiële middelen beschikbaar?
Ja
Nee
Provincie ZH
Camperparkeerplaatsen: evaluatie proef en pva realisatie camper-parkeerplaatsen in HvH
Gemeente
evaluatie uitvoeren en zoeken naar budget voor uitbreiding
Nee
Kunst in openbare ruimte: visie op de inpassing van kunst en monumenten in de openbare ruimte
Gemeente
loopt
Ja
Verkeerscirculatieplan
Gemeente
loopt
Ja
Parkeerplan
Gemeente
op te starten
Ja
Uitvoering verkeerscirculatieplan en parkeerplan
Gemeente
eerste maatregelen worden genomen
Deels
Aanleg en verbetering van diverse wandel- en fietspaden
Gemeente
Nee
Ontwikkeling gebied ten noorden van Recreatieoord
Gemeente
Nee
Aanpak strandboulevard
Gemeente
Nee
RET en gemeente
Nee
Museumkalender Activiteitenkalender Strandkalender Vanaf metro historische wandeling
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
79
BIJLAGE 1 Economische Onderbouwing
Mogelijke economische impact verblijfsrecreatie Inleiding Ruwe schattingen, eerste indruk In Hoek van Holland spelen diverse plannen, initiatieven en ideeën om de badplaats verder te ontwikkelen. Verblijfsaccommodaties en horecavoorzieningen spelen hierin een belangrijke rol. Behalve dat zij de mogelijkheden voor recreanten en toeristen vergroten, zorgen zij ook voor werkgelegenheid en bestedingen in de lokale economie. Deze paragraaf bevat een ruwe schatting van de mogelijke economische effecten van nieuwe ontwikkelingen in termen van werkgelegenheid en bestedingen van de gedachte en geprojecteerde nieuwe ontwikkelingen in het Toeristisch-Recreatief OntwikkelPerspectief (TROP). Het doel is om een eerste indruk te krijgen van de mogelijke effecten op de lokale economie. De nieuwe ontwikkelingen en plannen die in deze paragraaf voorbijkomen bestaan uit plannen, initiatieven en ideeën, kortom, rijp en groen door elkaar. Voor sommige ontwikkelingen is al een ontwikkelaar/investeerder, andere zijn niet veel meer dan een idee. Ook de haalbaarheid/marktpotentie is in veel gevallen nog niet onderzocht. Het gaat in deze paragraaf dus om de vraag: ‘Wat als deze voorzieningen er zijn en stel dat ze bedrijfsmatig een succes zijn?’ De vraag of ze een succes kunnen worden wordt in deze paragraaf dus niet behandeld.
In veel gevallen is nog niet bekend hoe groot en/of van welke kwaliteitsklasse de betreffende voorziening precies zal kunnen worden. Daarom is overal uitgegaan van gemiddelde waarden en niveaus. We moeten dus een flinke slag om de arm houden bij deze berekeningen die gebaseerd zijn op standaardgetallen en voorbeelden elders van gerealiseerde voorzieningen. De belangrijkste aannames waarmee gerekend is zijn, een bezettingsgraad van 65% van de tijd (een getal dat vaak wordt gezien als de bezetting die moet worden gehaald om rendabel te zijn). Bij de recreatiewoningen in het verblijfsrecreatiepark in de ZW-hoek gaan we uit van een mix van grootte van de woningen variërend van 4 tot en met 16 persoons, met een gemiddeld aantal bedden van 6,4 per woning.
80
Bij alle recreatiewoningen gaan we ervan uit dat gemiddeld 60% van de aanwezige bedden in een woning tijdens een boeking beslapen worden (in veel gevallen zal de groepsgrootte kleiner zijn dan het aantal bedden). Voor de hotelkamers gaan we eveneens uit van een bezetting van 65% van de tijd en een gemiddelde van 1,6 personen per kamer. Het is goed mogelijk dat een hotel of verblijfsrecreatievoorziening een hogere bezetting haalt bij een (zeer) succesvolle exploitatie, maar hier is bij de berekeningen geen rekening mee gehouden.
Bestedingen in de lokale economie Verblijfsrecreatie draagt dankzij de aanwezige bezoekers, bij aan het draagvlak van winkels en horeca in het dorp. Omdat veel winkels de afgelopen jaren te maken hebben gehad met een sterke afname in bestedingen is niet te verwachten dat de toevoeging van recreatiewoningen onmiddellijk zal leiden tot een waarneembare stijging van het aantal arbeidsplaatsen in de winkels en de horeca. Wel zal het draagvlak en dus de bestaanszekerheid worden verhoogd omdat er een bijdrage aan de omzet wordt geleverd. Juist ook op de rustige dagen als de grote stromen dagtoeristen wegblijven zal de verblijfsrecreatie zorgen voor merkbaar en essentieel draagvlak. Volgens het impactmodel van de RECRON (de grootste belangenorganisatie van verblijfsrecreatieondernemers in Nederland) besteedt een verblijfsrecreant zo’n 33 euro per dag in de lokale economie, dus naast de kosten voor verblijf. Dit bedrag hebben wij hier ook als basis genomen, ook al zullen de bestedingen afhankelijk zijn van de mogelijkheden om dit bedrag passend bij ieders behoefte te kunnen besteden.
De plannen in Hoek van Holland en hun effecten op werkgelegenheid en bestedingen in de lokale economie Het TROP kent een aantal initiatieven, van groot tot klein, in het kader van de verblijfsrecreatie. Deze zijn weergegeven in de volgende tabel en zijn voorzien van schattingen van arbeidsplaatsen (schoonmaak, beveiliging, onderhoud, beheer, retail, horeca en entertainment) en bestedingen in de lokale economie door verblijfsgasten.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
MOGELIJKE ECONOMISCHE IMPACT VERBLIJFSRECREATIE HOEK VAN HOLLAND (VOLGENS EERSTE RUWE SCHATTING) Verblijfs‐ Overig Arbeidsplaatsen in Programma fte (directe werkgelegenheid) (ruwe schatting)
Jaarlijkse bestedingen in de lokale economie door verblijfsgasten
Restaurant‐café
57
€ 7,6 miljoen
Restaurant‐café
29
€ 3,8 miljoen
Bezoekerscentrum, (dag) horeca
1 (suites) 3 à 4 (horeca)
€ 0,1 miljoen
74 4‐ persoons chalets 6 kamers in mini‐hotel
6à8
€ 1,4 miljoen
1
€ 0,1 miljoen
5 kamers (bijz. verblijf)
1
€ 0,1 miljoen
accommodatie
Zuidwest variant ‘groot’ Zuidwest, variant ‘medium‘ Infocentrum Hoge duin uitzichtlocatie Landal op het strand (gerealiseerd) Zeeplein (slapen bij de strandwachter) Voorduin of Vineta slapen in de bunker Kruising Strandboulevard‐ strandweg Hotel op Unicumlocatie Berghaven Uitbreiding Recreatieoord August Reitsma (voormalig Nivon‐ huis) Totaal bij Zuidwest variant ‘groot’ Totaal bij Zuidwest variant 'medium'
250 chalets 100 hotelkamers 125 chalets 50 hotelkamers 6 luxe suites
20 hotelkamers
Restaurant
3 (hotelkamers) 5 (restaurant)
€ 0,3 miljoen
50 hotelkamers 50 kamers 100 chalets 4‐6 (B&B klein) 25 hotelkamers
Restaurant‐café
11
€ 0,7miljoen
Restaurant ‐
11 15
€ 0,7 miljoen € 2,2 miljoen
4
€ 0,3 miljoen
119
€ 13,4 miljoen
91
€ 9,6 miljoen
grofweg de helft van de capaciteit in aantallen recreatiewoningen en de helft van het aantal hotelkamers. Bij beide plannen is uitgegaan van dezelfde kwaliteitsklasse/ formule en gemiddelde grootte. Daarmee zullen de economische effecten van het alternatieve variant grofweg de helft zijn van die van de variant ‘groot’ dus zo’n 29 fte en € 3,8 miljoen aan bestedingen. Daarbij is uitgegaan van een bezettingsgraad benodigd voor een haalbare exploitatie. Zoals gezegd is daarmee de vraag of ze markttechnisch ook haalbaar zijn niet beantwoord, maar slechts een aanname.
Totaal aan arbeidsplaatsen en bestedingen overige plannen/initiatieven De andere plannen/initiatieven/ideeën voor toeristische ontwikkelingen in het plangebied (buiten de zuidwesthoek) en inclusief de al gerealiseerde Landal woningen op het strand, zijn volgens een zeer grove schatting en uitgaand van de aantallen kamers/eenheden zoals vermeld in de volgende tabel goed voor zo’n 62 fte’s en 5,8 miljoen euro aan bestedingen in de lokale economie. Daarbij is uitgegaan van een bezettingsgraad benodigd voor een haalbare exploitatie. Zoals gezegd is ook hier de markttechnische haalbaarheid een aanname.
Wellnessvoorziening
De economische effecten van een mogelijke wellnessvoorziening op de Unicumlocatie of op het Voorduin, zijn niet meegerekend, aangezien niet bekend is hoe groot deze voorziening zou zijn. Zoals gezegd is het belangrijk dat er voldoende gevarieerde mogelijkheden zijn voor de verblijfsgasten om in de lokale economie te besteden. Een wellnessvoorziening met zwembad zou daar zeker aan bijdragen.
Disclaimer: Deze verkenning is gemaakt door Jan Oosterman (Oosterman Vrijetijdszaken). De verkenning heeft in kort tijdsbestek plaatsgevonden en is bedoeld om een eerste impressie te krijgen van mogelijke economische effecten van geprojecteerde voorzieningen
Zuidwesthoek Voor de Zuidwesthoek zijn twee alternatieve varianten weergegeven. In de variant ‘groot’ is uitgegaan van 250 recreatiewoningen en een hotel met 100 kamers. Indien dit complex succesvol wordt geëxploiteerd wordt het aantal arbeidsplaatsen, omgerekend naar fte, ruwweg geschat op 57 en zal er sprake zijn van € 7,6 miljoen aan bestedingen in de lokale economie. De medium variant voor de Zuidwesthoek heeft
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
81
BIJLAGE 2 Visiekaart Zuid-West 2017
82
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
BIJLAGE 3
VE RD ED I
GI N
GS
PA R
K
Perspectiefkaart 2016
cruciale plek
belangrijke plek
Kaartlaag 2
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
83
4 3
5 7
BIJLAGE 4
2
6
3
CV
9 1 4
10
5 2
15
2 20
14
6
19 8 11
8
13 12
7
17+18 1
strand 16
duin 9
polder haakwal / Hoekse Bosjes
10
dijken
zone waterweg
Oranjekanaal
verboden kringen
tankgracht
spoorlijn
Waardering landschap
Waardering Nieuwe Waterweg
11 10
3
9
2
14
5
1
14
7
14
4 8
strandwal /duinen 1940
2
haakwal stellingen 6
Waardering bunkers en stellingen
12
verboden kringen anti-tankgracht
6 3+5 15 5
1.
Vineta
4
2.
M.A.A. 205
3.
Münze
4.
Nordmole
5.
August Reitsmahuis
6.
Hertog Albrechtshof
7.
Troposcatter
8.
Fort aan de Maas
8 1
Waardering dorp 84
13 7
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
duinen en strand haakwal Hoekse Bosjes
10 4
Koningin Emmaboulevard 5
kampeerterreinen
6
spoorlijn 15 8
16
7 2
12
14
13
1 3 11 9
Bijlage cultuurhistorie
Staelduinse bos
1.
Fort aan de Maas
2.
Oude Hoek
3.
Nieuwe Hoek
4.
tracé tramlijn
5.
tracé werkspoor
6.
Noorderpier
7.
Atlantikwallmuseum
8.
Jan Lels Museum
9.
Kustverlichtingsmuseum
10.
De Zeetoren
11.
Halte Hoek v Holland Haven
12.
Halte Hoek v Holland strand verdwenen onderdelen:
13.
kampeerterrein
14.
Rotterdamse Vakantieschool
15.
Zeehospitium St. Jozeph
16.
paviljoen Rotterdam aan Zee
Waardering kust en toerisme
Dankzij zijn strategische ligging kon Hoek van Holland de afgelopen twee eeuwen rekenen op de aanleg van een fiks aantal fortificaties en uitkijkposten. Met twee belangwekkende ‘monumenten’ als het Fort 1881 en de Atlantikwall en andere objecten kan de geschiedenis van verdedigingswerken worden verteld en beleefd. Ook landmarks als de troposcatter en de zeetoren maken het verleden in het landschap zichtbaar. ‘De specifieke identiteit van elke kustplaats versterken bij ontwikkeling en herstructurering’ - dit is de koers voor de Hollandse kust in het Masterplan Kunst en Erfgoed in opdracht van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (2014), zie beelden pagina 78, 79. Het masterplan biedt een langetermijnvisie en een denkrichting over de manier waarop kustversterking en ruimtelijk-economische opgaven kunnen worden ingezet om de gebiedsidentiteiten langs de kust te versterken. Het masterplan illustreert met een ontwerpverkenning hoe bij de verdere ontwikkeling van Hoek van Holland de eigenheid van de kustplaats met zijn maritieme en stoere karakter - identiteit van Verdedigingsbaken - verder versterkt kan worden: het Verdedigingspark. De gemeente Rotterdam, de provincie Zuid-Holland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hebben samen de Cultuurhistorische verkenning geïnitieerd.
De resultaten van de eerste fase van deze verkenning zijn in het eerste kwartaal van 2017 openbaar gemaakt. Deze brengen inzicht in de ontwikkelingsgeschiedenis, de karakteristieken en de bijzondere waarden van en in het gebied. De gebiedskarakteristiek is ontrafeld aan de hand van vijf thema’s:1) Het landschap, 2) De Nieuwe Waterweg, 3) De bunkers en stellingen,4) De kust en het toerisme, 5) Het dorp. Hoek van Holland biedt een unieke combinatie van verschillende landschapssferen en tegelijkertijd een confrontatie van verschillende werelden zoals nergens anders in Nederland. Er is in november 2017 een extra kaart toegevoegd met daarop de aanbevelingen. De aanbevelingen die raakvlakken hebben met dit perspectief, zijn opgenomen.
Synthese Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
85
BIJLAGE 5 Wensen en inzichten opgehaald in 2015 Verblijf
Leisure
Gemeentelijke opgave
Funshoppen Zeeplein (bij aanleg eindstation). Meer diversiteit en kwaliteit horeca/ strandpaviljoens.
Verbindingen (lightrail, doortrekken H6weg). De uitstraling van de toegangswegen verbeteren en openbare ruimte op orde brengen. De Pier (het Noorderhoofd) opknappen. Wandel- en fietsverbindingen verbeteren en uitbreiden. Komst Lightrail: Parkeren onderzoeken, parkmanagement onderzoeken. Vervoersstromen onderzoeken (RET).
Kleinschalig tot middelgroot hotel i.c.m. vakantieappartementen (een aparthotel).
Zwembad, wellness, sauna, fitness. Landmark. Cultuurhuis.
Verbindingen (lightrail, doortrekken H6weg). Blijf werken aan Rode Draad. Verbeter de uitstraling van de toegangswegen. De openbare ruimte op orde brengen. Wandel- en fietsverbindingen verbeteren en uitbreiden.
Camperplaatsen. Emmaboulevard. Hertontwikkeling Marechausseegebouw.
Evenementen Emmapark (food, picknick, bbq).
Verbinden wandelroute Emmapark aan het Voorduin en strand. Rode Draad: route over Emma-boulevard moet gekoppeld worden aan Havenweg en Stationsweg langs de Berghaven. Fort: toegankelijk vanaf de Emmaboulevard.
Water- en beachsportcentrum (strand, duinovergang). Camperplaatsen. Slaapfaciliteiten voor groepen. Goedkoop overnachten . Kamperen bij strandovergang Rechtestraat.
Meer en diverser Sportaanbod. Vooral beachsporten, in en outdoor. Profilering. Natuureducatie. Natuuractiviteiten.
Verder op orde brengen Recreatieoord +camperplaatsen Vanaf doorgaande fiets/wandelroutes een rechtstreekse verbinding naar de Zeetoren. Toegankelijkheid voor (water)sporters verbeteren.
Stuifkenszand: Niets doen.
Stuifkenszand: Niets doen.
Gebied Zuid-West ‘in de natuur’
Knoop Badweg/Strandweg incl Unicum ‘Hart tegen de duinen’ Fort 1881, Marechausseegebouw, Emmaboulevard ‘Het Garnizoen’ Zeetoren, Helmweg en Rechtestraat en Stuifkenszand ‘Buiten bezig’
86
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Verblijf
Leisure
Gemeentelijke opgave
Unieke, bijzondere camping/Glamping. Bunkers geschikt maken als vakantiewoning. Camperplaats.
Openstellen bunkers en geschiedenis zichtbaar maken Bunkers andere functie geven (bioscoop, spelen).
Bewaken unieke en bijzondere plek.
Verbeteren kwaliteit bestaand accommodaties. Stimuleren B&B en Airbnb.
Toevoegen horeca. Funshoppen. Landmark. Evenementen in Berghaven. Herontwikkelen stationsgebouw voor kinderactiviteiten indoor.
Kan opslagterrein van Rijkswaterstaat verplaatst worden naar Maasvlakte? Uitstraling en verbinding met het centrum verbeteren.
B&B, trekkershutten, een kleinschalig bungalowpark en/of camping.
Verkoop streekproducten, paardenhuifkarexcursies, uitkijktoren, blote voetenpad. (Belevings-) kinderboerderij, speeltuin, kano-verhuur, zorgboerderij; agrarisch kinderdagverblijf, paardenstallen, kleine commerciële visvijver; outdooractiviteiten, trouwlocatie. Sportvoorzieningen in het Dorp aanbieden aan toeristen. Vervoer over water vanuit Dordrecht. Citytrips naar Rotterdam. Een strandtrein (hop on hop off). Fietsverhuur bij eindstation. Connectie met (streek-producten uit) Westland.
Een netwerk van (te verbeteren en nieuwe) recreatieve routes voor wandelaars, fietsers en ruiters; Ecologische verbindingen ten behoeve van de diversiteit van fauna en flora.
Gebied Vinetaduin, Vafamil ‘Verborgen schatten’ ” Het centrum, Stationsgebied, Berghaven ‘Uit en toch thuis’
Oranjebonnen ‘De paden op…’
Overig
Slapen in Nieuwlandsemolen. Verblijf mogelijk maken op de Landtong van Rozenburg.
Tijdelijke initiatieven (placemaking)
Kamperen in de duinen (Vinetaduin/ZuidWest/Rechtestraat/ Kon. Emmaboulevard, Noorderhoofd, Berghaven).
Marketing en promotie; Parkeren en beheren.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
87