19bb12420 Bijlage 1 behorende bij 19bb12419 over Kansen voor Hoek van Holland, een toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief
Tekst van het document
Kansen voor Hoek van Holland Een toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief November 2019
Colofon Dit document is opgesteld door Stadsontwikkeling gemeente Rotterdam
Inlichtingen:
Stef Poolman s.poolman@rotterdam.nl
Projecmanager: Projectsecretaris: Landschapsarchitect: Stedenbouwkundige:
Stef Poolman Dewi Viergever Yolanda Boekhoudt Olga Limarenko
De foto’s op pagina 1, 9, 74, 76, 77, 78 en 79 zijn van [Peter de Krom] / Hollandse Hoogte
Datum: november 2019 2
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Inhoudsopgave
1.
Op weg naar een vierseizoenenbadplaats
5
2.
Volop kansen voor kleurrijk Hoek van Holland
13
Pijler 1: Badplaats Pijler 2: Natuur en landschap Pijler 3: Militaire geschiedenis Pijler 4: Ingenieurskunst Pijler 5: Verbindingen en bereikbaarheid
15 21 29 33
3.
41
Het perspectief en concrete stappen 3.1 De Hollandse Duinen van de Hoek 3.2 Het verdedigingspark 3.3 Het Dorp 3.4 De Nieuwe Waterweg en ingenieurskunsten 3.5 Park en Polder
4.
Van ontwikkelperspectief naar uitvoering
Bijlage 1: Economische Onderbouwing Bijlage 2: Visiekaart Zuid-West 2017 Bijlage 3: Perspectiefkaart 2016 Bijlage 4: Cultuurhistorie Bijlage 5: Wensen en inzichten opgehaald in 2015
45 55 61 67 71
75
80 82 83 84 86
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3
4
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
1. Op weg naar een vierseizoenenbadplaats Toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief voor Hoek van Holland Hoek van Holland is al heel lang een geliefde recreatieve bestemming. Het dorp verenigt verschillende werelden. De (bad)gast van vandaag geniet niet alleen van zon, zee, strand en duinen, maar ook van de dynamische omgeving, het scheepvaartverkeer op de Nieuwe Waterweg, de skyline van de Maasvlakte en de beleving van de typisch Nederlandse strijd tégen en het werken mét het water. Het aanbod is uniek en kan, met de juiste aanpassingen en aanvullingen, Hoek van Holland op de kaart zetten als sterke vierseizoenenbadplaats. In dit ‘Toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief voor Hoek van Holland’ zijn alle elementen die hierbij een rol spelen, bijeengebracht. Het doortrekken van de metro tot op het strand is de directe aanleiding om dit perspectief nader te verkennen. In de Gebiedsvisie Hoek van Holland 2010 – 2014 en in het gebiedsplan 2015-2018 is al geconstateerd dat dit
toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief nodig is voor een goede toekomst voor Hoek van Holland, met een voorzieningenniveau waarbij het dorp levensvatbaar en levensloopbestendig is. Ook in de onlangs vastgestelde Wijkagenda Hoek van Holland toeristisch dorp in de haven 2019-2022 is een aantrekkelijkere vierseizoenenbadplaats een van de genoemde doelen. De economische onderbouwing van 20 januari 2018 (Bijlage 1) sluit daar ook bij aan. Het aantrekken van nieuwe economische activiteiten verloopt moeizaam. Hoek van Holland moet in hoge mate voor zichzelf zorgen. Met de keuze voor een vierseizoenenbadplaats ontstaan een sterke lokale economie en een toekomstbestendig voorzieningenniveau. In dat proces moet de balans tussen toe te voegen bebouwing en de toegankelijkheid en het behoud van natuur en landschap goed worden bewaakt. Verder is een kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte nodig
om een aantrekkelijk verblijfgebied te creëren.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
5
Leeswijzer Het toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief wordt in de drie hoofdstukken hierna verder uitgelegd en verbeeld. Hoofdstuk 2 laat zien aan de hand van 5 pijlers dat Hoek van Holland al heel veel moois te bieden heeft, waar liggen de kansen en de kwaliteiten. In hoofdstuk 3 komen de pijlers samen in 5 verschillende deelgebieden, door de krachten te bundelen ontstaan er prachtige perspectieven per gebied. Hoofdstuk 4 geeft een eerste doorkijk hoe de gemeente Rotterdam samen met partijen verder wil werken aan een uitvoeringsprogramma.
6
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Vijf pijlers
Badplaats
Natuur en landschap
Militaire geschiedenis
Ingenieurskunst
Verbindingen en bereikbaarheid
Dorp met veerkracht Hoek van Holland beschikt over veerkracht. Het heeft een eigen centrum met een redelijk uitgebreid voorzieningenaanbod en wordt bovendien steeds populairder als woon- en verblijfsgebied, én als toeristische bestemming. Hoek van Holland is een van de weinige plekken in Nederland waar werken, industrie, natuur en recreëren zo dicht bij elkaar liggen. De ligging aan de Nieuwe Waterweg, natuur en landschap in de directe omgeving, de militaire geschiedenis en de kustverdedigingswerken zijn uniek. Daarmee heeft Hoek van Holland een onderscheidend aanbod ten opzichte van andere badplaatsen. Met het doortrekken van de metro tot op het strand, de verbindingen met Den Haag en Midden-Delfland, langeafstandsroutes voor fietsers en wandelpaden, is dit alles bereikbaar voor een brede groep toeristen.
De visie voor Hoek van Holland als vierseizoenenbadplaats heeft vijf pijlers.
1. Badplaats die naast het prachtige strand nog veel meer te bieden heeft
2. Natuur en landschap vormen de kracht en bieden een aantrekkelijke omgeving
3. De geschiedenis is zichtbaar en biedt de toerist beleving
4. De Nieuwe Waterweg biedt een uniek decor en beleving van de Nederlandse ingenieurskunst
5. Nieuwe verbindingen en routes ontsluiten het diverse aanbod van Hoek van Holland Uit het onderzoek ‘Kansenkaarten voor Leisure & Verblijf in Hoek van Holland’ van het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd (2013) blijkt dat er kansen liggen voor zowel dag- als verblijfsrecreatie. Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
7
Spontaan
Enthousiast
Energiek
Vriendelijk
Genieten van het leven
Hartstochtelijk
Actief
Gewoon Verlegen
Bescheiden
Behulpzaam
Zacht
Uit het onderzoek ‘Kansenkaarten voor Leisure & Verblijf in Hoek van Holland’ van het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd (2013)
Uniek zijn
Zelfontplooiing Tikje dwars
Prikkeling
Eigenwijs
Intelligent
Uitdaging
Avontuurlijk
Rationeel Behoefte aan prikkeling
Kritisch
Assertief
Ondernemend
Wanneer voor dagrecreatie wordt gekeken naar de herkomst van de vraag, dan blijkt dat op regionaal en lokaal niveau vooral vraag is vanuit de categorie ‘levensgenieters’. Mensen die in deze categorie vallen, houden van (met anderen) actief en sportief bezig zijn. Het zijn vaak jonge gezinnen die gezellige drukte zoeken. Recreëren is lekker eten, genieten en leuke dingen doen. Zij beschikken over iets meer budget dan gemiddeld. En komen vooral voor het strand. Het bureau adviseert om investeringen en inspanningen primair te richten op deze doelgroep. Vanuit de vraag-aanbodanalyse blijken hier kansen te liggen voor zowel dag- als verblijfsrecreatie. Eén van de grote pluspunten van Hoek van Holland is het strand. Om de identiteit van het strand verder te versterken, ligt een focus op deze doelgroep (waarvoor het strand met zijn voorzieningen verhoudingsgewijs erg aantrekkelijk is) voor de hand. Hoek van Holland heeft deze doelgroep gezien de huidige voorzieningen (vooral het strand en de strandtenten) veel aantrekkelijks te bieden op het gebied van dagrecreatie. Meer diversiteit in het aanbod, ook van verblijfsmogelijkheden, kan zorgen voor extra aantrekkingskracht en een kruisbestuiving tussen bestaand en nieuw aanbod. De identiteit en uitstraling (robuust, stoer en rauw) van Hoek van Holland passen goed bij deze doelgroep.
8
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Het proces tot nu toe en de vervolgstappen In 2015 is de gemeente Rotterdam gestart met het opstellen van een ontwikkelperspectief voor Hoek van Holland. In dat jaar zijn vier informatiebijeenkomsten georganiseerd met diverse groepen belanghebbenden, onder wie inwoners, ondernemers, overheden (o.a. de provincie Zuid-Holland, Hoogheemraadschap van Delfland en Rijkswaterstaat) en belangenorganisaties (o.a. het Zuid-Hollands Landschap).
Handvatten voor de toekomst Hoek van Holland heeft gezien de huidige voorzieningen (vooral het strand en de strandtenten) veel aantrekkelijks te bieden op het gebied van dagrecreatie. Meer diversiteit in het recreatieve aanbod, ook van verblijfsmogelijkheden, kan zorgen voor meer verblijfsrecreatie. Voldoende dagbestedingsmogelijkheden zijn nodig om de aantrekkingskracht te versterken. Het bureau komt tot de conclusie dat er op regionaal en lokaal niveau vooral vraag is vanuit de categorie ‘levensgenieters’. Mensen die in deze categorie vallen, houden van actief en sportief bezig zijn. Het zijn vaak jonge gezinnen die gezellige drukte zoeken. Recreëren is lekker eten, genieten en leuke dingen doen. Zij beschikken over iets meer budget dan gemiddeld. En komen vooral voor het strand. Daarnaast is Hoek van Holland als vierseizoenenbadplaats ook aantrekkelijk voor andere groepen, zoals rustzoekers, natuurgenieters en toeristen die de ingenieurskunst en de militaire geschiedenis waarderen.
Dit toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief biedt een kader voor de komende tien jaar. Met dit perspectief wil de gemeente Rotterdam handvatten bieden voor het werken aan de toekomst van Hoek van Holland. Het is geen blauwdruk. De gemeente Rotterdam schetst met dit perspectief mogelijke ontwikkelingen, vervult graag een faciliterende rol en nodigt inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en investeerders uit om met concrete voorstellen te komen en dit toekomstperspectief in te kleuren. Tijdens de totstandkoming van dit document zijn al heel veel ideeën geopperd. Deze komen, samen met reeds in gang gezette ontwikkelingen, terug in de uitwerking van vijf pijlers (hoofdstuk 2). Hier zien we als het ware de menukaart voor Hoek van Holland in wording. Elk onderdeel draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het geheel. Op de pagina’s hierna is de regionale context in beeld gebracht. Deze context vormt mede een basis voor de vierseizoenenbadplaats.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
De ondernemers zijn benaderd via de Ondernemersvereniging Hoek van Holland en de Verenigde Ondernemers Strand. De inwoners zijn benaderd via het Platform Toerisme van de Gebiedscommissie. De overige stakeholders zijn separaat benaderd. In 2016 is al een concept van het toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief voor Hoek van Holland verschenen. Dit concept is besproken met onder meer de Gebiedscommissie en een ondernemersvertegenwoordiging. Nieuwe inzichten zijn opgenomen in dit vernieuwde document. Dit nieuwe document wordt in juni 2018 opnieuw gedeeld met de Gebiedscommissie, inwoners en betrokken partijen van Hoek van Holland.
9
Regio
Regionale inbedding
HvH wordt gekenmerkt als vesting, verdedigingsbaken en havenplaats.
Cultuurhistorische koers voor de Nederlandse kust Regionale positie Delflandse kust
Masterplan ‘Kust en Erfgoed’ in opdracht van RCE (2015)
10
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Regionale inbedding
Kustpact
Karakteristieken en bijzondere waarden
In zijn beschrijving van de verschillende landschappelijke elementen in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) heeft Adriaan Geuze (bureau West 8, 2015) onder andere een langetermijnperspectief voor het kustgebied geschetst. Daarin is sprake van een verbreed duinlandschap met ruimte voor recreatie en infrastructuur (ov-verbinding tussen Hoek van Holland en Den Haag). Ontlasting van de infrastructuur van het Westland is daarbij een regionaal belang. In het kader van het toeristischrecreatief perspectief is versterking van de recreatieve functie van belang.
De minister van Infrastructuur en Milieu heeft samen met kustprovincies, kustgemeenten, waterschappen, natuurorganisaties en ondernemersvertegenwoordigers afspraken gemaakt om de openheid van de kust te behouden. Er is in het kustpact gezocht naar een balans waarbij de ongerepte kust wordt behouden, maar niet helemaal op slot wordt gezet voor bebouwing. Zo mogen recreatieve bouwprojecten die al worden uitgevoerd of waarover al afspraken zijn gemaakt, nog doorgaan. Ook mag er gebouwd worden in gebieden in de badplaatsen aan de Hollandse kust. Voor Hoek van Holland geldt dat er eerder al afspraken zijn gemaakt met de provincie voor project Kaap de Goede Hoek. Hoewel dat woningbouwproject niet doorgaat, betekenen de eerdere afspraken wel dat er nu nog ontwikkelmogelijkheden voor verblijfsrecreatie zijn in de duinen. Er moeten nadere afspraken gemaakt worden over hoe dit wordt opgenomen in de Provinciale Verordening Ruimte en Mobiliteit. In 2018 zullen Provinciale Staten maatschappelijk debat houden over de verdere (bouw)ontwikkelingen langs de kust.
De gemeente Rotterdam, de provincie Zuid-Holland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hebben samen de Cultuurhistorische verkenning geïnitieerd. De resultaten van de eerste fase van deze verkenning zijn in het eerste kwartaal van 2017 openbaar gemaakt. Deze geven inzicht in de ontwikkelingsgeschiedenis, de karakteristieken en de bijzondere waarden van en in het gebied.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
De gebiedskarakteristiek is ontrafeld aan de hand van vijf thema’s:1) Het landschap, 2) De Nieuwe Waterweg, 3) De bunkers en stellingen, 4) De kust en het toerisme, 5) Het dorp. Hoek van Holland biedt een unieke combinatie van verschillende landschapssferen en tegelijkertijd een confrontatie van verschillende werelden zoals nergens anders in Nederland. * In de bijlage Cultuurhistorie zijn de themakaarten opgenomen.Pijler 1: Badplaats Hoek van
Holland
11
Vijf pijlers op elkaar - Kleurrijk Hoek van Holland 12
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
2. Volop kansen voor kleurrijk Hoek van Holland Dat Hoek van Holland veel te bieden heeft en een unieke positie inneemt langs de Nederlandse kust, is in dit hoofdstuk verder uitgewerkt. Een unieke ligging tussen de duinen, de polder, de kassen en de Waterweg. Hier komen mensen samen op het snijpunt van landschappen en gebruiksvormen, en biedt het volop kansen voor diverse vormen van recreatief gebruik. De kansen en ambities die verborgen liggen in de kleurrijke kaart van Hoek van Holland worden naar boven gehaald, beschreven en verbeeld. De vijf recreatieve pijlers zijn verder uitgewerkt in vijf kaarten. De kansen en ambities zijn verschillend van aard. Van concrete fysieke voorstellen tot activiteiten, evenementen of producten. De fysieke voorstellen zijn met nummers op de kaarten aangegeven. De andere kansen in een kader op de kaart.
Pijler 1: Badplaats Badplaats die meer te bieden heeft dan alleen strand Pijler 2: Natuur en landschap Natuur en landschap vormen de kracht en bieden een aantrekkelijke omgeving Pijler 3: Militaire geschiedenis De geschiedenis is zichtbaar en biedt de toerist beleving Pijler 4: Ingenieurskunst De Nieuwe Waterweg biedt een uniek decor en beleving van de Nederlandse ingenieurskunst Pijler 5: Verbindingen en bereikbaarheid Nieuwe verbindingen en routes ontsluiten het diverse aanbod van Hoek van Holland
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
13
Noordzee
Noordzee
Waterweg
Klassieke badplaatsen: dorp geörienteerd op strand en zee
Pijler 1: Badplaats 14
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Unieke ligging Hoek van Holland: dubbele oriëntatie aan de Noordzee en de Waterweg. Brede dubbele duinenrij.
Pijler 1 Badplaats
Pijler 1: Badplaats Hoek van Holland is gestaag getransformeerd van de kleine werkkolonie Oude Hoek aan het einde van de 19e eeuw naar de badplaats die het nu is. Bij de klassieke Hollandse badplaats, zoals Scheveningen, Kijkduin en Katwijk, oriënteert het dorp zich volledig op de zee en het strand. Rondom de boulevard concentreren zich alle voorzieningen die bij een badplaats horen: restaurants, bars, winkels, hotels, pensions en parkeervoorzieningen zijn allemaal dicht bij elkaar te vinden. Hoek van Holland heeft een ander karakter. Door de unieke ligging aan de Noordzee én de Nieuwe Waterweg kent de badplaats een dubbele oriëntatie. Hierbij heeft het dorp zich altijd meer op de rivier gericht en zijn er rondom de verschillende opgangen naar het strand eigen enclaves van strandtenten en aanverwante voorzieningen ontstaan. Badplaats Hoek van Holland brengt dus twee karakters samen: de zee en de rivier. En door de recente uitbreidingen van het duingebied zijn deze karakters nog verder van elkaar komen te liggen. Bij het uitbouwen van de recreatieve waarde van de badplaats zoeken we aansluiting bij die dubbele opzet en naar mogelijkheden hoe we de kwaliteiten van ‘de rivier’ en ‘het strand’ verder kunnen uitbouwen en hoe ze elkaar verder kunnen versterken. Directe en aangename routes tussen strand en dorp zijn daarbij essentieel, maar ook de
positionering van nieuwe verblijfsaccommodaties, horeca en recreatieve voorzieningen. Zon, zee, strand Het strand en de zee zijn natuurlijk de belangrijkste kwaliteiten van badplaats Hoek van Holland. Jaarlijks komen er velen duizenden bezoekers om hier te recreëren en de verwachting is dat met de komst van het nieuwe station Hoek van Holland Strand dit een enorme impuls zal krijgen. Hoek van Holland kent geen klassieke boulevard langs het strand, maar heeft een opzet met een aantal strandopgangen: routes door de duinen die de bezoeker van het parkeerterrein naar het strand brengen. Op de plek waar de strandopgang eindigt, bevinden zich vaak voorzieningen als strandtenten, speelplekken en de reddingsbrigade. Elke opgang heeft zijn eigen profiel: de Badweg is het drukke strand met de meeste voorzieningen. Bij de Rechtestraat ontstaat een meer sportief strand voor de actieve bezoeker en de stranden bij Stuifkenszand zijn meer geschikt voor de rustzoeker en natuurgenieter. Verblijfsaccommodaties Hoek van Holland heeft een beperkt en kwalitatief matig aanbod van overnachtingsmogelijkheden. De meeste verblijfsmogelijkheden zijn voornamelijk in het dorp te vinden, dat twee kilometer van het strand ligt. Hierdoor worden kansen voor het genereren van toeristische bestedingen onvoldoende benut. Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Het Recreatieoord Hoek van Holland bestaat voor het overgrote deel uit recreatiehuisjes en vaste staanplaatsen voor caravans en is daarmee niet bedoeld voor losse overnachtingen. Een bescheiden deel van het terrein is ingericht als camping voor kortdurend verblijf. Een recente ontwikkeling is de bouw van 74 vakantiehuisjes (Landal GreenParks) op het strand, waarvan de bezettingsgraad doet vermoeden dat voor dit marktsegment veel belangstelling bestaat. Ze zijn een aanwinst voor de toeristisch-economische ontwikkeling van Hoek van Holland. De (semi)permanente vakantiewoningen en strandhuisjes in een lineaire opstelling zorgen voor meer drukte jaarrond. Het is wenselijk om de komende jaren de mogelijkheden voor overnachting zowel kwalitatief als kwantitatief te verbeteren. Meer ruimte voor hoogwaardige hotels, pensions, campings en bungalows zorgt voor meer bezoekers, die op hun beurt weer zullen bijdragen aan een betere economie en draagvlak voor voorzieningen. Met name de overgangszone tussen het dorp en het duingebied leent zich goed voor dit soort initiatieven.
15
16
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Horeca Horeca is er in overvloed in Hoek van Holland, maar de uitstraling laat vaak te wensen over en mist het profiel om (extra) toeristische bezoekers te trekken. Er zijn diverse typen horeca aanwezig, die sterk samenhangen met de locatie. Aan het strand bevinden zich (grote) paviljoens gericht op een breed publiek. Het sportstrand richt profileert zich anders dan de andere opgangen. De kleinere zaken (cafés, restaurants) in het dorp zijn veelal ondersteunend aan de winkelfunctie. De horecavoorzieningen aan de Koningin Emmaboulevard en de Berghaven trekken het hele jaar door bezoekers. Er zijn diverse mogelijkheden om het voorzieningenpeil te verhogen en daarmee bij te dragen aan een kwalitatief hoogwaardige vierseizoenenbadplaats. Om verblijfsrecreatie en ook horeca te ondersteunen, zal meer aanbod van hoge kwaliteit op culinair gebied, loungen en (kort en lang) verblijf nodig zijn. Grand cafés, kwalitatief goede strandtenten, restaurants bieden kansen rondom haven, Badweg, Koningin Emmaboulevard, Unicum-terrein, in de militaire objecten, langs de Waterweg en bij de nieuwe metrohalte Strand. Recreatieve voorzieningen Een goed winkelaanbod ondersteunt de recreatieve waarde van Hoek van Holland. Het (winkel)centrum van Hoek van Holland is gesitueerd rond de Prins Hendrikstraat en de Rietdijkstraat.
Het plein, in de volksmond de Brink, fungeert als centrale plek en is het zwaartepunt van het winkelgebied. Het aanbod van dagelijkse boodschappen is op peil. De recreatieve functie van het winkelgebied is echter beperkt en verleidt de toeristische bezoeker niet om naar het dorp te gaan. Naast het sportstrand beschikt Hoek van Holland over diverse sportvoorzieningen in de parken rondom het dorp: parken langs de Harwichweg en de Prins Hendrikweg, de ijs- en skeelerbaan, tennisvelden en recreatieve mogelijkheden op het gebied van paardensport in de Bonnepolder en Oranjebuitenpolder. Er is ook een aantal musea aanwezig, verspreid over het gebied: museum
Fort 1881, het Antlantikwall Museum, museum RochArt, het Reddingsmuseum, en het bezoekerscentrum van de Maeslantkering. Een compact centrum met aantrekkelijke winkels is essentieel voor de leefbaarheid van het dorp, maar ook voorwaardelijk voor een goede recreatieve bestemming. Daarom is het belangrijk dat het winkelaanbod gevarieerder en aantrekkelijker wordt. Met meer verschillende winkels en een kleine markt van circa vijftien plaatsen. Het Brinkplein kan een kwalitatieve opwaardering gebruiken. De aanwezige recreatieve voorzieningen in Hoek van Holland kunnen elkaar versterken, verder uitgebreid worden en een bovenlokaal niveau krijgen. Met name voorzieningen die zowel door bezoekers als door bewoners gebruikt kunnen worden, zijn interessant, zoals winkels, sportvoorzieningen, fiets- en wandelpaden. Daarnaast ligt de recreatieve aantrekkingskracht in evenementen en gebeurtenissen. Hiervoor zijn unieke locaties nodig die de kwaliteit van Hoek van Holland op diverse niveaus uitstralen. En uiteraard een bijzondere programmering: Wereldhaven- en operadagen, theater op locatie, restaurantweek, watersportactiviteiten.
Er liggen volop kansen om bestaande voorzieningen uit te bouwen en de openbare ruimte kwalitatief op te waarderen
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
17
1
Strandopgangen
1
2
Stuifkenszand 11
Rechtestraat
Badweg 7
10
9
12 4
5
6 3
8
Pijler 1: Badplaats 18
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Activiteitenkalender/Strandagenda
Kansen en ambities Station Hoek van Holland Strand en de strandopgangen 1. Bij de drie strandopgangen worden recreatieve knooppunten ontwikkeld met een eigen signatuur. Het nieuwe station aan het strand is het vliegwiel voor de komst van een nieuwe generatie strandtoeristen met brede interesses: behalve het strand en de zee ook sportactiviteiten, natuur en cultuurhistorie. De stationsomgeving biedt kansen voor nieuwe recreatieve ontwikkelingen en ruimte voor horeca, toilet en douchegelegenheid, verhuur van fietsen en materialen voor badtoerisme. • Badweg: diverse voorzieningen bij het metrostation, B&B, hotel(appartementen), horeca, strandtenten en winkels. • Rechtestraat: strandtenten en sportactiviteiten, ontwikkelen als sportieve hotspot met oog voor de eigenheid van de locatie. • Stuifkenszand, niet verder ontwikkelen, enkel het terugbrengen van één seizoensgebonden strandtent. Strandagenda en Activiteitenkalender voor De Hoek en Rotterdam 2. We willen de identiteiten en sferen van de verschillende strandopgangen verder versterken, zodat iedere opgang een duidelijke eigen signatuur krijgt. Ten slotte liggen er kansen voor een betere benutting van het strand door middel van een gevarieerde programmering en het organiseren van festivals.
Wereldhaven- en operadagen, theater op locatie, restaurantweek, waterrugby, zwaaiwedstrijd, open dag Stenaline, Holland bakt op zonnepanelen, de grootste buitenbruilofttafel van het land, NK windsurf, North Sea Jazz, Food Truck Festival.Rotterdam-Hoek van Holland. Centrum Prins Hendrikstraat 3. Profilering en positionering van het centrum zijn essentieel voor de toekomst van Hoek van Holland. Zeker in een winkelgebied waar zowel de lokale
consument als de toerist wordt aangesproken, is een heldere keuze noodzakelijk. Hier ligt een belangrijke opgave voor zowel eigenaren als ondernemers. Het is belangrijk dat blijvend wordt ingezet op een krachtig, kwalitatief, compleet en geconcentreerd centrum van Hoek van Holland. Voorwaarde is behoud van een winkelbestand dat toereikend is om te blijven voldoen aan de behoefte aan dagelijkse boodschappen. Dit is ook essentieel in het kader van het kleinekernenbeleid. Een stevig voorzieningenniveau voor de dagelijkse goederen versterkt de kwaliteiten van de kern als woonomgeving. Naast een sterke basis als winkelcentrum is Hoek van Holland ook als badplaats in ontwikkeling. Een aantrekkelijk centrum met horeca en winkels past bij die ambitie. Op termijn is daarom een ontwikkeling denkbaar waarbij andere dan de bestaande winkelbranches aan het winkelbestand worden toegevoegd. De beleidsmatige en bestemmingtechnische mogelijkheden zijn er al voor het geconcentreerde winkelgebied aan de Prins Hendrikstraat, vanaf het plein tot de Schoolstraat. Nieuwe ontwikkelingen (waaronder winkels) vinden een plaats in het centrum. Oude Hoek 4. Unicum: unieke locatie voor nieuwbouw op de kop van Oude Hoek, schakel tussen het dorp, de duinen en de Waterweg. 5.
Berghaven: schakel tussen Koningin Emmaboulevard, haven en dorp met mogelijkheden voor duurzame kleinschalige bedrijvigheid, horeca en havenfaciliteiten. Schakel Oude Hoek en centrum 6. Stationsomgeving Hoek van Holland Haven: schakel tussen ov, dorp, haven en Stenaline, mogelijke locatie voor de VVV en ov-fietsverhuur. 7. Langeweg: woonlocatie, nieuwbouw aan de dijk en Roomse Duin.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Bedrijventerrein 8. Verbetering van de uitstraling van het bedrijventerrein draagt bij aan: • de beleving van de toerist die in de toekomst met de lightrail Hoek van Holland binnenkomt; • de beleving van de fietser die vanuit Rotterdam, Maassluis langs de Waterweg naar Hoek van Holland en het strand fietst. Verblijfsrecreatie en bouwen met de natuur 9. Tussen het dorp en het strand in de zuid-west hoek van Hoek van Holland ligt de ambitie meer recreatiewoningen te bouwen, ingebed in het landschap. Het bouwen in de duinen en met de natuur dient zorgvuldig te gebeuren, waarbij de ruimtelijke kwaliteit vooropstaat. Het moet ook een kwalitatieve aanwinst zijn voor het dorp (zowel stedenbouwkundig als economisch als voor de natuur). De gemeente Rotterdam maakt samen met partijen en strandondernemers de plannen voor dit gebied. 10. Bouwen panoramacafé: horeca, natuur- en educatiecentrum Hollandse Duinen en paviljoen met uitzicht. 11. Het Recreatieoord, inclusief camping, is toe aan modernisering. De functie van het oord (verblijfsaccommodatie t.b.v. gasten van een vierseizoenen- badplaats) vraagt om versterking waar het inrichting, organisatie en beheer betreft. Hiertoe worden de mogelijkheden onderzocht.
Krimsloot 12.Toekomstig woongebied tussen de polder en het centrum (na 2023) draagt bij aan meer recreatief gebruik, zoals fietsen, wandelen, en voorzieningen Hoek van Hollandbreed. (polder, strand, duinen, Waterweg, centrum).
19
Pijler 2: Natuur en landschap 20
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Pijler 2 Natuur en landschap Pijler 2: Natuur en landschap Hoek van Holland verbindt door zijn unieke ligging meerdere grotere landschappen in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) met elkaar en heeft een unieke ligging op de kruising van de Noordzee, de Waterweg, en de ZuidHollandse delta. De kracht van Hoek van Holland is het landschap van uitersten, de natuur. Het landschap en het groen rondom Hoek van Holland vergroten het economisch vestigingsklimaat en de verblijfskwaliteit voor de regio, maar zijn ook kwetsbaar. Van belang is te zoeken naar de balans in behouden en ontwikkelen. Hollandse Duinen Het duingebied dat achter het Noordzeestrand ligt, is grotendeels aangewezen als beschermd natuurgebied (Natura 2000). Het duingebied kenmerkt zich door tweemaal een duinenrij, de zogenaamde slagen, en eenmaal een duinvallei, de zogenaamde kom. In de Van Dixhoorndriehoek, heeft het zand weer vrij spel gekregen, zodat er een uniek duin- en kustlandschap ontstaat. Het gebied strekt zich uit van Den Haag tot aan de Nieuwe Waterweg en door het gebied heen lopen nu enkele wandel-, fiets- en ruiterpaden. Er worden verschillende natuurwandelingen en excursies onder begeleiding georganiseerd door de duinen, over het strand. Hoek van
Holland heeft een bijzondere ligging en de status van Nationaal Park zal in de komende jaren met verschillende partijen verder uitgewerkt worden. Het strand, de zee en de duinen trekken het hele jaar rond bezoekers; wandelaars, strandbezoekers, natuurgenieters, surfers, fietsers vanuit de regio, de stad Rotterdam en het dorp zelf. Park, bos en polder Naast de Hollandse Duinen kent Hoek van Holland nog meer bijzondere landschappen: de Bonnenpolder en Oranjebuitenpolder, Hoekse bosjes, het Roomse Duin en de Haakwalstructuur van het Nieuwlandse Duin en het Staelduinse bos. Hoek van Holland ligt ingeklemd door kassen (noordelijk) en havencomplexen (zuidelijk) en stedelijk (oostelijk) verdicht gebied. Het is bijzonder dat er nog twee polders zijn die gekenmerkt worden door een open en weids landschap: de Bonnenpolder en de Oranjebuitenpolder. De oorspronkelijke polderverkaveling met landwegen en dijken en spaarzame bebouwing is grotendeels nog authentiek. Deze polders lenen zich goed voor recreatieve activiteiten. Het aanleggen van de fietspaden in de Oranjebuitenpolder heeft ervoor gezorgd dat er veel meer gefietst wordt. Dit heeft ook zijn overloop naar de Bonnenpolder. Maar omdat de kwaliteit van de paden minder is en er geen korte directe aansluiting
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
op de routes in de Oranjebuitenpolder is, wordt in de Bonnenpolder minder gefietst dan in de Oranjebuitenpolder. Het Staelduinsebos wordt zeer goed bezocht. Waterweg Hoek van Holland ligt in de hoek waar de zee en de Nieuwe Waterweg bij elkaar komen. De Nieuwe Waterweg biedt verschillende typen oevers, kaden, duinen en dijken en daarmee een wisselend perspectief op de Maasvlakte. (Het ingenieurswerk dat dit landschap mede heeft gevormd, wordt in Pijler 4 verder beschreven.)
De ligging van Hoek van Holland is uniek
21
1
Hollandse Duinen
1
2
17
Duinen
3
4
11 12 13 =
Duinen Strand
*
Park enen Polder Park polder
A
4 17 7 6
3
2
15
E 18
C
*
10
14 8
B
5
*
*
15
*
9
D
Hollandse Duinen
* 16
*
11 12 13 =
14
* *
Nieuwe Waterweg
D
Nieuwe Waterweg
Pijler 2: Natuur en landschap 22
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
*
Kansen voor natuur en landschap
Kansen en ambities
Het bijeenkomen van verschillende grote landschappen (duin, bos, polder en waterweg) biedt kansen. Door de landschappen meer op de kaart te zetten en meer verbindingen tussen de gebieden tot stand te brengen, biedt dit voor toeristen, wandelaars en fietsers een aantrekkelijker toeristisch en recreatief perspectief. Hiervoor is nodig dat er wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van het landschap, het verbeteren van de verbindingen tussen de landschappen en in programma’s die een bijdrage leveren aan de beleving van Hoek van Holland als vierseizoenenbadplaats. Uitgangspunt hierbij is dat de ecologisch waardevolle plekken binnen de verschillende landschapstypen met respect bezien moeten worden. Het toevoegen van nieuwe bebouwing kan alleen op die plekken waar dit niet in strijd is met de waardevolle landschappen en biotopen.
A. Hollandse Duinen
D. Oranjebuitenpolder en Bonnenpolder
1. Beschermen, maar ook beleefbaar maken van het gebied. 2. Diversiteit van natuurbelevingsvormen verhogen. 3. Beheer en onderhoud afstemmen op de natuurbeleving en het gebruik. 4. Bestaande routes verbeteren en nieuwe routes maken oost-west en noord-zuid (wandel- en fietsroutes en ruiterpaden). 5. Groene strand: * nieuwe natuur met nattere delen (laaggelegen) en (vlonder)paden; * wandelpaden, struinpaden. 6. Bouwen in de duinen, potentiële locaties: * parkeerterrein bij de Badweg; * aan het einde van de Rivierkant. 7. Badweg meer uitstraling geven, landschappelijk inpassen in het laaggelegen komgebied en als boulevard inrichten. 8. Rivierkant als wandel- en fietsboulevard inrichten met panorama op de Waterweg en Maasvlakte.
11. Voor de Bonnenpolder en Oranjebuitenpolder is een apart ontwikkelplan Oranjebonnen gemaakt met het doel dit gebied te transformeren naar een gemengd agrarisch-recreatief gebied. 12. Nieuwe natuur en routes realiseren. 13. Aanvullend recreatief programma gericht op buitensport en natuurbeleving. 14. Verbindingen tot stand brengen daar waar ze ontbreken in wandel- en fietsnetwerk en waterstructuur. 15. Duurzame natuurvriendelijke oevers maken. 16. Water meer geschikt maken voor recreatie.
Door de metrolijn tot aan het strand door te trekken, komen de duinen ook binnen handbereik van een grotere groep bezoekers. Het brede duingebied langs de zee, de Kapittelduinen (Van Dixhoorndriehoek, het Vinetaduin en Natura 2000-gebied) maakt Hoek van Holland groen en ruig. Het feit dat het grootste gedeelte van het gebied vrij te bezoeken is en het doortrekken van de metrolijn tot extra bezoekers zal leiden, maakt het duingebied met zijn landschappelijke en natuurwaarden (vegetatie, vogels, zoogdieren, amfibieën en reptielen) kwetsbaar. Op zoek naar de balans vraagt het om een zonering voor de toegankelijkheid om de natuurwaardes te behouden en te versterken. Door het padennetwerk strategisch te verbeteren, de recreant te informeren over de natuurwaarden, de bezoekers te lokken met interessante en afwisselende routes naar bijzondere plekken, houden we het duinenlandschap gaaf en intact. Bij de natuurontwikkeling zal ook rekening gehouden worden met de belangen vanuit de haven.
E. Vinetaduin en Vafamilduin 17. Visie voor het Vinetaduin met BunkBed en ander (mede) gebruik van militaire objecten, nieuwe paden en een route langs de verdedigingslinie. 18. Natuurlijke camping/glamping in Vafamil.
B. Emma Boulevard park Nationaal Park Hollandse Duinen 9. Versterken van de identiteit van park en oever. Hier komen drie pijlers bij elkaar: de duinen, de Waterweg en de militaire geschiedenis.
Hoek van Holland is de hoeksteen van het Nationaal Park Hollandse Duinen. In dit park worden straks natuur, cultuur en recreatie verbonden en gebundeld. Het park is eind 2016 als zodanig benoemd, de uitwerking van de doelstellingen vindt nog plaats. In ieder geval is een deel van het park al opgenomen in de Landschapstafel Hof van Delfland. Via de landschapstafel worden ontwikkelingen in het groene landschap tussen de steden afgestemd. Ook verleent de provincie via deze route subsidie voor het Uitvoeringsprogramma Groen (UPG).
C. Park en Roomse duin 10. Relatie tussen het park en het dorp verbeteren, de ecologische waarde verhogen door ander beheer en onderhoud.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
23
Pijler 3: Militaire geschiedenis 24
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Pijler 3 Militaire geschiedenis Pijler 3: Militaire geschiedenis Het militaire erfgoed van Hoek van Holland is divers: de Atlantikwall, het Fort 1881 met zijn educatiecentrum, een horecagelegenheid in de voormalige officierskantine, de muziekbunker, de marechausseegebouwen, het Verdedigingsmuseum en de Zeetoren. Nu weinig aantrekkelijk, moeilijk toegankelijk, geen samenwerking tussen partijen en informatieverstrekking summier. De bunkerdagen, georganiseerd door het ZHL, vrijwilligers en de VVV bieden kansen. De samenhangende structuurelementen en objecten ingebed in het landschap zijn beeldbepalend en zeer waardevol vanuit toeristischrecreatief perspectief. Veel objecten zijn nu niet zichtbaar, vervallen en ontoegankelijk. De verdedigingswerken meer openbaar toegankelijk maken en daarnaast voorzien van informatie en uitleg zou een goede toevoeging zijn.
Belangwekkende monumenten Dankzij zijn strategische ligging kon Hoek van Holland de afgelopen twee eeuwen rekenen op de aanleg van een fiks aantal fortificaties en uitkijkposten. Met drie belangwekkende ‘monumenten’ als het Fort 1881, de Atlantikwall, recent het Vinetaduin en andere objecten kan de geschiedenis van verdedigingswerken worden verteld en beleefd. Ook landmarks als de troposcatter en de zeetoren maken het verleden in het landschap zichtbaar. In het Masterplan Kust en Erfgoed is sprake van versterking van het maritieme en stoere karakter van Hoek van Holland in de vorm van een Verdedigingspark. In de bijlage vindt u meer kaartmateriaal en een overzicht van de aanbevelingen uit het masterplan van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.
Masterplan Kust en Erfgoed ‘De specifieke identiteit van elke kustplaats versterken bij ontwikkeling en herstructurering’ - dit is de koers voor de Hollandse kust in het Masterplan Kust en Erfgoed in opdracht van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (2014). Het masterplan biedt een langetermijnvisie op, en een denkrichting voor, de manier waarop kustversterking en ruimtelijk-economische opgaven kunnen worden ingezet om de gebiedsidentiteiten langs de kust te versterken.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
25
4
5
11 12
A 10 6
2
8
1
3
4 10 7
B
n j ek a na Ora
C
al
9
Pijler 3: Militaire geschiedenis 26
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
WEBSITE, COMMUNICATIE, SAMENWERKING
Kansen voor het ontsluiten van de militaire geschiedenis
Kansen en ambities A. Atlantikwall
Hoek van Holland heeft een rijk cultuurhistorisch (oorlogs) verleden. Het beter zichtbaar en toegankelijk maken hiervan kan in de vorm van een thematisch Verdedigingspark, waarin de samenhang tussen alle elementen tot uitdrukking komt. Het dorp telt tal van gebouwen, bouwwerken en musea die herinneren aan de ontstaansgeschiedenis en het militaire verleden van het dorp. De musea zijn echter niet dagelijks geopend. In de winter zijn ze merendeels zelfs gesloten. De voorzieningen danken hun bestaan aan de inzet van vrijwilligers. Er is op dit moment weinig samenhang maar de samenwerking begint en kan verder uitgebouwd worden. De gehele geschiedenis van het dorp willen we samen met partijen in beeld gaan brengen; het complete verhaal in woord en beeld van Hoek van Holland. Met het oog op het trekken en faciliteren van een breder toeristisch publiek willen we het Verdedigingspark samen met partijen in de communicatie steviger neerzetten. Een mooi aanvullend programma dat ook buiten de zonnige stranddagen een prachtig ‘slecht-weerprogramma’ kan bieden. Concreet wordt hierbij gedacht aan het vrij graven en openbaar toegankelijk maken van bunkers op sommige plekken en het verbinden van losse elementen (musea, Atlantikwall, tankgracht en bunkers) met nieuwe paden en routes.
Zowel de bunkercomplexen als de moeilijk herkenbare elementen (anti-tankgracht) van de Atlantikwall kunnen meer beleefbaar worden gemaakt. De gemeente Rotterdam wil het culturele erfgoed van Hoek van Holland meer zichtbaar en beter toegankelijk maken.
1. De samenhang gaan we benaderen en verder uitwerken als een Verdedigingspark. Het tot stand brengen van verbindingen tussen de verschillende elementen en de locaties wordt met diverse partijen concreet uitgewerkt. Hierin zal de gemeente Rotterdam faciliterend zijn. De te verwachten resultaten van deze vervolgstap zullen het thema Verdedigingspark zowel ruimtelijk als programmatisch versterken. De uitwerking zal niet enkel fysiek-ruimtelijk van aard zijn, maar vooral ook worden gericht op de kansen en mogelijkheden van het erfgoed voor de lokale economie en het toerisme. Daarnaast hoe er een verbinding tot stand kan komen tussen de verschillende locaties. Er kan letterlijk een verbinding komen door wandel- of fietsroutes uit te zetten. Maar er ontstaat ook een connectie tussen de verschillende cultuurhistorische objecten in het gebied door het verhaal achter het erfgoed te onderzoeken en te kijken naar raakvlakken. Samenwerking met belanghebbenden in de cultureel-erfgoedsector moet inzicht geven in hoe de bestaande initiatieven, projecten en ideeën met elkaar én met de cultuurhistorie in verband gebracht kunnen worden.
2. Atlantikwall vrij graven en museumroute van maken. 3. Voorduin en Museum meer als Verdedigingspark vormgeven. 4. Bouwen aan een website/wandelroutes langs het erfgoed. 5. Het Zuid-Hollands Landschap, stichting Duinbehoud en andere partijen betrekken bij de verdere uitwerking van de plannen. 6. Route met de RET, gemeente Rotterdam en NP Hollandse Duinen en VVV uitwerken, ov en wandeling langs militair erfgoed. B. Losse militaire objecten (bunkers) zichtbaar maken 7. Losse objecten in Oranjebonnen (polders) worden in routes opgenomen en van uitleg voorzien. 8. Losse objecten in het Staelduinse Bos worden in routes opgenomen en van uitleg voorzien. 9. Nieuwe routes maken langs objecten. Objecten onderdeel laten zijn van het geheel met fiets- en wandelroutes. 10. Tankgracht bij lopende projecten als inspiratiebron. 11. Programmeren van de bunkers, op zoek naar nieuw gebruik (bed en bunker, horeca, welness, hotel, optoppen, museum met hotel, optoppen van bunkers). C. Oranjekanaal 12. De geschiedenis als inspiratiebron bij de uitwerking van diverse plekken. Nieuwe betekenis geven aan beide verdedigingslinies: hoe kunnen de militaire bouwwerken en omliggende landschappen voor de toekomst behouden blijven en nieuwe functies krijgen?
De militaire geschiedenis van Hoek van Holland is vanuit toeristisch perspectief zeer waardevol
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
27
Monument ter ere van het ontwerp van de Nieuwe Waterweg (in Rotterdam)
Pijler 4: Ingenieurskunst 28
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Pijler 4 Ingenieurskunst Pijler 4: Ingenieurskunst De haat-liefdeverhouding tussen het land en het water manifesteert zich in de oost-westelijke richting van Hoek van Holland, aan de waterrand. Hier is goed zichtbaar hoe ingenieus en complex het systeem is dat Nederland droog houdt. Het sluitstuk in de Nieuwe Waterweg, de Maeslantkering, is een bijzonder voorbeeld van ingenieuze Nederlandse waterbouw. De identiteit van Hoek van Holland als een waterwerk-/havenplaats is echter veel breder, en strekt zich uit vanaf het gemaal bij het Oranjekanaal tot het uiterste bereikbare punt op het Noorderhoofd. Deze zone is maar liefst 7 kilometer lang. Hoek van Holland is een kustplaats met direct zicht op de Nieuwe Waterweg, waaraan het dorp zijn ontstaan te danken heeft. Deze kenmerkende waterrand, die de meest stoere en interessante zone is met uitzicht op passerende schepen, de Europoort en de Tweede Maasvlakte, moet nog meer tot een aantrekkelijke wandelroute getransformeerd worden: een robuuste en representatieve promenade. Bijzondere functies, zoals botenspotplekken, uitbreiden en versterken. Naast het prachtig staaltje ingenieurswerk zijn partijen op zoek naar het meer vergroenen van de kanaaloevers. De getijdewerking meer zichtbaar maken, wat ecologisch van meerwaarde kan zijn.
Hoek van Holland biedt pareltjes van Nederlandse ingenieurskunst
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
29
10
Kunstambitie
1 Stenaline
2 3 9
4 5 8
Recreatie en Duurzaamheid
7 6
W in
Pijler 4: Ingenieurskunst Kansenkaart ingenieurskunst 30
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
d pa
rk
Kansen voor de ingenieurskunst
Kansen en ambities
Het thema Ingenieurskunst komt tot uitdrukking in de zone na de Maeslantkering. De natuurlijke oevers van de Maas gaan hier over in kanaaloevers, ingenieurswerk. Deze kades en oevers bieden kansen voor informatieve en beleefbare momenten voor de bezoekers, waarbij men de waterwerken kan ervaren. Gedacht wordt aan verschillende plekken met uitzicht op de Nieuwe Waterweg, waar informatie en uitleg te vinden zijn over de ontstaansgeschiedenis, de haven, de waterstaatskundige werken, de scheepvaart, de Maasvlakte(n) en Stenaline. Deze verblijfsplekken kunnen op verschillende wijzen worden uitgewerkt, passend bij de plek (locatie) en onderscheiden deelgebieden (zie kaart gekleurde deelstukken p.33). Er leeft de wens de kanaaloevers van de Nieuwe Waterweg ecologisch meer potentie mee te geven. De aaneenschakeling van plekken van Noorderhoofd, Koningin Emmaboulevard/ park, de haven, de Delflandsedijk met vuurtoren tot de Maeslantkering wordt versterkt door langs deze lange lijn faciliteiten te bieden voor passende functies (tijdelijk en vast).
1. Nieuwe pier bereikbaar voor wandelaars in samenwerking met Rijkswaterstaat. 2. Koningin Emmaboulevard en mogelijk kansen voor ecologische oevers en getijdeparkontwikkeling. 3. Berghaven versterken met potentieel nieuw programma en (recreatie- en verblijfs)functies; overstapplek watertaxi. 4. Terminal van de Stenaline openbaar toegankelijk maken (uitzwaaiplek). 5. De Delflandse route met zitplekken, speelaanleidingen, uitkijkplaatsen. 6. Maeslantkering is een unieke plek. Keringhuis; nieuw bezoekerscentrum met duurzaam waterthema. Hoe krijg je de 65.000 bezoekers meer naar het dorp! 7. Duurzame energie; wind-, zon- en waterpark (zonnepanelen, windmolens en gemaal).
Hollandse Duinen/Groene strand Stenaline De pier
De waterrandzone ligt door de infrastructurele oostwestverbindingen en -structuren ‘geïsoleerd’ ten opzichte van het dorpscentrum en de gebieden in noordelijke richting. Op een aantal plekken is de wens de waterrand door logische routes te koppelen aan de volgende plekken: het duinengebied en de strandboulevard, de duinen bij het oude dorp, het dorpscentrum (via het station Hoek van Holland Haven), de vertrekpunten van kleine lokale (Fast Ferry’s) en grote internationale schepen (Stenaline). Verder naar het oosten, bij het Oranjekanaal, verbindt de nieuwe bijzondere fietsbrug over het spoor (metrolijn) de unieke Hoekse recreatieve Oranjebonnen (polders).
8. Maasvlakte en Landtong Rozenburg; panorama’s vanaf Hoek van Holland op de Maasvlakte versterken en watertaxi, pontje naar de Landtong. 9. Vaartochten en excursies organiseren. 10. Voor de nieuwe kunstobjecten en initiatieven gerelateerd aan de Waterweg wordt een kunstnotitie/ -ambitie opgesteld om richting te geven aan de kwaliteit van het object, maar wordt ook de omgeving (de locatie) beschouwd. (lopende initiatieven; uitzwaai en korte kade).
Voorduin/Verdedigingspark
Bedrijven Water, wind en zon
Kon. Emmaboulevard Berghaven
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
31
Impessie nieuw station
Pijler 5: Verbindingen en bereikbaarheid
Impressie nieuwe metrohalte en vernieuwde strandopgang 32
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Pijler 5 Verbindingen en bereikbaarheid Pijler 5: Verbindingen en bereikbaarheid De bereikbaarheid per auto is op de warme zomerse dagen het zwakste punt van Hoek van Holland. De in 2016 bij Westerlee aangelegde rotonde is een grote verbetering. Op dit ogenblik wordt de aanleg van de H6-weg voorbereid. De H6-weg maakt de tweede ontsluiting voor Hoek van Holland compleet en zal het verkeer in het dorp ontlasten De belangrijkste twee hoofdontsluitingswegen zijn en blijven de Maasdijk en de Hoeksebaan. Hoek van Holland en het strand zijn nu slecht bereikbaar, maar zullen met de H6weg, de metro en de P&R-locaties aantrekkelijker worden en meer bezoekers trekken en kunnen faciliteren. Er is op diverse plekken volop parkeergelegenheid aanwezig. Gratis parkeren is nu het uitgangspunt voor Hoek van Holland, maar dit beleid geldt totdat de Hoekse Lijn tot het strand gaat rijden. Na realisatie van de verlenging van de Hoekse Lijn kan betaald parkeren opnieuw overwogen worden. Er wordt momenteel gewerkt aan een verkeerscirculatieplan en een visie op het parkeren voor het dorp. De kwaliteit van het openbaar vervoer wordt sterk verbeterd door het ombouwen van de huidige spoorlijn naar een lightrailverbinding (Hoekse Lijn) en het doortrekken tot op het strand. Maar er wordt ook gewerkt aan de ontsluiting voor de auto en de fiets.
Vanuit de Berghaven vaart een Fast Ferry naar de Landtong Rozenburg en de Tweede Maasvlakte, maar helaas (nog) niet naar andere bestemmingen landinwaarts. Hoek van Holland beschikt ook over een aantal mooie fiets- en wandelroutes. Dit netwerk met oost-westverbindingen en noord-zuidverbindingen zou verder uitgebreid moeten worden op regionaal en lokaal niveau. Wat bijvoorbeeld nog ontbreekt, is een fietspad tussen de Badweg en de Nieuwe Waterweg.
De lightrailverbinding maakt Hoek van Holland beter bereikbaar en aantrekkelijk voor toeristen
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
33
2
Strandverkeer
1 Nationale duinroute
Strandopgangen
2 Strandboulevard
1 6 Strandverkeer
Parkroute
4 Do
enade
3 r pr
ou
4 te
ot r
9
im
3
/ bos
r ou
te
lde rro
a
3
ene
Po
slo
M
S te n
Gro
ou
5
Kr
Pierprom
8
6
te
M
ut
7
e
1 K.Emmaboulevard
Stenaline- en bestemmingsverkeer Wa te
r ka
nt
r ou
te
3
10
M
Pijler 5: Verbindingen en bereikbaarheid 34
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Kansen voor verbindingen en bereikbaarheid Voor (verkeers)verbindingen impliceert het toeristischrecreatief ontwikkelingsperspectief kansen en mogelijkheden voor versterking van de verschillende oost-westverbindingen vanuit het dorp naar het strand, extra inzet op sterke fietsroutes, oversteekbaarheid, herkenbaarheid en vooral verkeersveiligheid. Als gevolg van de aanleg van de H6-weg zal het autoverkeer in de toekomst (nog) meer vanuit beide richtingen, Maasdijk en Hoeksebaan-H6-weg, het dorp benaderen. Het verkeer vanaf de Hoeksebaan krijgt met de H6 behalve de huidige ontsluiting Prins HendrikwegCordesstraat een extra entree, de Harwichknoop. Op de Harwichweg, een noord-zuidverbinding, komen de verkeersstromen elkaar tegen. Daarmee wordt de Harwichweg een belangrijker en meer centrale plek voor Hoek van Holland. Op de noord-zuidverbindingen komen zij elkaar tegen. Het is zowel een uitdaging als een kans om op deze plekken een goede verweving of ontbinding van de verschillende verkeersstromen te creëren. Het dynamische Verkeerscirculatieplan (VCP) voor stranddagen dat wordt opgesteld, maakt daarmee al een begin door de verschillende verkeersstromen in Hoek van Holland te organiseren en te ordenen: strandverkeer, bestemmingsverkeer dorp, en aan- en afvoer Stenaline (extern verkeer).
Vanuit toeristisch-recreatief perspectief is het wenselijk naar een optimale situatie voor het aantal parkeerplaatsen in de openbare ruimte te kijken. De meningen hierover zijn verdeeld. Er bestaat nog grote onzekerheid over de werkelijke effecten op de parkeerbehoefte van ontwikkelingen, zoals de Hoekse Lijn, en het vergroten van de toeristische attractiewaarde van Hoek van Holland. Vooralsnog wordt daarom terughoudend omgegaan met het opheffen van parkeerplaatsen, maar in het Verkeercirculatieplan zullen de nieuwe ruimtelijke plannen
daarbij in ogenschouw worden genomen. Op basis van het uiteindelijke programma van functies in het gebied moet worden beoordeeld hoeveel parkeerplaatsen in de toekomst noodzakelijk zijn en welke effecten zullen optreden indien betaald parkeren nabij het strand opnieuw zou worden ingevoerd. Aanvullend is het de vraag of de behoefte aan parkeerplaatsen ook daadwerkelijk in de nabijheid van de attractiepunten opgelost kan worden, of dat een tijdelijke voorziening op piekmomenten een oplossing kan bieden, of dat alsnog gedacht kan worden aan bv. een P&Rvoorziening op grotere afstand. Kansen en ambities
5. Dorp naar het strand brengen en vice versa: • verbindingen helen; • versterken fietsverbinding door het dorp over de Cordesstraat. 6. Comfortabele en flexibele (mobiele) fietsvoorzieningen bij de strandopgangen. 7. Verblijfsfunctie/hotel Stenaline-terminal: meer verblijfskwaliteit en interactie met dorp (uitzwaaien). 8. Strandboulevard: kwaliteitsslag parkeren en verblijfskwaliteit met extra functies. 9. Koningin Emmaboulevard: kwaliteitsslag oevers, park en camperplekken. 10. Mogelijkheid voor extra halte lightrail onderzoeken indien gewenst op de lange termijn.
1. Parkeercapaciteit strand beter benutten en gebruiken: • studie naar overloopgebieden; • geen overloop parkeerlocaties in het dorp en tussen de strandboulevard en het dorp (Unicum en Langeweg). 2. Strandverkeer structureren: duidelijke route met minder zoekverkeer. 3. Oost-westverbindingen: fietsverbindingen beter maken, route tussen dorp en strand versterken. Belangrijke hoofdroutes: elke verbinding is continu, met eigen kwaliteit en sfeer: • bosroute, • dorpsroute, • polderroute, • waterkantroute. 4. Noord-zuidverbindingen: • scheiding verkeersstromen en logica/identiteit bepalen; • verkeersveiligheid en oversteekbaarheid in twee fases realiseren. 3 + 4: Zorgen ervoor dat er diverse rondwandelingen ontstaan vanuit het het dorp naar het strand, de polder en de Waterweg. Maar ook vanuit de twee toekomstige metrohaltes. Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
35
36
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Vijf Pijlers Badplaats
Natuur en landschap
Militaire geschiedenis
Ingenieurskunst
Verbindingen en bereikbaarheid
Vierseizoenen Badplaats Hoek van Holland KLEURRIJK HOEK VAN HOLLAND VIERSEIZOENENBADPLAATS MET VIJF UNIEKE PIJLERS
Militaire geschiedenis
Natuur en landschap
Ingenieurskunst
Badplaats
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Verbindingen en bereikbaarheid
37
Kleurrijk Hoek van Holland
Er liggen volop kansen om bestaande voorzieningen uit te bouwen
De ligging van Hoek van Holland is uniek
38
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
De lightrailverbinding maakt Hoek van Holland beter bereikbaar en aantrekkelijk voor toeristen
Hoek van Holland biedt pareltjes van Nederlandse ingenieurskunst
De militaire geschiedenis van Hoek van Holland is vanuit toeristisch perspectief zeer waardevol
Hoek van Holland is in trek bij levensgenieters
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
39
Vierseizoenen Badplaats Hoek van Holland
Militaire geschiedenis
Natuur en landschap
Verbindingen en bereikbaarheid
Ingenieurskunst
Badplaats
40
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3. Het perspectief en concrete stappen Werken aan een vierseizoenenbadplaats vraagt om meer samenwerking vanuit de verschillende pijlers. De bevindingen uit de voorgaande hoofdstukken vormen gezamenlijk het toeristisch-recreatief ontwikkelperspectief voor Hoek van Holland. De ambitie is verbeeld in de perspectiefkaart voor Hoek van Holland. In dit hoofdstuk wordt het (ontwikkel)perspectief voor vijf deelgebieden concreter in beeld gebracht. De kansen die volgen uit de verschillende pijlers en kaarten in hoofdstuk 2, komen samen in deze vijf deelgebieden. Zo wordt concreet zichtbaar hoe de ambities door bundeling van krachten werkelijkheid kunnen worden. Concretisering vraagt om samenwerking tussen ondernemers, bewoners, partijen en de gemeente Rotterdam. Dit toeristischrecreatief ontwikkelperspectief voor Hoek van Holland is
een uitnodiging aan alle betrokken partijen om met elkaar in gesprek te gaan over de invulling van de geschetste ambities en kansen. De onderstaande opdeling in vijf deelgebieden helpt daarbij. Ook hiervoor geldt dat de conclusies in belangrijke mate zijn gebaseerd op wat ondernemers en bewoners van Hoek van Holland zelf in bijeenkomsten naar voren hebben gebracht, en op gesprekken met natuur- en landschapsorganisaties en hogere overheden, en op adviezen die zijn uitgebracht door studenten van de Hogeschool Rotterdam.
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
41
Perspectiefkaart 42
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
Vijf deelgebieden
1. 2. 3. 4. 5.
De Hollandse Duinen van de Hoek Verdedigingspark Dorp Ingenieurskunst en Nieuwe Waterweg Park en polder Cruciale plek voor ontwikkelingen 1
2
5
3 4
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
43
natuurstrand
1
4 4
sportstrand
1 4
5
lounge beach
2 1 3
6 4
Deelgebied de Hollandse Duinen van de Hoek 44
Kansen voor Hoek van Holland - ontwikkelperspectief
3.1 De Hollandse Duinen van de Hoek Dit gebied is en blijft het brandpunt van toeristisch Hoek van Holland. Het strand, de Noorderpier en de Hollandse Duinen zijn de toeristische ‘kroonjuwelen’. Het gebied leent zich bij uitstek voor natuurbeleving, met oog voor natuurwaarden, in de oude en nieuwe duinen, de nattere, lagere delen, de duinvalleien. Het landschap (strand, zee en duinen) is dan ook het belangrijkste bindende uitgangspunt voor verdere ontwikkelingen. Die ontwikkelingen krijgen een grote impuls met de komst van de metrohalte op het strand. Er ontstaat een unieke situatie: de recreant wordt met het openbaar vervoer tot op het strand gebracht. De voorpret begint al zodra je vanuit de metro de duinen ziet. Je stapt uit en kunt direct het strand oplopen. Geen andere strandbestemming in Nederland kan daarmee concurreren. Voor dit gebied is het zoeken naar de balans; nieuw recreatief gebruik en ontwikkelingen gaan hand in hand met natuurontwikkeling. Een goede natuurbescherming: door meer (betalende) bezoekers te trekken, kan er ook meer aan natuurbescherming gedaan worden. Ontwikkelen is tevens een goede natuurbeschermer, door juist gebruik te maken van de (betalende) bezoeker. Dit Hollandse Duinengebied is een uniek en waardevol landschap van de hoger gelegen slagen, duinen en de lager gelegen duinvalleien parallel aan de kust.
De natuur geeft ruimte, prachtige vergezichten en om die reden is het van groot belang de hogere duinen vrij te houden van bebouwing en de natuur haar gang te laten gaan. De aantrekkingskracht van dit deelgebied blijkt onder andere uit de hoge bezettingsgraad van de Landal Beachvakantiehuisjes die in 2016 op het strand zijn geplaatst. Er ontstaat een combinatie van dag- en verblijfsrecreatie die een positief effect heeft op het gebruik van alle recreatieve voorzieningen in Hoek van Holland. De ervaring van het landschap (strand, zee en duinen) is voor dit deelgebied het belangrijkste uitgangspunt. Met programmatische toevoegingen en nieuwe structuren (voet- en fietspaden) is versterking mogelijk van de
landschappelijke beleving, de natuur en het recreatief netwerk. De fiets- en wandelroutes starten bij het metrostation + fietsverhuur, dat als het ware de poort naar het Hollandse Duinengebied vormt. Er is nu een sterk verschil qua landschap aan de noord- en zuidzijde van de Badweg. De zuidzijde bestaat uit niet meer dan wat verschillende landschappelijke fragmenten. Voor de zuidwesthoek streven we naar een doorlopend herkenbaar landschap tot aan de Nieuwe Waterweg. Dit mogelijk gecombineerd met de ontwikkeling van verblijfsrecreatie met respect voor het duinlandschap. De verschillende natuurtypen (strand, nieuw duin, vallei, oude duinen) worden versterkt en het landschap gestructureerd met nieuwe paden/verbindingen.
aan de Flora- en Faunawet, de Natuurbeschermingswet, de Ecologische Hoofdstructuur en de Provinciale Milieuverordening. De status van het gebied vraagt om een terughoudende opstelling ten aanzien van nieuwe leisure-activiteiten in het duingebied en de toename van de gebruiksintensiteit van de duinovergangen. 2. Kwalitatieve verblijfsrecreatie in de duinen Op de meest kunstmatige plek in de duinvallei (op de plek waar nu ook het parkeerterrein ligt), tussen de Badweg en de Waterweg, kan in de toekomst verblijfsrecreatie ontwikkeld worden; verblijfsrecreatie met een natuurlijke inrichting is wenselijk, passend bij het Nationaal Park Hollandse Duinen. Dit biedt een aantrekkelijk perspectief vanwege de locatie in de duinen met het strand, met de Waterweg, het Verdedigingspark en voorzieningen op loopafstand, slim gecombineerd met parkeren uit het zicht.
Ontwikkelmogelijkheden Deelgebied de Hollandse Duinen van de Hoek biedt verschillende ontwikkelmogelijkheden. Onderstaand een overzicht van reeds in gang gezette of geplande activiteiten. 1. De strandopgangen Hoek van Holland heeft drie verschillende strandopgangen en die liggen in het Hollandse Duinengebied: 1. Strandopgang Badweg met metrostation, lounge beach 2. Strandopgang Rechtestraat en Zeetoren, sportstrand 3. Stuijfkenszand, natuurstrand
3. Nieuwe icoon op het hoge duin Hier op de duin liggen kansen voor een nieuwe ontwikkeling. Een paviljoen op het hoogste duin met uitzicht op de Waterweg, de Maasvlakte, de duinen en de zee, is een potentiële attractie op zichzelf. De eyecatcher voor Hoek van Holland, een bijzondere strandtent, paviljoen of bezoekerscentrum op het duin.