21-2023 Lokale aanpak Ouderenmishandeling.pdf

We gaan deze medewerkers inschakelen om signalen van (risicofactoren voor) ouderenmishandeling zoals die zich aandienen in de huisartsenpraktijen, vroegtijdig te herkennen en op te pakken om daarmee een substantiële bijdrage te leveren aan het voorkomen en aanpakken van ouderenmishandeling. We gaan per huisartsenpraktijk monitoren wat deze samenwerking heeft opgeleverd en zullen in die periodieke rapportages apart aandacht besteden aan ouderenmishandeling. De activiteiten binnen deze actielijn leiden tot:  Een stevig lokaal netwerk waarin partijen elkaar weten te vinden (korte lijnen).  Een routekaart waarop vermeld staat welke partij welke hulp verleent en hoe kan worden doorverwezen. Uiteindelijk leidt dit ertoe dat de hulpverlenings- en doorverwijsmogelijkheden bekend zijn bij alle uitvoerende organisaties.

3.5 Actielijn 5: Aanpak financieel misbruik Om financieel misbruik van ouderen aan te pakken gaan we de vijf (kern)functies (zie hieronder) van een Lokale Alliantie Financieel Misbruik onderbrengen in bestaande netwerksamenwerkingen in Roosendaal. We richten ons daarbij in eerste instantie op de gebiedsnetwerken. We gaan private partijen, zoals banken, notarissen, bewindvoerders en mentoren uitnodigen aan te schuiven bij deze netwerken op het moment dat financieel misbruik onderwerp van gesprek is en we hun inbreng nodig (denken te) hebben om misbruik te voorkomen en/of aan te pakken. We gaan deze werkwijze nauwkeurig monitoren en evalueren om te bezien of wellicht op termijn het oprichten van een aparte Lokale Alliantie Financieel Misbruik wenselijk en noodzakelijk is in Roosendaal. Een Lokale Alliantie is een netwerk van publieke en private partijen die met elkaar samenwerken in het voorkomen en tijdig signaleren van financieel misbruik, niet alleen met betrekking tot financieel misbruik van ouderen, maar van iedereen die daar slachtoffer van dreigt te worden of al reeds is, ongeacht zijn of haar leeftijd. Met een Lokale Alliantie krijgen de publieke (hulpverlenings)partijen, de meldcodeplichtige professionals, er private partijen bij die meekijken en meeluisteren en signalen kunnen oppakken die de publieke partijen per definitie niet of veel minder goed kunnen oppakken.

Het preventieve netwerk krijgt daarmee een veel groter bereik wat substantieel kan bijdrage aan het verkleinen van de kans dat men slachtoffer wordt van financieel misbruik.

Een Lokale Alliantie heeft vijf kernfuncties:  Netwerkfunctie: het bij elkaar brengen van publieke en private partijen die kennis en ervaringen kunnen uitwisselen in de Lokale Alliantie en zodoende van elkaar kunnen leren in het voorkomen en aanpakken van financieel misbruik.  Voorlichtingsfunctie: het verzorgen van voorlichting over financieel misbruik en hoe dat voorkomen en aangepakt kan worden. Voorlichting richt zich zowel op professionals als inwoners.  Signaleringsfunctie: het vroegtijdig signaleren van financieel misbruik door signalen van diverse partijen te combineren.  Consultatiefunctie: het dienen als vraagbaak voor partijen die willen bijdragen aan het voorkomen en aanpakken van financieel misbruik.

16

 Casuïstiekfunctie: het bespreken van concrete (aangemelde) casussen en het benoemen en in gang zetten van de gewenste aanpak. De activiteiten binnen deze actielijn leiden tot:  Het borgen van de vijf functies van een Lokale Alliantie in de gebiedsnetwerken en eventueel andere relevante bestaande netwerksamenwerkingen in Roosendaal.  Op termijn bezien of de oprichting van een aparte Lokale Alliantie Financieel Misbruik in Roosendaal wenselijk, noodzakelijk en haalbaar is.

3.6 Actielijn 6: Aanpak criminele vormen van misbruik Ouderen lopen ook een bovengemiddeld risico om slachtoffer te worden van andere vormen van financieel misbruik/mishandeling, zoals oplichting via een babbeltruc voordeur, spoofing als zijnde een vorm van oplichting waarbij iemand met kwade bedoelingen zich anders voordoet dan hij/zij in werkelijkheid is5 en oplichting door collectanten aan de deur. Op de website Dit doet de politie voor de veiligheid van senioren | politie.nl is te lezen wat hiertegen gedaan kan worden, maar als gemeente Roosendaal vinden we het ook belangrijk om ouderen actief voor te lichten over deze gevaren en wat zij kunnen doen om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van dergelijke vormen van oplichting. In samenwerking met de politie, de (lokale) ouderenbonden en Veilig Thuis gaan we periodiek voorlichtingsbijeenkomsten organiseren voor ouderen waarin we voorlichting geven over de verschijningsvormen van financiële oplichting en informatie vertrekken over wat ertegen gedaan kan worden. Onderzoek6 laat zien dat ouderen (met name 65-plussers) ook relatief vaker slachtoffer zijn van woningovervallen dan jongere mensen en daarom gaan we in de hierboven genoemde periodieke voorlichtingsbijeenkomsten ook aandacht aan dit fenomeen besteden en welke beveiligingsmaatregelen genomen kunnen worden om de kans op een woningoverval te verkleinen.

We werken daarbij nauw samen met de woningbouwverenging en de politie. We sluiten met deze aanpak aan bij het Integrale Veiligheidsplan 2019-2022 District De Markiezaten dat we samen met de andere gemeenten uit de veiligheidsregio hebben opgesteld. We zullen bijvoorbeeld aanhaken bij de activiteiten die in dit plan worden genoemd om de ‘awareness te vergroten in de samenleving ten aanzien van cybercrime’. De activiteiten binnen deze actielijn leiden tot:  Periodieke voorlichting van ouderen waardoor zij kennis hebben van de kenmerken van en risico’s op de verschillende vormen van crimineel misbruik.

5 Een bekend voorbeeld hiervan is WhatsApp-fraude, waarbij bijvoorbeeld een zoon/dochter appt dat hij/zij een nieuwe telefoon

heeft gekregen en betalingsproblemen heeft, met aansluitend het verzoek om een bedrag te storten. 6 Zie voor meer informatie: Veiliger ouder worden - Het CCV.

17

Monitoring en evaluatie

4 Monitoring en evaluatie

4.1 Monitoring en evaluatie We vinden het belangrijk om zicht te houden op de effectiviteit en efficiency van ons beleid inzake het voorkomen en aanpakken van ouderenmishandeling. Daarom gaan we het beleid en de uitvoering daarvan monitoren. Om dat goed te kunnen doen is het noodzakelijk om de beoogde resultaten zo veel mogelijk SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden) te formuleren, en bij elk doel te benoemen hoe we het bereiken van dat doel het beste kunnen meten. We maken hierbij een onderscheid tussen zogenaamde procesdoelen en resultaatdoelen. De procesdoelen zijn gerelateerd aan de voorwaarden om effectief beleid te kunnen uitvoeren (zoals aansturen op netwerksamenwerking tussen de betrokken partners, het trainen van professionals om beter te kunnen signaleren, het opzetten van een systeem om casuïstiek te registreren en te bespreken in de gebiedsnetwerken). De gemeente neemt hierin het voortouw, maar werkt hierbij nadrukkelijk samen met de netwerkpartners. Om de mate waarin en de wijze waarop we de procesdoelen realiseren in beeld te brengen, gaan we periodiek in gesprek met de uitvoerders om samen met hen de stand van zaken op dat moment door te spreken en daarvan verslag te doen. We zijn van plan hierover twee keer per jaar een beknopte rapportage op te stellen.

Resultaatdoelen hebben betrekking op het daadwerkelijke resultaat dat een actie moet bewerkstelligen. Deze doelen zijn gericht op meetbare, zichtbare resultaten. De mate waarin de resultaatdoelen worden gerealiseerd meten we door een periodieke uitvraag te organiseren onder verschillende doelgroepen, zoals ouderen, maar ook professionals en vrijwilligers. Deze uitvraag kan bijvoorbeeld plaatsvinden via een enquête waarin we ingaan op:  de mate waarin ouderen (bij zichzelf en bij mensen in hun omgeving) en professionals (bij ouderen) risicofactoren signaleren;  de ervaringen die ouderen en professionals hebben met interventies gericht op het aanpakken van deze factoren;  slachtofferschap van verschillende vormen van ouderenmishandeling (bij henzelf en bij personen in hun onmiddellijke omgeving);  de ervaringen met het aanpakken van genoemde vormen van ouderenmishandeling. Daarnaast gebruiken we halfjaarlijks de cijfers van Veilig Thuis om het aantal meldingen en adviesaanvragen inzake ouderenmishandeling te monitoren. Tevens vragen we Veilig Thuis elk half jaar een verslag op te maken van de casussen ouderenmishandeling en de aanpak daarvan.

4.2 Verslaglegging en rapportage Op basis van de periodieke uitvraag stellen we twee keer per jaar een verslag op waarin we de resultaten van de monitoring en evaluatie van het beleid opnemen. Dit verslag bespreken we met de netwerkpartners en dient tevens als basis voor een periodieke rapportage aan de gemeenteraad. De resultaten kunnen input geven voor eventuele bijsturing of aanpassing in de lokale aanpak.

19

Bijlage

B

Netwerk in Roosendaal

Om alle voorgenomen activiteiten en actielijnen goed uit te kunnen voeren, is het van belang het al bestaande netwerk in Roosendaal optimaal te benutten en in te zetten. Om een overzicht te krijgen van hoe het netwerk in Roosendaal eruit ziet, hebben we een aantal relevante partijen in Roosendaal op een rij gezet en geclusterd in vier categorieën. Alvorens hier nader op in te gaan, zullen we eerst nog ingaan op de gebiedsnetwerken in Roosendaal.

Gebiedsnetwerken Roosendaal kent vijf gebiedsnetwerken die verspreid zijn over acht wijken en vijf kerkdorpen. Het gebied waarop een netwerk betrekking heeft is afhankelijk van de omvang en de sociale problematiek in de wijk. Het gebiedsnetwerk kent een aantal vaste partners: WijZijn (opbouwwerk), MEE (cliëntondersteuning), Wijkzusters, Alwel en de wijkagent. De ggz kan op oproep als expert aansluiten. Dit geldt ook voor Wmo-consulenten van de gemeente. Het verschilt per gebiedsnetwerk hoe overleg wordt vormgegeven. Overleg kan bijvoorbeeld iedere twee weken plaatsvinden, maar ook één keer per zes weken. Er bestaan korte lijnen tussen de partijen. Ze werken bijvoorbeeld vanuit buurthuizen of op plekken waar ook inloopspreekuren zijn. Hierdoor zijn ze laagdrempelig te bereiken en kunnen ze direct schakelen met professionals van andere organisaties.

Partijen in Roosendaal Hieronder worden verschillende relevante partijen in de gemeente Roosendaal benoemd. In figuur B.1 zijn deze partijen grafisch weergegeven. Dit overzicht is niet volledig, maar geeft een aantal belangrijke partijen voor de lokale aanpak ouderenmishandeling weer. Figuur B.1

Netwerk aanpak ouderenmishandeling gemeente Roosendaal

21

Voorliggend veld  Inwonersondersteuning biedt ondersteuning aan inwoners van Roosendaal op verschillende vlakken en vormt de ‘toegang’ voor alle (hulp)vragen van inwoners.  Stamtafels zijn ontmoetingsplekken voor ouderen.  Stichting Sportservice Noord-Brabant (SSNB) draagt bij aan de doelstelling om zo veel mogelijk mensen aan het sporten en bewegen te krijgen.  Mantelzorgsteunpunt biedt diverse vormen van ondersteuning aan mantelzorgers.  KBO Roosendaal (ouderenbond). Vrijwilligersorganisaties  Social klus biedt onder andere verschillende diensten aan voor ouderen.  De Zonnebloem biedt ondersteuning en activiteiten aan voor mensen met een lichamelijke beperking.  Humanitas biedt onder andere een maatjesprogramma en hulp bij thuisadministratie aan. (Wmo) zorg  Thuiszorg West-Brabant (TWB) is de thuiszorgorganisatie in Roosendaal.  Axxicom biedt huishoudelijke ondersteuning aan.Dementienetwerk West-Brabant is een samenwerkingsverband dat samenwerkt aan de ondersteuning van mensen met dementie en hun naasten.  Groenhuysen biedt verschillende vormen van dienstverlening gericht op ouderen, waaronder dagbesteding, zorg en woonvoorzieningen.  Verpleeghuizen/woonzorgcentra. Welzijnsorganisaties  WijZijn richt zich op maatschappelijk welzijn.

WijZijn heeft verschillende teams die relevant zijn in het kader van dit plan van aanpak ouderenmishandeling, waaronder: o WijZijn Eropaf-team: na een melding bij het Eropaf-team proberen zij in contact te komen met degene over wie zorgen zijn geuit. Het team brengt de situatie in kaart en helpt bij de eerste praktische hulpvragen, waarna het de persoon eventueel bij reguliere hulpverlening onderbrengt. o WijZijn Voor-elkaar-team: vrijwilligers helpen buurtgenoten door het geven van informatie en advies en het helpen oplossen van problemen. o Opbouwwerkers: elke wijk in Roosendaal heeft een opbouwwerker. Zij zijn de spil tussen inwoners en organisaties en brengen vraag en aanbod in de wijken samen.  MEE biedt (cliënt)ondersteuning aan ouderen op verschillende vlakken. Ze werken met professionals, ervaringsdeskundigen en vrijwilligers.

22

23

Regioplan Jollemanhof 18 1019 GW Amsterdam T +31(0)20 531 53 15 www.regioplan.nl