18-2021 Actie- en Investeringsagenda Coronaherstel Brabant.pdf

Oosterhout

Leren op de werkplek

In samenwerking met onderwijsinstelling Curio (onderdeel van het ROC West-Brabant) en het lokale bedrijfsleven ontwikkelt de gemeente Oosterhout het concept “leren op de werkplek”. Het idee erachter is om leerlingen van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs twee of drie dagen in de week (leer)ervaring te laten opdoen op locatie bij Oosterhoutse bedrijven. Dit vergt een investering om ruimten binnen deze bedrijven daarvoor geschikt te maken. Oosterhout richt zich daarbij op de sectoren logistiek, agrofood en techniek.

Uden

Hybride leeromgeving ‘t Handelshuys

Onderwijsinstelling Curio, lokale ondernemers

Voor het uitwerken van een plan van aanpak - Gemeente: EUR 100k - PNB: EUR 100k cofinanciering

De hybride leeromgeving helpt werkgevers aan Gemeente Uden, gemeente Voor het voldoende, mee-veranderend, inzetbaar, Landerd, ROC De Leijgraaf, uitwerken van een plan van aanpak toekomstbestendig, beter geschoold personeel. Het is Udens College, een paraplu voor verschillende praktijkgerichte georganiseerd bedrijfsleven - Gemeente: leerinitiatieven. Leren gebeurt op een hybride wijze, we (o.a. UOV De Kring, EUR 90k maken gebruik van de kennis en kunde van bedrijven en Zeelandse - PNB: EUR 100k onderwijsinstellingen en zetten in op leren op de Ondernemersvereniging), cofinanciering werkvloer. De hybride leeromgeving is in basis een bedrijfsleven (o.a. Wiltec, netwerkorganisatie waar opleidingsvragen en aanbod Beter Bed, Metaalplan), samenkomen en wat resulteert in concrete opleidingen Fontys, Gemeente Oss, voor bestaand personeel, zij-instromers en Talentencampus, schoolverlaters. Noordoost-Brabant Werkt! Om de netwerkorganisatie in optima forma te laten met de mogelijkheid dit nog functioneren staat ontmoeten centraal, daarbij kijken we verder uit te breiden naar vooral of we bestaande broedplaatsen hiervoor kunnen andere regiogemeenten. benutten, zoals het Handelshuys, waar ook de Maakplaats Uden zit. Deze plek willen we zodra de basis van de HLO staat doorontwikkelen tot een fieldlab. Met extra middelen wordt het project op schaalbaar gemaakt.

Een verbreding en verdieping wordt zichtbaar gemaakt met ‘open badges’ als basis voor microcertificering. Via deze stappen, open badges en microcertificering, kan de opgedane kennis van bestaand en toekomstig personeel worden gevalideerd. De opgedane kennis kan dan worden gevalideerd. Door middel van open badges en microcertificering kan aan specifieke kennis of aan specifieke vaardigheden een certificaat worden toegekend, zodat deze kennis ook waarde krijgt en herleidbaar is. Hiervoor is ten opzichte

42

26 februari 2021 | 43 van het reeds beschikbare budget voor het opzetten van een HLO een aanvullend bedrag nodig. De opschaling is nodig omdat de meerwaarde van batches vergroot worden als deze breed erkend worden in Brabant. Uden

Waalwijk

Verdubbelaar open batches

Zie Oss

Beter Bed

Ondersteuning ZZP’ers bij ‘roer om’

Tijdens de Coronacrisis zien we dat ZZP’ers een Mobiliteitsteam en kwetsbare positie hebben op onze arbeidsmarkt. Voorstel ondersteuning ZZP’ers in Tozo-3 is met een nieuwe aanpak met deze ZZP’ers te werken aan ‘plannen B’. Doel is om los te komen van hun oud verdienmodel en hen te begeleiden naar nieuwe kansrijke verdienmodellen.

Totaal EUR 40k - Gemeente: EUR 20k - PNB: EUR 20k

Aanpak schaalbaar maken

Totaal EUR 220.000 voor 2021 en 2022 - Gemeente: EUR 140k - PNB: EUR 80k cofinanciering

Type-2 projecten Opschalen Brabant Leert: Type-2 projecten Gemeenten

Aanpalende projecten Projectomschrijving

Den Bosch

Hybride leeromgeving Grasso-Grenco en digitale connectiviteit

Samenwerkingspartners Investering

Totaal EUR 1.310k De panden van Grasso en Grenco en het omliggende gebied NV BIM vormen het fysieke hart van het Innovatiedistrict Den Bosch, Startups en scale ups die waarbinnen data en ICT centraal staan. Het gebied bestaat al gevestigd zijn in het Investering gemeente / uit een levendig cluster van bedrijven en Grencopand en/of in partners: EUR 300k onderwijsfaciliteiten waar ondernemers, studenten, Marienburg inwoners en gemeente samenwerken aan data- en ICTNieuw te vestigen REACT-EU: toepassingen voor de toekomst. We willen een versterking data/ict bedrijven • ICTEUR 1.010k bewerkstelligen van de mogelijkheden om samen te werken community ’saan concrete toepassingen voor maatschappelijke opgaven, Hertogenbosch ondernemerschap en onderwijsmogelijkheden. Met name Onderwijsinstellingen door de kruisbestuiving te zoeken en een hierop passende (te benaderen) leer- en experimenteeromgeving te bieden. Hiervoor zijn investeringen nodig, zowel in de fysieke als digitale omgeving. Dit gebied strekt zich verder uit tot ook de ontwikkeling van het EKP-Noord terrein (met de Kunstacademie) en de nieuwe locatie voor ons leer-werkbedrijf (WeenerXL). Ook met deze instellingen en andere partijen binnen het Innovatiedistrict gaan we verkennen hoe we gezamenlijke innovaties kunnen aanjagen.

Eindhoven en Helmond

Bergen op Zoom

Hybride leeromgevingen Brainport

Ontwikkeling 3H Hybride leeromgeving Theatertechniek Bergen op Zoom

Nader uit te werken het uitbreiden van het (fysieke) aanbod van Leven Lang Ontwikkelen op plekken in de Brainport regio waar reeds een hybride leeromgeving is gevestigd. Met Leven Lang Ontwikkelen verstaan wij hier primair het kunnen om- heren bijscholen van doelgroepen uit de beroepsbevolking. Plekken waar leren en ontwikkelen nabij de beroepsbevolking en het bedrijfsleven wordt uitgevoerd.

Totaal EUR 4.0M Investering gemeente / partners: EUR 2.0M REACT-EU: EUR 2.0M

De podiuminfrastructuur van Bergen op Zoom bestaande uit Kernpartners zijn: TAIT, Totaal EUR 1.585k Gebouw-T, De Maagd en het Eventum is getransformeerd in Siemens, Mendix, Curio, Investering een professionele hybride leeromgeving van internationale ’t Rijks, AVANS, gemeente / allure. Het is een omgeving waar VO, MBO en HBO Gebouw-T, partners: EUR 980k studenten Mechatronica, Werktuigbouw, ICT, Design en Theater de Maagd, Podium en Evenemententechniek middels een Gemeente Bergen op multidisciplinaire benadering, in teams, theater-technische Zoom, REWIN, Agenda

REACT-EU: EUR 600k

43

26 februari 2021 | 44 vraagstukken uit de wereld van Theatermakers en Beroepsonderwijs WestShowDesign van een oplossing voorzien. Oplossingen die Brabant. De groei van daadwerkelijk in publieksvoorstellingen en evenementen het netwerk overig geïmplementeerd worden. Omdat dit vaak vraagstukken bedrijfsleven betreft die op de rand liggen van wat technisch mogelijk is, is in ontwikkeling. vraagt dit het uiterste van de innovatieve vaardigheden van een student. Niet alleen m.b.t. vakkennis, maar met name m.b.t. 21st-centuryskills. Het resultaat is dat er studenten uitstromen, die anders hebben leren denken, die kunnen communiceren en samenwerken en die in slimme mogelijkheden denken. Studenten met deze skills hebben zij een voorsprong t.o.v. anderen die traditioneel zijn opgeleid en kunnen zij behalve in de wereld van showdesign in elke tak van techniek aan de slag. Zo ook in bedrijven die landbouwmachines of espressoautomaten maken. B. Elke professional werkzaam in Gebouw-T en de Maagd heeft een onderwijsaantekening. C. De hybride leeromgeving staat met betrekking tot werkervarings- en stageplaatsen ook ten dienste aan andere opleidingen. Met name daar waar het de diverse functies van een podium infrastructuur betreft. Denk aan: marketing, hospitality, horeca, media & vormgeving, bedrijfsvoering, eventmanagement etc.

Ook hier geldt hetzelfde concept: in een multidisciplinaire benadering werken aan de producties. D. In programmatische zin ontstaat een aanbod dat naar verwachting nieuwe traffic genereert. Dat draagt bij aan de economische en maatschappelijke vitalisering van de binnenstad die veel meer op de leisure zal gaan. Hiermee sluit dit project ook aan op SP4 – Impuls vitale binnensteden. We moeten hierin kijken hoe we aan kunnen sluiten bij de vrijteijdseconomie en leisure-agenda van de Provincie. Het programma wordt vormgegeven en uitgevoerd door enerzijds een netwerk van Brabantse MBO en HBO instituten en wereldspelers op het gebied van Techniek en Creatieve Dienstverlening en anderzijds het veld van professionele en semiprofessionele kunst. Het project is ingebed in het Speerpuntprogramma Creatieve Dienstverlening van het REWIN. Bergen op Zoom

Totaal EUR 2.500k Delta Agrifood Business Delta Agrifood Business (DAB) is een triple helix Bedrijfsleven: CZAC, (DAB) Lab campusontwikkelingen in Bergen op Zoom, gevestigd in een COSUN, Lamb Weston doorontwikkelen voormalig lab van de Suikerunie. De faciliteiten die dit lab Meijer, Rabobank, ZLTO Investering gemeente / Ontwikkelen biedt zijn zeer geschikt voor de verdere kennisvalorisatie op Kennisinstellingen: ’t scholingsaanbod en het gebied van plant-based agrofood, een lokale en Rijks, CURIO, HAS, TU partners: EUR 2.100k beschikbaar stellen van regionale economische topsector. Verdere doorontwikkeling Delft aanbod: scholingsfonds van het DAB draagt bij aan: waarin middelen van A. Deelname van diverse onderwijsinstellingen aan de diverse partijen Plantbased Based Lab (project Human Capital Topsectoren). worden samengebracht B. Uitbreiden van het (bedrijven)netwerk van Agrofood gerelateerde activiteiten in Regio West-Brabant. C. De binding van het aantal HAS-studenten aan de regio van 7% naar 23% te verhogen. D. Verhogen van de praktijkactiviteiten in Bergen op Zoom vanuit de HBO en MBO-locaties in de regio. E. Verhogen van de instroom in de MBO Teelt en Biobased Economy (Crossover Groen en techniek).

Meierijstad

Hybride leeromgeving The Chocolate Factory in combinatie met Circular Food Center

REACT-EU: EUR 400k

Binnen het innovatiedistrict Noordkade zijn twee initiatieven In zowel TCF als CFC is Ondernemingsplan in beeld die inhoudelijk complementair zijn en gezamenlijk sprake van participatie voor 1 april 2021 een grote, regio-overstijgende impact hebben. Scholing en van het bedrijfsleven. Bij afgerond kennisontwikkeling zijn essentiële elementen in het initiatief beide initiatieven gaat voor hybride techniekonderwijs – The Chocolate Factory het om meerdere grote Investering (hierna: TCF) - en het (op internationaal niveau bedrijven, (clusters van) gemeente (EUR 50 k) functionerende) kenniscentrum voor voedselduurzaamheid mkb-bedrijven en POM

44

26 februari 2021 | 45 Circular Food Center (hierna: CFC). Daarnaast streven beide (Platform Ondernemend + bijdrage door Meierijstad). private partners initiatieven naar een sterke connectie tussen onderwijs; bedrijfsleven en arbeidsmarkt. Gezamenlijk, door elkaars REACT-EU: EUR 2.1M TCF: structurele fysieke nabijheid en de mogelijke interactie en dwarsverbanden, zorgen zij voor een wenselijke versterking: samenwerking met onderwijsinstellingen één plus één is drie. Hierbij ligt een koppeling met het (twee VMBO’s en één verduurzamen van de huisvesting. MBO), waarschijnlijk ook The Chocolate Factory. Dit triple helix project richt zich op aansluiting van andere het bieden van een innovatieve plek ten behoeve van scholen (PO, (vak-) HAVO, VWO en HBO) ervaringsgericht leren, - ontwikkelen en - werken. In TCF draait het allemaal om techniek. Een hybride vorm van techniekonderwijs, ontwikkeld in nauwe samenwerking met CFC: structurele samenwerking met een aantal lokale en regionale onderwijsinstellingen en onderwijsinstellingen als bedrijven, is het basiselement naast een leisure concept. Avans, HAS, JADS, Circular Food Center Talentencampus Oss, Een landelijk kenniscentrum met internationale uitstraling Technasia en WUR. En als het gaat om innovatieve en circulaire ketens van voedsel er zijn programma’s met en voedselverpakkingen.

Ook in dit initiatief speelt de triple basisscholen helix een belangrijke rol.. VO/Technasia en MBO. Daarnaast is afstemming met landelijke programma’s op het gebied van duurzame voedseleducatie en gezondheid. Voor een deel van het CFC zijn middelen beschikbaar gesteld via de Regio Deal.

45

26 februari 2021 | 46

SP3: Verduurzamen bestaand vastgoed Kernproject Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed Provincie

Kernproject: Brabantbreed financieringsinstrument (geschatte omvang: EUR 42 tot 59 miljoen), in combinatie met doorontwikkeling van regionale infrastructuur van energieloketten

Type-1 projecten Geen. Type-2 projecten Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed: Type-2 projecten Gemeenten

Aanpalende projecten

Breda, Den VVE initiatief Bosch, Eindhoven, Tilburg, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Waalwijk

Projectomschrijving

Samenwerkingspartners Investering

Het doel van dit project is om Verenigingen Breda, Den Bosch, Eindhoven, Tilburg, van Eigenaren (VvE’s) in beweging te brengen en slimme stappen te laten zetten Oosterhout, Oss, Roosendaal, Waalwijk op weg naar een aardgasvrij / energieneutraal appartementencomplex. Samen met Stichting Het project zet actief in op het zelf aan de VVE Belang en vier VVE slag krijgen van VvE’s met het verduurzamen beheerders van hun complex en de VvE-beheerders door hen te faciliteren, te mobiliseren en bijvoorbeeld kennis, ondersteuning en training aan te reiken, zodat zij een verdienmodel kunnen gaan ontwikkelen voor de begeleiding van verduurzaming van appartementencomplexen met VvE’s en zij hiermee zelf aan de slag kunnen gaan. Door uitrol van de aanpak in dit project kunnen in de toekomst alle 7.820 Noord-Brabantse VvE’s worden geïnformeerd en geënthousiasmeerd om hun appartementencomplex te verduurzamen.

Totaal: EUR 3.0m Gemeenten / partners: EUR 1.2m REACT-EU: EUR 1.2m

Type-3 projecten Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed: Type-3 projecten Gemeenten Aanpalende projecten

Projectomschrijving

Samenwerkingspartners

Breda

(uitrol ESCO via energieloket)

Nader te bepalen en uit te Totaal project: EUR 5.7m werken Gemeente / partners : EUR 1.3m

Hoge Vucht

Investering

Gevraagd: 4.4m Den Bosch

Verduurzamen 10 Nader te bepalen en uit te werken schoolgebouwen

Nader te bepalen en uit te Totaal project: EUR 4.0m werken Gemeente / partners : EUR 2.8m Gevraagd: 1.2m

46

26 februari 2021 | 47 Eindhoven

Helmond

Totaal project: EUR 8.0m:

Slim Verduurzamen Gemeentelijke Gebouwen (SVGG) middels ESCO

Verduurzamen van 7 panden in het stadshart van Eindhoven (waaronder Stadhuis) met aandacht voor CO2 reductie, circulariteit, waterberging en hittestress, social return, vergroening, zichtbaarheid en innovatie.

!mpuls (contractpartner voor SVGG)

Transitie van bestaand warmtenet

Transitie van bestaande warmtenet: 6500 woningen in Rijpelberg en Brouwhuis aardgasvrij na transitie.

Nader te bepalen en uit te Totaal project: werken EUR 32.5 – 42.5m

Vergroening EUR 1.5m Zonnedak EUR 1.5m Mercado EUR 5.0m

Gevraagd: EUR 6.5m Warmtenet: - Totaal benodigde investering: EUR 25-30 mln (aansluiten duurzame bronnen, upgrade warmtenet) - Verwachte ondersteuning ca EUR 5 - 10 mln (achtergesteld/ risicodragend vermogen)

Tilburg

Bergen op Zoom

Isolatie woningen: - Totaal benodigde investering: EUR 7,5 -12,5 mln - Onrendabele top (ook ingediend in het kader PAW; niet toegekend) EUR 4,5 mln Verduurzaming • Doorontwikkeling het Tilburgse programma Nader te bepalen en uit te Totaal project: EUR 3.3m gespikkeld bezit in en loket ‘Aan de Slag met Je huis’. Onderdelen werken Kruidenbuurt hierin zijn: o Particuliere aanpak met o.a. advies, financieringsarrangementen o VVE-aanpak o Gespikkeld bezit o Professionalisering van de energie coöperaties • In Hart van Brabant wordt op dit moment een EU-REACT-EU subsidie aanvraag voorbereid voor het ondersteunen en door ontwikkelen van energieloketten. Bergen op Zoom Warande-Oost: Verduurzaming buurt De Kuil

• 356 woningen en 2 gebouwen worden 100% De gemeente Bergen op Totaal project: EUR 6.9m aardgasvrij gemaakt in de buurt de komende Zoom, het warmte bedrijf jaren Ennatuurlijk, het regionaal Gemeente / partners: EUR 3.5m • Gevalideerde aanpak voor verdere uitrol van Energieloket, het lokale Gevraagd: 3.4m 5000+ woningen in periode 2022-2025: STEB, netbeheerder De gemeente Bergen op Zoom, het warmte Enexis, Rabobank bedrijf Ennatuurlijk, het regionaal Energieloket, Nederland en het lokale STEB, netbeheerder Enexis, woningcorporatie Rabobank Nederland en woningcorporatie Stadlander. Daarnaast is Stadlander (hierna: “de coalitie”) werken er een start gemaakt met gezamenlijk aan een integrale wijk aanpak in de aannemer selectie: Bergen op Zoom. Het uiteindelijke doel is short list beschikbaar op aanvraag. samen een aardgasvrije en duurzame wijk te realiseren. Belangrijke ambitie daarbij is dat de te ontwikkelen propositie/aanpak schaalbaar moet zijn, zodat het in zijn geheel of in delen uitgerold kan worden in de rest van Bergen op Zoom.

Meierijstad Routekaart en De ‘Routekaart en routeplanner’, begeleiden Routeplanner de gemeente Meierijstad naar, voor zover voor het mogelijk, CO2-neutraal vastgoed in 2030. We verduurzamen gaan de verduurzaming van het bestaand van bestaand maatschappelijk vastgoed versnellen voor maatschappelijk onder meer multifunctionele accommodaties vastgoed versneld (MFA’s) & EBC’s, gemeentehuis/-werf, uitvoeren buurthuizen, sportaccommodaties en zwembaden.

Lokale partijen en Totaal project: EUR: 3.7m regionale contractpartijen Gevraagd: - Afkoppelen hemelwaterafvoeren EUR 900k (schatting) - Plaatsen zonnepanelen en collectoren EUR 1.500k

47

26 februari 2021 | 48 Oosterhout Programma duurzaamheid / energieloket

Nader te bepalen

Nader te bepalen

Nader te bepalen

Roosendaal Nispen knipt de draad door / eigen warmtebedrijf Inwoners Nispen

Op basis van sociale innovatie en coöperatieve Woningcorporatie Alwel, Totaal project: EUR: 4.0m dialoog werkt de Heerlijckheid Nispen samen Enpuls en de gemeente met de inwoners een plan uit om alle Roosendaal hebben een Gemeente / partners: EUR 3.0m woningen in het dorp te verduurzamen en ondersteuningsverklaring Gevraagd: EUR 1.0m waar zinvol op een eigen warmtenet aan te ondertekend. De sluiten. De basis hiervoor is zonnethermie in Heerlijckheid Nispen is combinatie met ondergrondse seizoensopslag initiatiefnemer van warmte. Het onderscheidende van het plan is dat het begint met draagvlak onder inwoners. Afhankelijk van de uitkomst van de coöperatieve dialoog kan de technische invulling nog worden aangepast. Voor dit project ligt een projectplan klaar, dat is ingediend voor het programma Aardgasvrije Wijken (en is afgewezen omdat het technisch nog onvoldoende is uitgewerkt – wat nou juist de crux van het verhaal is). Start: 2021 (voorbereidingen: 2020) Resultaten 2021-2022: coöperatieve dialoog afgerond; go/no go besluit warmtebedrijf Nispen; aanleg zonthermie en warmteopslag; aanpassingen aan woningen/voorbereiding aardgasvrij; start aanleg warmtenet.

Uden

Waalwijk

Verduurzamen woningen in combinatie met Woonconnect

In de Woonvisie van de gemeente Uden is Area, Woonconnect, opgenomen dat het verduurzamen van de gemeente Uden, te woningvoorraad de komende jaren hoge verbreden naar andere verhuurders prioriteit heeft. Dit is ook opgenomen in de prestatieafspraken met de corporatie. Uitgangspunt van de afspraak met de corporatie (Area) is: sociale woningen met minimaal label A in 2022. Met Area hebben we ook afgesproken dat indien ze verbeteringen (onderhoud/verduurzaming) aanbrengt aan de woningvoorraad, Area bekijkt of ook particuliere woningbezitters in de omgeving (met name gespikkeld bezit) een aanbod kunnen krijgen om hieraan deel te nemen (collectieve aanpak). Ondersteunend aan deze aanpak kan de grootschaligere uitrol van Woonconnect zijn en het inrichten van een modelwoning/informatieloket waar energiebesparende maatregelen worden gedemonstreerd. Deze aanpak in combinatie met de Brabantvouchers (zie voorstellen Oss en Meierijstad) wordt als kansrijk gezien.

Totaal project: EUR 1.05m

Versnelling maatschappelijk vastgoed

In 2020 is het plan van aanpak Verduurzaming BOM gemeentelijk vastgoed vastgesteld. Hierin is een planning op genomen en krediet gevraagd voor uitvoering in het eerste jaar (2021). In het kader van de versnelling is het voorstel deze planning te herzien en projecten naar voren te halen. Gevraagde financiering is voor inhuur projectmanagement en kennis.

Totaal project: EUR 300k

Gemeente / partners: EUR 350k Gevraagd: EUR 700k

Gemeente / partners: EUR 100k eigen financiering Gevraagde cofinanciering: EUR 200k

SP4: Impuls vitale en gezonde (binnen)steden Kernproject

48

26 februari 2021 | 49 Impuls vitale en gezonde (binnen)steden

Provincie

Kernproject: Financieringsarrangement (Inzet investeringskrediet Ontwikkelingsbedrijf inclusief EUR 10 mln risicoreservering tot 2023)

Type-1 projecten Impuls vitale en gezonde (binnen)steden: Type-1 projecten

Provincie

Verkenning naar middelen om groen / blauw projecten te stimuleren

Provincie

Verkenning naar beschikbaarheid van EZK middelen voor transformatie van aanloopstraten

Provincie

Verkenning naar mogelijkheden om initiatieven ter bevordering van de levendigheid van (binnen) steden te stimuleren, met gebruikmaking van kunst / cultuur / belevingen / evenementen

Type-2 projecten Impuls vitale en gezonde (binnen)steden: Type-2 projecten Gemeenten

Aanpalende projecten Projectomschrijving

Breda

Projectontwikkelaar Nieuwe Mark (1e Betreft het verdiepen van het tracé van de Nieuwe tranche); Rijk / RRF-EU Mark in de binnenstad van Breda, het creëren van groene omliggende openbare ruimte en het vergroenen van de kademuren.

Onrendabele top: EUR 8.0M

Den Bosch

Zuid-Willemspark; Rijk Het Zuid-Willemspark is één van de twee grote Waterschap Aa en Maas / RRF-EU transformatiezones in ’s-Hertogenbosch. De ZuidGemeente ’sWilllemsvaart transformeert van kanaal naar park. Het Hertogenbosch wordt een multifunctionele landschappelijke en stedelijke parkzone. Doel is het bieden van ruimte voor verblijf en recreatie, het oplossen van klimaat- en energieproblemen, het versterken van de biodiversiteit, het faciliteren van duurzame mobiliteit (ook op het water), het bieden van ruimte voorhuisvesting en het verbinden van binnenstad en buitengebieden. In feite bestaat het Zuid-Willemspark uit deelgebieden die ieder voor zich potentie als parkgebied hebben. In 2021 en 2022 worden drie onderdelen van het Zuid-Willemspark gerealiseerd die hier relevant zijn: de openbare ruimte rond het Vesting- en Watermuseum in het Kruithuis, het Sluis O park en de aanpak Van Veldekekade. Ieder van die projecten levert een bedrage aan het verbeteren van de verblijfskwaliteit, de toegankelijkheid en de gebruiksmogelijkheden van het Zuid-Willemspark. Als gevolg van de Corona-crisis is er een extra aanleiding ontstaan om te investeren in openbare ruimte en verblijfskwaliteit.

Investeringen museum Kruithuis PM

Eindhoven

Herinrichting Stationsplein / Stratumseind.; Rijk / RRF-EU

Samenwerkingspartners

Investering

Investering waterschap Sluis EUR 3.0m Impuls openbare ruimte EUR 8.6m Gedekte investering gemeente EUR 8.25m Nog te zoeken EUR 350k

Een aantrekkelijke openbare ruimte waar mensen zich Vertegenwoordigers Totaal: EUR 2.0m, welkom en veilig voelen. ondernemersverenigingen waarvan EUR 1.0m door gemeente Middelen voor de herinrichting staan gereserveerd. en belangenbehartigers, Stratumseind is een gebied met veel horeca. Door de vastgoedsector, Stad & Co Corona-situatie hebben veel ondernemers het erg Stichting zwaar nu. Werkzaamheden leiden altijd tot enige mate gehandicaptenplatform van overlast. Op Stratumseind leidt de smalle straat tot Eindhoven uitdagingen bij de uitvoering van het werk, waardoor Dynamo jeugdwerk bereikbaarheid van zaken mogelijk voor meerdere Centrummanagement weken verslechtert. Dat kan de doodsteek voor Piazza ondernemers zijn, terwijl we weten dat investeringen in Fietsersbond Eindhoven

49

26 februari 2021 | 50 de openbare ruimte normaliter vaak tot opwaardering (ook in economische zin) van gebieden en vervolginvesteringen door ondernemers en eigenaren leidt. Door echter te investeren in de openbare ruimte, het verblijfsklimaat en de aantrekkelijkheid van Stratumseind nodigt dat straks de ondernemers ook weer uit om zelf te investeren, wat leidt tot een vitaal onderdeel van de binnenstad.

Muziekcentrum Eindhoven Trefpunt Groen Eindhoven Henri van Abbe stichting Van Abbemuseum Eindhoven365 Sint Catharinakerk

Helmond

Aanleg de Aa in het Met het waterschap zijn we bezig te kijken of het centrum; Rijk / RRF-EU mogelijk is Aa terug te brengen in de stad. Op sommige plekken gebeurt dit al, maar er ontbreken ook nog plekken. Met een bijdrage van de provincie zou versneld het deel Kasteeltuin centrum kunnen worden opgepakt

Bergen op Zoom

Vergroenen Erasmus / Nader te bepalen en uit te werken Jacob Obrechtlaan; Rijk / RRF-EU

Meierijstad

Gemeente: EUR 3m Duurzame Centrum van Veghel versneld duurzaam te Mogelijke partijen, (klimaat)transformatie transformeren via maatregelen in en nabij rivier de Aa, afhankelijk van uitwerking Gevraagd: EUR 2m vitaal en gezond om te komen tot een vitaal en gezonde omgeving voor centrum Veghel; Rijk / de inwoners. Hiermee creëren we een veerkrachtig en RRF-EU toekomstbestendige ‘duurzame’ economie met als belangrijk speerpunt de ‘groene transitie’. We werken naar integrale klimaatbestendige, ecologische (verbinding landelijk-stedelijk) en duurzame oplossingen waarin groen en (beleefbaar) water een dragende functie vervullen. Tegelijkertijd wordt het centrum hierdoor beter bereikbaar en aantrekkelijker. Dit is een onderdeel van de transformatie van de binnenstedelijke gebiedsontwikkeling.

Oss

Vergroening stadscentrum; Rijk / RRF-EU

Door meer te investeren in groen en water in het Provincie, Gemeente Oss, centrum wordt het aantrekkelijker voor ondernemers, CMO bezoekers en bewoners (sfeer, leefbaarheid en kwaliteit) en kan klimaatadaptie een plaats krijgen door afname van hittestress en infiltratie van regenwater.

Oosterhout

(Vergroenen van) project Arendsplein en Arendshof 2; Rijk / RRF-EU

De herontwikkeling van het Arendsplein zorgt voor een De gemeente Oosterhout Totaal: EUR 16m nieuwe invulling van de westelijke zijde van het werkt bij de centrum van Oosterhout en geeft invulling aan de herontwikkeling van het EUR 4.0m in totaal Binnenstadsvisie uit 2017 en de herijking van de Arendsplein samen met als bijdrage in Effectenanalyse Corona op de binnenstad. Het aantal ontwikkelaars Maas-Jacobs transformatie en m2 winkeloppervlak wordt verkleind en de kwaliteit van (voormalige Rabobank vergroening het (openbare) gebied wordt versterkt. Winkelruimte locatie), De Vries-Verburg openbare ruimte verdwijnt en er worden circa 140 nieuwe (voormalige ABN-AMRO (zowel Arendsplein als Arendshof 2) appartementen in verschillende prijscategorieën locatie) en Altera NV toegevoegd aan de woningvoorraad van Oosterhout, (eigenaar Arendshof II). qua prijs ook toegankelijk voor jongeren en ouderen. Dit versterkt de levendigheid van deze kant van het centrum van Oosterhout. Daarnaast draagt het project in hoge mate bij aan de ambitie om de leefbaarheid van de Oosterhoutse binnenstad aanzienlijk te versterken. Waar er nu nog sprake is van een sterk versteend gebied, wordt in het nieuwe Arendsplein volop ruimte gemaakt voor groene verblijfsgebieden en waterretentie. Op die manier wordt vormgegeven aan onze ambities op het gebied van klimaatadaptatie.

Ten slotte is de herontwikkeling van het Arendsplein

Totale impulsmiddelen voor versnelling EUR 4.0m + PM. De focus ligt hier op versnelling van conceptontwikkeling, planvorming en uitvoering. Nader te bepalen en uit te Nader te bepalen en werken uit te werken

EUR 900k, waarvan EUR 500k door gemeente

50

26 februari 2021 | 51 aanleiding om daar aanwezige vervuilde grond te saneren.

Roosendaal

Vergroenen Vlietpark; Een voormalig industriegebied gelegen tussen Spoor en Woningbouwcorporatie, Voor de realisatie Rijk / RRF-EU Vliet transformeert naar een aantrekkelijk omgeving zorgpartners, van het Vlietpark is waar wonen, werken, leren en recreëren hand in hand onderwijsinstellingen Cios een grondexploitatie gaan: Het Vlietpark. en Curio, ontwikkelaars, met We creëren een hoogwaardige, autoluwe, groene stadioneigenaren, verliesvoorziening suikerfabriek, NS en Prorail. (EUR 1.0m) campusachtige omgeving waar klimaatadaptieve vastgesteld. maatregelen, het voorkomen van hittestress, vergroening en duurzaamheid leidend zijn. Aanleg van openbare Een nieuw stuk stad aan het spoor en het water met ruimte is niet toegevoegde waarde voor Roosendaal en omgeving. mogelijk vanuit de Een duurzame campusopzet met gemixed programma grex, waarvoor en een 24/7 dynamiek. Een plek zoals Roosendaal die aparte kredieten nog niet kent. Behoud en duurzame transformatie van beschikbaar zijn het leegstaande EKP-gebouw (voormalig expeditie (EUR 6.0m) knooppunt) naar duurzaamheidsicoon. Behoud en transformatie van het vervallen voetbalstadion naar een toekomstbestendige locatie voor sport en evenementen.

Waalwijk

Vergroenen openbare Dit project bestaat uit drie onderdelen: Museumbestuur, Huis van ruimte; Rijk / RRF-EU 1. Het transformeren en geven van (nieuwe) functies Waalwijk, Horeca exploitanten aan het monumentale Krophollerensemble, die de centrumontwikkeling versterken. Hierbij wordt ingezet op het realiseren van een functiemix met een (boetiek)hotel, restaurant en daghoreca, beperkte kantoorfuncties en culturele functies door realisatie van het schoen- en ledermuseum en het Huis van Waalwijk. 2. Een opwaardering van de openbare ruimte door de aanpak van de Markt en het Raadhuisplein. Daarbij moet aandacht zijn voor het vergroten van de verblijfsen ontmoetingsmogelijkheden voor het plein. Er wordt verder ingezet op vergroening door het plaatsen van (mobiel) groen, het weghalen van de auto’s op de Markt en versterking van de evenementenfunctie. 3. Het doen van investeringen in de vergroening van de openbare ruimte aan de noordzijde van het Krophollerensemble door het uitbreiden van het stadspark, het realiseren van een hoogwaardige (groene) centrumentree en het op een aantrekkelijke en logische manier verbinden van de bronpunten met de binnenstad. Langs deze entree worden mogelijk (door externe partij) ook nieuwe functies en woningen toegevoegd.

Eigen investeringen circa EUR 10.7m, gevraagde cofinanciering EUR 3.0m

Type-3 projecten Impuls vitale en gezonde (binnen)steden: Type-3 projecten Gemeenten Aanpalende projecten

Projectomschrijving

Samenwerkingspartners Investering

Breda

21 projecten

21 projecten (Breda; verder uitwerken lopende samenwerkingsagenda SOK)

Nader te bepalen en uit te werken

Den Bosch

Spoorzone

Provincie en gemeente hebben voor de doorontwikkeling van de Spoorzone een intentieovereenkomst gesloten. Deze doorontwikkeling, met inbegrip van de in het kader van deze investeringsagenda concreet genoemde onderdelen, wordt door beide partijen verder uitgewerkt. Eén van de onderdelen van de

Avans, HAS, Koning Impuls openbare Willem I ruimte EUR 1.9m Gemeente ’sHertogenbosch Gedekte investering Bewonersorganisaties en gemeente EUR 1.15m

Nader te bepalen en uit te werken

51

26 februari 2021 | 52 Spoorzone is de aanpak Onderwijsboulevard. Doel is het community rond mobiliteit verbeteren van de verblijfskwaliteit, de toegankelijkheid en de gebruiksmogelijkheden van het gebied rond het onderwijscluster in de Spoorzone. Via een impuls in de openbare ruimte (meer groen, meer ontmoetingsruimte, meer verblijfswaarde onder andere door extra inzet op interactieve kunst) ontstaat meer ruimte voor ontmoeting, ontspanning en innovatie in een aangename, dynamische, maar groene omgeving. Naast de openbare ruimte investeren de scholen aan de onderwijsboulevard in hun vastgoed en de ruimte daaromheen (o.a. kwaliteit, minder parkeerplaatsen op maaiveld). Inzet is: • Vergroening van de onderwijsboulevard. • Verbinding met het Westerpark. • Vergroten verblijfsklimaat door toepassing interactieve kunst. Eindhoven

Programma Eindhoven Internationale Knoop XL, fase I en fase II

Sinds 2017 werken Rijk, provincie Noord-Brabant en Eindhoven aan de versterking van Brainport Eindhoven door de ontwikkeling van het programma Eindhoven Internationale Knoop XL. Onderdeel van dit programma is fase I Zuidzijde met de gebiedsontwikkeling waar District E, Lichthoven I (AM) resp. II (Edge), Fietsenkelder Zuid en de herinrichting van de stationsweg Zuid onderdeel van uitmaken.

Ministerie van I&W, BZK, Fase I Zuidzijde: EZK, Provincie NoordBrabant, gemeente - Gedekt: EUR 305m (30 Eindhoven, Amvest en fietsenkelder, 270 TDM. District E, 5 Stationsweg). - Tekort: EUR 9m Fase II Noorzijde, (TDM): - Gedekt: EUR 190m - Tekort: EUR 8m

Fase II heeft betrekking op de gebiedsontwikkeling aan de noordzijde van het spoor, waar de ontwikkeling van The Dutch Mountains (TDM) als doorbraakproject wordt gezien vanwege het circulaire en duurzame karakter en bijzondere architectonische kwaliteit. Helmond

Tilburg

Aanpak Het stationskwartier is een meerjarige ontwikkellocatie, waar binnenstad een grote opgave op het gebied van wonen, maar ook werken, cultuur en verblijfsklimaat ligt. (Helmond; uitwerken lopende samenwerking IOK met Stationskwartier / Assenkruis) Gebiedsontwikkeling Stadsforum en Koningswei (Tilburg; intake gebiedsontwikk eling)

1. Stadsforum: a. Het Stadsforum wordt de centrale stedelijke openbare ruimte geschikt voor de markt, centrum stedelijke evenementen en de kermis (vijf grootvermaak kermisattracties); b. Het Stadsforum krijgt verblijfskwaliteit door zoveel mogelijk klimaatadaptief te vergroenen en wordt daardoor uitnodigend voor (culturele) levendigheid; c. Het Stadsforum krijgt verblijfskwaliteit omdat het aandeel doorgaand verkeer fors wordt teruggedrongen en verkeersveilig is voor langzaam verkeer en voetgangers; 2. Koningswei: d. De Koningswei klimaatadaptief vergroenen op het dek van de te handhaven parkeergarage Koningsplein; e. De Koningswei wordt een centrum stedelijk woongebied in een groene omgeving waarbij een directe verbinding met de Piushaven via de huidige Koopvaardijstraat én inclusieve woningbouw de gemeentelijke inzet zijn bij de vastgoedontwikkeling van Amvest en TBV ; f. De Koningswei wordt de visuele, aantrekkelijke verbinding tussen het Kernwinkelgebied en enerzijds de Piushaven als verbinding naar Moerenburg en anderzijds het Stadspark Oude Dijk.

Nog te zoeken EUR 750k

Totale impulsmiddelen voor versnelling EUR 4.0m + PM. De focus ligt hier op versnelling van conceptontwikkeling, planvorming en uitvoering. Stichting Binnenstad Management Tilburg, planteam gebiedsontwikkeling Stadsforum en Koningswei, cultuurcluster, inspiratie architecten, Amvest en TBV Wonen en betrokken ontwerpers.

Stadsforum Totaal investeringskosten circa EUR 20m inclusief fase 4 (= herinrichting Schouwburgpromenade EUR 1.56m). Hiervan is ongedekt circa EUR 17.5m. Dekking door combinatie van gemeentelijk herstructureringsfonds en klimaatfonds. Subsidieaanvragen p.m. Koningswei EUR 8.5m. Dekking uit herstructureringsfonds

52

26 februari 2021 | 53 Bergen op Zoom

Duurzaam veilige en groene entree naar de binnenstad (als onderdeel van aanpak binnenstad)

Aan de westzijde en zuidoostzijde van de binnenstad liggen twee Provincie, RWB, vitaliseringsgebieden. Hier wordt ingezet op het vitaliseren van projectontwikkelaar(s) openbare ruimte en het daarmee stimuleren van particuliere investeringen in stedelijk vastgoed(transformatie). Het vitaliseren van openbare ruimte in deze gebieden bestaat uit het vergroenen en verkeersveiliger maken van de belangrijkste entrees naar de binnenstad. Hiervoor zijn ontwerpplannen en investeringsramingen beschikbaar en met een SP4 impulsbijdrage kunnen de komende jaren concrete resultaten worden bereikt. Binnen het vitaliseringsgebied Glacis - Plein XIII Stationsgebied s het te bereiken resultaat: • Vergroenen en verkeersveiliger profiel van Hasseltstraat • Vergroenen en verkeersveiliger profiel Jacob Obrechtlaan; • Vergroenen en verkeersveiliger profiel Erasmuslaan; • Rotonde aansluiting Rooseveltaan-Obrechtlaan-Erasmuslaan. Binnen het vitaliseringsgebied Spirituslaan – Rijtuigweg – Oude Havenkwartier is het te bereiken resultaat: • Vergroenen en verkeersveiliger profiel Spirituslaan-Rijtuigweg

Vitaliseringsgebied Glacis-Plein XIIIStationsgebied: EUR 3.24m Vitaliseringsgebied Spirituslaan-Rijtuigwegoude Havenkwartier: EUR 1.36m Totaal: EUR 4.6m

Meierijstad

Transformatie centrum (Meierijstad; uitwerken samenwerking op basis van propositie)

Totaal: EUR 9.0m De complexe, integrale gebiedsopgaven waarop Meierijstad Agrifoodcapital (via de samenwerking met de provincie zoekt zijn: regiodeal), Area, Brabant Gemeente: EUR 4.5m herstructurering van het winkelcentrum tot een nieuw compact Wonen, Brabant Zorg, centrum; Centrummanagement Gevraagd: EUR 3.0m • Veghel aan de Aa (herinrichting Stadhuisplein, Vlas en Graan); Veghel, GGZ, • herontwikkeling klooster Franciscanessen met als belangrijkste Groenontwikkelingsfonds component het Leefgoed Veghel Brabant, IBN, Labyrint, concept; OB, ONS, provincie • realisatie van de binnenstedelijke ecologische verbindingszone Noord-Brabant, ROC de van de rivier de Aa. Leijgraaf, Unik, De plannen voorzien in ingrijpende aanpassingen in de openbare Vastgoedeigenaren en ruimte, waarbij wordt gestreefd naar integrale projectontwikkelaars klimaatbestendige, ecologische (verbinding landelijk-stedelijk) en (zoals Zenzo), duurzame oplossingen waarin groen en (beleefbaar) water een Waterschap Aa en Maas, Welzijn. dragende functie vervullen. Tegelijkertijd wordt het centrum hierdoor beter bereikbaar en aantrekkelijker. Naast opgaven in de openbare ruimte herstructureren we het centrum, waarbij een aantal prioritaire locaties worden getransformeerd.

Hiervan is de ontwikkeling van het Kloosterkwartier/Leefgoed een zeer in het oog springend voorbeeld, vooral omdat hier wordt ingespeeld op actuele, zorg-gerelateerde ontwikkelingen en uitdagingen.

Oss

Spoorzone

Uitwerken samenwerking

Oosterhout

Herontwikkeling Uitwerken samenwerking rondom herontwikkeling van Arendshof 1 Arendshof 1.

Roosendaal Aanpak binnenstad Uden

Uitwerken samenwerking Rondje Roosendaal

Nader te bepalen en uit te werken

Nader te bepalen en uit te werken

Nader te bepalen en uit te werken

Nader te bepalen en uit te werken

Nader te bepalen en uit te werken

Nader te bepalen en uit te werken

Herontwikkeling Met de transformatie van Kastanjeweg-Oost naar een stedelijk Nader te bepalen en uit te werken Kastanjewegwoonmilieu wordt het centrum aan de oostzijde duidelijk Oost afgebakend en wordt een impuls gegeven aan de gewenste woningbouwversnelling. De PNEM-locatie krijgt een woningbouwinvulling die aansluit bij de gemeentelijke behoefte, die ruimte laat voor versterking van de stedenbouwkundige structuur en een overgang vormt tussen het centrum en het aansluitende woongebied. De ontwikkeling ziet op een versterking van groene structuurdragers en het ontwikkelen van een hoogwaardige groene buitenruimte bij gestapelde woningbouw. Op de locatie staat een kantoor dat al jaren leegstaat en wat nu een aandachtspunt is vanuit ondermijning.

Totaal: EUR 6.2m (inclusief rente) Gemeente: EUR 2.4m Gevraagd: EUR 2.4m

53

26 februari 2021 | 54 De leegstand op deze toch wel prominente plek in Uden, vraagt om een duurzame herontwikkeling. Waalwijk

Transformatie Op 8 oktober hebben de eigenaren van de Els een ontwikkelaar Projectontwikkelaar binnenstad gekozen om het overdekte winkelcentrum te gaan BanBouw, 40 (Waalwijk, IOK herontwikkelen. Het winkelcentrum kampt met veel leegstand vastgoedeigenaren, (inclusief en het transformeren van m2 detailhandel naar andere functies, Bibliotheek MiddenBrabant herontwikkeling zoals zakelijke en maatschappelijke dienstverlening, is De Els en HOV noodzakelijk. Als integraal onderdeel van de planontwikkeling zone) zullen ca 150 woningen worden toegevoegd. Deze transformatie moet bijdragen aan het realiseren van een compact(er) en sterker winkelrondje en zo aan het toekomstbestendig maken van centrumgebied. Het omliggend openbaar gebied – met name ook de parkeerterreinen - wordt vergroend en heringericht. In die slag wordt ook de verbinding (blauw en groen) met omliggende wijken en het stadspark verbeterd. Dit plan levert een forse positieve impuls in de ruimtelijke kwaliteit en sluit naadloos aan op de transformatie van het overdekte deel van winkelcentrum. Samen leggen ze een solide basis voor de transformatie van place to buy naar place to be voor een middelgrote stad als Waalwijk.

Planvorming gestart, uitwerking investeringsconcept 2021

54

26 februari 2021 | 55

SP5: Verbeteren ventilatie en versnellen verduurzamen van scholen Kernproject Verbeteren ventilatie en versnellen verduurzamen van scholen Provincie

Kernproject: Financieringsarrangement Huidige samenwerking + / - EUR 6 miljoen

Type-1 projecten Verbeteren ventilatie en versnellen verduurzamen van scholen: Type-1 projecten Gemeenten

Aanpalende projecten

Eindhoven

De provincie is in gesprek met gemeente Eindhoven om tien scholen te ontzorgen via het ontzorgingsconcept

Tilburg

De provincie is in gesprek met gemeente Tilburg om twee scholen te ontzorgen via het ontzorgingsconcept

Oss

De provincie is in gesprek met gemeente Oss om één school te ontzorgen via het ontzorgingsconcept

Meierijstad

De provincie is in gesprek met gemeente Meierijstad om één school te ontzorgen via het ontzorgingsconcept

55

26 februari 2021 | 56

BIJLAGE 5: Overzicht van betrokkenen Naam

Naam

Naam

Rol / functie

Provincie

Coördinerend

Gido ten Dolle

Ambtelijk opdrachtgever

Sjors Berns

Inhoudelijke coördinatie A&IA

Steven Koes

Inhoudelijke coördinatie A&IA

Khadija Queddan

Inhoudelijke coördinatie A&IA

Ward de Bruijn

Financieel specialist

Frank van Dam

Financieel specialist

Fanny Melker

Financieel specialist

Maddy Rijers – van Stekelenburg

Trekker SP1: BrabantRing

Marjolein Schooleman

Trekker SP2: Brabant Leert

Willem Jaspers

Trekker SP3: Verduurzamen vastgoed

Arno van den Hurk

Trekker SP4: Impuls binnensteden

Jan Bekkering

Trekker SP5: Ventilatie scholen

Miriam Dragstra

Dir. Brabant Ventures en Renewable Energy

Linda van Hilten

Development Manager Renewable Energy

Financieel

Projecten

BOM

56

26 februari 2021 | 57

Colofon

Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC 's-Hertogenbosch Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Projectgroep

Gedeputeerde Staten Gido ten Dolle, Programmadirecteur Economie en Europa Provincie Noord Brabant Gemeente Breda Gemeente Eindhoven Gemeente Helmond Gemeente ’s-Hertogenbosch Gemeente Tilburg Gemeente Bergen op Zoom Gemeente Meijerijstad Gemeente Oosterhout Gemeente Oss Gemeente Roosendaal Gemeente Uden Gemeente Waalwijk Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM)

26 februari 2021

57